video-jav.net

Jutro Niedziela – XXIV zwykła B

Krzyż to nie tylko narzędzie egzekucji, na którym Jezus został stracony

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

 

Kiedy Jezus pierwszy raz powiedział o krzyżu, uczniowie nie mieli pojęcia, że krzyż to nie tylko metafora losu, ale narzędzie egzekucji, na którym Jezus zostanie stracony.

Ten krzyż zapowiedziała już Trzecia Pieśń Sługi Jahwe (I CZYTANIE). Nie mówi wprost o drzewie krzyża, ale zapowiada, jak oczekiwany Mesjasz zwycięży. Ten krzyż oznacza nie tylko mękę i śmierć Jezusa, ale także Jego solidarność z cierpiącym człowiekiem (PSALM). Krzyż to pociecha dla cierpiących, że tak jak ja – cierpiał sam Bóg. A może trudna prawda, że prawdziwy zwrot na drodze wiary dokonuje się właśnie przez cierpienie?

Ten krzyż to miłość bliźniego (II CZYTANIE), to powierzona nam przez Boga misja oraz wezwanie do dawania siebie innym. Ten krzyż to brama nowego życia.

 

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA CZWARTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy służąc Bogu, mogli doświadczyć jego miłosierdzia • CZYTANIA: Księga Izajasza 50,5-9a • Psalm 116A(114),1-2.3-4.5-6.8-9 • List św. Jakuba Apostoła 2,14-18 • Ewangelia wg św. Marka 8,27-35

CHMURA SŁOWA • Słowo KRZYŻ pada tylko raz. Mimo tego, to krzyż właśnie będzie najczęściej, choć nie wprost, wybrzmiewającym słowem • Najczęściej usłyszymy słowa: PAN (8), BÓG (6), UCZNIOWIE (4)

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 50,5-9a)

Pan Bóg otworzył Mi ucho, a Ja się nie oparłem ani się cofnąłem. Podałem grzbiet mój bijącym i policzki moje rwącym Mi brodę. Nie zasłoniłem mojej twarzy przed zniewagami i opluciem. Pan Bóg Mnie wspomaga, dlatego jestem nieczuły na obelgi, dlatego uczyniłem twarz moją jak głaz i wiem, że wstydu nie doznam. Blisko jest Ten, który Mnie uniewinni. Kto się odważy toczyć spór ze Mną? Wystąpmy razem! Kto jest moim oskarżycielem? Niech się zbliży do Mnie! Oto Pan Bóg Mnie wspomaga. Któż Mnie potępi?

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Trzecia pieśń Sługi  Iz 50,5-9

 

Zadziwiające, kilka wieków przed narodzeniem Jezusa powstaje utwór, który szczegółowo Go opisuje. Zwłaszcza Jego cierpienie i mękę

 

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: pieśń


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66). Ale kim jest autor czytania, które usłyszymy?

PIEŚNI SŁUGI JAHWE • Druga część, zwana Księgą Pocieszenia, zawiera cztery Pieśni Sługi Jahwe. Ukazują one tajemniczą osobę – zbawiciela, który swoim cierpieniem gładzi grzechy ludu Bóg ustanawia go przymierzem dla ludów i światłością narodów (Pierwsza pieśń: Iz 42,1-9); tym, który  ma zanieść jego zbawienie aż po krańce ziemi (Druga pieśń: Iz 49,1-7) Trzecia (Iz 50,4-9) i Czwarta pieśń (Iz 52,13 – 53,12) opisują ogrom cierpień, jakie wybrany musi znieść, aby spełnił się plan Boży Żydzi widzieli w jego losie historię Jeremiasza lub swego narodu, a chrześcijanie dostrzegli zapowiedź Chrystusa.

ZAPOWIEDŹ MĘKI • Niezwykle wymowne są Trzecia i Czwarta pieśń Sługi Jahwe, zawierające niektóre szczegóły dotyczące męki Jezusa. Zadziwiające, że kilka wieków przed narodzeniem Jezusa powstaje utwór tak szczegółowo zapowiadający Jego samegoUsłyszymy to w pierwszym czytaniu. To fragment III Pieśni Sługi Pańskiego. Zwróćmy uwagę na opis doświadczenia cierpienia, której zostaje poddany Sługa Jahwe, a także na • źródło siły cierpiącego: jest nim Słowo Boga.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Uczeń BogaRozpoczynając opowiadanie w pierwszej osobie, Sługa sam opowiada swoją historię. Bóg obdarzył go językiem wymownym, słowem, które dawało pokrzepienie strudzonym. Tego słowa wybrany uczył się od samego Boga, który każdego ranka otwierał jego uszy, aby słuchał (Iz 50,4). Sługa to uczeń Boga. Uczeń, który bardzo różni się od reszty narodu wybranego. On sam podkreśla, że wobec Bożego Słowa nigdy nie opierał się ani nie cofał (Iz 50,5). To dość słabe określenie dwóch czasowników, które w innych miejscach Biblii oznaczają dosłownie bunt (Lb 20,10) oraz zdradę (Iz 59,13; Ps 78,57; 80,19) Izraela. Sługa jest dla Boga kimś wyjątkowym, kimś, kto wobec zdrady i niewierności innych okazuje swoją wierność.

Twardy jak skałaWierność, z jaką słuchał on Słowa Bożego, czyni go także zdolnym do przyjęcia nadchodzącego cierpienia. Na jego plecy spadają razy, kara przestępców i niewolników. Jego brodę wyrywają rękoma, znak hańby. On nie broni się wobec swoich prześladowców (Iz 50,6). Jest pewien swojej sprawiedliwości i słuszności swojej sprawy. Wobec tych, którzy wytaczają mu proces, stwierdza z niezachwianym przekonaniem – „Pan mnie wspomaga, nie doznam hańby” (Iz 50,7). Sługa uczynił swoją twarz jak głaz (tym samym słowem określa się twardą skałę na pustyni, z której Bóg wyprowadził dla Izraela wodę Pwt 8,15) i oczekuje na Bożą odpłatę.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Tajemnicza postać doczekała się w historii wielu interpretacji, próbujących odkryć jej tożsamość:

Żydzi odnosili ten fragment do proroka Jeremiasza, zamęczonego przez swoich rodaków podczas ucieczki do Egiptu po upadku Jerozolimy do cierpień innych proroków, oraz do prześladowań narodu wybranego

Chrześcijanie bardzo wcześnie dostrzegli w Pieśniach Sługi Pana zapowiedź męki Jezusa On sam podczas kazania w Nazarecie (PATRZ: Łk 4,18) odniósł do siebie słowa I Pieśni. Sposób, w jaki Sługa Pana przyjmuje swoje cierpienia, przywodzi na myśl Jezusa w milczeniu i dobrowolnie przyjmującego swą mękę i niesprawiedliwy proces.

 

TWEETY


Krzyż w Pieśni Sługi Jahwe: Podałem grzbiet mój bijącym i policzki moje rwącym mi brodę. Nie zasłoniłem mojej twarzy przed zniewagami i opluciem

Trzecia pieśń o bliskim zwycięstwie: Blisko jest Ten, który mnie uniewinni

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 116A,1-6.8-9)

REFREN: W krainie życia będę widział Boga

Miłuję Pana, albowiem usłyszał

głos mego błagania,

bo skłonił ku mnie swe ucho

w dniu, w którym wołałem.

Oplotły mnie więzy śmierci,

dosięgły mnie pęta otchłani,

ogarnął mnie strach i udręka.

Ale wezwałem imienia Pana:

„O Panie, ratuj me życie!”

Pan jest łaskawy i sprawiedliwy,

Bóg nasz jest miłosierny.

Pan strzeże ludzi prostego serca:

byłem w niewoli, a On mnie wybawił.

Uchronił bowiem moją duszę od śmierci,

oczy moje od łez, nogi od upadku.

Będę chodził w obecności Pana

w krainie żyjących.

[01][02]

 

PSALM

“Uchronił od śmierci” • Ps 116, 1-9

Daru życia najbardziej doświadcza ten, który był blisko jego utraty. Opisuje to pierwsza część Psalmu 116

Psalm 116 • AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: po wygnaniu (po 538 r. przed Chr.)


HALLELE • Podobnie jak w zeszłym tygodniu, i tym razem usłyszymy psalm należący do grupy Halleli. Przypomnijmy: hallele to grupa trzynastu psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa: Psalmy 145-150 • Psalm 116 to psalm z grupy halleli egipskich. Należy do gatunku dziękczynienia indywidualnego (todah). Recytowano go w Świątyni Jerozolimskiej przy okazji ofiar dziękczynnych oraz składanych ślubów.

PIEŚŃ ŻYCIA • Usłyszymy pierwszą część Psalmu 116. To ta część, w której odnajdziemy treści bliskie doświadczeniu Sługi Jahwe (PATRZ: I CZYTANIE)Modlitwę, wyrażającą wiarę i ufność człowieka przeżywającego śmiertelne niebezpieczeństwo, uzna za swoją każdy, kogo spotkały trudności ponad siły. Ale opisuje ona wdzięczność człowieka, który został wysłuchany przez Pana, ocalony od niebezpieczeństwa, nieszczęścia, choroby lub wrogówTo pieśń tych, którym Pan podarował kolejne życie.

 

TWEETY


Krzyż w Psalmie 116: Oplotły mnie więzy śmierci, dosięgły mnie pęta otchłani, ogarnął mnie strach i udręka

Psalm o bliskim zwycięstwie: Skłonił ku mnie swe ucho w dniu, w którym wołałem

Werset, który “przeczuwa” zmartwychwstanie: Uchronił… moją duszę od śmierci

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 2, 14-18)

Jaki z tego pożytek, bracia moi, skoro ktoś będzie utrzymywał, że wierzy, a nie będzie spełniał uczynków? Czy /sama/ wiara zdoła go zbawić? Jeśli na przykład brat lub siostra nie mają odzienia lub brak im codziennego chleba, ktoś z was powie im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i najedzcie do syta! - a nie dacie im tego, czego koniecznie potrzebują dla ciała - to na co się to przyda? Tak też i wiara, jeśli nie byłaby połączona z uczynkami, martwa jest sama w sobie. Ale może ktoś powiedzieć: Ty masz wiarę, a ja spełniam uczynki. Pokaż mi wiarę swoją bez uczynków, to ja ci pokażę wiarę ze swoich uczynków.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

“Pokaż wiarę” • Jk 2, 14-18

Jakub, jak zwykle konkretny, też mówi o śmierci, ale nie człowieka, lecz wiary. “Pokażę ci wiarę ze swoich uczynków” – pisze.

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST JAK HOMILIA Kontynuujemy lekturę listu św. Jakuba. Przypomnijmy: Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, brat Pański, przełożony wspólnoty jerozolimskiej. Doskonale wyczuwa się jego autorytet oraz znajomość zwyczajów judaizmu Według innej wersji list napisał uczeń Jakuba, tworzący pod koniec I w. Świadczyłaby o tym m.in. doskonała greka, którą posługuje się piszący Najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest przypisanie listu apostołowi, który posługuje się sekretarzem Istotę listu stanowi seria pouczeń moralnych, często dość luźno ze sobą powiązanych, stanowiących praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.

WIARA I UCZYNKI Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to  troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną W dzisiejszym czytaniu Jakub akcentuje nierozłączną więź pomiędzy wiarą i uczynkami. Bez czynów wiara jest martwa.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Miłość bliźniego to także krzyż. Krzyż, w sensie powierzonej nam przez Boga misji oraz wezwania do dawania siebie innym Apostoł Jakub w dzisiejszym drugim czytaniu mówi nam, że wiara, która nie wyraża się na zewnątrz przez czyny miłości, nie może nas zbawić (Jk 2,14). Więcej, jest martwa sama w sobie (Jk 2,17). Nie ma nic wspólnego z Bogiem, który jest Miłością troszczącą się o chorych, ubogich, przygniecionych nieszczęściami, zagubionych Ukrzyżowanie samego siebie niekoniecznie musi oznaczać cierpienie. Może też oznaczać ukrzyżowanie własnej woli i egoizmu, oddanie siebie samego swego czasu, zasobów i talentów drugiemu.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Marcin Luter nienawidził Listu św. Jakuba. Nazywał go pogardliwie słomą. Czytając dzisiejszy fragment, można zrozumieć, dlaczego:

Dla Marcina Lutra, wcześniej mnicha praktykującego ascezę i umartwienie, Ewangelia Pawła o usprawiedliwieniu przez wiarę była prawdziwym wyzwoleniem i sercem chrześcijaństwa. Paweł ogłasza zbawienie z wiary i tylko z wiary (sola fide).

Tymczasem List św. Jakuba to ucieleśnienie zbawienia przez uczynki charakterystycznego dla judaizmu.

W istocie między Pawłem i Jakubem nie ma sprzeczności. Wiara – po grecku pistis – pochodzi od greckiego rdzenia pistos znaczącego wierny. Innymi słowy, wierność okazywana Bogu przez czyny. To nie tylko przyjęcie darmowego usprawiedliwienia przychodzącego w Chrystusie, lecz także odpowiedź udzielona na nie życiem.

 

KRÓTKA WIADOMOŚĆ TEKSTOWA


Dla tych, którzy wiarę wciąż zostawiają za drzwiami kościoła: Wierzysz, że jest jeden Bóg? Słusznie czynisz, lecz także i złe duchy wierzą…

 

TWEETY


“Nie wziąć krzyża” wg Jakuba:a nie dacie im tego, czego koniecznie potrzebują…

Martwa wiara u Jakuba: wiara, jeśli nie byłaby połączona z uczynkami, martwa jest sama w sobie

Pojedynek na wiarę: Pokaż mi wiarę swoją bez uczynków, to ja ci pokażę wiarę ze swoich uczynków

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 8, 27-35)

Potem Jezus udał się ze swoimi uczniami do wiosek pod Cezareą Filipową. W drodze pytał uczniów: Za kogo uważają Mnie ludzie? Oni Mu odpowiedzieli: Za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze inni za jednego z proroków. On ich zapytał: A wy za kogo mnie uważacie? Odpowiedział Mu Piotr: Ty jesteś Mesjasz. Wtedy surowo im przykazał, żeby nikomu o Nim nie mówili. I zaczął ich pouczać, że Syn Człowieczy musi wiele cierpieć, że będzie odrzucony przez starszych, arcykapłanów i uczonych w Piśmie; że będzie zabity, ale po trzech dniach zmartwychwstanie. A mówił zupełnie otwarcie te słowa. Wtedy Piotr wziął Go na bok i zaczął Go upominać. Lecz On obrócił się i patrząc na swych uczniów, zgromił Piotra słowami: Zejdź Mi z oczu, szatanie, bo nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie. Potem przywołał do siebie tłum razem ze swoimi uczniami i rzekł im: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje! Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z powodu Mnie i Ewangelii, zachowa je.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Zapowiedź krzyża • Mk 8, 27-35

Jezus mówi o krzyżu – symbolicznie, jako o naśladowaniu Go mimo trudności. Jego śmierć nada niebawem tym słowom zbawienne znaczenie

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60-70 r. KATEGORIA: dialog • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: Cezarea Filipowa • BOHATEROWIE: Jezus, Piotr, uczniowie • WERSJE: Mt 16,13-25 Łk 9,18-24


KIM JEST JEZUS? • Ewangelia według św. Marka, najstarsza z Ewangelii, zwykle dzielona jest na dwie części. W pierwszej części (rozdziały: 1,1-8,30) Jezus przez mowy i cuda objawia się jako Mesjasz i zaprasza swoich uczniów do zrozumienia Królestwa Bożego. Odpowiedź na pytanie: Kim jest Jezus, to zresztą główny temat Marka • W części drugiej wyjaśnia uczniom swoją misję przez odwołanie do cierpiącego i uwielbionego Syna Człowieczego i wyraźnie wzywa do wejścia do Królestwa Bożego.

PUNKT ZWROTNY • Dochodzimy dziś właśnie do punktu zwrotnego w Ewangelii Marka. Pytanie Jezusa, które pada pod Cezareą Filipową, za kogo uważają Mnie ludzie, to zwieńczenie pierwszej części • Od tego momentu Jezus zaprzestaje czynienia cudów. Wkroczy na drogę do Jerozolimy, gdzie poniesie śmierć. Ona ukaże jego prawdziwe oblicze i to tam zaprasza swoich uczniów.

KRZYŻ • Dzisiejszy fragment to rozmowa Jezusa z uczniami, podzielona na trzy ważne momenty Wyznanie Piotra pierwsza zapowiedź męki katecheza “wziąć swój krzyż” Temat Liturgii Słowa koncentruje naszą uwagę przede wszystkim na dwóch ostatnich momentach. Jezus zapowiada krzyż: najpierw swój, mówiąc o swojej męce i zmartwychwstaniu, a potem ten, który muszą dźwigać Jego naśladowcy.

 

JESZCZE O EWANGELII


Konflikt interesówPod Cezareą Filipowa okazało się, jak bardzo wyobrażenie Piotra o Mesjaszu różni się od tego, kim w rzeczywistości jest JezusJezus myślał o Mesjaszu cierpiącym, odrzuconym przez starszych, zabitym i zmartwychwstałym (Mk 8,31). Piotr musiał snuć idylliczne plany o sławnym rabbim, uzdrowicielu, odnowicielu Izraela. To one sprawiły, że zapomina na chwilę, kim jestPiotr zajmuje miejsce Jezusa i – niczym Nauczyciel, biorąc Pana na bok – upomina Go za jego defetyzm i gaszenie ducha pozostałych opowieściami o śmierci (Mk 8,32).

Niesienie KrzyżaOdpowiedź Pana była natychmiastowa i bardzo ostra. Potem Jezus daje wszystkim zgromadzonym krótki wykład na temat tego, co znaczy być Jego uczniem: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje! (Mk 8,34)Uczeń Jezusa bierze na swe ramiona krzyż misji powierzonej mu przez Ojca i tak jak Pan wyrzeka się własnej opanowanej egoizmem woli. Zaprzeć się samego siebie brzmi surowo i może przywodzić na myśl życie ascety, w pogardzie dla własnych radości i potrzebNie taki jest jednak sens nakazu Chrystusa. Oznacza on przede wszystkim oddanie naszego życia w jego ręce, oddanie się do dyspozycji Bogu i bliźniemu. Ostatecznie na tym właśnie polega naśladowanie Jezusa. Krzyż sam w sobie jest zbyt prosty i surowy, by można go było ponieść przez życie. Zawieszony na nim Ukrzyżowany sprawia, że można go objąć i włożyć na ramiona. Prosty krzyż staje się wówczas Krzyżem Naśladowania Pana.

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Słowo krzyż (stauron) pada wyłącznie kontekście naśladowania Jezusa – jako symbol podjęcia własnego losu, udźwignięcia cierpień, pójścia za powołaniem: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje (Mk 8, 34) • Na wiele dni przed swoją męką, Jezus mówi już o krzyżu, który powinien podjąć każdy Jego naśladowca Znaczenie tych słów dopełni wydarzenie Krzyża na Golgocie.

 

TRANSALTOR


Wtedy Piotr wziął Go na bok i zaczął Go upominać (Mk 8,32) • W oryginale karcić

Zejdź Mi z oczu, szatanie! (Mk 8,33) • Dosłownie: hypage opiso mou, wycofaj się za mnie. Jezus nie wypędza Piotra, ale wskazuje, że zajął miejsce, które nie należy do niego. Jego właściwym miejscem jest podążanie ZA Jezusem (Jeśli kto chce pójść za mną w oryginale też zawiera frazę opiso mou).

Zejdź Mi z oczu, szatanie! (Mk 8,33) • Może szokować nazwanie Piotra szatanem. Jednak nie ma mowy o utożsamieniu Piotra z diabłem. Pamiętajmy, że po aramejsku i hebrajsku “szatan” to tyle, co “przeciwnik”. Jezus nazywa zatem Piotra przeciwnikiem. Przeciwnikiem jest też diabeł.

 

TWEETY


Jezus o Krzyżu: I zaczął ich pouczać, że Syn Człowieczy musi wiele cierpieć, że… będzie zabity

Jezus jeszcze raz o krzyżu: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje

Paradoks Ewangelii: Kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z powodu Mnie i Ewangelii, ten je zachowa

 

 

ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXIII zwykła B

Kiedy to, co niemożliwe, staje się możliwe – wiedz, że to Jezus

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

 

Kiedy ludziom przeżywającym największą historyczną klęskę prorok obwieszcza: przyjdzie Boża odpłata (PIERWSZE CZYTANIE), mówi o czymś innym niż odzyskanie niepodległości, o czymś, co wręcz niemożliwe: trysną zdroje wód na pustyni. Trudno na te zapowiedzi spojrzeć inaczej, niż jak na dobrotliwą metaforę, ostatecznie proroctwo mesjańskie.

Jednak nadzieja, która w pierwszym czytaniu miała czas przyszły (Przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą) w PSALMIE zyskuje czas teraźniejszy: Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych. Bo Bóg odwraca los, niemożliwe staje się możliwe. Jeśli czyni to Jezus (EWANGELIA), to znak, że Królestwo obiecane naprawdę nadeszło.

Pytanie tylko czy nadeszło dla mnie. Czy potrafię jak Bóg (DRUGIE CZYTANIE) nie patrzeć na status osoby, lecz widzieć po prostu człowieka.

 

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, aby Bóg obdarzył nas prawdziwą wolnością i wiecznym dziedzictwem CZYTANIA: Księga Izajasza 35,4-7a Psalm 146,6c-10 • List św. Jakuba Apostoła 2,1-5 Ewangelia wg św. Marka  7,31-37

CHMURA SŁOWA

Jutro Niedziela - XXIII zwykła B

#EFFATHA W Ewangelii usłyszymy o uzdrowieniu głuchoniemego. Pierwsze czytanie to pewnego rodzaju zapowiedź tego wydarzenia, gdy prorok powie: Wtedy przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą. Wtedy chromy jak jeleń wyskoczy i język niemych wesoło krzyknie.

#ODWRÓCIĆ LOS   Liturgia Słowa idzie jeszcze dalej. Powie o Bogu, który człowiekowi w zgliszczach obiecuje odmianę losu, otwiera możliwość niemożliwego.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 35,4-7a)

Powiedzcie małodusznym: Odwagi! Nie bójcie się! Oto wasz Bóg, oto - pomsta; przychodzi Boża odpłata; On sam przychodzi, by zbawić was. Wtedy przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą. Wtedy chromy wyskoczy jak jeleń i język niemych wesoło krzyknie. Bo trysną zdroje wód na pustyni i strumienie na stepie; spieczona ziemia zmieni się w pojezierze, spragniony kraj w krynice wód.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Mała Apokalipsa Iz 35,4-7a

Mieszkańcom Jerozolimy pozostało wygnanie, świadomość zniszczonego miasta i państwa. A Bóg mówi do nich: “Przyjdzie odpłata”

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: wizja apokaliptyczna • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66). Ale kim jest autor czytania, które usłyszymy? PATRZ: KTO NAPISAŁ MAŁĄ APOKALIPSĘ

MAŁA APOKALIPSA • Rozdziały 34 i 35 to tak zwana Mała Apokalipsa. Powstała w czasach klęski. Królestwo Judy przestało istnieć, Izraelici przebywali na wygnaniu w Babilonie, a Jerozolima została zniszczona. Sprawcą największych upokorzeń Izraelitów był Edom To wówczas powstaje Mała Apokalipsa (całość przeczytaj tu), proroctwo, które zapowiadało ostateczną walkę wojsk niebieskich z narodami pogańskimi (przede wszystkim z Edomem) zwycięstwo Boga i  ostateczny sąd, który przywróci Jerozolimie chwałę.

ODWRÓCENIE LOSU • Usłyszymy fragment kończący Małą Apokalipsę tę jej część, która zapowiada triumf Jerozolimy w nieokreślonej przyszłościZauważmy, że ostateczne zwycięstwo którego zapowiedź jest pisana w czasach potwornej klęski wpisane jest w obietnice odwrócenia losu rzeczywistości. Dotyczy nie tylko odzyskania niepodległości, powrotu Jerozolimy. Głusi zaczną słyszeć, niewidomi widzieć, pustynie staną się ziemiami żyznymi. To powoduje, że Apokalipsa Izajasza dotyczy czegoś więcej niż rzeczywistości historycznej – zapowiedzią zbawienia.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


• Opustoszała Jerozolima. Zaledwie cztery wersy dzisiejszego pierwszego czytania stanowią część pieśni o Bogu Mścicielu, obejmującej rozdziały 34 i 35 Księgi Izajasza. Jej pierwsza część ogłasza zemstę Boga, która dotknie Edom, państwo sąsiadujące z Izraelem i połączone z nim trudną historią wojen i konfliktów (Iz 34). Ich punktem kulminacyjnym był 587 r. przed Chr., kiedy Edom (wspólnie z Babilonią) obległ Jerozolimę, doprowadzając do jej zdobycia i zniszczenia. W wyniku wyniszczających wojen sąsiad Judy zapanował także nad południem kraju i szlakami, którymi pielgrzymi zmierzali do Miasta Świętego. Wzgórze pustynne opustoszało.

• Pielgrzymka na Syjon. O szlakach pielgrzymich, które znowu zapełnią się wiernymi, mówi druga część Bożej obietnicy (Iz 35). Pustynia zamieniająca się w jezioro i spieczona ziemia wytryskująca źródłami to obraz ożywających południowych szlaków Izraela (Iz 35,1-2.7). Na wzgórze świątynne zmierza rzesza pielgrzymów, która opisywana jest językiem wykraczającym daleko poza społeczne i historyczne realia tamtych czasów. To pielgrzymka ludzkości, ludzi obarczonych dramatami narodowymi i osobistymi. Ludzi, do których Bóg kieruje jedno z najczęstszych biblijnych wezwań: „Odwagi! Nie bójcie się!” (Iz 35,4). Wśród nich są niewidomi i głusi, chromi i niemi (Iz 35,5-6). To ludzkość dotknięta przekleństwem grzechu, a w konsekwencji cierpieniem i chorobą. Bóg, przygarniając do siebie swój naród, przygarnia całą grzeszną ludzkość. Odpuszcza grzech i leczy choroby. Wizja Izajasza wykracza poza granice Izraela, czekając na swoje wypełnienie w Jezusie.

 

KTO NAPISAŁ MAŁĄ APOKALIPSĘ


Na przykładzie pierwszego czytania odtwórzmy sposób, w jaki bibliści próbują odtworzyć autorstwo i czas powstania Księgi Izajasza. Przekonamy się, jak skomplikowana jest to materia.

Choć czytanie pochodzi z pierwszej części Księgi Izajasza, jej autorem nie może być Izajasz: • 1. treść dotyczy bowiem wyraźnie czasów, gdy Jerozolima jest już podbita • 2. zamiast gróźb i ostrzeżeń charakteryzujących Księgę Gróźb (tak czasem nazywana jest pierwsza część) zauważymy pocieszenie, charakterystyczne dla drugiej części, zwanej właśnie Księgą Pocieszenia.

CO TO OZNACZA? Można stąd wyciągnąć logiczny wniosek, że Mała Apokalipsa nie jest autorstwa Izajasza ani nie pochodzi z jego czasów. Jest późniejszą wstawką do Księgi Gróźb, pochodzącą z czasów, gdy powstało dzieło Drugiego Izajasza.

KIM BYŁ? To najprawdopodobniej ktoś spośród uczniów Izajasza, który mógł być tak samo wielkim i znanym prorokiem jak Izajasz, ale jego imię pozostaje anonimowe.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Trysną zdroje wód na pustyni… spieczona ziemia zmieni się w staw, spragniony kraj w krynice wód

Niemożliwe jest możliwe:  Przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą… język niemych wesoło krzyknie

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146,6c-10)

REFREN: Chwal, duszo, Pana, Stwórcę swego

On wiary dochowuje na wieki,

uciśnionym wymierza sprawiedliwość,

chlebem karmi głodnych,

wypuszcza na wolność uwięzionych.  

Pan przywraca wzrok ociemniałym,

Pan dźwiga poniżonych,

Pan kocha sprawiedliwych,

Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę,

lecz występnych kieruje na bezdroża,

Pan króluje na wieki,

Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Alleluja! Ps 146,6c-10

W Psalmie 146 usłyszymy kolejne przykłady tego, że Bóg odmienia los: głodnych, uwięzionych, ociemniałych i poniżonych

PSALM 146 AUTOR: lewita (według LXX, Vg i Peszitty prorocy powygnaniowi: Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.  


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni i w czasie wielkanocnym i dziś dominują psalmy allelujatyczne.  

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i dlaczego warto to robić. Druga część Psalmu 146 została wybrana do Liturgii Słowa, gdyż ukazuje Boga, który odwraca los.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: On… chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych

Niemożliwe jest możliwe:  Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 2,1-5)

Bracia moi, niech wiara wasza w Pana naszego Jezusa Chrystusa uwielbionego nie ma względu na osoby. Bo gdyby przyszedł na wasze zgromadzenie człowiek przystrojony w złote pierścienie i bogatą szatę i przybył także człowiek ubogi w zabrudzonej szacie, a wy spojrzycie na bogato odzianego i powiecie: Usiądź na zaszczytnym miejscu, do ubogiego zaś powiecie: Stań sobie tam albo usiądź u podnóżka mojego, to czy nie czynicie różnic między sobą i nie stajecie się sędziami przewrotnymi? Posłuchajcie, bracia moi umiłowani! Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze oraz na dziedziców królestwa przyobiecanego tym, którzy Go miłują?

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

O prawdziwej bezinteresowności Jk 2,1-5

Św. Jakub stawia bardzo aktualne pytanie: czy tak samo zachowałbyś się wobec kogoś bogatego bądź znanego, gdyby okazało się, że to biedak?

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST BRATA PAŃSKIEGO Autorstwo Listu św. Jakuba jest przedmiotem dyskusji. Są trzy warianty: Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, brat Pański, przełożony wspólnoty jerozolimskiej. Doskonale wyczuwa się jego autorytet oraz znajomość zwyczajów judaizmu Według innej wersji list napisał uczeń Jakuba, tworzący pod koniec I w. Świadczyłaby o tym m.in. doskonała greka, którą posługuje się piszący Najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest przypisanie listu apostołowi, który posługuje się sekretarzem Z krótkiego pisma przebija praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.  

DWA WĄTKI Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną.

BOGACI TO UBODZY Usłyszymy przykład wyrażający troskę Jakuba o biednych. Apel o wiarę, która nie ma mieć względu na osoby, nie ma nic wspólnego z pogardą osoby ludzkiej Zwróćmy uwagę na prośbę Jakuba, by zmienić perspektywę patrzenia na ludzi: by żadnego człowieka nie traktować przez pryzmat statusu społecznego czy majątku. A to pozwoli by po prostu pomagać potrzebującym.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Drugi rozdział Listu św. Jakuba dotyka problemu, z którym borykało się wiele wspólnot chrześcijańskich pierwszych wieków, problemu, z którym mierzymy się do dziś. „Niech wiara wasza w Pana naszego Jezusa Chrystusa uwielbionego nie ma względu na osoby” (Jk 2,1). W kulturze antycznej spojrzenie na osobę zależało ściśle od statusu społecznego i majątkowego jednostki. To oczywiste, że bogatemu i dobrze wykształconemu należało się więcej szacunku i miejsce przed ubogim. Chrześcijaństwo ogłasza w tym względzie prawdziwą rewolucję społeczną. Godności człowieka nie mierzy się już pieniędzmi ani zdobytą edukacją i pochodzeniem, lecz tym, że jest dzieckiem Boga odkupionym krwią Chrystusa (Ga 3,28). Eucharystia jest świętem jedności i godności każdego człowieka, nie może dzielić na biednych i bogatych. Stosując czysto ludzkie kryteria wartościowania, chrześcijanie zapominają, że sam Jezus stał się ubogim (2 Kor 8,9), a Bóg wybrał biednych i uchodzących za nic na swoich świadków dziedziców królestwa (Jk 2,5).

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze?

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 7,31-37)

Jezus opuścił okolice Tyru i przez Sydon przyszedł nad Jezioro Galilejskie, przemierzając posiadłości Dekapolu. Przyprowadzili Mu głuchoniemego i prosili Go, żeby położył na niego rękę. On wziął go na bok, osobno od tłumu, włożył palce w jego uszy i śliną dotknął mu języka; a spojrzawszy w niebo, westchnął i rzekł do niego: Effatha, to znaczy: Otwórz się! Zaraz otworzyły się jego uszy, więzy języka się rozwiązały i mógł prawidłowo mówić. /Jezus/ przykazał im, żeby nikomu nie mówili. Lecz im bardziej przykazywał, tym gorliwiej to rozgłaszali. I pełni zdumienia mówili: Dobrze uczynił wszystko. Nawet głuchym słuch przywraca i niemym mowę.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

“Effatha” Mk 7,31-37

Jezus uzdrawia głuchoniemego. Wypełnia proroctwa, jest Mesjaszem. Ale przede wszystkim wyprowadza z zamknięcia, mówiąc: “Effatha”

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA:  ok. 60-70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: w pobliżu Jeziora Galilejskiego • BOHATEROWIE: Jezus, głuchoniemy, tłum


NAJSTARSZA Z EWANGELII • Powoli zbliżamy się do punktu centralnego Ewangelii św. Marka, którym jest wyznanie Piotra pod Cezareą Filipową (PATRZ: 8,27-30). Podsumowuje ono pierwszą część (rozdziały 1,1-8,30) i wskazuje na główny temat Marka: odpowiedź na pytanie, kim jest Jezus. Odpowiedź przez głoszone Słowo, które ma moc (PATRZ: dwunasta niedziela zwykła), oraz znaki i cuda (PATRZ: trzynasta niedziela zwykła).

PROROCTWO • Jest jeszcze trzecia forma objawienia się Jezusa jako zapowiadanego Mesjasza: odwołanie do proroctw. Osobę i dzieło Jezusa jako urzeczywistnienie się, wypełnienie Pism i proroctw charakteryzuje najbardziej wyraziście Ewangelię wg św. Mateusza, ale taką biblijną argumentację stosują także pozostali, również św. Marek. Nie powiązuje jednak wprost wydarzeń z proroctwami, jak to robi św. Mateusz (dodając na przykład jak zapowiedziało pismo).

UZDROWIENIE GŁUCHONIEMEGO • Usłyszymy o wydarzeniu, w którym Jezus objawia siebie przez cud uzdrowienia głuchoniemegoLiturgia Słowa zwraca nam jednak uwagę na jeszcze jeden aspekt: Jezus wypełnia proroctwo mesjańskie. Jedno z takich proroctw, o Mesjaszu przywracającym słuch, usłyszeliśmy w pierwszym czytaniuZwróćmy też uwagę na inną charakterystyczną dla Marka cechę: tak zwany sekret mesjański.

 

JESZCZE O EWANGELII


• Otwarcie na Słowo. Uzdrowienie głuchoniemego, o którym opowiada, dokonuje się w Galilei, regionie zamieszkanym zarówno przez żydów, jak i pogan. Przypomina swoim opisem inne starożytne uzdrowienia towarzyszące magicznym rytom. W tym przypadku jednak ryt, który jest dość skomplikowany, ma walor symboliczny i wskazuje przede wszystkim na moc osoby Jezusa. Cud dokonuje się na uboczu, z dala od oczu ludzkich, prawdopodobnie w wąskim gronie uczniów (Mk 7,33). Jezus wkłada w uszy chorego swoje palce i dotyka jego języka swoją śliną. Wzniesione w górę oczy przypominają krótką, pełną ufności modlitwę skierowaną do Ojca (Mk 6,41). Aramejskie „Effatha”, „otwórz się!” skierowane jest do chorych miejsc, lecz i do chorego człowieka. Potrzebuje on otwarcia na Boże słowo, moc i bliskość, które przynosi ze sobą Jezus. Efekt jest natychmiastowy: uszy się otwierają, a język rozwiązuje się, tak że człowiek ten mógł prawidłowo mówić (Mk 7,35).

 • Sekret mesjański. Po cudzie następuje nakaz Jezusa, aby nie rozpowiadać nikomu tego, co się wydarzyło. Nakaz ma nie tyle uchronić Jezusa przed przedwczesnym rozgłosem, ile zapobiec błędnemu identyfikowaniu Go z wędrownym uzdrowicielem. Jezus to ktoś więcej niż tylko uzdrowiciel. To Syn Boży (Mk 15,39). Miłość, z jaką leczy On ludzkie grzechy i choroby, przyciąga do niego wciąż nowe tłumy. Sprawia, że ludzie mówią o Nim z podziwem: «Dobrze uczynił wszystko. Nawet głuchym słuch przywraca i niemym mowę» (Mk 7,37).  

 

TRANSLATOR


Pierwsze czytanie z Księgi Izajasza i Ewangelię Marka łączy coś więcej niż tylko wspólny temat uzdrowienia. Ewangelista dla opisania głuchoniemego używa greckiego mogilalos (mówiący z trudem) (7,32), które nie występuje nigdzie w NT, pojawia się natomiast w odczytanym dzisiaj tekście Iz 35,6. Marek świadomie nawiązuje do Księgi Izajasza, widząc w Jezusie wypełnienie zapowiedzi prorockich.

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: Rzekł do niego: “Effatha”… Zaraz otworzyły się jego uszy, więzy języka się rozwiązały i mógł prawidłowo mówić

 

1/6
Uzdrowienie głuchoniemego w Dekapolis, Bartholomeus Breenbergh, 1635 r., Luwr, Paryż
2/6
Uzdrowienie głuchoniemego, Mistrz Müstair, ok. 830 r., kościół św. Jana w Müstair, Szwajcaria
3/6
Chrystus jako Zbawca, El Greco, m. 1610 a 1614 r., Muzeum El Greco, Toledo, Hiszpania
4/6
Uzdrowienie ślepca, Carl Bloch, 1871 r.
5/6
Chrystus uzdrawia ślepca, Lucas van Leyden, 1531 r., Ermitaż, Petersburg, Rosja
6/6
Chrystus uzdrawiajacy ślepca, El Greco, 1570 r., Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
poprzednie
następne
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >