Jutro Niedziela – XXVI zwykła C

Nie ma nic złego w bogactwie, pod warunkiem, że dobrze się z niego korzysta. Obojętność i egoizm to prosta droga do przepaści

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXVI NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok C • KOLEKTA: modlimy się o to, by Bóg udzielał nam nieustannie swojej łaski, abyśmy stali się uczestnikami szczęścia wiecznego • KOLOR: zielony  • CZYTANIA: Księga proroka Amosa 6, 1a. 4-7, 6c-7. 8-9a. 9bc-10, Psalm 146 (145), 6c-7. 8-9a. 9bc-10, I List do Tymoteusza 6, 11-16, Ewangelia wg św. Łukasza 16, 19-31; 

 

 • CHMURA SŁOWA • 

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi proroka Amosa

(Am 6, 1a. 4-7)

Tak mówi Pan wszechmogący: «Biada beztroskim na Syjonie i dufnym na górze Samarii. Leżą na łożach z kości słoniowej i wylegują się na dywanach; jedzą oni jagnięta z trzody i cielęta ze środka obory. Improwizują na strunach harfy i jak Dawid wynajdują instrumenty muzyczne. Piją czaszami wino i najlepszym olejkiem się namaszczają, a nic się nie martwią upadkiem domu Józefa. Dlatego teraz ich poprowadzę na czele wygnańców, i zniknie krzykliwe grono hulaków».

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Obojętność Am 6, 1a. 4-7

Wygoda i bogactwo nie są złe same w sobie, ale niebezpiecznie dlatego, że mogą prowadzić do obojętności na drugiego

KSIĘGA: Amosa • AUTOR: Amos • CZAS POWSTANIA: 760-750 przed Chrystusem
KATEGORIA:
mowa-proroctwo


PROROK SPRAWIEDLIWOŚCI SPOŁECZNEJ • Księga Amosa  należy do ostatnich ksiąg Starego Testamentu, tak zwanych proroków mniejszych • Sam Amos żył jednak siedemset lat przed Chrystusem, w czasach, które opisują rozdziały 14-15 Drugiej Księgi Królewskiej. Był jednym spośród pasterzy z Tekoa • W księdze spotykamy głównie wyrocznie – są trojakiego rodzaju. W pierwszej części (rozdziały 1-2) dominują groźby: przeciw obcym narodom, Izraelowi i Judzie. Druga (rozdziały 3-6) to sześć wyroczni Słuchajcie, odnoszących się do grzechów Narodu Wybranego. W końcu trzecia część (od 7 do 9) to wizje prorockie. • Amos to prorok sprawiedliwości społecznej. W czasach rozkwitu i prosperity Królestwa Północnego zapowiada on jego upadek spowodowany wypaczeniami kultu oraz deptaniem praw ubogich.

KONTEKST • Tydzień temu wysłuchaliśmy fragmentu 8 rozdziału. Dziś cofamy się do szóstego, w którym kolejny raz Bóg grozi karą bogaczom i klasom rządzącym za ich rażący przepych połączony z całkowitym brakiem troski o „upadek domu Józefa” (w. 6).

ZANIM USŁYSZYSZ • Nie mówi się tu tyle o grzechach bogaczy, co raczej o ich braku troski o ubogich. Tym bowiem, o co zabiegają, jest tylko jedzenie, wino, zbytek i rozrywka. Fragment ten został wybrany ze względu na to, że bardzo przypomina sytuację, o której usłyszymy w dzisiejszej Ewangelii w przypowieści o bogaczu i Łazarzu.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Obojętność: …a nic się nie martwią upadkiem domu Józefa.

 

LINKI


…a nic się nie martwią upadkiem domu Józefa (Am 6,6).

Iz 5,11-12: Biada tym, którzy rychło wstając rano szukają sycery, zostają do późna w noc, bo wino ich rozgrzewa. Nic, tylko harfy i cytry, bębny i flety, i wino na ich ucztach. O sprawę Pana nie dbają ani nie baczą na dzieła rąk Jego.

Mt 24,48-50: Lecz jeśli taki zły sługa powie sobie w duszy: “Mój pan się ociąga”, i zacznie bić swoje współsługi, i będzie jadł i pił z pijakami, to nadejdzie pan tego sługi w dniu, kiedy się nie spodziewa, i o godzinie, której nie zna.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Wykopaliska archeologiczne potwierdzają wielkie bogactwa Samarii, będące efektem pokoju oraz dobrej koniunktury ekonomicznej (patrz poprzednia niedziela, PIERWSZE CZYTANIE; CZY WIESZ, ŻE…). Samo bogactwo, uczestniczenie w zbytkownych ucztach nie są grzechem Samarii. Jest nim absolutny brak względu na upadek domu Józefa. Może chodzić o zbliżający się wielkimi krokami najazd Asyryjczyków, który ostatecznie doprowadzi do upadku Samarii i uprowadzenia jej mieszkańców w niewolę w 722 przed Chr. Prorok najprawdopodobniej odnosi się jednak do ucisku i wyzyskiwania rodaków przez bogatych posiadaczy ziemskich. Ten grzech ściągnie zagładę na Królestwo Północne. W dodatku Samaria używa Boga do usprawiedliwienia swoich niegodziwości. Bogactwa są jego darem, spodziewają się lepszej przyszłości i pokonania swych wrogów (Am 5,18). Przy obmyślonych przez siebie instrumentach jak wielki Dawid śpiewają “psalmy” świętując swój bezbożny sukces. Bóg porównuje te przyjęcia do uczt pogrzebowych (Am 6,7) i obiecuje, że rozpędzi ucztujących na górach Samarii.

 

CZY WIESZ ŻE…


W pierwszym czytaniu pojawia się obraz starożytnej uczty (zobacz Ewangelia XXII Niedziela C). Mamy wzmiankę o łożach z kości słoniowej, na których leżą Samarytanie. Pozycja półleżąca podczas uczty to wpływ kultury asyryjskiej, który potem rozprzestrzenił się w świecie grecko-rzymskim. Mężczyźni spoczywali przy stole na lewym boku, kobiety i dzieci, jeśli były obecne na uczcie, zajmowały miejsce siedzące przy osobnym stole. Podczas uczty niewolnicy mogli także namaszczać głowy lub ciała zaproszonych wonnymi olejkami. Wzmianki o takich praktykach pojawiaj się w asyryjskich tekstach z czasów Assarhaddona i później w NT (Łk 7,36-50). Na wystawnych ucztach gościom prócz dobrych win towarzyszyła także muzyka.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146, 6c-7. 8-9a. 9b-10)

Refren: Chwal, duszo moja, Pana, Stwórcę swego.

Bóg wiary dochowuje na wieki, uciśnionym wymierza sprawiedliwość, chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych.

Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych, Pan kocha sprawiedliwych, Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę, lecz występnych kieruje na bezdroża. Pan króluje na wieki, Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Bóg działa •  Ps 146,6c-10

W Psalmie 146 usłyszymy kolejne przykłady tego, że Bóg odmienia los: głodnych, uwięzionych, ociemniałych i poniżonych

PSALM 146AUTOR: lewita (według LXX, Vg i Peszitty – prorocy powygnaniowi: Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni dominują psalmy allelujatyczne.

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i dlaczego warto to robić. Druga część Psalmu 146 została wybrana do Liturgii Słowa, gdyż ukazuje Boga, który odwraca los.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Nie może być konkretniej: uciśnionym wymierza sprawiedliwość, chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych. Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych, Pan kocha sprawiedliwych, Pan strzeże przybyszów.

 

TRANSLATOR


On wiary dochowuje na wieki… (Ps 146,6).

Bardziej zrozumiale, gdy przetłumaczy się hebr. emet jako: wierności.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza

(1 Tm 6, 11-16)

Ty, o człowiecze Boży, podążaj za sprawiedliwością, pobożnością, wiarą, miłością, wytrwałością, łagodnością. Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobywaj życie wieczne: do niego zostałeś powołany i o nim złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków. Nakazuję w obliczu Boga, który ożywia wszystko, i Chrystusa Jezusa – Tego, który złożył dobre wyznanie za Poncjusza Piłata – ażebyś zachował przykazanie nieskalane, bez zarzutu, aż do objawienia się naszego Pana, Jezusa Chrystusa. Ukaże je, we właściwym czasie, błogosławiony i jedyny Władca, Król królujących i Pan panujących, jedyny mający nieśmiertelność, który zamieszkuje światłość niedostępną, którego nikt z ludzi nie widział ani nie może zobaczyć: Jemu cześć i moc wiekuista! Amen.

Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Dobre zawody 1 Tm 6, 11-16

Walka o wiarę w moim konkretnym życiu to walka na śmierć i życie

KSIĘGA: Pierwszy List do Tymoteusza • NADAWCA: św. Paweł/jego uczniowie • SKĄD: Rzym, Macedonia, Korynt, Nikopolis lub Efez • DATA: 63-65 lub 80-90r. • ADRESAT: Tymoteusz


LIST PASTERSKI • Oprócz listów do wspólnot chrześcijan w Rzymie, Koryncie, Efezie, Galacji, Salonikach, Kolosach i Filippi, trzy listy św. Paweł skierował osobiście do swych współpracowników: Tymoteusza i Tytusa. To tak zwane listy pasterskie, pochodzą według tradycji z końcowego okresu życia apostoła, lub jak twierdzą inni zostały zredagowane już po jego śmierci przez ucznia Pawłowej szkoły. Jest w nich wiele wskazań na temat sposobu organizacji i prowadzenia wspólnot.

KONTEKST • Słuchaliśmy Pierwszego Listu do Tesaloniczan przez ostatnich kilka tygodni. Dziś usłyszymy już prawie ostatnie wersety ostatniego rozdziału tego listu.

ZANIM USŁYSZYSZ • Po wielu różnych organizacyjnych, czasem wręcz technicznych zaleceniach co do prowadzenia życia wspólnot, na samym końcu listu Paweł zwraca się Tymoteusza bardzo osobiście: zachęca go do wytrwałej walki o to, co dobre, aż do czasu ponownego przyjścia Pana. W ten sposób okaże się wiernym temu, co wcześniej otrzymał.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


To walka na śmierć i życie: Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobywaj życie wieczne: do niego zostałeś powołany i o nim złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków.

 

LINKI


Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobądź życie wieczne: do niego zostałeś powołany i o nim złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków (1Tm 6,12).

Flp 3,12: Nie mówię, że już to osiągnąłem i już się stałem doskonałym, lecz pędzę, abym też to zdobył, bo i sam zostałem zdobyty przez Chrystusa Jezusa. 

1Kor 9,26: Ja przeto biegnę nie jakby na oślep; walczę nie tak, jakbym zadawał ciosy w próżnię…

2Tm 4,7: W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem. 

Rz 10,10: Bo sercem przyjęta wiara prowadzi do usprawiedliwienia, a wyznawanie jej ustami do zbawienia. 

Ef 6,16: W każdym położeniu bierzcie wiarę jako tarczę, dzięki której zdołacie zgasić wszystkie rozżarzone pociski Złego.  

 

TRANSLATOR


Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobądź życie wieczne (1Tm 6,12).

Dosłownie można też przetłumaczyć: uchwyć się, złap.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Apostoł zachęca swego ucznia i głowę wspólnoty w Efezie, Tymoteusza, do wytrwałej walki w dobrych zawodach o wiarę. Używa przy tym bardzo popularnej w czasach antycznych metafory agonów, zawodów sportowych. Życie chrześcijanina to ciągłe zmaganie, walka, co podkreśla Paweł używając czasu teraźniejszego “walcz”. Może mieć przed oczyma starożytne biegi, boks lub zapasy. W każdym przypadku liczyło się tylko zwycięstwo. W przypadku boksu walka toczyła się do znokautowania przeciwnika, przy zapasach trzeba było zdobyć trzy punkty kładąc przeciwnika na plecy lub zmuszając do poddania się bólem. Wielkim sportowcom i zwycięzcom olimpijskim fundowano inskrypcje, dożywotnie pensje, stawiano pomniki i czczono ich jak bohaterów. Nagrodą dla Tymoteusza biorącego udział w zawodach wiary jest życie wieczne.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

(Łk 16, 19-31)

Jezus powiedział do faryzeuszów: «Żył pewien człowiek bogaty, który ubierał się w purpurę i bisior i dzień w dzień ucztował wystawnie. U bramy jego pałacu leżał żebrak pokryty wrzodami, imieniem Łazarz. Pragnął on nasycić się odpadkami ze stołu bogacza. A także psy przychodziły i lizały jego wrzody.

Umarł żebrak i aniołowie zanieśli go na łono Abrahama. Umarł także bogacz i został pogrzebany.

Gdy cierpiąc męki w Otchłani, podniósł oczy, ujrzał z daleka Abrahama i Łazarza na jego łonie. I zawołał: „Ojcze Abrahamie, ulituj się nade mną i przyślij Łazarza, aby koniec swego palca umoczył w wodzie i ochłodził mój język, bo strasznie cierpię w tym płomieniu”.

Lecz Abraham odrzekł: „Wspomnij, synu, że za życia otrzymałeś swoje dobra, a Łazarz w podobny sposób – niedolę; teraz on tu doznaje pociechy, a ty męki cierpisz. A ponadto między nami a wami zionie ogromna przepaść, tak że nikt, choćby chciał, stąd do was przejść nie może ani stamtąd nie przedostają się do nas”.

Tamten rzekł: „Proszę cię więc, ojcze, poślij go do domu mojego ojca. Mam bowiem pięciu braci: niech ich ostrzeże, żeby i oni nie przyszli na to miejsce męki”.

Lecz Abraham odparł: „Mają Mojżesza i Proroków, niechże ich słuchają!” „Nie, ojcze Abrahamie – odrzekł tamten – lecz gdyby ktoś z umarłych poszedł do nich, to się nawrócą”. Odpowiedział mu: „Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby ktoś z umarłych powstał, nie uwierzą”».

Oto słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Przepaść egoizmu Łk 16, 19-31

Kto chce zostać chrześcijaninem musi znać swoje najgłębsze intencje, bo i tak życie i wydarzenia zweryfikują je z czasem na pewno

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: dialog • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: ok. 33 r. • KTO MÓWI: Jezus ADRESACI: celnicy, grzesznicy, faryzeusze, uczeni w Piśmie, uczniowie i inni słuchacze


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) jest przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Po przypowieści o sprytnym zarządcy z zeszłego tygodnia, dziś usłyszymy końcówkę szesnastego rozdziału. Spina ona go ona niejako klamrą, bo powraca w niej na nowo ten sam temat niebezpieczeństwa bogactw.

ZANIM USŁYSZYSZ • Barwnie opowiedziana przypowieść zachęca nas do odnalezienia się w niej. Łatwo pomyśleć, że dotyczy ona tylko wielkich tego świata. Zwróć uwagę, że wina bogacza nie polegała na tym, że wiele posiadał, ale na tym, że stał się nieczuły i samolubny, ślepy i głuchy na potrzeby i wołania innych. Niezależnie czy jesteśmy bogaci czy biedni, wpływowi czy może mali w oczach tego świata, zawsze możliwe, że obojętność sprawia, że nie widzimy drugiego człowieka obok nas. Taka “przepaść” zbudowana tu na ziemi, może potem trwać wiecznie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Równy los: umarł żebrak, i aniołowie zanieśli go na łono Abrahama. Umarł także bogacz i został pogrzebany.

 

LINKI


Umarł żebrak, i aniołowie zanieśli go na łono Abrahama. Umarł także bogacz i został pogrzebany (Łk 16,22).

Łk 12,20: Lecz Bóg rzekł do niego: “Głupcze, jeszcze tej nocy zażądają twojej duszy od ciebie; komu więc przypadnie to, coś przygotował?” 

Mk 8,36: Cóż bowiem za korzyść stanowi dla człowieka zyskać świat cały, a swoją duszę utracić? 

Odpowiedział mu: “Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby kto z umarłych powstał, nie uwierzą” (Łk 16,31).

Jon 5,46: Gdybyście jednak uwierzyli Mojżeszowi, to byście i Mnie uwierzyli. O Mnie bowiem on pisał. 

Wj 4,1: Na to powiedział Mojżesz: «A jeśli nie uwierzą i nie usłuchają słów moich, mówiąc, że Pan nie ukazał mi się wcale?»  

 

TRANSLATOR


Pragnął on nasycić się odpadkami ze stołu bogacza; nadto i psy przychodziły i lizały jego wrzody (Łk 16,21).

Gr. alla oznacza przeciwstawienie i sugeruje, że pragnienie Łazarza nie zostało spełnione. Lepiej może przetłumaczyć: lecz tylko.

Odpowiedział mu: “Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby kto z umarłych powstał, nie uwierzą“» (Łk 16,31).
Dosłownie: nie dadzą się przekonać.

 

JESZCZE O EWANGELII


W dzisiejszej Ewangelii Jezus podobnie jak Bóg w Księdze Amosa porównuje życie i ucztę bogacza do stypy. Zapowiada ona jego smutną śmierć:

Bezimienny. Był pewien człowiek (anthropos tis), który nie pozostawił po sobie imienia, a którego jedynym zajęciem na ziemi było ubierać się kosztownie i dobrze się bawić. Wymowny jest ten brak imienia głównego bohatera, od początku zapowiada dramat osoby, której życie zmierza ku nicości.

Eleazar. U bram jego pałacu leżał żebrak. Postać nie zasługująca na uwagę, którego imię jednak w tej opowieści pada – Łazarz. Co za ironia ukrywa się jednak w tym imieniu, które pochodzi od hebrajskiego Eleazar – Bóg pomógł.

Krótki wstęp i dłużąca się wieczność. Życie to zaledwie wstęp do do drugiego aktu opowieści, który rozgrywa się już w zaświatach. Bogacz trafia do Otchłani, dosłownie do Hadesu, który podobnie jak w greckich mitach i dziełach filozofów określa miejsce, do którego trafiają po śmierci wszystkie dusze. Tutaj jednak Hades okazuje się już być miejscem ostatecznego oddzielenia. Dante, opisując Inferno, piekło w którym przebywają potępione dusze, pisał że powodem ich największego cierpienia jest fakt, że nie mogą umrzeć i zakończyć w ten sposób swych mąk, idea bliska także Łukaszowi, który opisuje stan bogacza jako nieustanną agonię, stan psychicznego niepokoju, trawiący ogień (odynaomai).

Prośba. Bogacz prosi więc Abrahama, aby ulitował się i posłał Łazarza, aby ochłodził nieco jego udręczone ciało. Abraham odpowiada niemal czule – teknon – dziecko, lecz potem jego słowa brzmią już jak nieubłagany wyrok. Wspomnij, że za życia otrzymałeś swoje dobra, a Łazarz przeciwnie, niedolę. Twój obecny stan jest więc, konkluduje, efektem życiowej sprawiedliwości. Czyżby sam fakt posiadania bogactw i łatwego życia miał automatycznie prowadzić do potępienia po śmierci?

Porzucony skarb. Absolutnie, nie. Łukasz pisze wyraźnie że Łazarz leżał porzucony, przez kogóż jeśli nie przez bogacza. Dla opisania tego stanu ewangelista używa czasownika ballo oznaczającego też zdeponowanie pieniędzy u bankierów (por. Mt 25,27).  Bogacz był bankierem, któremu Bóg powierzył swój majątek, Łazarza. Łazarz był skarbem, jaki Bóg zdeponował u wrót pałacu bogacza. Był jego przepustką do wieczności, której tamten nie wykorzystał.

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Tak łatwo pomyśleć, że życie polega przede wszystkim na tym, żeby się w nim wygodnie ustawić. O tym krzyczą do nas reklamy, filmy, piosenki. Takim płaskim staje się często też nasze chrześcijaństwo. Wtedy spontanicznie poruszamy się w ten sposób, żeby jakiś przynajmniej względny “święty spokój” osiągnąć. I złościmy się, kiedy Bóg na niego nie pozwala, mówimy, że krzyżuje nam plany…

W bogactwie, wygodzie, łatwym życiu nie ma nic złego. Problem jest tylko jeden – taki stan łatwo prowadzi do obojętności na drugiego człowieka, do niedostrzegania tego, który cierpi obok, któremu czegoś brakuje (I CZYTANIE, EWANGELIA). Taka przepaść egoizmu i zamknięcia w sobie ma to do siebie, że skrupulatnie budowana w tym życiu, może pozostać wieczna (EWANGELIA).

Bóg jest zawsze konkretny i pragnie działać w naszym konkretnym życiu (PSALM). Dlatego też walka, do której nas zaprasza jest poważna już dzisiaj: to walka o wiarę w moim konkretnym życiu, walka na śmierć i życie, na wieczność (II CZYTANIE). Zwycięstwo Jezusa Chrystusa nad śmiercią, które świętujemy w liturgii to Jego przejście ponad przepaścią naszego egoizmu, przekroczenie granicy, która nas oddziela od Niego i od drugiego człowieka. Taką paschalną moc chce On nam podarować. Po to, aby przepaść między nami nie trwała wiecznie.

 

1/7
"Przypowieść o Łazarzu", Fyodor Andreyevich Bronnikov, 1886 r.
2/7
"Przypowieść o żebraku i Łazarzu", Bartholomeus van Bassen, Niedersächsisches Landesmuseum Hannover, Niemcy
3/7
"Przypowieść o żebraku i Łazarzu", Gustave Doré, 1891 r.
4/7
"Przypowieść o żebraku i Łazarzu", James Tissot, m. 1886 a 1894 r., Brooklyn Museum, USA
5/7
"Łazarz i bogacz", Mistrz Kodeksu Aureus of Echternach, XI w., Germanisches Nationalmuseum, Norymberga, Niemcy
6/7
"Łazarz czekający przy drzwiach bogacza", Mistrz z Tahull, XI w., Museu Nacional dArt de Catalunya, Barcelona, Hiszpania
7/7
Grafika ilustrująca przypowieść o bogaczu i Łazarzu
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXV zwykła C

Prawdziwa, wielka wiara zaczyna się od małych rzeczy.

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXV NIEDZIELA ZWYKŁA C • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, aby sprawił, byśmy zasłużyli na życie wieczne  • CZYTANIA: Czytanie z Księgi Proroka Amosa 8, 4-7, Psalm Ps 113 (112), 1-2. 4-6. 7-8 (R.: por. 1 b i 7 b), I List do Tymoteusza 2, 1-8, Ewangelia wg świętego Łukasza 16, 1-13 lub Łk 16, 10-13

 

• CHMURA SŁÓW •

 

pan

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi proroka Amosa

(Am 8, 4-7)

Słuchajcie tego wy, którzy gnębicie ubogiego, a bezrolnego pozostawiacie bez pracy, którzy mówicie: «Kiedyż minie nów księżyca, byśmy mogli sprzedawać zboże, i kiedy szabat, byśmy mogli otworzyć spichlerz? A będziemy zmniejszać efę, powiększać sykl i wagę podstępnie fałszować. Będziemy kupować biednego za srebro, a ubogiego za parę sandałów, i plewy pszeniczne będziemy sprzedawać». Poprzysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków».

Oto słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Niesprawiedliwy zysk Am 8, 4-7

Bóg widzi ludzką nieuczciwość i nie zostawi jej bez odpowiedzi

KSIĘGA: Amosa • AUTOR: Amos • CZAS POWSTANIA: 760-750 przed Chrystusem
KATEGORIA:
mowa-proroctwo


PROROK SPRAWIEDLIWOŚCI SPOŁECZNEJ • Księga Amosa  należy do ostatnich ksiąg Starego Testamentu, tak zwanych proroków mniejszych • Sam Amos żył jednak siedemset lat przed Chrystusem, w czasach, które opisują rozdziały 14-15 Drugiej Księgi Królewskiej. Był jednym spośród pasterzy z Tekoa • W księdze spotykamy głównie wyrocznie – są trojakiego rodzaju. W pierwszej części (rozdziały 1-2) dominują groźby: przeciw obcym narodom, Izraelowi i Judzie. Druga (rozdziały 3-6) to sześć wyroczni Słuchajcie, odnoszących się do grzechów Narodu Wybranego. W końcu trzecia część (od 7 do 9) to wizje prorockie. • Amos to prorok sprawiedliwości społecznej. W czasach rozkwitu i prosperity Królestwa Północnego zapowiada on jego upadek spowodowany wypaczeniami kultu oraz deptaniem praw ubogich.

KOSZ OWOCÓWRozdział 8 rozpoczyna się od wizji kosza dojrzałych owoców. Fakt, że są już gotowe do zbioru jest znakiem “gotowości” ludu Izraela na karę, zapowiedzią, że  spadnie ona nieuchronnie na ciemiężycieli narodu.

NIESPRAWIEDLIWY ZYSK • Prorok Amos dostrzegał obok rozwoju, bogactwa i powstających wspaniałych domów także wiele ludzkiej nędzy. Widział pozorne przestrzeganie prawa i przewrotność serca. Jego rodacy nie tylko byli nieuczciwi – Amos wspomina o fałszowaniu wag i miar – byli spragnieni zysku do tego stopnia, że oczekiwali z niecierpliwością końca świąt (8,5). Pobożni, odwiedzający świątynię ludzie, zostali zniewoleni swoją pracą, bogactwem i pogonią za zyskiem. Być może nie dostrzegali nawet ile osób w ten sposób krzywdzą. Widział to jednak Bóg i ostrzegał: „przysięgam na samego siebie – nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków” (8,7).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg jest obecny: Przysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków».

 

LINKI


Przysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków» (Am 8,7).

Oz 8,13: Lubią ofiary krwawe i chętnie je składają, lubią też mięso, które wówczas jedzą, lecz Pan nie ma w tym upodobania. Wspominam wtedy na ich przewinienia i karzę ich za grzechy niech wrócą znów do Egiptu! 

Ps 10,11: Mówi w swym sercu: «Bóg nie pamięta, odwraca swe oblicze, nigdy nie zobaczy». 

Oz 7,2: Zupełnie tego nie biorą do serca, że Ja pamiętam wszystkie ich występki; osaczają ich własne uczynki, obecne przed moim obliczem. 

 

JESZCZE O…


Według Amosa Samaria, północy Izrael upadł, ponieważ pełen był społecznej niesprawiedliwości. Doprowadził do tego Bóg, który nie mógł znieść przepaści pomiędzy tym, w co wierzyli i tym jak postępowali. To pierwsza poważna wskazówka dla nas pomnażających to, co posiadamy i próbujących się w życiu  dorobić. Kto buduje swój dobrobyt na krzywdzie i wykorzystywaniu innych ściąga na siebie karzący wzrok Boga. Pan nie zapomina wołania ubogich i pokrzywdzonych. Inwestycje obliczone na zysk bez serca i miłosierdzia dla innych skazane są na klęskę.

 

CZY WIESZ ŻE…


™CZAS ROZKWITU Pierwsza połowa VIII wieku to czas prosperity dla Judy i Izraela, ponieważ potencjalni agresorzy (Asyria, Aram, Uratu) uwikłali się w walki między sobą, co stworzyło przestrzeń dla rozwoju Izraela i Judy. Królestwo Północne (Izrael/Samaria) oraz Południowe (Juda) żyły ze sobą w pokoju, czerpiąc zyski z handlu na powiększonych w wyniku podbojów terytoriach. Główne dochody pochodziły z opłat karawanowych i swobodnej wymiany towarów między Palestyną i portami fenickimi (Tyrem), które stanowiły dla Palestyny swego rodzaju okno na świat.

™BOGACTWO SAMARII Sprzyjające warunki doprowadziły do stanu wyjątkowej pomyślności. Odkryte w Samarii wspaniałe budowle i kosztowne inkrustacje z kości słoniowej, pochodzenia fenickiego lub damasceńskiego, wskazują, że Amos nie przesadzał mówiąc o zbytku, w jakim żyły wyższe warstwy Królestwa Północnego.

PRZEMIANY I UCISK UBOGICH Kluczowym elementem kształtującym życie w Izraelu i Judzie w tym czasie było przekształcanie się ustroju z plemiennego w feudalny. Dotychczasowa struktura społeczna odwoływała się do solidarności i egalitaryzmu wspieranych Prawem Przymierza (por. Wj 20,2223,19). W wyniku zmian kształtuje się społeczeństwo osiadłe z właściwym dla siebie rozwarstwieniem klasowym. Powstają latyfundia. Wielu urzędników staje się bogatymi właścicielami ziemskimi, powiększając swoje posiadłości przez nieuczciwe miary, wagi i ceny (Am 8,5; Oz 12,8), czy nawet praktykując sprzedaż ludzi w niewolę (Am 2,6). Drobny rolnik zdany był na łaskę i niełaskę lichwiarzy. Kiedy zdarzała się klęska suszy łatwo tracił środki utrzymania i był wyrzucany ze swojej ziemi. W obronie takich właśnie ludzi staje Amos.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 113)

REFREN: Pana pochwalcie, On dźwiga biednego.

Chwalcie, słudzy Pańscy, chwalcie imię Pana. Niech imię Pana będzie błogosławione teraz i na wieki.

Pan jest wywyższony ponad wszystkie ludy, ponad niebiosa sięga Jego chwała. Kto jest jak nasz Pan Bóg, który mieszka w górze i w dół spogląda na niebo i na ziemię?

Podnosi z prochu nędzarza i dźwiga z gnoju ubogiego, by go posadzić wśród książąt, wśród książąt swojego ludu.

[01][02]

 

PSALM

Podnosi z prochu nędzarza •  Ps 113 (112), 1-2. 4-6. 7-8
Bóg nie tylko widzi postępowanie człowieka, ale reaguje i przywraca biednym godność

PSALM 113AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: przedwygnaniowy, ostateczna redakcja po 538 przed Chr.


UWIELBIENIEPs 113 należy do gatunku hymnów (tehilla). To modlitwa bezinteresownego uwielbienia, w której wołający zachęca wszystkich wiernych do włączenia się w jego pieśń chwały na cześć Jahwe. Motywem uwielbienia jest imię, chwała i dobroć Boga, jego działanie w świecie stworzonym oraz w historii. Hymny zakorzenione są w kulcie sprawowanym w świątyni jerozolimskiej. Ps 113 należy do tzw. Wielkiego Hallelu (Ps 113-118), grupy utworów towarzyszącej radosnym celebracjom Święta Paschy.

OBROŃCA UBOGICHPs 113 z pierwszym czytaniem łączy wzmianka o Bogu, który podnosi z prochu nędzarza i dźwiga ubogiego. Bóg którego wielbi psalmista nie jest martwy jak obcy bogowie: On, choć mieszka w górze, widzi człowieka i jego postępowanie. Nie tylko upomina się o prawa uciskanych i marginalizowanych. On przywraca im godność i wywraca do góry nogami system społeczny, sadzając ich pomiędzy książętami swojego ludu.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg widzi: Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze, co w dół spogląda na niebo i na ziemię?

 

LINKI


Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze, co w dół spogląda na niebo i na ziemię? (Ps 113,5-6)

Ps 11,4: Pan w świętym swoim przybytku, Pan ma tron swój na niebiosach. Oczy Jego patrzą, powieki Jego badają synów ludzkich. 

Ps 138,6: Prawdziwie, Pan jest wzniosły i patrzy łaskawie na pokornego, pyszałka zaś dostrzega z daleka. 

Iz 57,15: Tak bowiem mówi Wysoki i Wzniosły, którego stolica jest wieczna, a imię «Święty»: Zamieszkuję miejsce wzniesione i święte, lecz jestem z człowiekiem skruszonym i pokornym, aby ożywić ducha pokornych i tchnąć życie w serca skruszone.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza

(1 Tm 2, 1-8)

Polecam przede wszystkim, by prośby, modlitwy, wspólne błagania, dziękczynienia odprawiane były za wszystkich ludzi: za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne z całą pobożnością i godnością. Jest to bowiem dobre i miłe w oczach Zbawiciela naszego, Boga, który pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy. Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus, który wydał siebie samego na okup za wszystkich, jako świadectwo, w oznaczonym czasie. Ze względu na nie ja zostałem ustanowiony głosicielem i apostołem – mówię prawdę, nie kłamię – nauczycielem pogan w wierze i prawdzie. Chcę więc, by mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporów.

Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Modlitwa za wszystkich 1 Tm 2, 1-8

Jezus Chrystus oddał życie za wszystkich ludzi, dlatego chrześcijanin również pragnie zbawienia wszystkich

KSIĘGA: Pierwszy List do Tymoteusza • NADAWCA: św. Paweł/jego uczniowie • SKĄD: Rzym, Macedonia, Korynt, Nikopolis lub Efez • DATA: 63-65 lub 80-90r. • ADRESAT: Tymoteusz


LIST PASTERSKI • Oprócz listów do wspólnot chrześcijan w Rzymie, Koryncie, Efezie, Galacji, Salonikach, Kolosach i Filippi, trzy listy św. Paweł skierował osobiście do swych współpracowników: Tymoteusza i Tytusa. To tak zwane listy pasterskie, pochodzą według tradycji z końcowego okresu życia apostoła, lub jak twierdzą inni zostały zredagowane już po jego śmierci przez ucznia Pawłowej szkoły. Jest w nich wiele wskazań na temat sposobu organizacji i prowadzenia wspólnot.

KONTEKST • Po pierwszym rozdziale, w którym Paweł nawoływał Tymoteusza, swego ucznia, do troszczenia się o głoszenie prawdziwej Ewangelii (ww. 3-11) i przypominał osobiste doświadczenie przemieniającego miłosierdzia Pana (ww. 12-16), w drugim rozdziale Apostoł przechodzi już do bardzo konkretnych zaleceń liturgicznych.

ZANIM USŁYSZYSZ • Najpierw zachęca on do modlitwy za wszystkich ludzi (także za sprawujących władzę, którzy przecież często w tych czasach nie musieli wcale sprzyjać chrześcijanom). Ta zachęta wypływa z pewności, że Syn Boży stał się człowiekiem, umarł i zmartwychwstał właśnie dla  dla wszystkich ludzi. Później następują wskazania co do zachowania mężczyzn i kobiet podczas zgromadzeń liturgicznych (ww. 8-15).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Jeden Bóg: Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus…

 

LINKI


Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus… (1Tm 2,5)

Pwt 6,4: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem Panem jedynym. 

Mk 12,29: Jezus odpowiedział: «Pierwsze jest: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz, Pan jest jeden. 

1Kor 8,6: dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu także my jesteśmy. 

Ef 4,6: Jeden jest Bóg i Ojciec wszystkich, który jest i działa ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich. 

J 17,3: A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa. 

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


KONFORMIŚCI? Szkoła Pawłowa w I w. zachęca do zanoszenia modlitw za królów i tych, którzy sprawują władzę. Może się wydawać, że chrześcijanie próbują wtopić się w otaczający ich grecko-rzymski świat, rezygnując z radykalizmu Chrystusowej Ewangelii. Żeby zrozumieć strategię Kościoła I w. musimy sobie jednak uzmysłowić dwie rzeczy. Po pierwsze, chrześcijaństwo jako młoda religia i ruch przyciągający także kobiety i niewolników, było dla Imperium Rzymskiego niebezpieczne. Burzyło tradycyjny system społeczny i kwestionowało jego wartości. Aby mieć możliwość funkcjonowania w świecie starożytnym chrześcijanie musieli do pewnego stopnia dostosować się do jego reguł.

ZMIANA OD ŚRODKA. Pierwsi chrześcijanie nie byli rewolucjonistami i burzycielami porządku społecznego, ponieważ Jezus takim nie był. Tworzyli raczej rzeczywistość, którą socjologia nazywa dziś kulturą alternatywną. Przyjmowali instytucje świata starożytnego (rodzina, ekonomia, życie społeczne i polityczne) wypełniając je nowymi treściami. Relacje podległości i siły zastępowali relacjami miłości i braterstwa, mając nadzieję, że ten alternatywny model z czasem przekona żyjących obok nich pogan. Modlitwa za rządzących, którą zaleca szkoła Pawłowa ma w istocie przemienić od środka system władzy.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza (Łk 16, 10-13) Jezus powiedział do uczniów: «Kto w bardzo małej sprawie jest wierny, ten i w wielkiej będzie wierny; a kto w bardzo małej sprawie jest nieuczciwy, ten i w wielkiej nieuczciwy będzie. Jeśli więc w zarządzaniu niegodziwą mamoną nie okazaliście się wierni, to kto wam prawdziwe dobro powierzy? Jeśli w zarządzaniu cudzym dobrem nie okazaliście się wierni, to któż wam da wasze? Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie!» Oto słowo Boże

[01][02]

 

EWANGELIA

Roztropna nieuczciwość Łk 16, 1-13

Mamona nie jest zła ani dobra. Ale lepiej używać ją do dobrych rzeczy

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, uczniowie


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) jest przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Po 3 przypowieściach o Bożym miłosierdziu, których słuchaliśmy tydzień temu przechodzimy do szesnastego rozdziału, w którym dominuje dyskusja o niebezpieczeństwie bogactw. Po dzisiejszym fragmencie i krótkich dodatkach na inne tematy, rozdział zakończy się przypowieścią o bogaczu i Łazarzu, która niejako zamknie klamrą główny wątek.

ZANIM USŁYSZYSZ •  Przypowieść, której wysłuchamy jest skierowana do uczniów (w. 1), ale słuchali jej też faryzeusze i drwili przez to z Jezusa (por. w. 14). Wnioskiem ostatecznym jest zachęta do wewnętrznej wolności wobec pieniądza. Brak odpowiedniej hierarchii wartości zawsze sprawi, że Bóg zajmie jakieś niższe miejsce. Przypowieść ma często to do siebie, że zawiera element, który ma w jakiś sposób wstrząsnąć człowiekiem, wybić go z jego utartych wzorców myślenia i naiwnych schematów. Zwróć jednak uwagę, że rządca zostaje pochwalony nie za nieuczciwość, lecz za swoją nagłą roztropność, która zmienia jego traktowanie pieniędzy, które z kolei zmienia jego nastawienie do życia (zobacz więcej w JESZCZE O EWANGELII).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Albo albo: Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie.

 

LINKI


Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie (Łk 16,13).

Joz 24,15: Gdyby jednak wam się nie podobało służyć Panu, rozstrzygnijcie dziś, komu służyć chcecie, czy bóstwom, którym służyli wasi przodkowie po drugiej stronie Rzeki, czy też bóstwom Amorytów, w których kraju zamieszkaliście. Ja sam i mój dom służyć chcemy Panu.  

Mt 4,10: Na to odrzekł mu Jezus: «Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz». 

1Kor 10,21: Nie możecie pić z kielicha Pana i z kielicha demonów; nie możecie zasiadać przy stole Pana i przy stole demonów. 

Jk 4,8: Przystąpcie bliżej do Boga, to i On zbliży się do was. Oczyśćcie ręce, grzesznicy, uświęćcie serca, ludzie chwiejni! 

 

JESZCZE O EWANGELII


Według Amosa Bóg prędzej czy później ukarze nieuczciwych, Jezus tymczasem chwali nieuczciwego rządcę. Czyżby Ewangelia namawiała nas do nieetycznego działania?

Problem. W życiu rządcy z przypowieści pojawił się poważny problem – został oskarżony o niegospodarność. Nie wiadomo, czy zarzuty te były prawdziwe, wiadomo jednak, że pan – szef potraktował je poważnie i postanowił go zwolnić (Łk 16,2).

Nieetyczne rozwiązanie. Rządca okazuje się być bardzo przedsiębiorczy – zamiast rozpaczać obmyśla konkretny plan, który ma go uratować od biedy i życia w poniżeniu. Jest tylko jeden poważny problem. Ten plan jest nieetyczny. Polega na tym, że za plecami swego szefa rządca fałszuje zobowiązania jego dłużników – zobowiązania dosyć pokaźne – 100 beczek (3400 litrów) oliwy, 100 korców pszenicy (Łk 16,4-7). Odpada przy tym argument, że rządca pomaga w ten sposób ludziom wyzyskiwanym przez swego pana. Ten okazuje się być całkiem ludzki, na co wskazuje jego reakcja. Za co jednak chwali nieuczciwego rządcę?

Nieuczciwość. Na pewno na pochwałę nie zasługuje oszustwo, jakiego dopuścił się sługa. Ta przypowieść nie usprawiedliwia nikogo, kto kradnie, bo tak robią wszyscy, albo dlatego, że sam czuje się okradany. Być może, jak zaznaczają niektórzy komentatorzy, typowym było w owym czasie dla rządcy zawyżać sumę pożyczki i uzyskiwać w ten sposób lichwiarki zysk. Obniżając wartość zobowiązania, rządca pozbawił się po prostu części lub może nawet całości własnego zysku (być może od początku właśnie nieuczciwego). W takim przypadku określenie “nieuczciwy” w zdaniu “Pan pochwalił nieuczciwego rządcę…” (w. 8) odnosiłoby się nie tyle do jego postępowania teraz, co do wcześniejszych oskarżeń o nieroztropne zarządzanie majątkiem (w. 1).

Prawdziwy zysk. Jezus chwali rządcę za sposób, w jaki zaczął on myśleć o majątku, o pieniądzach. Być może po raz pierwszy przyszło mu do głowy, że służą one do tego, aby pomagać innym, aby zdobywać sobie ich przyjaźń i wdzięczność (Łk 16,9). Rządca obcinając zyski swego pana, obciął także pokaźną część swojej zapłaty. Zyskał jednak znacznie więcej, relacje z innymi i miejsce w Królestwie.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Rządcaoikonomos – to w starożytnym świecie zwykły sługa, niewolnik lub postać znacznie poważniejsza, wolny zarządca domu, majątku, skarbnik. Współczesnym odpowiednikiem może być menedżer firmy, osoba zarządzająca jej kapitałem. Z dalszego przebiegu historii wiemy, że rządca z Jezusowej przypowieści był człowiekiem wolnym i bogatym, nigdy nie pracował fizycznie i wstydził się żebrać (Łk 16, 3).

Mamona  – termin nie pochodzi bezpośrednio z Biblii Hebrajskiej, a występuje dopiero w późniejszych tekstach judaizmu (fragmenty hebrajskie Księgi Syracha, teksty z Qumran, Targumy –  aramejska parafraza Biblii, Miszna i Talmud). Pochodzenie tego wyrazu nie jest pewne, jego brzmienie wskazuje na język aramejski, którym posługiwali się Żydzi po niewoli babilońskiej. Już od pierwszych przypadków użycia mamona ma negatywne konotacje i jest kojarzona z nieuczciwym pomnażaniem majątku i oszustwem dla zysku.

 

TWEETY




 

STO SŁÓW


Niesprawiedliwość zawsze, od pierwszego grzechu, towarzyszyła ludzkim relacjom. Najwyraźniej objawia się w tym, co dotyczy dóbr materialnych. Tam można jasno zobaczyć krwiożerczy wyzysk, nieposkromioną chciwość oraz bezwzględność, jakiej jest w stanie dopuścić się człowiek walcząc o swoje (I CZYTANIE).

Tak łatwo pomyśleć, że Bóg zostawia taką sytuację bez odpowiedzi. On jednak nie tylko widzi postępowanie człowieka, ale reaguje (PSALM). On chce każdego z nas uczynić wewnętrznie wolnym. Bo wie jak złudna jest ufność pokładana w dobrach tego świata, jak źle może się skończyć.
Często nie widzimy tego, że jesteśmy zniewoleni. Wtedy myślimy, że Bóg chce nam coś odebrać.  Podczas gdy On przychodzi nas uwalniać. A nie ma nic piękniejszego niż poznać smak prawdziwej wolności (EWANGELIA).

Bóg pragnie zbawić każdego: i tego, który uciska innych i uciskanego, bo każdego kocha i na każdym mu zależy (II CZYTANIE). Kiedy mamy łaskę zrozumieć co jest najważniejsze w życiu, nie wahamy się ani przez chwilę, jesteśmy gotowi zaryzykować wszystkim.

Bóg może być tylko jeden. Brak odpowiedniej hierarchii wartości zawsze sprawi, że Bóg zajmie w końcu jakieś niższe miejsce. Tylko wtedy kiedy Bóg zajmie naprawdę pierwsze miejsce w naszym życiu wszystko będzie wreszcie na swoim miejscu.

 

1/6
Prorok Amos dłuta Aleijadinho, statuła przed Sanktuarium Bom Jesus w Congonhas, XVIII w., Minas Gerais, Brazylia
2/6
Prorok Amos, Antonio Del Pollaiuolo, XV w.
3/6
Prorok Amos, Juan de Borgoña, 1535 r., Museo Catedralico, Cuenca, Ekwador
4/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy na grafice Gustawa Doré, XIX w.
5/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy na grafice Jana Luykena
6/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy, Andrey Mironov-WikimediaCommons
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >