Jutro Niedziela – XXVI zwykła B

Skrusz wszelkie schematy. Poznaj Boga takiego, jakim jest naprawdę

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA

DWUDZIESTA SZÓSTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy przy pomocy Bożej łaski dotarli do nieba, do którego dążymy • CZYTANIA: Księga Liczb 11,25-29 Psalm 19,8.10.12-14 • List św. Jakuba Apostoła 5,1-6 Ewangelia wg św. Marka 9,38-43.45.47-48

 

• CHMURA SŁOWA

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Liczb

(Lb 11,25-29)

Pan zstąpił w obłoku i mówił z Mojżeszem. Wziął z ducha, który był w nim, i przekazał go owym siedemdziesięciu starszym. A gdy spoczął na nich duch, wpadli w uniesienie prorockie. Nie powtórzyło się to jednak. Dwóch mężów pozostało w obozie. Jeden nazywał się Eldad, a drugi Medad. Na nich też zstąpił duch, bo należeli do wezwanych, tylko nie przyszli do namiotu. Wpadli więc w obozie w uniesienie prorockie. Przybiegł młodzieniec i doniósł Mojżeszowi: Eldad i Medad wpadli w obozie w uniesienie prorockie. Jozue, syn Nuna, który od młodości swojej był w służbie Mojżesza, zabrał głos i rzekł: Mojżeszu, panie mój, zabroń im! Ale Mojżesz odparł: Czyż zazdrosny jesteś o mnie? Oby tak cały lud Pana prorokował, oby mu dał Pan swego ducha!

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Duch prorocki  Lb 11,25-29

Tajemnicze wydarzenie w obozie Mojżesza pokazuje przede wszystkim to, że idąc za Bogiem, nie unikniemy kryzysów i nieporozumień

KSIĘGA: Liczb AUTOR: anonimowy kapłan • CZAS POWSTANIA: 538 r. przed Chr., tradycje sięgające XII w. przed Chr.

KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: szlak od góry Hor ku Morzu Czerwonemu • CZAS: XII w. przed Chr. • BOHATEROWIE: Mojżesz, Jozue, Eldad, Medad, starsi • WERSJE: brak


WYDARZENIA I LICZBY • Księga Liczb to czwarta księga Pięcioksięgu i całego Starego Testamentu. Po Księdze Wyjścia, opowiadającej o wyjściu Izraelitów z Egiptu i zawarciu przymierza na Synaju, pojawia się niejako przerwa w narracji wędrówki ku Ziemi Obiecanej: następuje “prawnicza” Księga Kapłańska. Po niej Księga Liczb, która wznawia opowiadanieSkąd jednakże jej nazwa: Liczb? Otóż nie od razu następuje opowiadanie. Pierwsze rozdziały to spis Izraelitów, szczegółowe wyliczenie poszczególnych pokoleń.

KRYZYS • Jedenasty rozdział to opis kolejnego momentu utraty cierpliwości i narzekań, które Izraelici wypowiadali wobec Boga oraz Mojżesza i Aarona. Jak refren powtarza się skarga: Czemu wyprowadziliście nas na pustynię? Wspominają dobre czasy w Egipcie, narzekają na mannęKryzys przeżywa również Mojżesz. Choć nadal przekazuje Boże słowa ludowi, skarży się Bogu na swój los: Nie mogę już sam dłużej udźwignąć troski o ten lud, już mi nazbyt ciąży. Skoro tak postępujesz, to raczej mnie zabij…. Bóg w odpowiedzi nakazał Mojżeszowi zwołać 72 doradców i zapowiada, że na nich zstąpi.

UNIESIENIE PROROCKIE • Usłyszymy opis zstąpienia ducha Pana i uniesienia prorockiego na siedemdziesięciu dwóch starszych. Stało się to po to, aby starsi razem z Mojżeszem dźwigali ciężar ludu, znali wolę Pana i potrafili dokonywać sprawiedliwych sądówWażne jest również wydarzenie, które następuje nieco później: na Eldada i Medada, będących poza Namiotem Spotkania, również zstąpi Duch Pana. Zwróćmy uwagę na reakcję Jozuego i odpowiedź Mojżesza.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


• Krnąbrni, ale kochani przez Pana. Duch spoczął nie tylko na tych, którzy stawili się przed Bogiem w Namiocie Spotkania, ale i na dwóch, których w tej chwili zabrakło. Tradycja pieczołowicie przechowała ich imiona: Eldad („Bóg ukochał”) oraz Medad („obiekt miłości”), mieli być nawet autorami księgi prorockiej, która nie zachowała się do naszych czasów. Nie zmienia to jednak faktu, że znaleźli się oni pośród prorokujących omyłkowo: Mojżeszu, panie mój, zabroń im! (Lb 11, 28) krzyczy młody Jozue, lecz na próżno. Bóg miał widać inne plany. Chociaż nie pojawili się w namiocie, należeli do wybranych i Duch zstąpił także na nich.

 

• Duch we wspólnocie. Jak rozumieć tę historię? Być może broni ona wolności ducha prorockiego, który nie może zależeć nawet od tak wielkich autorytetów jak Mojżesz i Jozue? Może bierze w obronę proroków, którzy w starożytnym Izraelu prorokowali samodzielnie, nie związani ze świątynią czy z żadną wspólnotą? Czytanie ze Starego Testamentu wydaje się podkreślać dwie rzeczy. Po pierwsze, Duch Boży rzeczywiście przekracza wszelkie granice, szczególnie te, które wyznaczają mu nawet tak gorliwi i pobożni jak Jozue ludzie. Wszyscy bez wyjątku są powołani do tego, aby być prorokami i narzędziami w ręku Bogu. Po drugie, dary, których Bóg udziela wyjątkowo dwóm ludziom poza Namiotem Spotkania, zstępują przede wszystkim na siedemdziesięciu, którzy znajdowali się wewnątrz na modlitwie! Czy liczba ta mówi dobitnie, jak ważna w Bożych planach jest wspólnota. To w niej działa Duch.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 19,8.10.12-14)

REFREN:

Nakazy Pana są radością serca

Prawo Pańskie jest doskonałe i pokrzepia duszę,

świadectwo Pana niezawodne, uczy prostaczka mądrości.

Bojaźń Pańska jest szczera i trwa na wieki,

sądy Pana prawdziwe, a wszystkie razem słuszne.

Zważa na nie Twój sługa

i nagrodę otrzyma za ich przestrzeganie.

Kto jednak widzi swoje błędy?

Oczyść mnie z błędów, które są dla mnie skryte.

Także od pychy broń swojego sługę,

by nie panowała nade mną.

Wtedy będę bez skazy

i wolny od wielkiego występku.

[01][02]

 

PSALM

“Broń od pychy” • Ps 19,8.10.12-14

Recepta na modlitwę według Psalmu 19: wychwalaj dzieło stworzenia, wychwalaj Prawo Pańskie. Proś, byś ustrzegł się od grzechu i pychy

PSALM 19 • AUTOR: Dawid/lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii


GŁOSIĆ CHWAŁĘ • Psalm 19: Niebiosa głoszą chwałę Boga należy do gatunku hymnu (hebr. tehilla), bezinteresownej modlitwy uwielbienia. To typowy rodzaj modlitw zanoszonych w okresie przed niewolą. Hymny zakorzenione są w kulcie • Święta obchodzone uroczyście w świątyni stwarzały specyficzny klimat jedności i uwielbienia Jahwe. W Psalmie 19 wierzący wychwala najpierw Boże dzieło stworzenia, tchnące porządkiem i harmonią, następnie chwali Prawo Boże, które podobny porządek wprowadza w ludzkie życie • Ostatnia część psalmu to modlitwa sprawiedliwego, który krocząc drogami Prawa, prosi Boga, aby ustrzegł go od grzechu.

BROŃ OD PYCHY • Usłyszymy drugą i trzecią strofę Psalmu 19. Psalmista wychwala Prawo Pańskie i prosi Boga, aby Bóg oczyścił go z grzechów, które są przed nim ukryte, i bronił go od pychy • To właśnie modlitwa o uchronienie od pychy jest powodem, dla którego Psalm 19 został wybrany do Liturgii Słowa. Pychą jest próba sprowadzenia Boga do własnych wyobrażeń, celów, schematów.

 

CYTATY


Psalmista o Prawie Pańskim: jest doskonałe i pokrzepia duszę, uczy prostaczka mądrości, olśniewa oczy, trwa na wieki

Modlitwa o prostotę: Od pychy broń swojego sługę, by nie panowała nade mną. Wtedy będę bez skazy

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 5,1-6)

Teraz wy, bogacze, zapłaczcie wśród narzekań na utrapienia, jakie was czekają. Bogactwo wasze zbutwiało, szaty wasze stały się żerem dla moli, złoto wasze i srebro zardzewiało, a rdza ich będzie świadectwem przeciw wam i toczyć będzie ciała wasze niby ogień. Zebraliście w dniach ostatecznych skarby. Oto woła zapłata robotników, żniwiarzy pól waszych, którą zatrzymaliście, a krzyk ich doszedł do uszu Pana Zastępów. Żyliście beztrosko na ziemi i wśród dostatków tuczyliście serca wasze w dniu rzezi. Potępiliście i zabili sprawiedliwego: nie stawia wam oporu.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Biada bogatym Jk 5,1-6

 

Cechą listu Jakuba jest troska o ubogich. Apostoł często negatywnie pisze o bogatych. Dziś ostrzega ich przed sądem Bożym

 

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


POUCZENIA MORALNE Kontynuujemy lekturę listu św. Jakuba. Przypomnijmy: że według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, ale najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest udział sekretarza apostoła Istotę listu stanowi seria pouczeń moralnych, często dość luźno ze sobą powiązanych, stanowiących praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.

PRZECIW BOGATYM Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to  troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną.

BOGACTWO I SĄD W dzisiejszym czytaniu Jakub akcentuje niebezpieczeństwo i karę czekające bogatych Zauważmy, że bogaci to nie ci, którzy mają pieniądze, ale ci, którzy beztrosko i egoistycznie używają bogactw. Zwróćmy uwagę na srogi, zdecydowany i bezkompromisowy język, którego wobec nich używa Jakub.

 

TRANSLATOR


Teraz wy, bogacze, zapłaczcie wśród narzekań na utrapienia, jakie was czekają (Jk 5,1)  gr. talaiporia oznacza nie tylko utrapienie, także pełną udręki biedę. Bogacze zaznają w chwili sądu strasznej, pełnej cierpienia biedy.

Żyliście beztrosko na ziemi i wśród dostatków tuczyliście serca wasze w dniu rzezi (Jk 5,6) Życie beztroskie to inaczej życie hołdujące własnej przyjemności (gr. tryfao). Ludzi gubi nie tyle bogactwo, ile jego egoistyczne używanie.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 9,38-43.45.47-48)

Wtedy Jan powiedział do Jezusa: Nauczycielu, widzieliśmy kogoś, kto nie chodzi z nami, jak w Twoje imię wyrzucał złe duchy, i zabranialiśmy mu, bo nie chodził z nami. Lecz Jezus odrzekł: Nie zabraniajcie mu, bo nikt, kto czyni cuda w imię moje, nie będzie mógł zaraz źle mówić o Mnie. Kto bowiem nie jest przeciwko nam, ten jest z nami. Kto wam poda kubek wody do picia, dlatego że należycie do Chrystusa, zaprawdę, powiadam wam, nie utraci swojej nagrody. Kto by się stał powodem grzechu dla jednego z tych małych, którzy wierzą, temu byłoby lepiej uwiązać kamień młyński u szyi i wrzucić go w morze. Jeśli twoja ręka jest dla ciebie powodem grzechu, odetnij ją; lepiej jest dla ciebie ułomnym wejść do życia wiecznego, niż z dwiema rękami pójść do piekła w ogień nieugaszony. I jeśli twoja noga jest dla ciebie powodem grzechu, odetnij ją; lepiej jest dla ciebie, chromym wejść do życia, niż z dwiema nogami być wrzuconym do piekła. Jeśli twoje oko jest dla ciebie powodem grzechu, wyłup je; lepiej jest dla ciebie jednookim wejść do królestwa Bożego, niż z dwojgiem oczu być wrzuconym do piekła, gdzie robak ich nie umiera i ogień nie gaśnie.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Być “z nami” • Mk 9,38-43.45.47-48

 

Uczniowie znów nie rozumieją Jezusa. A On znów burzy w nich obraz swój i swojego Kościoła. “Kto nie jest przeciwko nam, jest z nami”

 

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60-70 r.

KATEGORIA: dialog • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: w drodze do Kafarnaum, Kafarnaum • BOHATEROWIE: Jezus, uczniowie • WERSJE: Łk 9,49-50 (I część) oraz Mt 18,6-9, Łk 17,1-2


PRZEZ CIERPIENIE • Rozpoczęliśmy lekturę drugiej części Ewangelii św. Marka. Od wyznania Piotra (patrz: XXIV Niedziela Zwykła) Jezus u Marka zaprzestał czynienia cudów i wkroczył na drogę do Jerozolimy. Wyjaśnia uczniom swoją misję, pokazując, że droga Syna Bożego jest drogą w ludzkiej naturze, a przez to – drogą cierpienia.

NIEZROZUMIENIE • Charakterystyczne dla drugiej części Ewangelii jest niezrozumienie Jezusa przez uczniów. Marek szczególnie mocno ukazuje więź, jaka się tworzy między uczniami a Jezusem. Obserwujemy ciekawy etap budowania tej więzi. To swoisty kryzys w formacji apostołów, czyli poznawaniu przez uczniów swojego Mistrza. Przypomnijmy sobie dwie ostatnie niedziele:zaraz po swoim wyznaniu Piotr sprzeciwia się, gdy Jezus zapowiada swoją mękę i cierpienie (patrz: XXIV Niedziela Zwykła)w zeszłym tygodniu (patrz: XXV Niedziela Zwykła), gdy Jezus zapowiedział, że będzie wydany w ręce ludzi, uczniowie nie tylko Go nie zrozumieli, ale i toczyli spór zupełnie nie w stylu Jezusa – o pierwszeństwo.

JEZUS JAK MOJŻESZ • Usłyszymy fragment Ewangelii Marka, który w pierwszej części ukazuje kolejny aspekt niezrozumienia misji Syna Człowieczego. Druga zaś część to seria luźno połączonych tzw. logiów Jezusa zatytułowanych Ostrzeżenie przed zgorszeniemZwróćmy uwagę, że w pierwszej części mamy do czynienia z paralelą do pierwszego czytania. Uczniowie, jak Jozue, skarżą się na kogoś, kto wyrzuca złe duchy w imię Pana, choć z nimi nie chodzi. Jezus hamuje zapał swoich uczniów w podobny sposób, jak Mojżesz Jozuego.

 

JESZCZE O EWANGELII


 • Samotny egzorcysta. Chodzić za Jezusem, towarzyszyć mu (greckie akolutheo) znaczy tyle, co być jego uczniem. Ktoś, kogo nie ma na naszych spotkaniach, nie słucha nauk Jezusa, nie może nazywać się jego uczniem. Jak to się jednak dzieje, że Bóg daje mu tak wielką moc? Jezus odpowiada bardzo pragmatycznie: Zostawcie go, nikt, kto czyni cuda w imię moje, nie będzie mógł zaraz źle mówić o Mnie (Mk 9, 39). Ani słowa o tym, dlaczego ten człowiek w ogóle czyni cuda? Czy nie jest to oczywiste? – wbrew ludzkim podziałom na uczniów i nie-uczniów Bóg na to pozwala. Duch prorocki jest dla wszystkich.

 • Duch jest w Dwunastu. Nie znaczy to, oczywiście, że przynależność do grona uczniów Jezusa przestaje się liczyć. To im przecież Jezus otwarcie powierza swoją władzę uzdrawiania i wypędzania złych duchów. Podobnie jak tekst z Księgi Liczb dzisiejsza Ewangelia niesie w sobie podwójne przesłanie. Bóg przekracza nasze religijne schematy, udzielając swych darów osobie spoza grona Dwunastu. Równocześnie samotny egzorcysta to odosobniony przypadek wskazujący na to, że pełnia  darów Bożych jest we wspólnocie, w tych, którzy poszli za Jezusem.

 • Odgrodzić się od grzechu. A co z odcinaniem sobie ręki i nogi, przerażających zabiegach, do których wzywa Jezus? To nie tylko hiperbola. Mistrza trzeba tu odczytać przez pryzmat nauczania rabinackiego. Ci ostatni uczyli, że aby nie złamać Bożego przykazania, należy dokoła niego postawić ogrodzenie, zabezpieczyć je innymi przykazaniami i przepisami, odebrać sobie sposobność popełnienia grzechu (np. nawet nie dotykać narzędzi w szabat, żeby nie złamać świętego odpoczynku). Jezus wzywa swoich uczniów, aby unikali sytuacji, w których ich ręka, noga lub oko doprowadzą ich do grzechu i wystawią na niebezpieczeństwo potępienia.

 

WERSJE


O spotkaniu z wyrzucającym złe duchy w imieniu Jezusa Jan opowiada również w ewangelii Łukasza (9.49-50)

Drugą część – czyli Ostrzeżenie przed zgorszeniem – znajdziemy również u Mateusza i (krócej) u Łukasza, ale w zupełnie innych kontekstach. Mateusz umieszcza ostrzeżenia zaraz po sporze o pierwszeństwo (Mt 18,6-9), Łukasz – po przypowieści o bogaczu i ubogim Łazarzu (Łk 17,1-2)

Zaskakujące, że w Ewangelii znajdziemy też odwrotną wersję reguły Jezusa. U Mateusza (12,30) są takie słowa słowa: Kto nie jest ze Mną, jest przeciwko Mnie

 

TWEETY





TRENDY


#OdetnijJą

Powiedziałby ktoś: lepiej nie mieć ręki, niż być nieszczęśliwym, niż całkowicie umrzeć. To lekarze doskonale wiedzą, czasem amputują rękę, czasem nogę, czasem inną część ciała dlatego, żeby uratować całość. (ks. Wojciech Węgrzyniak)

Ktoś, kto ma problem z uzależnieniem od pornografii, na którą ciągle wpada w Internecie jak na stado przepiórek, nie musi sobie wyłupywać oka, wystarczy, że zrezygnuje z Internetu. Ktoś, kto okrada bliźniego z pieniędzy, wystarczy, że się mu do tego przyzna i odda to, co ukradł, i w ten sposób „utnie” proceder. (Augustyn Pelanowski OSPPE)

#KtoBySięStałPowodemGrzechu

Zdrady małżeńskie, życie bez ślubu sakramentalnego, usprawiedliwianie aborcji, in vitro, antykoncepcji – kształtują sumienie innych. Nie można mówić: „to nasza prywatna sprawa”. Sprawy „prywatne” są zarazem „społeczne”. (bp Jan Szkodoń)

Zgorszyć to „uczynić gorszym”. (…) [nieuczciwy pracodawca] rozbudza w swoich pracownikach poczucie krzywdy i doprowadza do smutku, a nawet rozpaczy, ale także w sensie dosłownym – czyni gorszym ich los: zarówno w sensie materialnym, jak i duchowym. Los gorszy niż sobie na to zasłużyli. (ks. Antoni Dunajski)

#ZazdrosnyJesteś

W skrajnej postaci bywa tak, że koleżanka zarzuca drugiej, że ta zbyt często rozmawia z ich wspólnym kolegą. I tu widać, jak zazdrość zakorzeniona jest w egoizmie i jak czasem może nas kompromitować, czynić śmiesznymi w oczach innych. (ks. Piotr Wieczorek)

Jak powstaje zazdrość? Mechanizm jest prosty. W sercu człowieka jedno włókno przestaje kochać. Dlaczego kogoś nie kochamy? Najczęściej dlatego, że nie chce być naszą wyłączną własnością, albo kocha kogoś, kogo my kochamy. (ks. Leszek Smoliński)

 

STO SŁÓW


Liturgia Słowa pokazuje dwa kryzysy. Izraelici nie rozumieją drogi do wolności, jaką prowadzi ich Bóg. (I CZYTANIE) Zaufanie Bogu ustępuje przed tęsknotą za przeszłością. W EWANGELII uczniowie sądzą, że na podstawie tego, co widzieli i usłyszeli od Jezusa, potrafią już podjąć dobrą decyzję, w Jego duchu: karcą kogoś, kto nie będąc z nimi, wyrzucał złe duchy. A jednak po raz kolejny się mylą.

Obie historie łączy nie tylko kryzys. I Jozue, i Mojżesz próbują zabronić działalności w imię Pana komuś, kto nie spełnia koniecznego – w ich opinii – kryterium. Kto nie jest przeciwko nam, jest z nami – rozstrzyga Jezus.

Także od pychy broń swojego sługi (PSALM) – kto wie, czy te słowa to nie klucz do dzisiejszej Ewangelii. Pycha to zamknięcie obrazu Boga w schemacie własnych kryteriów. Kroczyć za Jezusem oznacza kruszyć własne schematy, by w końcu poznać Boga takiego, jakim jest naprawdę.


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXIII zwykła B

Kiedy to, co niemożliwe, staje się możliwe – wiedz, że to Jezus

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, aby Bóg obdarzył nas prawdziwą wolnością i wiecznym dziedzictwem CZYTANIA: Księga Izajasza 35,4-7a Psalm 146,6c-10 • List św. Jakuba Apostoła 2,1-5 Ewangelia wg św. Marka  7,31-37

CHMURA SŁOWA

Jutro Niedziela - XXIII zwykła B

#EFFATHA W Ewangelii usłyszymy o uzdrowieniu głuchoniemego. Pierwsze czytanie to pewnego rodzaju zapowiedź tego wydarzenia, gdy prorok powie: Wtedy przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą. Wtedy chromy jak jeleń wyskoczy i język niemych wesoło krzyknie.

#ODWRÓCIĆ LOS   Liturgia Słowa idzie jeszcze dalej. Powie o Bogu, który człowiekowi w zgliszczach obiecuje odmianę losu, otwiera możliwość niemożliwego.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 35,4-7a)

Powiedzcie małodusznym: Odwagi! Nie bójcie się! Oto wasz Bóg, oto - pomsta; przychodzi Boża odpłata; On sam przychodzi, by zbawić was. Wtedy przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą. Wtedy chromy wyskoczy jak jeleń i język niemych wesoło krzyknie. Bo trysną zdroje wód na pustyni i strumienie na stepie; spieczona ziemia zmieni się w pojezierze, spragniony kraj w krynice wód.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Mała Apokalipsa Iz 35,4-7a

Mieszkańcom Jerozolimy pozostało wygnanie, świadomość zniszczonego miasta i państwa. A Bóg mówi do nich: “Przyjdzie odpłata”

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: wizja apokaliptyczna • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66). Ale kim jest autor czytania, które usłyszymy? PATRZ: KTO NAPISAŁ MAŁĄ APOKALIPSĘ

MAŁA APOKALIPSA • Rozdziały 34 i 35 to tak zwana Mała Apokalipsa. Powstała w czasach klęski. Królestwo Judy przestało istnieć, Izraelici przebywali na wygnaniu w Babilonie, a Jerozolima została zniszczona. Sprawcą największych upokorzeń Izraelitów był Edom To wówczas powstaje Mała Apokalipsa (całość przeczytaj tu), proroctwo, które zapowiadało ostateczną walkę wojsk niebieskich z narodami pogańskimi (przede wszystkim z Edomem) zwycięstwo Boga i  ostateczny sąd, który przywróci Jerozolimie chwałę.

ODWRÓCENIE LOSU • Usłyszymy fragment kończący Małą Apokalipsę tę jej część, która zapowiada triumf Jerozolimy w nieokreślonej przyszłościZauważmy, że ostateczne zwycięstwo którego zapowiedź jest pisana w czasach potwornej klęski wpisane jest w obietnice odwrócenia losu rzeczywistości. Dotyczy nie tylko odzyskania niepodległości, powrotu Jerozolimy. Głusi zaczną słyszeć, niewidomi widzieć, pustynie staną się ziemiami żyznymi. To powoduje, że Apokalipsa Izajasza dotyczy czegoś więcej niż rzeczywistości historycznej – zapowiedzią zbawienia.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


• Opustoszała Jerozolima. Zaledwie cztery wersy dzisiejszego pierwszego czytania stanowią część pieśni o Bogu Mścicielu, obejmującej rozdziały 34 i 35 Księgi Izajasza. Jej pierwsza część ogłasza zemstę Boga, która dotknie Edom, państwo sąsiadujące z Izraelem i połączone z nim trudną historią wojen i konfliktów (Iz 34). Ich punktem kulminacyjnym był 587 r. przed Chr., kiedy Edom (wspólnie z Babilonią) obległ Jerozolimę, doprowadzając do jej zdobycia i zniszczenia. W wyniku wyniszczających wojen sąsiad Judy zapanował także nad południem kraju i szlakami, którymi pielgrzymi zmierzali do Miasta Świętego. Wzgórze pustynne opustoszało.

 

• Pielgrzymka na Syjon. O szlakach pielgrzymich, które znowu zapełnią się wiernymi, mówi druga część Bożej obietnicy (Iz 35). Pustynia zamieniająca się w jezioro i spieczona ziemia wytryskująca źródłami to obraz ożywających południowych szlaków Izraela (Iz 35,1-2.7). Na wzgórze świątynne zmierza rzesza pielgrzymów, która opisywana jest językiem wykraczającym daleko poza społeczne i historyczne realia tamtych czasów. To pielgrzymka ludzkości, ludzi obarczonych dramatami narodowymi i osobistymi. Ludzi, do których Bóg kieruje jedno z najczęstszych biblijnych wezwań: „Odwagi! Nie bójcie się!” (Iz 35,4). Wśród nich są niewidomi i głusi, chromi i niemi (Iz 35,5-6). To ludzkość dotknięta przekleństwem grzechu, a w konsekwencji cierpieniem i chorobą. Bóg, przygarniając do siebie swój naród, przygarnia całą grzeszną ludzkość. Odpuszcza grzech i leczy choroby. Wizja Izajasza wykracza poza granice Izraela, czekając na swoje wypełnienie w Jezusie.

 

KTO NAPISAŁ MAŁĄ APOKALIPSĘ


Na przykładzie pierwszego czytania odtwórzmy sposób, w jaki bibliści próbują odtworzyć autorstwo i czas powstania Księgi Izajasza. Przekonamy się, jak skomplikowana jest to materia.

Choć czytanie pochodzi z pierwszej części Księgi Izajasza, jej autorem nie może być Izajasz: • 1. treść dotyczy bowiem wyraźnie czasów, gdy Jerozolima jest już podbita • 2. zamiast gróźb i ostrzeżeń charakteryzujących Księgę Gróźb (tak czasem nazywana jest pierwsza część) zauważymy pocieszenie, charakterystyczne dla drugiej części, zwanej właśnie Księgą Pocieszenia.

CO TO OZNACZA? Można stąd wyciągnąć logiczny wniosek, że Mała Apokalipsa nie jest autorstwa Izajasza ani nie pochodzi z jego czasów. Jest późniejszą wstawką do Księgi Gróźb, pochodzącą z czasów, gdy powstało dzieło Drugiego Izajasza.

KIM BYŁ? To najprawdopodobniej ktoś spośród uczniów Izajasza, który mógł być tak samo wielkim i znanym prorokiem jak Izajasz, ale jego imię pozostaje anonimowe.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Trysną zdroje wód na pustyni… spieczona ziemia zmieni się w staw, spragniony kraj w krynice wód

Niemożliwe jest możliwe:  Przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą… język niemych wesoło krzyknie

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146,6c-10)

REFREN: Chwal, duszo, Pana, Stwórcę swego

On wiary dochowuje na wieki,

uciśnionym wymierza sprawiedliwość,

chlebem karmi głodnych,

wypuszcza na wolność uwięzionych.

Pan przywraca wzrok ociemniałym,

Pan dźwiga poniżonych,

Pan kocha sprawiedliwych,

Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę,

lecz występnych kieruje na bezdroża,

Pan króluje na wieki,

Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Alleluja! Ps 146,6c-10

W Psalmie 146 usłyszymy kolejne przykłady tego, że Bóg odmienia los: głodnych, uwięzionych, ociemniałych i poniżonych

PSALM 146 AUTOR: lewita (według LXX, Vg i Peszitty prorocy powygnaniowi: Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.  


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni i w czasie wielkanocnym i dziś dominują psalmy allelujatyczne.  

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i dlaczego warto to robić. Druga część Psalmu 146 została wybrana do Liturgii Słowa, gdyż ukazuje Boga, który odwraca los.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: On… chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych

Niemożliwe jest możliwe:  Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 2,1-5)

Bracia moi, niech wiara wasza w Pana naszego Jezusa Chrystusa uwielbionego nie ma względu na osoby. Bo gdyby przyszedł na wasze zgromadzenie człowiek przystrojony w złote pierścienie i bogatą szatę i przybył także człowiek ubogi w zabrudzonej szacie, a wy spojrzycie na bogato odzianego i powiecie: Usiądź na zaszczytnym miejscu, do ubogiego zaś powiecie: Stań sobie tam albo usiądź u podnóżka mojego, to czy nie czynicie różnic między sobą i nie stajecie się sędziami przewrotnymi? Posłuchajcie, bracia moi umiłowani! Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze oraz na dziedziców królestwa przyobiecanego tym, którzy Go miłują?

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

O prawdziwej bezinteresowności Jk 2,1-5

Św. Jakub stawia bardzo aktualne pytanie: czy tak samo zachowałbyś się wobec kogoś bogatego bądź znanego, gdyby okazało się, że to biedak?

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST BRATA PAŃSKIEGO Autorstwo Listu św. Jakuba jest przedmiotem dyskusji. Są trzy warianty: Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, brat Pański, przełożony wspólnoty jerozolimskiej. Doskonale wyczuwa się jego autorytet oraz znajomość zwyczajów judaizmu Według innej wersji list napisał uczeń Jakuba, tworzący pod koniec I w. Świadczyłaby o tym m.in. doskonała greka, którą posługuje się piszący Najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest przypisanie listu apostołowi, który posługuje się sekretarzem Z krótkiego pisma przebija praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.  

 

DWA WĄTKI Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną.

BOGACI TO UBODZY Usłyszymy przykład wyrażający troskę Jakuba o biednych. Apel o wiarę, która nie ma mieć względu na osoby, nie ma nic wspólnego z pogardą osoby ludzkiej Zwróćmy uwagę na prośbę Jakuba, by zmienić perspektywę patrzenia na ludzi: by żadnego człowieka nie traktować przez pryzmat statusu społecznego czy majątku. A to pozwoli by po prostu pomagać potrzebującym.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Drugi rozdział Listu św. Jakuba dotyka problemu, z którym borykało się wiele wspólnot chrześcijańskich pierwszych wieków, problemu, z którym mierzymy się do dziś. „Niech wiara wasza w Pana naszego Jezusa Chrystusa uwielbionego nie ma względu na osoby” (Jk 2,1). W kulturze antycznej spojrzenie na osobę zależało ściśle od statusu społecznego i majątkowego jednostki. To oczywiste, że bogatemu i dobrze wykształconemu należało się więcej szacunku i miejsce przed ubogim. Chrześcijaństwo ogłasza w tym względzie prawdziwą rewolucję społeczną. Godności człowieka nie mierzy się już pieniędzmi ani zdobytą edukacją i pochodzeniem, lecz tym, że jest dzieckiem Boga odkupionym krwią Chrystusa (Ga 3,28). Eucharystia jest świętem jedności i godności każdego człowieka, nie może dzielić na biednych i bogatych. Stosując czysto ludzkie kryteria wartościowania, chrześcijanie zapominają, że sam Jezus stał się ubogim (2 Kor 8,9), a Bóg wybrał biednych i uchodzących za nic na swoich świadków dziedziców królestwa (Jk 2,5).

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze?

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 7,31-37)

Jezus opuścił okolice Tyru i przez Sydon przyszedł nad Jezioro Galilejskie, przemierzając posiadłości Dekapolu. Przyprowadzili Mu głuchoniemego i prosili Go, żeby położył na niego rękę. On wziął go na bok, osobno od tłumu, włożył palce w jego uszy i śliną dotknął mu języka; a spojrzawszy w niebo, westchnął i rzekł do niego: Effatha, to znaczy: Otwórz się! Zaraz otworzyły się jego uszy, więzy języka się rozwiązały i mógł prawidłowo mówić. /Jezus/ przykazał im, żeby nikomu nie mówili. Lecz im bardziej przykazywał, tym gorliwiej to rozgłaszali. I pełni zdumienia mówili: Dobrze uczynił wszystko. Nawet głuchym słuch przywraca i niemym mowę.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

“Effatha” Mk 7,31-37

Jezus uzdrawia głuchoniemego. Wypełnia proroctwa, jest Mesjaszem. Ale przede wszystkim wyprowadza z zamknięcia, mówiąc: “Effatha”

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA:  ok. 60-70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: w pobliżu Jeziora Galilejskiego • BOHATEROWIE: Jezus, głuchoniemy, tłum


NAJSTARSZA Z EWANGELII • Powoli zbliżamy się do punktu centralnego Ewangelii św. Marka, którym jest wyznanie Piotra pod Cezareą Filipową (PATRZ: 8,27-30). Podsumowuje ono pierwszą część (rozdziały 1,1-8,30) i wskazuje na główny temat Marka: odpowiedź na pytanie, kim jest Jezus. Odpowiedź przez głoszone Słowo, które ma moc (PATRZ: dwunasta niedziela zwykła), oraz znaki i cuda (PATRZ: trzynasta niedziela zwykła).

 

PROROCTWO • Jest jeszcze trzecia forma objawienia się Jezusa jako zapowiadanego Mesjasza: odwołanie do proroctw. Osobę i dzieło Jezusa jako urzeczywistnienie się, wypełnienie Pism i proroctw charakteryzuje najbardziej wyraziście Ewangelię wg św. Mateusza, ale taką biblijną argumentację stosują także pozostali, również św. Marek. Nie powiązuje jednak wprost wydarzeń z proroctwami, jak to robi św. Mateusz (dodając na przykład jak zapowiedziało pismo).

UZDROWIENIE GŁUCHONIEMEGO • Usłyszymy o wydarzeniu, w którym Jezus objawia siebie przez cud uzdrowienia głuchoniemegoLiturgia Słowa zwraca nam jednak uwagę na jeszcze jeden aspekt: Jezus wypełnia proroctwo mesjańskie. Jedno z takich proroctw, o Mesjaszu przywracającym słuch, usłyszeliśmy w pierwszym czytaniuZwróćmy też uwagę na inną charakterystyczną dla Marka cechę: tak zwany sekret mesjański.

 

JESZCZE O EWANGELII


• Otwarcie na Słowo. Uzdrowienie głuchoniemego, o którym opowiada, dokonuje się w Galilei, regionie zamieszkanym zarówno przez żydów, jak i pogan. Przypomina swoim opisem inne starożytne uzdrowienia towarzyszące magicznym rytom. W tym przypadku jednak ryt, który jest dość skomplikowany, ma walor symboliczny i wskazuje przede wszystkim na moc osoby Jezusa. Cud dokonuje się na uboczu, z dala od oczu ludzkich, prawdopodobnie w wąskim gronie uczniów (Mk 7,33). Jezus wkłada w uszy chorego swoje palce i dotyka jego języka swoją śliną. Wzniesione w górę oczy przypominają krótką, pełną ufności modlitwę skierowaną do Ojca (Mk 6,41). Aramejskie „Effatha”, „otwórz się!” skierowane jest do chorych miejsc, lecz i do chorego człowieka. Potrzebuje on otwarcia na Boże słowo, moc i bliskość, które przynosi ze sobą Jezus. Efekt jest natychmiastowy: uszy się otwierają, a język rozwiązuje się, tak że człowiek ten mógł prawidłowo mówić (Mk 7,35).

 • Sekret mesjański. Po cudzie następuje nakaz Jezusa, aby nie rozpowiadać nikomu tego, co się wydarzyło. Nakaz ma nie tyle uchronić Jezusa przed przedwczesnym rozgłosem, ile zapobiec błędnemu identyfikowaniu Go z wędrownym uzdrowicielem. Jezus to ktoś więcej niż tylko uzdrowiciel. To Syn Boży (Mk 15,39). Miłość, z jaką leczy On ludzkie grzechy i choroby, przyciąga do niego wciąż nowe tłumy. Sprawia, że ludzie mówią o Nim z podziwem: «Dobrze uczynił wszystko. Nawet głuchym słuch przywraca i niemym mowę» (Mk 7,37).  

 

TRANSLATOR


Pierwsze czytanie z Księgi Izajasza i Ewangelię Marka łączy coś więcej niż tylko wspólny temat uzdrowienia. Ewangelista dla opisania głuchoniemego używa greckiego mogilalos (mówiący z trudem) (7,32), które nie występuje nigdzie w NT, pojawia się natomiast w odczytanym dzisiaj tekście Iz 35,6. Marek świadomie nawiązuje do Księgi Izajasza, widząc w Jezusie wypełnienie zapowiedzi prorockich.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Rzekł do niego: “Effatha”… Zaraz otworzyły się jego uszy, więzy języka się rozwiązały i mógł prawidłowo mówić

 

TWEETY



 

 


TRENDY


#NieBójcieSię

[Jezus] Spojrzał w niebo, jakby chciał powiedzieć: „Nie patrz w dół! (Augustyn Pelanowski OSPPE)

Od czasu, gdy Chrystus zwyciężył śmierć, żaden optymizm nie jest w Kościele przesadą. (ks. Józef Tischner)

 

[Pewien drobny człowiek bał się,] że będzie szedł kiedyś ulicą, podejdzie paru panów, powiedzą: spływaj mały i krzywdę zrobią żonie. (…) [Poszedł do trenera:] – Co, chciałby się pan nauczyć bić? – Nie tyle się nauczyć bić… Ja chciałbym, żeby pan mi parę razy dał w głowę. Żebym ja się tego przestał bać. (ks. Piotr Pawlukiewicz)

 

 

#EffathaOtwórzSię!

Czy chciałbyś, by ktoś ci plunął w twarz? Zapewne nie. Gdyby jednak to plunięcie po oczach miało przynieść ci uzdrowienie z raka, uleczenie wrzodów, usunięcie katarakty, czy cokolwiek innego. (…) To już inna sytuacja – powiesz. (ks. Zbigniew Paweł Maciejewski)

 

Zauważmy, głuchoniemy nie przyszedł do Pana Jezusa z własnej woli. Przyprowadzono go. Głuchoniemotę wielu chrześcijan objawiają podobne symptomy: przyjmują oni rolę skorumpowanych sędziów albo są sparaliżowani; wiara ich przypomina skorupę, w której jest ukryta jak orzech. Jest tylko dla nich. Jest formą najgorszego z egoizmów. Jest antyzbawcza. (o. dr Ignacy Kosmana OFM Conv., “Idziemy”, 6 września 2009 r.)

 

(…) przecież mamy dwoje uszu, a tylko jeden język, aby dwukrotnie więcej słuchać niż mówić… Podobnie jest z naszą modlitwą. Wydaje się nam, że trzeba tylko mówić, dużo mówić do Boga. Dla życia z wiary ważniejsze jest zamilknąć i słuchać, trwać w obecności Bożej i być gotowym przyjąć Jego słowo. (ks. Ludwik Warzybok, Niedziela Ogólnopolska 37/2000)

 

STO SŁÓW


Kiedy ludziom przeżywającym największą historyczną klęskę prorok obwieszcza: przyjdzie Boża odpłata (PIERWSZE CZYTANIE), mówi o czymś innym niż odzyskanie niepodległości, o czymś, co wręcz niemożliwe: trysną zdroje wód na pustyni. Trudno na te zapowiedzi spojrzeć inaczej, niż jak na dobrotliwą metaforę, ostatecznie proroctwo mesjańskie.

Jednak nadzieja, która w pierwszym czytaniu miała czas przyszły (Przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą) PSALMIE zyskuje czas teraźniejszy: Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych. Bo Bóg odwraca los, niemożliwe staje się możliwe. Jeśli czyni to Jezus (EWANGELIA), to znak, że Królestwo obiecane naprawdę nadeszło.

Pytanie tylko czy nadeszło dla mnie. Czy potrafię jak Bóg (DRUGIE CZYTANIE) nie patrzeć na status osoby, lecz widzieć po prostu człowieka.

1/6
Uzdrowienie głuchoniemego w Dekapolis, Bartholomeus Breenbergh, 1635 r., Luwr, Paryż
2/6
Uzdrowienie głuchoniemego, Mistrz Müstair, ok. 830 r., kościół św. Jana w Müstair, Szwajcaria
3/6
Chrystus jako Zbawca, El Greco, m. 1610 a 1614 r., Muzeum El Greco, Toledo, Hiszpania
4/6
Uzdrowienie ślepca, Carl Bloch, 1871 r.
5/6
Chrystus uzdrawia ślepca, Lucas van Leyden, 1531 r., Ermitaż, Petersburg, Rosja
6/6
Chrystus uzdrawiajacy ślepca, El Greco, 1570 r., Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >