Jutro Niedziela – XXII zwykła A

Dzisiejsza Liturgia Słowa dowodzi, że Bóg naprawdę jest miłością

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

NALEŻY WIEDZIEĆ


• DWUDZIESTA DRUGA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, by Bóg zaszczepił w nas miłość do siebie, dał wzrost pobożności, umocnił w nas wszystko, co dobre i strzegł troskliwie tego, co umocnił • CZYTANIA: Księga Jeremiasza 20,7-9Psalm 63,2-6.8-9List do Rzymian 12,1-2 Ewangelia wg św. Mateusza 16,21-27

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Jeremiasza

(Jr 20,7-9)

Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść; ujarzmiłeś mnie i przemogłeś. Stałem się codziennym pośmiewiskiem, wszyscy mi urągają. Albowiem ilekroć mam zabierać głos, muszę obwieszczać: «Gwałt i ruina!» Tak, słowo Pańskie stało się dla mnie codzienną zniewagą i pośmiewiskiem. I powiedziałem sobie: Nie będę Go już wspominał ani mówił w Jego imię! Ale wtedy zaczął trawić moje serce jakby ogień, żarzący się w moim ciele. Czyniłem wysiłki, by go stłumić, lecz nie potrafiłem.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Uwiodłeś mnie • Jr 20, 7-9

KSIĘGA: JeremiaszaAUTOR: Jeremiasz • CZAS POWSTANIA: ok. 626-587 r. przed Chr.

KATEGORIA: modlitwa • MIEJSCE: Jerozolima • CZAS: 609-605 r. przed Chr. • BOHATER: Jeremiasz • WERSJE: brak


• O KSIĘDZE • Pod względem liczby słów to najobszerniejsza księga Starego Testamentu. Zawiera aż 52 rozdziały. Podobnie jak Księga Izajasza i inne księgi prorockie, nosi nazwę jej głównego bohatera – Jeremiasza.

• KONTEKST • Jak dowiadujemy się z poprzedzających wersetów, na dziedzińcu domu Pańskiego Jeremiasz przepowiedział nieszczęście, które przyjdzie na miasto. Powód nieszczęścia – mieszkańcy nie słuchają Boga. W efekcie kapłan Paszchur poddał chłoście i uwięził Jeremiasza. To wtedy właśnie, w więzieniu, Jeremiasz wypowiada swoją modlitwę Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść (Jr 20,7-18).

To lament, głęboka skarga proroka, który ciągle doświadcza trudności podczas swojej posługi: Słowo Pańskie stało się dla mnie codzienną zniewagą i pośmiewiskiem – skarży się. Jeremiasz narzeka Bogu na oszczerstwa i na zapowiedzi zemsty – a przecież ich powodem jest to, że głosi Jego słowo.

• ZANIM USŁYSZYSZ • „Uwiodłeś mnie, Panie” – skarży się Jeremiasz w przejmującym dwudziestym rozdziale swojej księgi, w którym opis zniewag, jakie musi cierpieć ze względu na Słowo Boga, miesza się z wołaniem o Bożą pomoc oraz przekleństwami rzucanymi na dzień swoich narodzin. Modlitwa Jeremiasza to nie tylko lament. To wyznanie nadziei w sytuacji z pozoru beznadziejnej: prześladowcy ustaną i nie zwyciężą – mówi Jeremiasz.

 

TRANSLATOR


Uwiodłeś mnie, Panie… (Jr 20,7) • Hebrajskie słowo patah, którym Jeremiasz opisuje, jakimi środkami Bóg zdobył go dla siebie, oznacza nie tyle intelektualne przekonywanie, ile wabienie (patrz: Prz 1,10; 16,29) czy uwodzenie (patrz: Wj 22,15). Czasem oznacza zwyczajne zwodzenie, do którego Bóg ucieka się w przypadku fałszywych proroków (patrz: 2Krl 22,19-23; Ez 14,9).

…a ja pozwoliłem się uwieść… (Jr 20,7) • W rzeczywistości to jedno słowo waeppat, które czyni wyznanie Jeremiasza tym bardziej poruszającym: z miłością Bożą, dla której otwiera swoje serce, nie sposób wygrać.

• …ujarzmiłeś mnie i przemogłeś (Jr 20,7) • Dwa kolejne czasowniki hazaq jakol opisują miłość Boga nie tylko jako uwodzącą, lecz także jako silną, która ma moc pochwycić człowieka i zdobyć go, jak zdobywa się twierdzę; przeważyć i zwyciężyć. Bóg zranił serce Jeremiasza swoją miłością, która była czuła i potężna zarazem, która wzięła go w absolutne posiadanie.

 Ale wtedy zaczął trawić moje serce jakby ogień nurtujący w moim ciele (Jr 20,9) • Prorok opisuje wysiłki, które podejmował, żeby zapomnieć o Bożym “uwiedzeniu”, żeby odejść od Jego Słowa. Odkrył wówczas ogień trawiący jego serce (esz boeret belibbi). Ogień to atrybut Bożej natury (patrz: Wj 3,2), znak Jego gniewu i sądu, ale także miłości (patrz: Pnp). Jeremiasz sugeruje, że walczył długo i włożył wiele wysiłku w to, aby go w sobie zamknąć, aby nad nim zapanować, ale było to ponad jego siły.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 63,2-6.8-9)

REFREN: Ciebie, mój Boże, pragnie moja dusza

Boże, mój Boże, szukam Ciebie i pragnie Ciebie moja dusza. Ciało moje tęskni za Tobą jak zeschła ziemia łaknąca wody.

Oto wpatruję się w Ciebie w świątyni, by ujrzeć Twą potęgę i chwałę. Twoja łaska jest cenniejsza od życia, więc sławić Cię będą moje wargi.

Będę Cię wielbił przez całe me życie i wzniosę ręce w imię Twoje. Moja dusza syci się obficie, a usta Cię wielbią radosnymi wargami.

Bo stałeś się dla mnie pomocą i w cieniu Twych skrzydeł wołam radośnie: Do Ciebie lgnie moja dusza, prawica Twoja mnie wspiera.

[01][02]

PSALM

Tęsknota  63,2-6.8-9

 PSALM 63AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii, przed Wygnaniem


O PSALME • Psalm 63 należy do gatunku modlitwy błagalnej (tefillah). Przypisywany jest Dawidowi, który miał skomponować tę modlitwę, ukrywając się przed Saulem na Pustyni Judzkiej (1 Sm 23,14; 24,2). Sugeruje to wzmianka: jak ziemia zeschła i łaknąca wody. Zdaniem innych obraz ten przywodzi na myśl krainę śmierci, na granicy której staje modlący się.

Wspomnienie świątyni i modlitwy nocnej (Oto wpatruję się w Ciebie w świątyni, myślę o Tobie w czasie moich czuwań) może sugerować starożytną praktykę spędzania nocy w przybytku, podczas której wierzący oczekiwał na wizję lub słowo od Pana. Izraelita, w chwili swej życiowej próby, znajduje schronienie w cieniu Bożych skrzydeł, w pobliżu Arki Przymierza, którą wieńczyły skrzydlate cherubiny. Tam, zapominając o niebezpieczeństwie, sławi łaskę Pana, która jest cenniejsza niż życie; chce Go uwielbiać, karmi swoją duszę Jego bliskością. Wierzy także, że Bóg, który wybawił Dawida z ręki Saula, także i jego wybawi z rąk nieprzyjaciół.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy prawie cały psalm 63, z wyjątkiem kilku rozdziałów. Mówi o tych samych doświadczeniach, o których wspomina Jeremiasz w swoim lamencie (PATRZ PIERWSZE CZYTANIE): mowa tu przecież i o tęsknocie za Bogiem (pragnie Ciebie moja dusza), i o trudnościach doświadczanych z powodu wiary (szukają zguby mojej duszy – skarży się psalmista w dalszej części) i o ufności, że Bóg okaże miłosierdzie (Moja dusza syci się obficie).

 

CZY WIESZ, ŻE…


Modlitwy błagalne były częścią rytuału wielkich dni postu i pokuty, obchodzonych przez całą wspólnotę Izraela. Wyznawano wtedy grzechy i błagano o pomoc w czasie wojny, głodu, suszy, czy epidemii. Modlitwy błagalne rodziły się także w sercach wierzących doświadczonych chorobą (38; 41; 88), prześladowaniem, niesprawiedliwymi oskarżeniami (3; 4; 5; 7; 11; 17; 23; 26; 27; 57; 63), grzechem (51; 130; 13; 40B). Psalmy błagalne indywidualne stanowią 40% wszystkich psalmów. Przez doświadczenie wierzących Izraelitów, ich cierpienia i ból, w utworach tych dochodzi do głosu cierpiąca ludzkość – człowiek w sytuacji opuszczenia i „nieobecności” Boga.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Rzymian

(Rz 12,1-2)

Proszę was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście dali ciała swoje na ofiarę żywą, świętą, Bogu miłą, jako wyraz waszej rozumnej służby Bożej. Nie bierzcie więc wzoru z tego świata, lecz przemieniajcie się przez odnawianie umysłu, abyście umieli rozpoznać, jaka jest wola Boża: co jest dobre, co Bogu miłe i co doskonałe.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Rozumne oblicze miłości  Rz 12,1-2

KSIĘGA: List do Rzymian · NADAWCA: św. Paweł · SKĄD: Korynt · DATA: 5758 r. · ADRESACI: mieszkańcy Rzymu


O KSIĘDZE • Kontynuujemy lekturę Listu do Rzymian. Przypomnijmy: Paweł pisze do wspólnoty znajdującej się w stolicy imperium, w Rzymie, w sercu antycznego świata – i  głosi jej ewangelię. Rzym ma być kołem zamachowym dla głoszonej przez Pawła nowiny o usprawiedliwieniu z wiary w Chrystusa.

KONTEKST • Rozdział 12 otwiera nową część Listu do Rzymian (12,1-15,13), w której dominować będą praktyczne wskazówki i zachęty do życia chrześcijańskiego. Paweł wzywa wierzących do rozeznania swych osobistych charyzmatów i wykorzystania ich dla dobra wspólnoty, do podporządkowania się władzy świeckiej, dawania dobrego świadectwa wobec pogańskiego świata i do szczególnej troski o budowanie słabych w wierze.

ZANIM USŁYSZYSZ • W ramach drugiego czytania usłyszymy dwa zdania, w których Paweł streszcza wizję całego życia chrześcijańskiego. Dwa razy używa potrójnych wyliczeń:stać się ofiarą żywą, świętą, miłą Bogu orazrozpoznać wolę Bożą poprzez rozeznanie, co dobre, co Bogu przyjemne i co doskonałe.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


W każdej relacji po okresie zakochania przychodzi czas na podjęcie racjonalnej decyzji, na planowanie wspólnego życia. To krok, w którym miłość dojrzewa, staje się bardziej świadoma i odpowiedzialna. Do tego właśnie kroku wzywa Paweł tych, którzy poszli za Jezusem.

Zachęca wierzących, by nie pozostawali na poziomie uczuć –  które, uwiedzione Bożą miłością, dały pierwszy impuls relacji – lecz oddali “swoje ciała na ofiarę dla Pana”. Ciało oznacza tu całą osobę, a szczególnie jej czyny, działanie i obecność w świecie. Całe życie chrześcijanina ma się stać logike czyli logicznym, przemyślanym, świadomym kultem (latreia), oddawaniem chwały Bogu. Paweł wzywa Rzymian, aby nie dostosowywali się do wzorów, schematów panujących w tym świecie (syschematidzo), lecz aby przemieniali (metamorfoomai) się przez odnawianie swego myślenia i rozeznawanie woli Bożej wobec nich. Ewangeliści używają czasownika metamorfoomai, gdy opisują przemienienie Jezusa na górze Tabor. Myśli, plany, i decyzje chrześcijanina wypełniać i oświecać ma zatem światło płynące ze Zmartwychwstania. Na tym właśnie polega nawrócenie, które w języku Biblii nazywa się metanoią, zmianą sposobu myślenia. Chwała oddawana Panu w codzienności przez życie ofiarowane braciom i konkretne czyny to oblicze dojrzałej miłości, do której Paweł zaprasza Rzymian.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Mateusza

(Mt 16,21-27)

Jezus zaczął wskazywać swoim uczniom na to, że musi udać się do Jerozolimy i wiele wycierpieć od starszych i arcykapłanów oraz uczonych w Piśmie; że będzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie. A Piotr wziął Go na bok i począł robić Mu wyrzuty: «Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie». Lecz On odwrócił się i rzekł do Piotra: «Zejdź Mi z oczu, szatanie! Jesteś Mi zawadą, bo nie myślisz po Bożemu, lecz po ludzku». Wtedy Jezus rzekł do swoich uczniów: «Jeśli ktoś chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje. Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je. Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł? Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę? Albowiem Syn Człowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego razem z aniołami swoimi i wtedy odda każdemu według jego postępowania».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Zapowiedź krzyża  Mt 16,21-27

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: wydarzenieMIEJSCE: Cezarea Filipowa CZAS: 30-33 r. BOHATEROWIE: Jezus, Piotr, uczniowie


O KSIĘDZE • Pozostajemy w czwartej części Ewangelii św. Mateusza; tej, w której Jezus, budując Kościół, urzeczywistnia Królestwo Niebieskie na ziemi.  

KONTEKST • Jesteśmy w Cezarei Filipowej. We fragmencie czytanym w zeszłym tygodniu Jezus pytał uczniów: Za kogo mnie uważacie? Piotr wyznał, że Jezus jest Mesjaszem. W odpowiedzi Mistrz ustanowił go pierwszym z apostołów, powierzając mu klucze Królestwa Niebieskiego. Choć wyda się to zdumiewające, dzisiejsza Ewangelia to bezpośrednia kontynuacja lektury z zeszłej niedzieli.

ZANIM USŁYSZYSZ • Po wyznaniu Piotra Jezus nazywa go Skałą: Ty jesteś Piotr, czyli Opoka, i na tej opoce zbuduję mój Kościół. Teraz Jezus mówi do niego: Idź precz, Szatanie. Zwróćmy uwagę na powód tej zmiany: chodzi o odpowiedź Piotra na zapowiedź Jezusa, że ten będzie zabity. Zwróćmy uwagę także na dalszą część wypowiedzi Jezusa: mowa o trudzie, cierpieniu, krzyżu, z jakim wiąże się pójście za Nim. Innymi słowy, Jezus zapowiada krzyż: najpierw swój, potem ten, który muszą dźwigać Jego naśladowcy.

 

TRANSLATOR


Jezus zaczął wskazywać swoim uczniom na to, że musi iść do Jerozolimy i wiele wycierpieć od starszych i arcykapłanów, i uczonych w Piśmie; że będzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie (Mt 16,21)Ważny szczegół rozpoczynający zdanie, pominięty w tym fragmencie, brzmi: od wtedy, czyli od wyznania Piotra, Jezus zaczął mówić o trudnym etapie swojej misjiOd wtedy Jezus zaczął pokazywać swoim uczniom, że ma odejść do Jerozolimy i wiele wycierpieć od starszych i arcykapłanów, i uczonych w piśmie, i zostać zabity, i trzeciego dnia podnieść się.

A Piotr wziął Go na bok i począł robić Mu wyrzuty: “Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie” (Mt 16,22) • W oryginale Piotr nie tyle robi wyrzuty, ile karci Jezusa. Słowo “Ileos”, przetłumaczone jako Niech cię Bóg broni (może też być przetłumaczone jako Boże, uchowaj), dosłownie znaczy: Jestem ci życzliwy.

Zejdź Mi z oczu, szatanie!” (Mt 16,23) Dosłownie: hypage opiso mou, wycofaj się za mnie. Jezus nie wypędza Piotra, ale wskazuje mu jego miejsce: podążanie ZA Jezusem (Jeśli kto chce pójść za mną w oryginale też zawiera frazę opiso mou).

“Zejdź Mi z oczu, szatanie!” (Mt 16,23) Może szokować nazwanie Piotra szatanem. Jednak nie ma mowy o utożsamieniu Piotra z diabłem. Pamiętajmy, że po aramejsku i hebrajsku “szatan” to tyle co “przeciwnik”. Jezus nazywa zatem Piotra przeciwnikiem. Przeciwnikiem jest też diabeł.

• “Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Mt 16, 24)Na wiele dni przed swoją męką, Jezus mówi już o krzyżu, który powinien podjąć każdy Jego naśladowca.

 

WERSJE


Pierwszą część dzisiejszej Ewangelii, zapowiedź męki, w niemal identycznej wersji znajdziemy też u Marka (8,31-33). U Łukasza brak reakcji Piotra. Jan w ogóle nie wspomina tego wydarzenia.

Drugą część, o wzięciu krzyża, w podobnym brzmieniu znajdziemy u Marka (8, 34-36) i Łukasza (9,23-27). Jan cytuje tylko jedno zdanie Jezusa: Ten, kto kocha swoje życie, traci je, a kto nienawidzi swego życia na tym świecie, zachowa je na życie wieczne – jednak Jezus wypowiada te słowa już w Jerozolimie, tuż po wjeździe do Jerozolimy (J 12,25).

 

1/6
Jeremiasz lamentuje nad zniszczeniem Jerozolimy, Rembrandt, 1630 r., Rijksmuseum Amsterdam, Holandia
2/6
Prorok Jeremiasz, Gustave Dore, XIX w.
3/6
Jeremiasz, Michał Anioł, fragment fresku z Kaplicy Sykstyńskiej, 1508 -1512 r., Rzym
4/6
Jeremiasz, Marc Chagall, 1980 r., Musée national Message Biblique Marc Chagall w Nicei, Francja
5/6
Jeremiasz przemawia do uczniów, Gustave Dore, XIX w.
6/6
Lamentacje Jeremiasza (Lamentacje III 1-9), 1956 r., Musée national Message Biblique Marc Chagall w Nicei, Francja
poprzednie
następne

 

ANEKS

Etapy miłości


Jezus dokonujący spektakularnych cudów, uzdrawiający chorych, okazujący miłosierdzie grzesznikom i wygrywający spory z samymi faryzeuszami mógł poruszyć, zafascynować i uwieść serca swoich uczniów. Piotr wyznaje w Nim oczekiwanego Mesjasza i Syna Bożego.

W tej sytuacji Pan, po okresie “narzeczeństwa”, decyduje się wprowadzić swoich uczniów w kolejny etap relacji z Nim. Czas na dojrzałą miłość. Zapowiada, że kresem Jego drogi ma być Jerozolima – krzyż i zmartwychwstanie (Mt 16,21). Piotr, zakochany do szaleństwa w Panu i uwiedziony Jego wielkością, prosi, by tak nie mówił, zaklina, że te nieszczęścia na Niego nie przyjdą (Mt 16,22). Reakcja Jezusa jest bardzo stanowcza: „Zejdź mi z oczu, szatanie”. Słowa pojawiające się w tekście greckim mówią dosłownie: „Wycofaj się za mnie”, jakby Jezus wskazywał swemu uczniowi jego miejsce (PATRZ: TRANSLATOR). Misją Piotra jest podążać za swym Mistrzem. Jezus w tym momencie widzi w nim przeciwnika (satana), który nie myśli kategoriami Bożymi. Widzi w nim kogoś, kto jest skandalon, rozchwianym kamieniem, na którym nie da się już oprzeć stopy bez ryzyka upadku (Mt 16,23).

Od miłości pojmowanej jako fascynacja i sielanka u boku ukochanej osoby Jezus przechodzi do miłości ofiarnej, którą ilustruje obrazem dźwigania krzyża. To jakby scena powtórnego powołania, tym razem w warunkach absolutnego realizmu, z wyraźnym ukazaniem tego wszystkiego, co uczniów czeka. Kiedy powoływał ich w Galilei wypowiadał tylko krótkie akolouthei moi („towarzysz mi”), dziś dodaje: „Jeśli kto chce pójść za Mną (opiso mou), niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje (akoloutheito moi)” (Mt 16,24). Krzyż nie oznacza życia złamanego cierpieniem, lecz życie oddane Bogu i drugiemu, wypełnienie Bożej misji i miłość do końca. Jezus wyraźnie zapewnia, że ofiarna miłość to jedyny sposób na ocalenie swojego życia. Tylko taka miłość ma wstęp do Jego Królestwa.

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXI Niedziela zwykła A

Gdyby myślał o robieniu kariery u boku Jezusa, nie zostałby Pierwszym

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Szebna strącony za arogancję, wywyższony Eliakim – bo słucha Boga (I CZYTANIE). Pan bowiem patrzy łaskawie na pokornego pyszałka zaś dostrzega z daleka (PSALM). Prosty rybak z Galilei, Piotr, powołany do władzy kluczy, władzy, która wydawała się zarezerwowana dla wielkich, możnych, władców (EWANGELIA). Wydaje się, że to przepis na karierę u Boga, strategię ostatni będą pierwszymi.

Nie, to nie jest przykład kariery u boku Boga. Wielu pokornych, którzy zostali wywyższeni w miejsce strąconych władców, zaczęło powtarzać ich błędy.

Kluczem do zrozumienia wyborów Boga jest wiara tych, których wybiera. Szymon został nazwany Skałą wtedy, gdy wyznał wiarę.

 

NALEŻY WIEDZIEĆ


DWUDZIESTA PIERWSZA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, abyśmy wznieśli nasze serca tam, gdzie są prawdziwe radościCZYTANIA: Księga Izajasza 22,19-23 Psalm 138,1-3.6.8List do Rzymian 11,33-36 Ewangelia wg św. Mateusza 16,13-20

 

CHMURA SŁÓW •

Jutro Niedziela - XXI Niedziela zwykła A

TEMAT • Wspólny temat pierwszego czytania, psalmu i ewangelii można oddać słowami: Ostatni będą pierwszymi a pierwsi ostatnimi.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 22,19-23)
Tak mówi Pan do Szebny, zarządcy pałacu: «Gdy strącę cię z twego urzędu i przepędzę cię z twojej posady, tego dnia powołam sługę mego, Eliakima, syna Chilkiasza. Oblokę go w twoją tunikę, przepaszę go twoim pasem, twoją władzę oddam w jego ręce; on będzie ojcem dla mieszkańców Jeruzalem oraz dla domu Judy. Położę klucz domu Dawidowego na jego ramieniu; gdy on otworzy, nikt nie zamknie, gdy on zamknie, nikt nie otworzy. Wbiję go jak kołek na miejscu pewnym; i stanie się on tronem chwały dla domu swego ojca».
Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Strącenie • Iz 22,19-23

KSIĘGA: IzajaszaAUTOR: Izajasz • CZAS POWSTANIA: ok. 700 BC • KATEGORIA: mowa prorocka • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESAT: Szebna


O KSIĘDZE • Podobnie jak w zeszłym tygodniu, pierwsze czytanie pochodzi z Księgi Izajasza. Przypomnijmy, że to pierwsza spośród ksiąg tzw. “proroków większych”. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż całą księgę cechuje jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części. Pierwsza część (rozdziały 1-39), z której pochodzi czytanie, dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności. Autorem jest sam Izajasz. Chronologicznie sytuuje się ona pomiędzy rokiem 740 (powołanie Izajasza) i 701 – oblężenie Jerozolimy przez Sennacheryba. Izajasz krytykuje w niej Chronologicznie sytuuje się ona pomiędzy rokiem 740 (powołanie Izajasza) i 701 – oblężenie Jerozolimy przez Sennacheryba. Mowy prorockie w tej części, w przeciwieństwie do pozostałych, mają charakter srogich, surowych upomnień. Izajasz krytykuje niesprawiedliwości i wyzysk mnożące się w bogacącym się Królestwie Judy. W jego księdze znajdujemy też wiele proroctw mesjańskich (Iz 7-11), zapowiadających przyjście idealnego króla.

KONTEKST • Sytuacja opisana w 22 rozdziale miała miejsce prawdopodobnie jeszcze czyli przed oblężeniem Jerozolimy przez władcę asyryjskiego Sennacheryba (701 przed Chrystusem). Izajasz w imieniu Boga zwraca się do Szebny, wysokiego urzędnika królewskiego i zarządcy pałacu. Jego imię sugeruje, że był on cudzoziemcem. Widocznie miał także duży wpływ na anty-asyryjską politykę króla Ezechiasza, która niemal doprowadziła Judę do zagłady. Pan, ustami Izajasza, zapowiada kres władzy Szebny.

ZANIM USŁYSZYSZ • W dzisiejszym I czytaniu poznajemy Izajasza jako proroka pełnego temperamentu, nie unikającego konfrontacji z wpływowymi postaciami dworu królewskiego. Sam Izajasz, jak się przypuszcza, miał arystokratyczne korzenie, co pozwalało mu poruszać się z dużą swobodą w tych sferach. Symboliczne “klucze domu Dawida”, władzę nad królewskim pałacem i Jerozolimą, dotąd będące w posiadaniu Szebny – Pan oddaje w ręce Eliakima.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Jeszcze za życia, arogancki Szebna wykuł sobie w Jerozolimie grobowiec, ważny znak przynależności do Izraela. Jednak Bóg zapowiedział, że zostanie pozbawiony urzędu – na rzecz Eliakima. Szebna nie będzie miał działu w Izraelu, umrze w obcej ziemi.

Epilog tej historii miał miejsce w 1953. żydowski archeolog Avigad przetłumaczył inskrypcję znajdującą się w British Museum: “Oto grób Szebnajahu, który stoi ponad domem (królewskim). Nie ma tu srebra ani złota, tylko jego kości”. Grobu Szebny ani jego kości, według słowa Pana, nie znaleziono do dziś dnia w Jeruzalem.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 138,1-3.6.8)

REFREN: Panie, Twa łaska trwa po wszystkie wieki

Będę Cię sławił, Panie, z całego serca, bo usłyszałeś słowa ust moich. Będę śpiewał Ci psalm wobec aniołów, pokłon Ci oddam w Twoim świętym przybytku.

I będę sławił Twe imię za łaskę i wierność Twoją, bo ponad wszystko wywyższyłeś Twe imię i obietnicę. Wysłuchałeś mnie, kiedy Cię wzywałem, pomnożyłeś moc mojej duszy.

Zaprawdę Pan jest wzniosły, † patrzy łaskawie na pokornego, pyszałka zaś dostrzega z daleka. Panie, Twa łaska trwa na wieki, nie porzucaj dzieła rąk swoich.

[01][02]

 

PSALM

Wywyższenie 138,1-3.6.8

PSALM 138AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: VI-V w. przed Chr.


O PSALME • Psalm 138 to indywiduwalna modlitwa dziękczynienia (todah). Wierzący Izraelita recytował ją w świątyni, dziękując Bogu za opiekę czy cudowne ocalenie. Modlitwa stanowiła prawdopodobnie wypełnienie ślubu, jaki składał wierzący prosząc o Bożą pomoc. Doświadczywszy jej miał powrócić do świątyni z ofiarami dziękczynnymi, publicznie chwaląc Pana. Niektórzy, ze względu na wzmiankę o królach i przypisanie jego autorstwa Dawidowi, interpretowali psalm jako królewską modlitwę dziękczynienia, Inni widzieli w nim modlitwę całej wspólnoty dziękującej za powrót z niewoli babilońskiej, na co jednak trudno znaleźć dowody w tekście.

ZANIM USŁYSZYSZ • Pan, który jest wysoko, patrzy łaskawie na pokornego, pyszałka zaś dostrzega z daleka – to właśnie te słowa psalmu 138 zdecydowały o umieszczeniu go w dzisiejszej liturgii. To ten sam temat, który pojawił się w I czytaniu: tu nijako “od drugiej strony”, wyrażony bardzo osobistym tonem: wierzący oddaje Bogu cześć wobec istot niebiańskich (elohim), składa pokłon w świątyni. Dziękuje Panu, który “pomnożył moc jego duszy”.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła do Rzymian

(Rz 11,33-36)

O głębokości bogactw, mądrości i wiedzy Boga! Jakże niezbadane są Jego wyroki i nie do wyśledzenia Jego drogi! Kto bowiem poznał myśl Pana albo kto był Jego doradcą? Lub kto Go pierwszy obdarował, aby nawzajem otrzymać odpłatę? Albowiem z Niego i przez Niego, i dla Niego jest wszystko. Jemu chwała na wieki! Amen.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

O Bogu niezmierzonym  Rz 11,13-15.29-32

KSIĘGA: List do Rzymian · NADAWCA: św. Paweł · SKĄD: Korynt · DATA: 5758 r. · ADRESACI: mieszkańcy Rzymu


O KSIĘDZE • Kontynuujemy lekturę Listu do Rzymian. Przypomnijmy: Paweł pisze do wspólnoty znajdującej się w stolicy imperium, w Rzymie, w sercu antycznego świata – i  głosi jej ewangelię. Rzym ma być kołem zamachowym dla głoszonej przez Pawła nowiny o usprawiedliwieniu z wiary w Chrystusa.

KONTEKST • Dzisiejsze drugie czytanie zamyka rozdział 11 Listu do Rzymian. Jego głównym tematem było zbawienie i przyszłość Izraela, który odrzucił Mesjasza. Bóg w swoim miłosierdziu, po przyjęciu do Kościoła pełni pogan, sprawi także, że powróci do Niego naród wybrany. Na końcu rozważań nad skutecznością Słowa Bożego i nad nieskońcozną kreatywnością Bożych planów, Paweł intonuje hymn – stając w zachwycie nad tajemnicą dróg Bożego miłosierdzia, konkluduje rozważania dziękczynieniem.

ZANIM USŁYSZYSZ • Hymn “do głębokości” jest dobrze znany tym, którzy odmawiają Liturgię Godzin – jest używany jako jeden z kantyków z Nowego Testamentu. Św. Paweł sławi w nim Bożą Mądrość, która prowadzi historię ludzką ku jej szczęśliwemu finałowi tylko sobie znanymi drogami. Ostatecznie wszystko, także upadek i niewiarę włącza ona w historię zbawienia.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według św. Mateusza

(Mt 16,13-20)
Gdy Jezus przyszedł w okolice Cezarei Filipowej, pytał swych uczniów: «Za kogo ludzie uważają Syna Człowieczego?» A oni odpowiedzieli: «Jedni za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze inni za Jeremiasza albo za jednego z proroków». Jezus zapytał ich: «A wy za kogo Mnie uważacie?» Odpowiedział Szymon Piotr: «Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego». Na to Jezus mu rzekł: «Błogosławiony jesteś, Szymonie, synu Jony. Albowiem nie objawiły ci tego ciało i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie. Otóż i Ja tobie powiadam: Ty jesteś Piotr, czyli Opoka, i na tej opoce zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą. I tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie». Wtedy surowo zabronił uczniom, aby nikomu nie mówili, że On jest Mesjaszem.
Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Rybak, który został papieżem • Mt 16,13-19

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: Cezarea Filipowa • CZAS: 30-33 r. • BOHATEROWIE: Jezus, Piotr, uczniowie


O KSIĘDZE • Pozostajemy w czwartej części Ewangelii św. Mateusza. Przypomnijmy: podział Ewangelii Mateusza, według wielu naukowców, poza wstępem i epilogiem odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza. Jezus przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego:  • księga pierwsza: Program królestwa (Mt 3-7) • księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35) • księga piąta: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25).

KONTEKST • W czwartej części Ewangelii Mateusza Jezus urzeczywistnia Królestwo Niebieskie: czyniąc cuda, dając chleb głodnym, domagając się od uczniów żywej wiary. To pierwsza nić, która wiedzie nas do dzisiejszego fragmentu Ewangelii. Druga to dzieje Piotra, rybaka, który poszedł za Jezusem. To od niego Mistrz przede wszystkim domaga się wiary, jemu zwraca uwagę za patrzenie oczami ludzkimi. 

ZANIM USŁYSZYSZ • Powierzenie misji Piotrowi: Tobie dam klucze królestwa niebieskiego to nie tylko historia prymatu Piotra, którą kontynuuje dziś papiestwo, to nie tylko historia budowania odpowiedzialności za Kościół wśród ludzi. To też historia Piotra, prostego rybaka, który stał się pierwszym.

 

TRANSLATOR


• “Ty jesteś Piotr Opoka, i na tej opoce zbuduję mój Kościół(Mt 16,18)

Piotr-Opoka • Po grecku jedno słowo: Ty jesteś Skała (Petros). Imię Piotra oznaczało po prostu skałę. Dotąd nie istniało takie imię własne ludzi. To Jezus po raz pierwszy użył słowa oznaczającego skałę (gr. Petros, aram. Kefa) i nazwał tak Piotra. Z tego powodu, aby dobrze oddać sens tego zdania, pierwsi tłumacze Pisma Świętego na język polski uciekali się do zmiany imienia Piotra na: Skałosz.

Kościół • W języku greckim brak warownych konotacji, które brzmią w polskim słowie: Kościół. Pochodzi od łacińskiego słowa castel, oznaczającego budynek, klasztor, zamek warowny • Greckie słowo Ecclesia (rodzaj żeński, tak korespondujący z teologiczną Oblubienicą Chrystusa) oznacza dosłownie zwołanie, coś zwołanego, społeczność zwołanych.

• Dosłownie: Ty jesteś Skała i na tej skale zbuduję moje zwołanie

 

LINKI


• “I tobie dam klucze królestwa niebieskiego: cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie” (Mt 16,19)

Iz 22,22: Położę klucz domu Dawidowego na jego ramieniu: gdy on otworzy, nikt nie zamknie, gdy on zamknie, nikt nie otworzy

Ap 3,7: To mówi Święty, Prawdomówny, Ten, co ma klucz Dawida, Ten, co otwiera, a nikt nie zamknie, i Ten, co zamyka, a nikt nie otwiera

 

WERSJE


• W wersji Marka i Łukasza wyznanie Piotra jest o wiele krótsze: Ty jesteś Mesjasz. Brak też odpowiedzi Jezusa, w której ustanawia go pierwszym z apostołów. Jezus od razu przechodzi do upomnienia, aby nie mówili o tym nikomu.

 

JESZCZE O EWANGELII


Piotr w planach Jezusa ma być potężną skałą, na której wznosić się będzie gmach Kościoła • Władza kluczy, które pan domu powierzał wiernemu słudze, a król najwyższemu urzędnikowi, oznacza moc otwierania i zamykania bram Królestwa Bożego w oparciu poznanie prawdy o Jezusie • Władza związywania lub rozwiązywania przywodzi na myśl władzę sądowniczą, którą sprawowali rabini przez interpretację Pisma. W rękach Piotra została  złożona władza, która ściśle wiąże się z Ewangelią. Piotr, głowa Kościoła, ma prawo i obowiązek w autorytecie samego Pana tłumaczyć ją braciom. W oparciu o Ewangelię o Jezusie pierwszy z apostołów otwierać będzie bramy Królestwa i sądzić wszystkich, którzy staną przed Bożym tronem.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Powierzenie Piotrowi misji bycia głową Kościoła dokonuje się w szczególnym miejscu. Cezarea Filipowa wznosi się tam, gdzie w starożytności wznosiło się miasto Dan • To północna granica Izraela, na której krzyżują się wpływy pogańskie, greckie i żydowskie • Tam znajdują się źródła Jordanu • Tam wreszcie przed oczyma patrzących wyrasta ogromna ściana skalna, w której do dziś można oglądać wykute nisze, niegdyś mieszczące w sobie posągi pogańskiego bóstwa Pana.

 

1/6
Bazylika św. Piotra, fot. Ricardo André Frantz
2/6
św. Piotr na tronie, Anton Rafael Mengs, 1728-1779 r., Galleria Sabauda w Turynie, Włochy
3/6
Jezus daje klucze św. Piotrowi, Ingres, 1820 r., Musée Ingres, Francja
4/6
Ukrzyżowanie św. Piotra, Caravaggio, 1600-1601 r., Bazylika Santa Maria del Popolo, Rzym
5/6
Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi, Perugino, 1480-1482, Kaplica Sykstyńska, Watykan
6/6
Ukrzyżowanie św. Piotra, Guido Reni, 1604-1605 r., Muzea Watykańskie, Rzym
poprzednie
następne


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >