video-jav.net

Jutro Niedziela – III zwykła C

Słowo określa naszą tożsamość. Słuchając Słowa tworzymy wspólnotę

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

PUNKT WYJŚCIA


• III NIEDZIELA OKRESU ZWYKŁEGO • Rok C • KOLEKTA: Będziemy się modlić, aby Bóg kierował naszym życiem według swego upodobania i abyśmy mogli obfitować w dobre uczynki • CZYTANIA: Księga Nehemiasza 8, 2-4a. 5-6. 8-10; Psalm 19 (18), 8-9. 10 i 15 (por. J 6, 63c); 1 List do Koryntian 12, 12-30; Ewangelia wg św. Łukasza 1, 1-4; 4, 14-21.

 

• CHMURA SŁOWA •

cs10

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Nehemiasza

(Ne 8, 2-4a. 5-6. 8-10)

Kapłan Ezdrasz przyniósł Prawo przed zgromadzenie, w którym uczestniczyli przede wszystkim mężczyźni, lecz także kobiety oraz wszyscy inni, którzy byli zdolni słuchać. I czytał z tej księgi, zwrócony do placu znajdującego się przed Bramą Wodną, od rana aż do południa przed mężczyznami, kobietami i tymi, którzy mogli rozumieć; a uszy całego ludu były zwrócone ku księdze Prawa. Pisarz Ezdrasz stanął na drewnianym podwyższeniu, które zrobiono w tym celu. Ezdrasz otworzył księgę na oczach całego ludu – znajdował się bowiem wyżej niż cały lud; a gdy ją otworzył, cały lud powstał. I Ezdrasz błogosławił Pana, wielkiego Boga, a cały lud, podniósłszy ręce, odpowiedział: «Amen! Amen!» Potem oddali pokłon i padli przed Panem na kolana, twarzą ku ziemi. Czytano więc z tej księgi, księgi Prawa Bożego, dobitnie, z dodaniem objaśnienia, tak że lud rozumiał czytanie. Wtedy Nehemiasz, to jest namiestnik, oraz kapłan-pisarz Ezdrasz, jak i lewici, którzy pouczali lud, rzekli do całego ludu: «Ten dzień jest poświęcony Panu, Bogu waszemu. Nie bądźcie smutni i nie płaczcie!» Cały lud bowiem płakał, gdy usłyszał te słowa Prawa. I rzekł im Nehemiasz: «Idźcie, spożywajcie potrawy świąteczne i pijcie słodkie napoje, poślijcie też porcje temu, który nic gotowego nie ma: albowiem poświęcony jest ten dzień Bogu naszemu. A nie bądźcie przygnębieni, gdyż radość w Panu jest waszą ostoją».

Oto słowo Boże

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Liturgia Słowa8, 2-4a. 5-6. 8-10

KSIĘGA: Nehmiasza • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA:  pomiędzy 350-300 przed Chr. • KATEGORIA: narracja


ODRODZENIE • Księga Nehemiasza w sensie literackim i treściowym stanowi jedność z Księgą Ezdrasza i jest dziełem tego samego autora rekrutującego się spośród personelu świątynnego, przedstawiciela Szkoły Kronikarskiej. Być może był on uczniem Ezdrasza, któremu tradycja przypisywała napisanie Ezdr-Ne • Księga opowiada dzieje Izraela powracającego z wygnania i koncentruje się na trzech wielkich tematach: • odbudowa świątyni (Ezd 1 – 6) • odbudowa Jerozolimy (Ezdr 4,6-23; Ne 1 – 7; 11 – 13) • nadanie Prawa (Ezd 7 – 10; Ne 8 – 10). Księga tchnie miłością do świątyni, Bożego Słowa i liturgii. Jest ona świadectwem narodzin nowego ludu, o którego tożsamości decyduje ścisłe przestrzeganie Prawa oraz przepisów czystości.

ŚWIĘTO NAMIOTÓW • Historia opisana w pierwszym czytaniu rozgrywa się w piątym wieku przed Chrystusem, za czasów króla perskiego Artakserksesa • Izraelici po okresie wygnania babilońskiego wracają do swojej ojczyzny. Jednym z głównych bohaterów tamtych czasów jest Ezdrasz, kapłan i pisarz, który prowadzi pierwszy pochód około dwóch tysięcy rodaków, mających odbudować Jerozolimę i zniszczoną świątynię • W dzisiejszym pierwszym czytaniu spotykamy go już po kilkunastu latach, kiedy na dziedzińcu odnowionego domu Bożego przewodniczy obchodom Święta Namiotów • Autor przedstawia najpierw powszechne zebranie ludu w Jerozolimie, podczas którego czytana jest Tora, po czym słyszymy o nakazie zamieszkiwania przez czas święta w prowizorycznych namiotach, na pamiątkę Izraela wędrującego przez pustynię.

CZYTANIE TORY • Słowa dzisiejszego pierwszego czytania opisują starożytną Liturgię Słowa Izraela. Na prośbę samego ludu Ezdrasz przynosi Księgę Prawa, której słuchają mężczyźni i kobiety oraz wszyscy inni. Staje na drewnianym podwyższeniu (bima). Lud słucha stojąc, po czym odpowiada na usłyszane Słowo podwójną aklamacją: “Amen, amen” oraz pokłonem twarzą do do ziemi.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Księga Nehemiasza opisuje szczególną liturgię, która miała miejsce po powrocie z wygnania:

Zmęczeni wędrowcy. Uszy wszystkich, pisze autor, zwrócone były ku Księdze Prawa (Ne 8, 3). Można sobie wyobrazić atmosferę skupienia, milczenie, które panowało wówczas na placu świątynnym i jeden głos, który wybrzmiewał w tej ciszy i czytał, czytał niezmordowanie, od rana aż do południa. Nikt się nigdzie nie spieszył, nikogo nie męczyło słuchanie. Ci, którzy przeszli długą drogę niewoli, wiedzieli już, że nie mają się gdzie spieszyć. Wielu z nich utraciło wszystko podczas upadku Jerozolimy, wielu zaryzykowało wszystko wracając do niej. Byli jak zmęczeni drogą wędrowcy, którym wreszcie dane było zatrzymać się i pić długo, bez pośpiechu. Pili ze źródła Słowa Bożego, Słowa, które, zapomniane i nie słyszane przez lata, znów powracało do nich.

Bóg obecny w Słowie. Kiedy Ezdrasz wzniósł swoje ręce do błogosławieństwa, lud upadł na twarz i oddał pokłon. Czyżby kłaniali się Ezdraszowi, który wskrzesił ich, przyprowadzając na nowo do kraju przodków? Nie, Izrael oddał pokłon Księdze Prawa. Tekst hebrajski używa w tym miejscu czasownika hwh, który oznacza pokłon oddawany samemu Bogu. Jesteśmy obecni w chwili, kiedy w narodzie wybranym rodzi się prawdziwy kult Słowa. Później, kiedy najazd rzymski Tytusa zniszczy świątynię i rozproszy Żydów po całym świecie, przetrwa tylko Słowo, w którym mieszka Bóg, cześć dla Tory, którą traktować będą jako Jego wcielenie. Jej poświęcać będą całe swoje życie, studiując ją, ucząc się jej na pamięć, recytując w modlitwach.

 

CZY WIESZ ŻE…

Święto Namiotów. W starożytnym Izraelu święto to wiązało się ze wspomnieniem wędrówki narodu przez pustynię. W trakcie święta budowano prowizoryczne szałasy dla upamiętnienia mieszkań używanych przez Izraelitów podczas wędrówki przez pustynię, po Wyjściu z Egiptu. Święto miało dwa szczególne ryty: 1. ceremonię czerpania wody, w trakcie której odbywała się radosna procesja do sadzawki Siloam, po czym kapłan z wodą wkraczał przez Bramę Wodną wlewając ją do srebrnego naczynia na ołtarzu (pamiątka wody na pustyni); 2. święto świateł polegające na iluminacji dziedzińca świątynnego (pamiątka Boga prowadzącego lud w słupie obłoku). W późniejszym czasie w ósmy dzień Święta Namiotów zaczęto obchodzić Święto Radości z Otrzymania Tory, ponieważ wówczas kończy się roczny cykl czytania Tory w synagodze.

Liturgia Słowa. Liturgia Święta Namiotów do złudzenia przypomina naszą liturgię Słowa. Ezdrasz przynosi Księgę Prawa, Torę, i czyta ją wobec wszystkich, mężczyzn i kobiet. Czyni to na specjalnym podwyższeniu, odpowiednik późniejszej bimy w synagodze i naszej ambony w kościele. Słowo Boże czytane jest z dodatkiem objaśnienia, które czynią lewici – to nasze kazanie. Prawdopodobnie objaśnienia sprowadzały się do tłumaczenia Tory spisanej w języku hebrajskim na aramejski, którym mówili Izraelici po latach niewoli. Wreszcie po skończonym czytaniu Ezdrasz błogosławi lud, który stojąc odpowiada „Amen”. Taki scenariusz liturgii słowa do dziś dnia obserwować można w synagogach, w pierwszym wieku po Chrystusie przejęliśmy go także my chrześcijanie.

 

CYTATY


Liturgia Słowa: Czytano więc z tej księgi, księgi Prawa Bożego

Jutro Niedziela: Ten dzień jest poświęcony Panu, Bogu waszemu

Najlepsza motywacja: nie bądźcie przygnębieni, gdyż radość w Panu jest waszą ostoją

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 19 (18), 8-9. 10 i 15 (por. J 6, 63c)

REFREN: Słowa Twe, Panie, są duchem i życiem.

Prawo Pańskie jest doskonałe i pokrzepia duszę, świadectwo Pana jest pewne, nierozważnego uczy mądrości. Jego słuszne nakazy radują serce, jaśnieje przykazanie Pana i olśniewa oczy.

Bojaźń Pana jest szczera i trwa na wieki, * sądy Pana prawdziwe, wszystkie razem słuszne. Niech znajdą uznanie przed Tobą † słowa ust moich i myśli mego serca, * Panie, moja Opoko i mój Zbawicielu.

[01][02]

 

PSALM

Prawo doskonałePs 19 (18), 8-9. 10 i 15

PSALM 19AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii


CHWAŁA JAHWE • Psalm 19: Niebiosa głoszą chwałę Boga należy do gatunku hymnu (hebr. tehilla), bezinteresownej modlitwy uwielbienia. To typowy rodzaj modlitw zanoszonych w okresie przed niewolą. Hymny zakorzenione są w kulcie • Święta obchodzone uroczyście w świątyni stwarzały specyficzny klimat jedności i uwielbienia Jahwe. W Psalmie 19 wierzący wychwala najpierw Boże dzieło stworzenia, tchnące porządkiem i harmonią, następnie chwali Prawo Boże, które podobny porządek wprowadza w ludzkie życie • Ostatnia część psalmu to modlitwa sprawiedliwego, który krocząc drogami Prawa, prosi Boga, aby ustrzegł go od grzechu.

PRAWO PANA • Usłyszymy dziś trzecią strofę Psalmu 19, w której psalmista wychwala Prawo Pańskie. Temat Prawa związanego z radosną celebracją Święta Namiotów oraz temat Słowa Bożego, które poucza, dodaje siły i raduje serce łączą psalm z obrazem Izraela słuchającego Słowa Bożego w Księdze Nehemiasza.

 

CYTATY


Uwierz: świadectwo Pana jest pewne
Zachwyć się: jaśnieje przykazanie Pana i olśniewa oczy
Połóż Go za fundament: Panie, moja Opoko i mój Zbawicielu.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z I Listu św. Pawła do Koryntian

( 1 Kor 12, 12-30)

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Koryntian

Bracia: Podobnie jak jedno jest ciało, choć składa się z wielu członków, a wszystkie członki ciała, mimo iż są liczne, stanowią jedno ciało, tak też jest i z Chrystusem. Wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało: czy to Żydzi, czy Grecy, czy to niewolnicy, czy wolni. Wszyscy też zostaliśmy napojeni jednym Duchem. Ciało bowiem to nie jeden członek, lecz liczne członki. Wy przeto jesteście Ciałem Chrystusa i poszczególnymi Jego członkami.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Wszyscy jesteśmy potrzebni1 Kor 12, 2-30

LIST DO KORYNTIANNADAWCA: św. Paweł • SKĄD:  Efez • DATA: ok. 54 r.  • ADRESACI: Koryntianie


LIST DO KORYNTIAN • Podczas pobytu w Koryncie Pawłowi udało się założyć wspólnotę chrześcijan. Młoda wspólnota, funkcjonująca w dużym mieście pogańskim, entuzjastycznie przyjęła Ewangelię, miała jednak poważne problemy z wdrożeniem jej w życie: • spory i podziały wynikające z różnic majątkowych i społecznych • konkurujący ze sobą liderzy (1 Kor 1-4; 6) • rozwiązłość seksualna i libertynizm (1 Kor 5) • sens małżeństwa i celibatu (1 Kor 7) • udział w ucztach pogańskich i ofiarach składanych bożkom, zaniedbywanie miłości braterskiej i Eucharystii (1 Kor 8-11) • poszukiwanie spektakularnych duchowych darów, a zaniedbywanie miłości (1 Kor 12-14) • odrzucenie prawdy o Zmartwychwstaniu • List św. Pawła, to odpowiedź na pismo otrzymane od Koryntian. Apostoł rozpoczyna nauką na temat Ewangelii Krzyża (1 Kor 1-4) i kończy wizją Zmartwychwstania (1 Kor 15).

CHARYZMATY • W dwunastym rozdziale Listu do Koryntian Paweł opisując różne charyzmaty w Kościele podkreśla, że ich dawcą jest jeden Duch (12,1-1-11) • Wszystkie one służyć mają budowaniu jedności wspólnoty, która jest Ciałem Chrystusa (12,12-30) • W ciele tym każdy ma swoje miejsce i swoją misję do wypełnienia. Nie każdy może być prorokiem, apostołem, nauczycielem czy cudotwórcą • Na końcu Paweł wzywa do znalezienia właściwego sobie miejsca w Ciele Chrystusa i do starania się o największy dar Miłości, o którym pisze w rozdziale trzynastym.

CIAŁO CHRYSTUSA • W dzisiejszym drugim czytaniu Paweł zamyka pierwszą część nauki o charyzmatach Ducha Świętego obrazem Kościoła, który jest Ciałem Chrystusa. W ciele tym każdy spełnia funkcje zależną od Bożego powołania. Tylko pracując razem chrześcijanie są w stanie spożytkować dary Ducha Świętego. Tylko we wspólnej posłudze charyzmatami uobecnia się żywy organizm Kościoła, Ciała Chrystusa.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Motywem subtelnie łączącym drugie czytanie z pierwszym i Ewangelią jest Słowo Boże. Święty Paweł paradoksalnie stwierdza, że nie wszyscy w Koryncie przeznaczeni są do bycia prorokami, nauczycielami i głosicielami Słowa. Wydaje się, że stwierdzenie to stoi w sprzeczności z tradycją chrzcielną i nauczaniem Kościoła, które każdemu chrześcijaninowi przypisuje udział w prorockiej misji Jezusa. Apostoł nie neguje tej prawdy. Każdy chrześcijanin jest powołany do głoszenia Słowa, ale nie wszyscy będą to robić poprzez przepowiadanie Ewangelii. Większość będzie to czynić poprzez swoje powołanie, charyzmaty, rodzinę w miejscach i sposobami, które wskaże nam Duch.

 

CYTATY


W jedności siła: Wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało
Projekt Boga nikogo nie dyskryminuje: Bóg tak ukształtował nasze ciało, że zyskały więcej szacunku członki z natury mało godne czci

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 1, 1-4; 4, 14-21)

Wielu już starało się ułożyć opowiadanie o zdarzeniach, które się dokonały pośród nas, tak jak nam je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa. Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil i opisać ci po kolei, dostojny Teofilu, abyś się mógł przekonać o całkowitej pewności nauk, których ci udzielono. W owym czasie: Powrócił Jezus mocą Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. On zaś nauczał w ich synagogach, wysławiany przez wszystkich. Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać. Podano Mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane: «Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski Pana». Zwinąwszy księgę, oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Niego utkwione. Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, które słyszeliście».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Spełnione SłowoŁk 1, 1-4; 4, 14-21

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: mowa • MIEJSCE: brzegi Jordanu • CZAS:  27–28 r. • KTO MÓWI: Jan Chrzciciel • ADRESACI:  wszyscy


EWANGELIA GŁOSZĄCYCH • Wedle najstarszych tradycji, mających potwierdzenie w Dziejach Apostolskich, św. Łukasz był towarzyszem św. Pawła i spisał głoszoną przez niego Dobrą Nowinę. Pochodził z Antiochii Syryjskiej, z wykształcenia był lekarzem (>> Dz 4,14) • Jego dzieło dzieli się na dwie księgi: • pierwsza to Ewangelia • druga − jej kontynuacja − to Dzieje Apostolskie • W Ewangelii można wyróżnić kilka części: • ewangelię dzieciństwa (1,5-2,52) • ewangelię cudów i przypowieści w Galilei (4,14-9,50) • wypełnioną nauczaniem podróż do Jerozolimy (9,51-19,28) • nauczanie o charakterze eschatologicznym w Jerozolimie (19,29-21,38) • ewangelię Męki i Zmartwychwstania zakończoną wezwaniem do głoszenia (22,1-24,53). Ewangelia przeznaczona jest do formacji głosicieli Słowa.

SŁOWO W HISTORII • Pierwsze czytanie skomponowane jest z fragmentu Prologu Ewangelii Łukasza (1,1-4) oraz części rozdziału czwartego, opisującego początek publicznej misji Jezusa. Składają się na nią: • kuszenie na pustyni (4,1-13) • pierwsze wystąpienie w Nazarecie (4,16-30)  • oraz nauczanie i uzdrawianie w Kafarnaum (4,31-44). Łukasz prezentuje się jako historyk i badacz, który opowiadając dzieje Jezusa, opowiada dzieje Słowa, które weszło w ludzką historię.

W NAZARECIE • W dzisiejszej Ewangelii widzimy Jezusa w swoim rodzinnym Nazarecie, który w szabat udaje się do synagogi, aby czytać i wyjaśniać Pisma • W Księdze Izajasza, którą mu podają natrafia na proroctwo o proroku namaszczonym Duchem, który głosi wolność, przywraca wzrok niewidomym i ogłasza rok łaski Pana. Przerywając atmosferę wyczekiwania, Jezus stwierdza, że słowa te odnoszą się do Niego. W Nim już dziś wypełniają się Pisma.  Ewangelię z pierwszym czytaniem i psalmem łączą motywy liturgii synagogalnej i słuchania Słowa.

 

JESZCZE O EWANGELII


Atmosfera wyczekiwania towarzyszy Izraelitom wsłuchującym się uważnie w słowa Prawa odczytywane przez Ezdrasza oraz tym, którzy słuchali słów Jezusa. Izrael po wygnaniu oczekiwał wciąż na wypełnienie Bożych obietnic i na błogosławieństwo, które wydawało się być odległe od zniszczonej, nękanej biedą i klęskami nieurodzaju Jerozolimy. Życie po powrocie z wygnania przypominało wciąż pustynną ziemię, w jaką zamienia się Palestyna w czas Święta Namiotów, oczekując na pierwsze jesienne deszcze.

W nie lepszej sytuacji znajdowali się rodacy Jezusa poddani pod jarzmo rzymskiej okupacji. Wszyscy oczekiwali znaku zmiany. Nehemiasz obiecywał swoim radość zamiast smutku, radość jaką przynieść im miało Słowo Boga. Obietnica ta spełniła się w Jezusie. Nie trzeba już dłużej czekać. Używając charakterystycznego dla siebie zbawczego “dziś” Łukasz opisuje Jezusa przynoszącego wolność, pokój i niekończący się rok szabatowy, rok łaski Pana. Obietnice Boże spełniają się w Jezusie. Na ziemię zstąpiło żywe Słowo Boga.

 

CYTATY


Wśród swoich: Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował.
Jestem z wami i was kocham: posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Słowo, wspólnota i tożsamość – w takich trzech słowach zamyka się nasza historia w dzisiejszej liturgii. Jesteśmy obecni w chwili, kiedy w narodzie wybranym rodzi się prawdziwy kult Słowa (PIERWSZE CZYTANIE). Prorok poucza słuchających, że Słowo przynosi im radość zamiast smutku. Słowo przynosi nadzieję. Przetrwa tylko Słowo. Jezus spełnia tę obietnicę. Wypełnia Słowo, przynosi dobrą nowinę ubogim, wolność więźniom a niewidomym przejrzenie (EWANGELIA). Ewangelia i pierwsze czytanie wskazują na wagę wspólnego słuchania Słowa. Tworzy się wspólnota wokół Słowa, które jak mówi PSALM jest doskonałe, pokrzepia duszę, nierozważnego uczy mądrości.

W tej wspólnocie każdy z nas jest tak samo ważny i potrzebny: wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało, wszyscy też zostaliśmy napojeni jednym Duchem Każdy jest inny ale wszyscy mamy to samo zadanie: głosić Słowo (DRUGIE CZYTANIE).

Słowo określa naszą tożsamość. Słuchając razem Słowa, tworzymy wspólnotę. Do tej wspólnoty przychodzi Jezus – żywe Słowo Boże i wypełnia wszystkie dane nam obietnice.

 

1/5
Jezus rozwija księgę w Synagodze. James Tissot, m. 1886 a 1894 r., Brooklyn Museum, USA
2/5
"Nehemiasz" Greckokatolicka Ikona, pocz. XX w
3/5
"Ezdrasz", karta 5 w Kodeksie Amiatinus, pocz. VIII w.
4/5
Wizerunek Ezdrasza, Guillaume Rouillé, Promptuarii Iconum Insigniorum, XVI w.
5/5
"Święty Paweł pisze swoje listy", Valentin de Boulogne, od ok. 1618 r. do ok.1620 r., Museum of Fine Arts, Houston, USA
poprzednie
następne
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – II po Narodzeniu Pańskim C

Syn Boży przyszedł obdarty z wszechmocy, bogaty tylko w Miłość. Jesteś gotowy, by być synem Bożym?

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Rymuza
ks. Piotr
Rymuza
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

PUNKT WYJŚCIA


• II NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM • Rok C • KOLEKTA: Modlimy się, aby Wszechmogący Bóg napełnił cały świat Swoją chwałą i ukazał się wszystkim narodom w blasku Swojej prawdy • CZYTANIA: Mądrość Syracha 24,1-2.8-12; Psalm 147,12-15.19-20;  List św. Pawła do Efezjan 1, 3-6.15-18; Ewangelia wg św. Jana 1,1-18

 

• CHMURA SŁOWA •

cs7

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Syracydesa

(Syr 24,1-2.8-12)

Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera swe usta na zgromadzeniu Najwyższego i ukazuje się dumnie przed Jego potęgą. Wtedy przykazał mi Stwórca wszystkiego, Ten, co mnie stworzył, wyznaczył mi mieszkanie i rzekł: W Jakubie rozbij namiot i w Izraelu obejmij dziedzictwo! Przed wiekami, na samym początku mię stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę. W świętym Przybytku, w Jego obecności, zaczęłam pełnić świętą służbę i przez to na Syjonie mocno stanęłam. Podobnie w mieście umiłowanym dał mi odpoczynek, w Jeruzalem jest moja władza. Zapuściłam korzenie w sławnym narodzie, w posiadłości Pana, w Jego dziedzictwie.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Mądrość zstępuje na ziemięSyr 24,1-2.8-12

MĄDROŚĆ SYRACHA • AUTOR: Jezus, syn Syracha • CZAS POWSTANIA: ok. 190 r. przed Chr.


KSIĘGA JEZUSA, SYNA SYRACHA • Mądrość Jezusa, syna Eleazara, syna Syracha, tak brzmi pełny tytuł księgi, z której pochodzi pierwsze czytanie. Autor był mędrcem, prawdopodobnie prowadził szkołę w Jerozolimie, ok. 180 r. przed Chrystusem. Adresatami jego pouczeń są uczniowie jego szkoły i wszyscy, którzy chcą zdobywać wiedzę. Syrach nazywa ich swoimi synami (2,1; 3,17; 4,1). Autor prologu stwierdza, że księga adresowana jest także do tych, którzy chcą pogłębić swoją więź z Panem przez Prawo oraz do tych, którzy żyjąc na obczyźnie, do Prawa chcą dostosować swoje obyczaje. Księga uczy, że religia przodków wciąż jeszcze jest żywa i zdolna odpowiedzieć na wyzwania współczesności. Słowa Syracha przekazane pierwotnie w wersji hebrajskiej zostały przetłumaczone na grecki przez wnuka, który przybył do Aleksandrii ok. 132 r. za króla Ptolomeusza Euergetasa II. Księgi brak w kanonie hebrajskim.

MĄDROŚĆ CZYLI PRAWO • Czytamy 24 rozdział Księgi Syracha, który należy do I części (1,1-43,33), opisującej mędrca i prawdziwą mądrość. W Syr 24 rozpoczyna się mowa pochwalna mądrości (ww. 1-22), która ostatecznie zawiera się w Księdze Prawa (ww. 23-29). W kolejnym rozdziale znajdziemy już różniące się stylem tzw. “przysłowia liczbowe” (Syr 25).

MĄDROŚĆ ZSTĘPUJE NA ZIEMIĘ • W pierwszym czytaniu Mądrość przedstawia się jako ta, która wychwala samą siebie i przemawia na zgromadzeniu Najwyższego (ww. 1-2). To mądrość Boża, którą został obdarzony każdy człowiek wierzący. Jej zamieszkiwanie: w Izraelu, w Jerozolimie, na Syjonie – w świątyni Pana (ww. 8-12) oznacza że Mądrość Boża zstąpiła na ziemię i objawiła się w Izraelu. To ona zainspirowała wielkiego Salomona do wybudowania świątyni, ona stoi za liturgią i czcią oddawaną Bogu na Syjonie. Przede wszystkim jednak to ona ukrywa się w miłości i Prawie Bożym, które z Jerozolimy promieniują na cały świat.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Zadziwiające podobieństwo. Syrach opisuje jak w pewnym momencie historii Stwórca rozkazał Mądrości, aby rozbiła swój namiot w Jakubie i znalazła miejsce swojego odpoczynku w Izraelu (w. 8). Zaczęła pełnić swą służbę w świętym Przybytku (dosłownie: namiocie, skene) i mocno stanęła na Syjonie. W zadziwiająco podobnych słowach św. Jan będzie opisywał przyjście na świat Jezusa. Syn, Słowo Boże, istniejąc odwiecznie, w pewnym momencie historii przybierze ludzkie ciało i rozbije namiot wśród nas (skenoo w J 1,14). W Nim w nasz ludzki świat wkracza ucieleśniona mądrość Boża w swojej zachwycającej pełni. Mądrość Boża nie jest przywiązana do Syjonu i nie musi się już ukrywać za kamiennymi tablicami Tory. Przychodzi do wszystkich w ludzkim ciele, w żywym Słowie, w Chrystusie, który jest Mądrością i mocą Bożą (1 Kor 1,24).

 

CZY WIESZ, ŻE…


W Księdze Syracha Mądrość porównuje się do różnego gatunku drzew i krzewów (ww. 13-14) oraz do aromatycznych roślin (ww. 15-16):

• Mądrość jest jak cedr – długo rosnące, bardzo wytrzymałe drzewo, użyte przez Salomona do budowy świątyni (1 Krl 5,13).

• Jest jak cyprys– drzewo wiecznie zielone i bardzo aromatyczne. Służy nie tylko ozdobie, znajduje również zastosowanie przy budowie okrętów, domów, instrumentów muzycznych, a nawet przy mumifikacji.

• Mądrość jest jak palma, jak róża i platan – rosną one w miejscach zasobnych w wodę.

• Jest jak oliwka, która dochodzi swym wiekiem nawet do 6000 lat, jest niezwykle trudna do wycięcia, bo dookoła starego pnia z korzenia wciąż odbijają nowe pędy.

• Obrazy te podkreślają z jednej strony praktyczny charakter mądrości i jej towarzyszenie ludzkiej codzienności. Z drugiej strony porównanie „towarzyszki Boga” do aromatycznych roślin (cynamon, aspalat, mirra, galbanum), z których sporządza się perfumy i kadzidła, uwypukla jej bezinteresowne piękno, które ozdabia ludzkie życie i oddaje cześć Stwórcy. Aromaty, o których mówi się tutaj, są często sprowadzane w karawanach z Dalekiego Wschodu (cynamon,  galbanum) lub wydobywane z mięczaków z Morza Czerwonego (onyks). Mądrość wprowadza człowieka w tajemnice mórz, a jej królestwo wykracza daleko poza Izraela. Zaprasza do przygody, do poszukiwania i do odkrywania jej piękna.

 

CYTATY

Z niczym jej nie pomylisz: Mądrość wychwala sama siebie
Jest dostojna: chlubi się pośród swego ludu.
Ale nie jest pyszna: ukazuje się dumnie przed Jego potęgą

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 147,12-15.19-20)

REFREN: Słowo Wcielone wśród nas zamieszkało

Chwal, Jerozolimo, Pana, wysławiaj twego Boga, Syjonie. Umacnia bowiem zawory bram twoich i błogosławi synom twoim w tobie.

Zapewnia pokój twoim granicom i wyborną pszenicą hojnie ciebie darzy. Śle swe polecenia na krańce ziemi i szybko mknie Jego słowo.

Oznajmił swoje słowo Jakubowi, Izraelowi ustawy swe i wyroki. Nie uczynił tego dla innych narodów. Nie oznajmił im swoich wyroków.

[01][02]

PSALM

Chwalcie PanaPs 147,12-15.19-20

PSALM 147 AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: po 538 przed Chr.


HALLEL • Ps 147 należy do grupy pięciu utworów zamykających Psałterz, których cechą charakterystyczną jest wezwanie Alleluja  – chwalcie Pana (zamykający Hallel). Utwór ma cechy hymnu, bezinteresownej pieśni uwielbienia wykonywanej przez wspólnotę zebraną na liturgii w świątyni jerozolimskiej. Teologią nawiązuje do Deutero-Izajasza ukazując Boga Zbawcę i Stwórcę, troskliwego Ojca, który zbiera wygnańców i odbudowuje Jeruzalem, a równocześnie okrywa niebo chmurami i nadaje imiona gwiazdom. Izrael, który powrócił z wygnania i zanurzony w morzu pogan dziękuje w nim Bogu za nieustanną troskę i dar jego Słowa, które kreuje historię i podtrzymuje życie narodu wybranego.

SŁOWO WCIELONE • Psalm, który dziś usłyszymy, wysławia Boga, który posyła na ziemię swoje Słowo. To łączy go z Ewangelią, która opisuje Jezusa, żywe Słowo Boga, zstępujące na ziemię. W Słowie Boga, podtrzymującym świat w istnieniu i pełniącym Jego wolę, chrześcijanie mogą odczytać obraz Syna Bożego. On jest budowniczym nowej Jerozolimy, czyli Kościoła, bramą owiec i dawcą życia. On uzdrawia złamanych na duchu i przynosi nam trwały pokój.

 

CYTATY

Psalmista o nieprzejednanym Bogu: Umacnia bowiem zawory bram twoich

Któremu nie ujdzie uwadzę nic: Zapewnia pokój twoim granicom

Zwłaszcza Twój pusty brzuch: Wyborną pszenicą hojnie ciebie darzy.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Efezjan

(Ef 1,3-6.15-18)

Niech będzie błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa; który napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich - w Chrystusie. W Nim bowiem wybrał nas przez założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem. Z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli, ku chwale majestatu swej łaski, którą obdarzył nas w Umiłowanym. Przeto i ja, usłyszawszy o waszej wierze w Pana Jezusa i o miłości względem wszystkich świętych, nie zaprzestaję dziękczynienia, wspominając was w moich modlitwach. (Proszę w nich), aby Bóg Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał wam ducha mądrości i objawienia w głębszym poznaniu Jego samego. (Niech da) wam światłe oczy serca tak, byście wiedzieli, czym jest nadzieja waszego powołania, czym bogactwo chwały Jego dziedzictwa wśród świętych.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Powołanie i chwałaEf 1,3-6.15-18

LIST DO EfezjanNADAWCA: św. Paweł lub uczeń z jego szkoły • SKĄD: Rzym lub w przypadku ucznia inne nieznane miejsce • DATA: między 58-62 lub po 62 r. •  ADRESACI: chrześcijanie w Efezie/inne wspólnoty chrześcijańskie


LIST O KOŚCIELE • Pawłowy List do Efezjan według tradycji wyszedł spod ręki samego Apostoła, w końcowym okresie jego życia, podczas pierwszego uwięzienia w Rzymie. Alternatywna interpretacja mówi o tym, że został skomponowany przez ucznia z Pawłowej szkoły, który rozwija myśl apostoła. Świadczyłby o tym styl listu, czy też nieco odmienna od tzw. niekwestionowanych listów Pawła teologia. Autor Listu do Efezjan skupia się przede wszystkim na Kościele. Opisuje go jako uniwersalny i kosmiczny; swoje miejsce znajduje w nim Izrael i wszystkie narody • List dzieli się na dwie części • pierwsze trzy rozdziały prezentują misterium Chrystusa w Kościele • Ostatnie 3 rozdziały to wnioski praktyczne.

BOŻY PLAN • Pierwszy rozdział Listu do Efezjan to hymn dziękczynienia za plan Boży, który wypełnił się względem nas w Chrystusie. Dzięki Niemu jesteśmy przybranymi dziećmi Boga, synami w Umiłowanym, odkupionymi przez Jego krew i przeznaczonymi do życia wiecznego. W Nim także usłyszeliśmy Ewangelię zbawienia i zostaliśmy naznaczeni pieczęcią Ducha Świętego. Po hymnie zaczyna się modlitwa, w której apostoł prosi Boga, aby wspólnota w Efezie zrozumiała czym jest nadzieja ich powołania i jak wielką jest chwała, która została im ofiarowana.

MODLITWA ZA WSPÓLNOTĘ • Fragment odczytywany podczas dzisiejszej liturgii należy do otwierającego list błogosławieństwa (berakah). Jest ono skierowane ku Bogu Ojcu, który pobłogosławił, gr. eulogeo, nas, chrześcijan wszelkim błogosławieństwem duchowym (eulogia) na wyżynach niebieskich w swoim Synu (w. 3). Opisuje się je w ww. 3-6. W ww. 15-18 autor chwali swych adresatów za świadectwo ich wiary (pistis) i miłości (agape) wobec świętych, czyli współbraci wierzących w Chrystusa. Dziękczynienie przeplata się w tej modlitwie z prośbą za wspólnotę, aby ubogacona duchem mądrości dochodziła do coraz głębszego poznania Boga i coraz pełniejszego zrozumienia nadziei swego powołania, którą jest nieprzemijające dziedzictwo pośród świętych w jego królestwie.

 

 

TRANSLATOR


• Niech będzie błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa, On napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich – w Chrystusie. Wyżyny niebieskie (epourania) • to niebo jako fenomen astronomiczny, ale także obszar należący do sfery Boskiej, siedziba istot duchowych i skarbiec Bożych tajemnic. Tam właśnie, jeszcze przed założeniem świata, Bóg rozpoczyna realizację swego planu wobec nas.

• W Nim bowiem wybrał nas przez założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem. Przed stworzeniem kosmosu Bóg wybrał nas do świętości (hagioi), czyli do uczestniczenia w swojej naturze i do bycia bez skazy (amomoi). Terminy te wyraźnie nawiązują do kultu ST i do tego, że jako chrześcijanie jesteśmy szczególną Bożą własnością i chwałą (w. 4). Bóg kocha nas i myśli o nas i wyznacza nam misję, zanim jeszcze powstanie materialny świat.

Z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli. Przeznaczenie • ponadczasowy plan Boga wobec nas opisywany jest dalej jako „przeznaczenie” (prooridzo) do bycia synami Bożymi (w. 5). Przeznaczenie nie ma tu nic wspólnego z greckim Fatum. Działającym jest nie ślepy los, lecz kochający Bóg i jego Syn. Determinacja ludzkiego życia jest bardzo ogólna i jak najbardziej pozytywna. Dotyczy uczynienia nas dziećmi Bożymi i uwielbienia Jezusa, Umiłowanego, przez którego spływa na nas cały ogrom Bożej łaski (ww. 5 i 6).

 

CYTATY


Paweł do tych, którzy czują pustkę: Napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym
Do tych, którzy czuja się przypadkowi, niezauważeni, niechciani: W Nim bowiem wybrał nas przez założeniem świata
Bo są ważni: Niech da wam światłe oczy serca tak, byście wiedzieli, czym jest nadzieja waszego powołania

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Jana

(J 1,1-18)

Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo. Ono było na początku u Boga. Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało. W Nim było życie, a życie było światłością ludzi, a światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła. Pojawił się człowiek posłany przez Boga - Jan mu było na imię. Przyszedł on na świadectwo, aby zaświadczyć o światłości, by wszyscy uwierzyli przez niego. Nie był on światłością, lecz /posłanym/, aby zaświadczyć o światłości. Była światłość prawdziwa, która oświeca każdego człowieka, gdy na świat przychodzi. Na świecie było /Słowo/, a świat stał się przez Nie, lecz świat Go nie poznał. Przyszło do swojej własności, a swoi Go nie przyjęli. Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego - którzy ani z krwi, ani z żądzy ciała, ani z woli męża, ale z Boga się narodzili. A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy. Jan daje o Nim świadectwo i głośno woła w słowach: Ten był, o którym powiedziałem: Ten, który po mnie idzie, przewyższył mnie godnością, gdyż był wcześniej ode mnie. Z Jego pełności wszyscyśmy otrzymali - łaskę po łasce. Podczas gdy Prawo zostało nadane przez Mojżesza, łaska i prawda przyszły przez Jezusa Chrystusa. Boga nikt nigdy nie widział, Ten Jednorodzony Bóg, który jest w łonie Ojca, /o Nim/ pouczył.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Bogiem było SłowoJ 1,1-18

EWANGELISTA: Jan • CZAS POWSTANIA:  90 r.
KATEGORIA: hymn


EWANGELIA MISTYCZNA • Ewangelia wg św. Jana to jedno z najmłodszych pism Nowego Testamentu i najpóźniejsza z Ewangelii. Została napisana przez Jana, a następnie zredagowana przez jego uczniów ok. 90 r. Księga zdecydowanie różni się od pozostałych Ewangelii. Jana interesuje nie tyle chronologia życia Pana, co misterium Jego osoby. To Ewangelia mistyczna, spisana przez umiłowanego ucznia, który spoczywał na piersi Jezusa. Dzieło dzieli się na dwie części: • objawienie się Jezusa w znakach (rozdz. 1-12) oraz • opis Męki Pańskiej (rozdz. 13-20) zakończone podwójnym epilogiem.

SŁOWO I GŁOS • Dzisiejszy fragment pochodzi z pierwszego rozdziału Ewangelii Jana. Jego pierwsza część to tzw. hymn o Logosie, wczesnochrześcijański utwór opisujący misję przychodzącego z wysoka Chrystusa, Bożego Słowa (J 1,1-18) • Po prologu, który od otaczających go tekstów różni się obrazami i poetyckim charakterem, rozpoczyna się narracja o Janie Chrzcicielu (J 1,19-34). Wskazuje on nadchodzącego Mesjasza (J 1,29) i sprawia, że idą za Nim jego dotychczasowi uczniowie (J 1,35-37). Jezus to Słowo Boże, zstępujące z nieba; Jan jest głosem, który Je zapowiada.

 

JESZCZE O EWANGELII

Prolog Jana przedstawia historię Wcielenia inaczej niż Łukasz i Mateusz, przenosi ją w perspektywę kosmiczną. Droga Jednorodzonego rozpoczyna się przed ziemskim czasem, w przestrzeni nieba,  o której mówi drugie czytanie (J 1,3; Hbr 1,2). Trzy pierwsze wersy swego hymnu-prologu, odsłaniają nam trzy prawdy Wcielenia:

• Prawda o Ojcu i Synu, czyli zbawia nas miłość • Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga (…) Ono było na początku u Boga. Syn, który żyje z Ojcem w przestrzeni nieba jest u siebie, u Boga, zwrócony nieustannie twarzą ku Niemu (patrz Translator). W ten sposób Ewangelista podkreśla, że to właśnie miłość – nie wszechmoc ani boski geniusz – są charakterystyczne dla Syna Bożego. Przyjdzie On na świat obdarty z wszechmocy, a bogaty tylko w Miłość. Boża miłość jako jedyna ma moc zbawić człowieka.

• Prawda o nas, czyli zależni od Boga • Wszystko przez nie (przez Słowo Boże) się stało,  bez Niego nic się nie stało, co się stało. Nie ma rozwodu pomiędzy niebem i ziemią, światem materialnym i duchowym. Są jak dwa płuca, dwie komory serca, stworzone przez tego samego Boga, który troszczy się o swoje stworzenie. Jeśli rozdzielamy te dwa światy, ziemski jest skazany na obumieranie. Bóg Stwórca jest także Bogiem Zbawcą.

• Prawda o Chrystusie, czyli więcej niż dziecko • Centrum i absolutne serce pierwszych trzech wersetów, to słowa Bogiem było Słowo (aby to podkreślić, Jan zmienia nawet szyk wyrazów). Ten, który przychodzi na świat jako człowiek, to nie Cudotwórca ani Nauczyciel; małe dziecko to Wcielony Bóg. Przychodzi wydać walkę zaciskającej się wokół człowieka pętli ciemności, grzechu i śmierci (J 1,4-5). Przynosi nam zwycięską Światłość, wygrywa dla nas życie wieczne (J 1,5). Nie zapominajmy o tym świętując Boże Narodzenie.

 

TRANSLATOR


• Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo. Greckie en arche (na początku, J 1,1) przywodzi na myśl pierwsze słowa Księgi Rodzaju na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. Oznacza nie chronologiczny, ale absolutny początek, zasadę wszystkiego, a raczej osobę, od której wszystko się zaczyna. Syn Boży, który rodzi się jako człowiek w Betlejem, to ten sam Bóg, który jest racją i zasadą istnienia świata, który wydobył go z chaosu i niebytu.

• Ono było na początku u Boga Słowo-Syn było zawsze u Boga, a raczej – jak pisze Jan – było zwrócone twarzą ku Bogu (pros ton theon, J 1,2), było Jego Słowem, byli sobie bliscy jak matka i dziecko.

 

CYTATY

Od czego by tu zacząć?: Na początku było Słowo
Jan pisze, jak ważne jest Słowo: Wszystko przez Nie się stało
Pojemne i życiodajne: W Nim było życie, a życie było światłością ludzi

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Im bardziej oddalamy się od samego dnia Bożego Narodzenia, tym bardziej dociera do nas prawda, że to, co wydarzyło się w Betlejem, przekracza słodką, rodzinną sielankę.

Nad małą, zapomnianą miejscowością, w której w ciszy nocy przyszedł na świat Mesjasz, wstaje nowy dzień. Odchodzą pasterze, odpłynęły już w stronę nieba wyśpiewujące swoje niebiańskie Gloria anioły. Wpatrując się w stajenkę, nie dostrzegamy tam już malutkiego Dzieciątka z pochylonymi nad nim Maryją i Józefem. Betlejem wypełnia nieziemski blask.

Na ziemię zstąpiła Wcielona Boża Mądrość, przyszło do nas Odwieczne Słowo Boże. Syn Boży przyszedł na świat obdarty z wszechmocy, a bogaty tylko w Miłość. Bo Boża miłość jako jedyna ma moc zbawić człowieka.

Zgodnie z tym ponadczasowym planem Bożym, zostaliśmy przeznaczeni na Jego synów.

 

 

ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Rymuza

ks. Piotr Rymuza

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Rymuza
ks. Piotr
Rymuza
zobacz artykuly tego autora >