Nasze projekty
ks. Marcin Kowalski

Jutro Niedziela – III zwykła C

Słowo określa naszą tożsamość. Słuchając Słowa tworzymy wspólnotę

Reklama

PUNKT WYJŚCIA


• III NIEDZIELA OKRESU ZWYKŁEGO • Rok C • KOLEKTA: Będziemy się modlić, aby Bóg kierował naszym życiem według swego upodobania i abyśmy mogli obfitować w dobre uczynki • CZYTANIA: Księga Nehemiasza 8, 2-4a. 5-6. 8-10; Psalm 19 (18), 8-9. 10 i 15 (por. J 6, 63c); 1 List do Koryntian 12, 12-30; Ewangelia wg św. Łukasza 1, 1-4; 4, 14-21.

Reklama

• CHMURA SŁOWA •

cs10

[margincarouselwidget heading=”]
[margincarouselwidget_item id=’33519′ title=” content='

Reklama

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

']
[margincarouselwidget_item id=’33519′ title=” content='

Czytanie z Księgi Nehemiasza

Reklama

 

(Ne 8, 2-4a. 5-6. 8-10)

 

Kapłan Ezdrasz przyniósł Prawo przed zgromadzenie, w którym uczestniczyli przede wszystkim mężczyźni, lecz także kobiety oraz wszyscy inni, którzy byli zdolni słuchać. I czytał z tej księgi, zwrócony do placu znajdującego się przed Bramą Wodną, od rana aż do południa przed mężczyznami, kobietami i tymi, którzy mogli rozumieć; a uszy całego ludu były zwrócone ku księdze Prawa.
Pisarz Ezdrasz stanął na drewnianym podwyższeniu, które zrobiono w tym celu. Ezdrasz otworzył księgę na oczach całego ludu – znajdował się bowiem wyżej niż cały lud; a gdy ją otworzył, cały lud powstał. I Ezdrasz błogosławił Pana, wielkiego Boga, a cały lud, podniósłszy ręce, odpowiedział: «Amen! Amen!» Potem oddali pokłon i padli przed Panem na kolana, twarzą ku ziemi.
Czytano więc z tej księgi, księgi Prawa Bożego, dobitnie, z dodaniem objaśnienia, tak że lud rozumiał czytanie. Wtedy Nehemiasz, to jest namiestnik, oraz kapłan-pisarz Ezdrasz, jak i lewici, którzy pouczali lud, rzekli do całego ludu: «Ten dzień jest poświęcony Panu, Bogu waszemu. Nie bądźcie smutni i nie płaczcie!» Cały lud bowiem płakał, gdy usłyszał te słowa Prawa. I rzekł im Nehemiasz: «Idźcie, spożywajcie potrawy świąteczne i pijcie słodkie napoje, poślijcie też porcje temu, który nic gotowego nie ma: albowiem poświęcony jest ten dzień Bogu naszemu. A nie bądźcie przygnębieni, gdyż radość w Panu jest waszą ostoją».

Oto słowo Boże

 

Oto Słowo Boże

']
[/margincarouselwidget]

PIERWSZE CZYTANIE

Liturgia Słowa8, 2-4a. 5-6. 8-10

KSIĘGA: Nehmiasza • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA:  pomiędzy 350-300 przed Chr. • KATEGORIA: narracja


ODRODZENIE • Księga Nehemiasza w sensie literackim i treściowym stanowi jedność z Księgą Ezdrasza i jest dziełem tego samego autora rekrutującego się spośród personelu świątynnego, przedstawiciela Szkoły Kronikarskiej. Być może był on uczniem Ezdrasza, któremu tradycja przypisywała napisanie Ezdr-Ne • Księga opowiada dzieje Izraela powracającego z wygnania i koncentruje się na trzech wielkich tematach: • odbudowa świątyni (Ezd 1 – 6) • odbudowa Jerozolimy (Ezdr 4,6-23; Ne 1 – 7; 11 – 13) • nadanie Prawa (Ezd 7 – 10; Ne 8 – 10). Księga tchnie miłością do świątyni, Bożego Słowa i liturgii. Jest ona świadectwem narodzin nowego ludu, o którego tożsamości decyduje ścisłe przestrzeganie Prawa oraz przepisów czystości.

ŚWIĘTO NAMIOTÓW • Historia opisana w pierwszym czytaniu rozgrywa się w piątym wieku przed Chrystusem, za czasów króla perskiego Artakserksesa • Izraelici po okresie wygnania babilońskiego wracają do swojej ojczyzny. Jednym z głównych bohaterów tamtych czasów jest Ezdrasz, kapłan i pisarz, który prowadzi pierwszy pochód około dwóch tysięcy rodaków, mających odbudować Jerozolimę i zniszczoną świątynię • W dzisiejszym pierwszym czytaniu spotykamy go już po kilkunastu latach, kiedy na dziedzińcu odnowionego domu Bożego przewodniczy obchodom Święta Namiotów • Autor przedstawia najpierw powszechne zebranie ludu w Jerozolimie, podczas którego czytana jest Tora, po czym słyszymy o nakazie zamieszkiwania przez czas święta w prowizorycznych namiotach, na pamiątkę Izraela wędrującego przez pustynię.

CZYTANIE TORY • Słowa dzisiejszego pierwszego czytania opisują starożytną Liturgię Słowa Izraela. Na prośbę samego ludu Ezdrasz przynosi Księgę Prawa, której słuchają mężczyźni i kobiety oraz wszyscy inni. Staje na drewnianym podwyższeniu (bima). Lud słucha stojąc, po czym odpowiada na usłyszane Słowo podwójną aklamacją: “Amen, amen” oraz pokłonem twarzą do do ziemi.

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Księga Nehemiasza opisuje szczególną liturgię, która miała miejsce po powrocie z wygnania:

Zmęczeni wędrowcy. Uszy wszystkich, pisze autor, zwrócone były ku Księdze Prawa (Ne 8, 3). Można sobie wyobrazić atmosferę skupienia, milczenie, które panowało wówczas na placu świątynnym i jeden głos, który wybrzmiewał w tej ciszy i czytał, czytał niezmordowanie, od rana aż do południa. Nikt się nigdzie nie spieszył, nikogo nie męczyło słuchanie. Ci, którzy przeszli długą drogę niewoli, wiedzieli już, że nie mają się gdzie spieszyć. Wielu z nich utraciło wszystko podczas upadku Jerozolimy, wielu zaryzykowało wszystko wracając do niej. Byli jak zmęczeni drogą wędrowcy, którym wreszcie dane było zatrzymać się i pić długo, bez pośpiechu. Pili ze źródła Słowa Bożego, Słowa, które, zapomniane i nie słyszane przez lata, znów powracało do nich.

Bóg obecny w Słowie. Kiedy Ezdrasz wzniósł swoje ręce do błogosławieństwa, lud upadł na twarz i oddał pokłon. Czyżby kłaniali się Ezdraszowi, który wskrzesił ich, przyprowadzając na nowo do kraju przodków? Nie, Izrael oddał pokłon Księdze Prawa. Tekst hebrajski używa w tym miejscu czasownika hwh, który oznacza pokłon oddawany samemu Bogu. Jesteśmy obecni w chwili, kiedy w narodzie wybranym rodzi się prawdziwy kult Słowa. Później, kiedy najazd rzymski Tytusa zniszczy świątynię i rozproszy Żydów po całym świecie, przetrwa tylko Słowo, w którym mieszka Bóg, cześć dla Tory, którą traktować będą jako Jego wcielenie. Jej poświęcać będą całe swoje życie, studiując ją, ucząc się jej na pamięć, recytując w modlitwach.


CZY WIESZ ŻE…


Święto Namiotów. W starożytnym Izraelu święto to wiązało się ze wspomnieniem wędrówki narodu przez pustynię. W trakcie święta budowano prowizoryczne szałasy dla upamiętnienia mieszkań używanych przez Izraelitów podczas wędrówki przez pustynię, po Wyjściu z Egiptu. Święto miało dwa szczególne ryty: 1. ceremonię czerpania wody, w trakcie której odbywała się radosna procesja do sadzawki Siloam, po czym kapłan z wodą wkraczał przez Bramę Wodną wlewając ją do srebrnego naczynia na ołtarzu (pamiątka wody na pustyni); 2. święto świateł polegające na iluminacji dziedzińca świątynnego (pamiątka Boga prowadzącego lud w słupie obłoku). W późniejszym czasie w ósmy dzień Święta Namiotów zaczęto obchodzić Święto Radości z Otrzymania Tory, ponieważ wówczas kończy się roczny cykl czytania Tory w synagodze.

Liturgia Słowa. Liturgia Święta Namiotów do złudzenia przypomina naszą liturgię Słowa. Ezdrasz przynosi Księgę Prawa, Torę, i czyta ją wobec wszystkich, mężczyzn i kobiet. Czyni to na specjalnym podwyższeniu, odpowiednik późniejszej bimy w synagodze i naszej ambony w kościele. Słowo Boże czytane jest z dodatkiem objaśnienia, które czynią lewici – to nasze kazanie. Prawdopodobnie objaśnienia sprowadzały się do tłumaczenia Tory spisanej w języku hebrajskim na aramejski, którym mówili Izraelici po latach niewoli. Wreszcie po skończonym czytaniu Ezdrasz błogosławi lud, który stojąc odpowiada „Amen”. Taki scenariusz liturgii słowa do dziś dnia obserwować można w synagogach, w pierwszym wieku po Chrystusie przejęliśmy go także my chrześcijanie.

CYTATY


Liturgia Słowa: Czytano więc z tej księgi, księgi Prawa Bożego

Jutro Niedziela: Ten dzień jest poświęcony Panu, Bogu waszemu

Najlepsza motywacja: nie bądźcie przygnębieni, gdyż radość w Panu jest waszą ostoją

[margincarouselwidget heading=”]
[margincarouselwidget_item id=’13751′ title=” content='

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

']
[margincarouselwidget_item id=’13752′ title=” content='

(Ps 19 (18), 8-9. 10 i 15 (por. J 6, 63c)

REFREN:  Słowa Twe, Panie, są duchem i życiem.

Prawo Pańskie jest doskonałe i pokrzepia duszę,
świadectwo Pana jest pewne, nierozważnego uczy mądrości.
Jego słuszne nakazy radują serce,
jaśnieje przykazanie Pana i olśniewa oczy.

Bojaźń Pana jest szczera i trwa na wieki, *
sądy Pana prawdziwe, wszystkie razem słuszne.
Niech znajdą uznanie przed Tobą †
słowa ust moich i myśli mego serca, *
Panie, moja Opoko i mój Zbawicielu.

']
[/margincarouselwidget]

PSALM

Prawo doskonałePs 19 (18), 8-9. 10 i 15

PSALM 19AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii


CHWAŁA JAHWE • Psalm 19: Niebiosa głoszą chwałę Boga należy do gatunku hymnu (hebr. tehilla), bezinteresownej modlitwy uwielbienia. To typowy rodzaj modlitw zanoszonych w okresie przed niewolą. Hymny zakorzenione są w kulcie • Święta obchodzone uroczyście w świątyni stwarzały specyficzny klimat jedności i uwielbienia Jahwe. W Psalmie 19 wierzący wychwala najpierw Boże dzieło stworzenia, tchnące porządkiem i harmonią, następnie chwali Prawo Boże, które podobny porządek wprowadza w ludzkie życie • Ostatnia część psalmu to modlitwa sprawiedliwego, który krocząc drogami Prawa, prosi Boga, aby ustrzegł go od grzechu.

PRAWO PANA • Usłyszymy dziś trzecią strofę Psalmu 19, w której psalmista wychwala Prawo Pańskie. Temat Prawa związanego z radosną celebracją Święta Namiotów oraz temat Słowa Bożego, które poucza, dodaje siły i raduje serce łączą psalm z obrazem Izraela słuchającego Słowa Bożego w Księdze Nehemiasza.

CYTATY


Uwierz: świadectwo Pana jest pewne
Zachwyć się: jaśnieje przykazanie Pana i olśniewa oczy
Połóż Go za fundament: Panie, moja Opoko i mój Zbawicielu.

[margincarouselwidget heading=”]
[margincarouselwidget_item id=’11657′ title=” content='

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

']
[margincarouselwidget_item id=’11658′ title=” content='

Czytanie z I Listu św. Pawła do Koryntian

( 1 Kor 12, 12-30)

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Koryntian

Bracia:
Podobnie jak jedno jest ciało, choć składa się z wielu członków, a wszystkie członki ciała, mimo iż są liczne, stanowią jedno ciało, tak też jest i z Chrystusem. Wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało: czy to Żydzi, czy Grecy, czy to niewolnicy, czy wolni. Wszyscy też zostaliśmy napojeni jednym Duchem. Ciało bowiem to nie jeden członek, lecz liczne członki.
Wy przeto jesteście Ciałem Chrystusa i poszczególnymi Jego członkami.

Oto Słowo Boże

 

']
[/margincarouselwidget]

DRUGIE CZYTANIE

Wszyscy jesteśmy potrzebni1 Kor 12, 2-30

LIST DO KORYNTIANNADAWCA: św. Paweł • SKĄD:  Efez • DATA: ok. 54 r.  • ADRESACI: Koryntianie


LIST DO KORYNTIAN • Podczas pobytu w Koryncie Pawłowi udało się założyć wspólnotę chrześcijan. Młoda wspólnota, funkcjonująca w dużym mieście pogańskim, entuzjastycznie przyjęła Ewangelię, miała jednak poważne problemy z wdrożeniem jej w życie: • spory i podziały wynikające z różnic majątkowych i społecznych • konkurujący ze sobą liderzy (1 Kor 1-4; 6) • rozwiązłość seksualna i libertynizm (1 Kor 5) • sens małżeństwa i celibatu (1 Kor 7) • udział w ucztach pogańskich i ofiarach składanych bożkom, zaniedbywanie miłości braterskiej i Eucharystii (1 Kor 8-11) • poszukiwanie spektakularnych duchowych darów, a zaniedbywanie miłości (1 Kor 12-14) • odrzucenie prawdy o Zmartwychwstaniu • List św. Pawła, to odpowiedź na pismo otrzymane od Koryntian. Apostoł rozpoczyna nauką na temat Ewangelii Krzyża (1 Kor 1-4) i kończy wizją Zmartwychwstania (1 Kor 15).

CHARYZMATY • W dwunastym rozdziale Listu do Koryntian Paweł opisując różne charyzmaty w Kościele podkreśla, że ich dawcą jest jeden Duch (12,1-1-11) • Wszystkie one służyć mają budowaniu jedności wspólnoty, która jest Ciałem Chrystusa (12,12-30) • W ciele tym każdy ma swoje miejsce i swoją misję do wypełnienia. Nie każdy może być prorokiem, apostołem, nauczycielem czy cudotwórcą • Na końcu Paweł wzywa do znalezienia właściwego sobie miejsca w Ciele Chrystusa i do starania się o największy dar Miłości, o którym pisze w rozdziale trzynastym.

CIAŁO CHRYSTUSA • W dzisiejszym drugim czytaniu Paweł zamyka pierwszą część nauki o charyzmatach Ducha Świętego obrazem Kościoła, który jest Ciałem Chrystusa. W ciele tym każdy spełnia funkcje zależną od Bożego powołania. Tylko pracując razem chrześcijanie są w stanie spożytkować dary Ducha Świętego. Tylko we wspólnej posłudze charyzmatami uobecnia się żywy organizm Kościoła, Ciała Chrystusa.

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Motywem subtelnie łączącym drugie czytanie z pierwszym i Ewangelią jest Słowo Boże. Święty Paweł paradoksalnie stwierdza, że nie wszyscy w Koryncie przeznaczeni są do bycia prorokami, nauczycielami i głosicielami Słowa. Wydaje się, że stwierdzenie to stoi w sprzeczności z tradycją chrzcielną i nauczaniem Kościoła, które każdemu chrześcijaninowi przypisuje udział w prorockiej misji Jezusa. Apostoł nie neguje tej prawdy. Każdy chrześcijanin jest powołany do głoszenia Słowa, ale nie wszyscy będą to robić poprzez przepowiadanie Ewangelii. Większość będzie to czynić poprzez swoje powołanie, charyzmaty, rodzinę w miejscach i sposobami, które wskaże nam Duch.

CYTATY


W jedności siła: Wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało
Projekt Boga nikogo nie dyskryminuje: Bóg tak ukształtował nasze ciało, że zyskały więcej szacunku członki z natury mało godne czci

[margincarouselwidget heading=”]
[margincarouselwidget_item id=’10755′ title=” content='

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

']
[margincarouselwidget_item id=’10756′ title=” content='

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 1, 1-4; 4, 14-21)

Wielu już starało się ułożyć opowiadanie o zdarzeniach, które się dokonały pośród nas, tak jak nam je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa. Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil i opisać ci po kolei, dostojny Teofilu, abyś się mógł przekonać o całkowitej pewności nauk, których ci udzielono.
W owym czasie:
Powrócił Jezus mocą Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. On zaś nauczał w ich synagogach, wysławiany przez wszystkich.
Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać.
Podano Mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane: «Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski Pana».
Zwinąwszy księgę, oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Niego utkwione.
Począł więc mówić do nich: «Dziś spełniły się te słowa Pisma, które słyszeliście».

Oto Słowo Pańskie

']
[/margincarouselwidget]

EWANGELIA

Spełnione SłowoŁk 1, 1-4; 4, 14-21

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: mowa • MIEJSCE: brzegi Jordanu • CZAS:  27–28 r. • KTO MÓWI: Jan Chrzciciel • ADRESACI:  wszyscy


EWANGELIA GŁOSZĄCYCH • Wedle najstarszych tradycji, mających potwierdzenie w Dziejach Apostolskich, św. Łukasz był towarzyszem św. Pawła i spisał głoszoną przez niego Dobrą Nowinę. Pochodził z Antiochii Syryjskiej, z wykształcenia był lekarzem (>> Dz 4,14) • Jego dzieło dzieli się na dwie księgi: • pierwsza to Ewangelia • druga − jej kontynuacja − to Dzieje Apostolskie • W Ewangelii można wyróżnić kilka części: • ewangelię dzieciństwa (1,5-2,52) • ewangelię cudów i przypowieści w Galilei (4,14-9,50) • wypełnioną nauczaniem podróż do Jerozolimy (9,51-19,28) • nauczanie o charakterze eschatologicznym w Jerozolimie (19,29-21,38) • ewangelię Męki i Zmartwychwstania zakończoną wezwaniem do głoszenia (22,1-24,53). Ewangelia przeznaczona jest do formacji głosicieli Słowa.

SŁOWO W HISTORII • Pierwsze czytanie skomponowane jest z fragmentu Prologu Ewangelii Łukasza (1,1-4) oraz części rozdziału czwartego, opisującego początek publicznej misji Jezusa. Składają się na nią: • kuszenie na pustyni (4,1-13) • pierwsze wystąpienie w Nazarecie (4,16-30)  • oraz nauczanie i uzdrawianie w Kafarnaum (4,31-44). Łukasz prezentuje się jako historyk i badacz, który opowiadając dzieje Jezusa, opowiada dzieje Słowa, które weszło w ludzką historię.

W NAZARECIE • W dzisiejszej Ewangelii widzimy Jezusa w swoim rodzinnym Nazarecie, który w szabat udaje się do synagogi, aby czytać i wyjaśniać Pisma • W Księdze Izajasza, którą mu podają natrafia na proroctwo o proroku namaszczonym Duchem, który głosi wolność, przywraca wzrok niewidomym i ogłasza rok łaski Pana. Przerywając atmosferę wyczekiwania, Jezus stwierdza, że słowa te odnoszą się do Niego. W Nim już dziś wypełniają się Pisma.  Ewangelię z pierwszym czytaniem i psalmem łączą motywy liturgii synagogalnej i słuchania Słowa.

JESZCZE O EWANGELII


Atmosfera wyczekiwania towarzyszy Izraelitom wsłuchującym się uważnie w słowa Prawa odczytywane przez Ezdrasza oraz tym, którzy słuchali słów Jezusa. Izrael po wygnaniu oczekiwał wciąż na wypełnienie Bożych obietnic i na błogosławieństwo, które wydawało się być odległe od zniszczonej, nękanej biedą i klęskami nieurodzaju Jerozolimy. Życie po powrocie z wygnania przypominało wciąż pustynną ziemię, w jaką zamienia się Palestyna w czas Święta Namiotów, oczekując na pierwsze jesienne deszcze.

W nie lepszej sytuacji znajdowali się rodacy Jezusa poddani pod jarzmo rzymskiej okupacji. Wszyscy oczekiwali znaku zmiany. Nehemiasz obiecywał swoim radość zamiast smutku, radość jaką przynieść im miało Słowo Boga. Obietnica ta spełniła się w Jezusie. Nie trzeba już dłużej czekać. Używając charakterystycznego dla siebie zbawczego “dziś” Łukasz opisuje Jezusa przynoszącego wolność, pokój i niekończący się rok szabatowy, rok łaski Pana. Obietnice Boże spełniają się w Jezusie. Na ziemię zstąpiło żywe Słowo Boga.

CYTATY


Wśród swoich: Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował.
Jestem z wami i was kocham: posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność

TWEETY





STO SŁÓW


Słowo, wspólnota i tożsamość – w takich trzech słowach zamyka się nasza historia w dzisiejszej liturgii. Jesteśmy obecni w chwili, kiedy w narodzie wybranym rodzi się prawdziwy kult Słowa (PIERWSZE CZYTANIE). Prorok poucza słuchających, że Słowo przynosi im radość zamiast smutku. Słowo przynosi nadzieję. Przetrwa tylko Słowo. Jezus spełnia tę obietnicę. Wypełnia Słowo, przynosi dobrą nowinę ubogim, wolność więźniom a niewidomym przejrzenie (EWANGELIA). Ewangelia i pierwsze czytanie wskazują na wagę wspólnego słuchania Słowa. Tworzy się wspólnota wokół Słowa, które jak mówi PSALM jest doskonałe, pokrzepia duszę, nierozważnego uczy mądrości.

W tej wspólnocie każdy z nas jest tak samo ważny i potrzebny: wszyscy bowiem w jednym Duchu zostaliśmy ochrzczeni, aby stanowić jedno Ciało, wszyscy też zostaliśmy napojeni jednym Duchem Każdy jest inny ale wszyscy mamy to samo zadanie: głosić Słowo (DRUGIE CZYTANIE).

Słowo określa naszą tożsamość. Słuchając razem Słowa, tworzymy wspólnotę. Do tej wspólnoty przychodzi Jezus – żywe Słowo Boże i wypełnia wszystkie dane nam obietnice.

[gallerywidget type=’BOTTOM']
[gallerywidget_item id=’33538′ title=” content=’Jezus rozwija księgę w Synagodze. James Tissot, m. 1886 a 1894 r., Brooklyn Museum, USA']
[gallerywidget_item id=’33539′ title=” content='”Nehemiasz” Greckokatolicka Ikona, pocz. XX w']
[gallerywidget_item id=’33537′ title=” content='”Ezdrasz”, karta 5 w Kodeksie Amiatinus, pocz. VIII w.']
[gallerywidget_item id=’33541′ title=” content=’Wizerunek Ezdrasza, Guillaume Rouillé, Promptuarii Iconum Insigniorum, XVI w.']
[gallerywidget_item id=’33540′ title=” content='”Święty Paweł pisze swoje listy”, Valentin de Boulogne, od ok. 1618 r. do ok.1620 r., Museum of Fine Arts, Houston, USA']
[/gallerywidget]

Reklama

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Reklama
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas na Patronite