Jutro Niedziela – XXVII Zwykła A

Spustoszona winnica to obraz kary Bożej. Ale to człowiek ją opuścił…

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Obraz winnicy jest przebogaty. Po pierwsze, pokazuje, że świat, stworzenie, są oddane w ręce człowieka jak winnica w ręce rolników. Wszystko dostaliśmy gotowe od Boga, najlepsze, zadbane, dopieszczone. I gdy Bóg czekał tylko na owoce, zawiedliśmy.

Spustoszona winnica jest obrazem kary Bożej. Choć unikamy myśli o tym, że Bóg karze – pewnych prawd z Biblii nie wyjmiemy. Bóg pustoszy winnicę (I CZYTANIE) albo zaprasza do pracy w niej innych, gdy ci pierwsi zawiedli (EWANGELIA).

Ale to nie znaczy, że Bóg jest Wielkim Pracodawcą, który domaga się efektów i wykonania zleconych zadań. Pieśń o winnicy nie jest o zerwanej umowie o pracę, lecz pieśnią miłości Boga do Jego ludu. Boga, który został zdradzony.

Nic nie może ukarać człowieka bardziej niż to, że zlekceważy miłość.

 

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA SIÓDMA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili o miłosierdzie, odpuszczenie grzechów i o to, o co nie ośmielamy się prosić CZYTANIA: Księga Izajasza 5,1-7Psalm 80, 9.12-16.19-20List do Filipian 4,6-9Ewangelia wg św. Mateusza 21,33-43

 

CHMURA SŁÓW • Zdecydowanie najczęściej padnie słowo WINNICA (10), nie zabraknie też innych podobnych: WINOROŚL (3) i WINOGRONA (2). Drugim najczęściej pojawiającym się wyrażeniem będą ROLNICY (6). Widzimy zatem, że głównym motywem będzie obraz winnicy oraz odpowiedzialność tych, którzy w niej pracują.

Jutro Niedziela - XXVII Zwykła A

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 5,1-7)

Chcę zaśpiewać memu Przyjacielowi pieśń o Jego miłości ku swojej winnicy! Przyjaciel mój miał winnicę na żyznym pagórku. Otóż okopał ją i oczyścił z kamieni, i zasadził w niej szlachetną winorośl; pośrodku niej zbudował wieżę, także i tłocznię w niej wykuł. I spodziewał się, że wyda winogrona, lecz ona cierpkie wydała jagody. «Teraz więc, o mieszkańcy Jeruzalem i mężowie z Judy, rozsądźcie, proszę, między Mną a winnicą moją. Co jeszcze miałem uczynić winnicy mojej, a nie uczyniłem w niej? Czemu, gdy czekałem, by winogrona wydała, ona cierpkie dała jagody? Więc dobrze! Pokażę wam, co uczynię winnicy mojej: rozbiorę jej żywopłot, by ją rozgrabiono, rozwalę jej ogrodzenie, by ją stratowano. Zamienię ją w pustynię, nie będzie przycinana ni plewiona, tak iż wzejdą osty i ciernie. Chmurom zakażę spuszczać na nią deszcz». Otóż winnicą Pana Zastępów jest dom Izraela, a ludzie z Judy szczepem Jego wybranym. Oczekiwał On tam sprawiedliwości, a oto rozlew krwi, i prawowierności, a oto krzyk grozy.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Poemat o winnicy Iz 5,1-7

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Izajasz • CZAS POWSTANIA: ?

KATEGORIA: mowa prorocka • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


O KSIĘDZE • Ponownie usłyszymy fragment Księgi Izajasza. Wśród ksiąg Starego Testamentu Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż całą księgę cechuje jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się nawet różne autorstwo i czas powstania • Pierwsze czytanie pochodzi z pierwszej części Księgi Izajasza (rozdziały 1-39); jej autorem, w przeciwieństwie do drugiej i trzeciej części, jest Izajasz.

KONTEKST • Pierwsza część zwana jest często “Księgą gróźb”, ze względu na to, że zawarte w niej mowy są często ostrymi napomnieniami i ostrzeżeniami. Mało tu charakteryzujących pozostałe części pocieszeń. Izajasz to nie tylko prorok, ale i utalentowany pisarz: stosuje wiele rodzajów literackich, w których odwołuje się do pięknych obrazów i żywych opisów.

ZANIM USŁYSZYSZ • Wszystkie te elementy dostrzeżemy w Pieśni o Winnicy. Izajasz napisał ją na początku swej działalności. Jak większość tekstów, ma charakter groźby i ostrzeżenia. A jednocześnie to przepiękna pieśń, w której Izajasz przywołuje obraz winnicy. Wyrażona w ten sposób myśl jest głęboka i poważna – jak głęboka i poważna jest więź między Bogiem i Izraelem: mówi o sporze między Bogiem a Izraelem; słyszymy, że Bóg może ukarać człowieka.

 

 

CZY WIESZ, ŻE…


Ziemie w Izraelu nie były najlepszym miejscem do zakładania winnic, dlatego ich pielęgnacja wymagała szczególnych zabiegów.

…winnicę na żyznym pagórku. Otóż okopał ją i oczyścił z kamieni, i zasadził w niej szlachetną winorośl (Iz 5, 2) • Pierwszym z nich było oczyszczenie zbocza wzgórza z kamieni. Wykorzystywano je do wyrównania terenu. W ten sposób można było zapobiec odwodnieniu ziemi. Dopiero potem zasadzano winnicę • Okopywanie, podobnie jak pielenie, było ciągłą czynnością. Służyło eliminowaniu chwastów, które odbierały glebie wilgoć.

…pośrodku niej zbudował wieżę, także i kadź w niej wykuł (Iz 5, 2) • Z pozostałych kamieni budowano szałasy i wieże strażnicze, przydatne zwłaszcza w porze żniw, oraz kadzie, czyli tłocznie, by winogrona można było wytłaczać na miejscu, nie narażając ich na zniszczenie.

I spodziewał się, że wyda winogrona, lecz ona cierpkie wydała jagody (Iz 5, 2) • Wszystkie te zabiegi służyły temu, by gleba miała odpowiednią wilgotność. Jeśli jej brakowało, owoce były cierpkie.

 

TRANSLATOR


Chcę  zaśpiewać memu przyjacielowi pieśń… (Iz 5,1) • dosłownie: ukochanemu, umiłowanemu (hebr. jadid) • To jedyne miejsce w Starym Testamencie, gdzie Boga nazywa się wprost “ukochanym”. Słowo to odnosi się zazwyczaj do ludzi ukochanych przez Pana: pokolenia Beniamina (Pwt 33,12) czy całego Izraela (Jer 11,15; Ps 127,2). Jedidjasz – “umiłowany przez Pana” to imię, jakie Bóg nadaje Salomonowi (2 Sa 12,25). Prorocy będą mówić o Bogu jako małżonku Izraela (Jer 2,2; Ez 16), obraz ten pojawi się także w Księdze Pieśni nad Pieśniami. Izajasz jako jedyny ma odwagę nazwać go wprost swoją miłością, “ukochanym” Izraela.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Z treści Pieśni o Winnicy wynika, że Bóg, małżonek Izraela, poczuł się zdradzony, a jego miłość została odrzucona. Paradoksalnie wzywa on na świadków swej krzywdy samych winowajców, mieszkańców Judy i Jerozolimy, do których Izajasz kierował swoje orędzie. Zamiast zwrócić się do Pana, wiążą się oni sojuszami z Egiptem; zamiast sprawiedliwości, w mieście mnoży się ucisk najuboższych i rozlew niewinnej krwi. Tym, którzy ślepo ufają w płaszcz ochronny Przymierza rozpostarty nad Jerozolimą, Bóg zapowiada rozebranie jej murów i ogrodzenia. Nie oznacza to jeszcze fizycznej zagłady miasta i Królestwa Judy, która przyjdzie dopiero za około 100 lat. Oznacza to jednak coś znacznie bardziej tragicznego w swych konsekwencjach: Jerozolima przez swą niewierność traci chroniący ją mur Bożej miłości.

 

CYTATY


Bóg prosi abyśmy rozsądzili: Co jeszcze miałem uczynić winnicy mojej, a nie uczyniłem w niej?

Bóg oczekiwał sprawiedliwości i prawowierności: a oto rozlew krwi…, a oto krzyk grozy

Kara, która nas spotka: Zamienię ją w pustynię

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 80,9.12-16.19-20)

REFREN: Winnicą Pana jest dom Izraela

Przeniosłeś winorośl z Egiptu i zasadziłeś ją, wygnawszy pogan. Rozpostarła swe pędy aż do Morza, aż do Rzeki swoje latorośle.

Dlaczego zburzyłeś jej ogrodzenie i każdy przechodzień zrywa jej grona? Niszczy ją dzik leśny i obgryzają polne zwierzęta.

Powróć, Boże Zastępów, wejrzyj z nieba, spójrz i nawiedź tę winorośl. Chroń to, co zasadziła Twoja prawica, latorośl, którą umocniłeś dla siebie.

Już więcej nie odwrócimy się od Ciebie, daj nam nowe życie, a będziemy Cię chwalili. Odnów nas, Panie, Boże Zastępów, † i rozjaśnij nad nami swoje oblicze, a będziemy zbawieni.

[01][02]

 

PSALM

Spustoszona winnica  Ps 80, 9.12-16.19-20

PSALM 80AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: czasy monarchii, VII w przed Chr.


O PSALMIE • Psalm 80 to z jednej strony modlitwa do gniewającego się Boga: Panie, Boże Zastępów, jak długo gniewać się będziesz? Z drugiej strony to modlitwa ludzi, którzy potrzebują pomocy: Przyjdź nam na pomoc. Chcą nie tylko zmiany Boga: okaż Twe pogodne oblicze. Obiecują też sami zmienić dotychczasową postawę: odnów nas. Psalm powstał być może w czasach Jozjasza, króla reformatora (650-609 r. przed Chr.). Charakteryzowała je nadzieja pokładana w odnowionym przez króla Przymierzu z Panem, a równocześnie niepewność życia narodu, wokół którego padały i pojawiały się wciąż nowe imperia i potężni wrogowie. Psalm należy do gatunku modlitwy błagalnej, tefillah, która była częścią rytuału wielkich dni postu i pokuty, obchodzonych przez całą wspólnotę Izraela. Wyznawano wtedy grzechy i błagano o pomoc w sytuacji zagrażających ludowi nieszczęść, takich jak: wojna, przegrana bitwa, głód, susza, epidemia.

ZANIM USŁYSZYSZ • Powodem wyboru tego psalmu do niedzielnej Liturgii Słowa jest obraz zburzonej winnicy. Obraz ten pojawia się dopiero w drugiej połowie psalmu i właśnie tę część (od 9 wersetu) usłyszymy. Poszczególne zwrotki to różne ujęcie tematu: • przedstawienie historii Izraela jako historii przeniesienia i zasadzenia winnicy z Egiptu • pytanie o powody opuszczenia winnicy • prośba do Boga, by powrócił i chronił winnicę. Ostatnia zwrotka już nie nawiązuje do obrazu winnicy.

 

CYTATY


Najprostsza prośba: Daj nam nowe życie

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu do Filipian

(Flp 4,6-9)

Bracia: O nic się już nie martwcie, ale w każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem. A pokój Boży, który przewyższa wszelki umysł, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie. Na koniec, bracia, wszystko, co jest prawdziwe, co godne, co sprawiedliwe, co czyste, co miłe, co zasługuje na uznanie: jeśli jest jakąś cnotą i czynem chwalebnym – to bierzcie pod rozwagę. Czyńcie to, czego się nauczyliście, co przejęliście, co usłyszeliście i co zobaczyliście u mnie, a Bóg pokoju będzie z wami.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Pawłowe rady  Flp 4, 6-9

LIST DO FILIPIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Rzym, Efez lub Cezarea • DATA: 54-57 r.  (Efez), 57-59 r. (Cezarea) lub 60-64 r. (Rzym) • ADRESACI: mieszkańcy Filippi


O KSIĘDZE • Kiedy Paweł pisał list do mieszkańców Filipii, był pod strażą pretorianów – gwardii cesarskiej, stacjonującej w pałacu rzymskiego gubernatora. Straż ta miała za zadanie z jednej strony bronić go, a z drugiej nadzorować wykonywanie kary. Więzienie to nie miało ścisłego reżimu, skoro Paweł mógł w miarę regularnie otrzymywać wieści z Filippi,  przyjmować gości, otrzymywać dary, czy też posyłać współtowarzyszy z listami. W krótkim, czterorozdziałowym liście do Filipian brak systematycznej teologii, znanej z innych dzieł św. Pawła. To raczej list-podziękowanie. Odnajdujemy, co najwyżej, odwołania do doświadczenia cierpienia, a także próby umocnienia radości we wspólnocie chrześcijańskiej.

KONTEKST • List kończą egzortacje, czyli wezwania na zakończenie (4,2-9). Paweł wymienia w nich swoich współpracowników: Ewodię, Syntychę oraz Syzyga, prosząc ich o jednomyślność i współpracę w dziele dla Ewangelii. Wzywa także Filipian do trwania w radości i pokoju.

ZANIM USŁYSZYSZ • Czytanie, które usłyszymy, to druga część Pawłowej egzorty, składajacej się z trzech wezwań • Po pierwsze, Paweł zachęca do porzucenia wszelkich trosk i przedstawiania wszystkiego Panu w ufnych modlitwach i dziękczynieniu. Nagrodą za to jest pokój Chrystusowy, którego żadna ludzka troska dać nie może • Po drugie, wzywa do skupienia swych myśli to tym, co prawdziwe, czyste i szlachetne • Po trzecie, przynagla wspólnotę do wprowadzania w życie jego nauki.

 

TRANSLATOR


O nic się zbytnio nie troskajcie (Flp 4,6) • W oryginale bez “zbytnio” i po prostu: nic się nie troszczcie

W każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem (Flp 4,6) • Dosłownie: W każdej modlitwie i błaganiu z dziękowaniem prośby wasze niech dadzą się poznać względem Boga

 

LINKI


O nic się zbytnio nie troskajcie (Flp 4,6)

Mt 6,25: Nie martwcie się o swoje życie, o to, co macie jeść i pić, ani o swoje ciało, czym się macie przyodziać… Kto z was, martwiąc się, może choćby jedną chwilę dołożyć do wieku swego życia? A o odzienie czemu się martwicie?… Nie martwcie się zatem i nie mówcie: co będziemy jedli? Co będziemy pili? Czym będziemy się przyodziewali? Bo o to wszystko poganie zabiegają. Przecież Ojciec wasz niebieski wie, że tego wszystkiego potrzebujecie

 

CYTATY


Św. Paweł jednym zdaniem o rodzajach modlitwy: W każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem

Rada numer jeden: O nic się zbytnio nie troskajcie

Rada numer dwa: Wszystko… jeśli jest jakąś cnotą i czynem chwalebnym, to miejcie na myśli

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 21,33-43)

Jezus powiedział do arcykapłanów i starszych ludu: «Posłuchajcie innej przypowieści. Był pewien gospodarz, który założył winnicę. Otoczył ją murem, wykopał w niej tłocznie, zbudował wieżę, w końcu oddał ją w dzierżawę rolnikom i wyjechał. Gdy nadszedł czas zbiorów, posłał swoje sługi do rolników, by odebrali plon jemu należny. Ale rolnicy chwycili jego sługi i jednego obili, drugiego zabili, trzeciego zaś ukamienowali. Wtedy posłał inne sługi, więcej niż za pierwszym razem, lecz i z nimi tak samo postąpili. W końcu posłał do nich swego syna, tak sobie myśląc: Uszanują mojego syna. Lecz rolnicy, zobaczywszy syna, mówili do siebie: „To jest dziedzic; chodźcie, zabijmy go, a posiądziemy jego dziedzictwo”. Chwyciwszy go, wyrzucili z winnicy i zabili. Kiedy więc przybędzie właściciel winnicy, co uczyni z owymi rolnikami?» Rzekli Mu: «Nędzników marnie wytraci, a winnicę odda w dzierżawę innym rolnikom, takim, którzy mu będą oddawali plon we właściwej porze». Jezus im rzekł: «Czy nigdy nie czytaliście w Piśmie: „Ten właśnie kamień, który odrzucili budujący, stał się głowicą węgła. Pan to sprawił, i jest cudem w naszych oczach”. Dlatego powiadam wam: Królestwo Boże będzie wam zabrane, a dane narodowi, który wyda jego owoce».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Przypowieść o winnicy Mt 21, 33-43.

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: przypowieść • MIEJSCE NAUCZANIA: Jerozolima, świątynia • CZAS: 33 r. • KTO MÓWI: Jezus • ADRESACI: zgromadzeni w świątyni • WERSJE: Łk 20,9-19  


KONTEKST • Przypomnijmy: dwudziesty pierwszy rozdział rozpoczyna się od opisu wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Pierwsze kroki Jezus skierował do świątyni, skąd wyrzucił wszystkich sprzedających i kupujących; potem uzdrowił chorych i niewidomych. Nazajutrz, po nocy spędzonej w Betanii (werset 17), Jezus ponownie wrócił do świątyni jerozolimskiej: tam nauczał w przypowieściach oraz prowadził dysputy z faryzeuszami i saduceuszami (21,23-23,38). Te przypowieści to: • o dwóch synach • o przewrotnych rolnikach oraz • o uczcie królewskiej. Dziś usłyszymy przypowieść o dzierżawcach winnicy.

PARABOLA • Przypomnijmy jeszcze, że przypowieść (parabola) polega na zakodowaniu prawdziwych znaczeń innymi słowami, wyrażeniami łatwymi do zapamiętania, używanymi przez słuchaczy w codzienności. Jednak ich odkodowanie nie przysparza trudności – a jeśli tak, wyjaśnia je sam Jezus. Trzy są powody, dla których Jezus mówi w przypowieściach: • Jezus uczy przez historie jak prawdziwy rabin, nauczyciel • wersja “odkodowana” byłaby trudna do zapamiętania przez słuchaczy, którzy byli prostymi, niepiśmiennymi ludźmi •  Jezus przekłada tajemnice Królestwa na prosty język codzienności, żeby uświadomić słuchającym, że Królestwo rzeczywiście jest wśród nich: że Bóg ukrywa się w tym świecie.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy jedną z wypowiedzianych podczas nauczania w świątyni przypowieści, o winnicy albo ‒ inna nazwa ‒ o rolnikach-zabójcach. Zwróćmy uwagę: w przeciwieństwie do przypowieści z trzeciej części księgi (np. o ziarnie), które miały charakter uniwersalny, ta przypowieść spełnia inne zadanie: streszcza w sobie całą historię zbawienia ‒ zarówno tę, która już nastąpiła, jak też tę, która dopiero miała nastąpić. Odpowiada na pytanie, dlaczego Królestwo zostało zabrane Izraelowi.

 

LINKI


• “Był pewien gospodarz, który założył winnicę. Otoczył ją murem, wykopał w niej prasę, zbudował wieżę” (Mt 21,33)

Iz 5,1 (I CZYTANIE): Przyjaciel mój miał winnicę na żyznym pagórku. Otóż okopał ją i oczyścił z kamieni, i zasadził w niej szlachetną winorośl; w pośrodku niej zbudował wieżę, także i kadź w niej wykuł.

Jezus im rzekł: “Czy nigdy nie czytaliście w Piśmie: «Właśnie ten kamień, który odrzucili budujący, stał się głowicą węgła. Pan to sprawił i jest cudem w naszych oczach»? (Mt 21,42)

Ps 118, 22-23: Kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym. Stało się to przez Pana i cudem jest w naszych oczach

 

JESZCZE O EWANGELII


• Jezus nawiązuje do Pieśni o Winnicy z księgi Izajasza (patrz: I CZYTANIE). Tworzy zatem przypowieść, kodując jej ważne przesłanie w słowach i obrazach pochodzących wprost z tamtej pieśni. Przypowieść ‒ przypomnijmy ‒ streszcza historię zbawienia, nawet tę, która dopiero nastąpi.

POSTACIE • Gospodarzem, który zakłada winnicę, jest sam Bóg. Winnicą jest Naród Wybrany, Ziemia Obiecana, Królestwo Jahwe, rolnicy to Izrael. Bóg posyła do swej winnicy sługi proroków, posyła też Syna (Jezus Chrystus).

HISTORIE • Za pomocą przypowieści Jezus opowiada zarówno o tym, co było (odrzucenie proroków), jak i o tym, co dopiero nastąpi:

Odrzucenie proroków • Słudzy-prorocy mają odebrać plon. Bóg oczekuje od Izraela dobrych owoców nawrócenia. Ich orędzie spotkało się jednak z odrzuceniem, a oni sami byli zabijani i kamienowani. To analogia do historii proroków, nieprzyjmowanych i prześladowanych przez Izraela.

Odrzucenie Syna • Posłanie Syna było aktem ogromnego zaufania ze strony Boga, aktem tyleż odważnym, co ryzykownym. Jezus, będąc już u kresu swej misji, widzi, że także jego głoszenie i osoba są obiektem sprzeciwu. Przeczuwa już i zapowiada od pewnego czasu uczniom, że Syn Człowieczy zostanie ukrzyżowany przez starszych ludu i arcykapłanów. Przypowieść zapowiada tragiczny finał misji dziedzica, Syna Bożego. Zostanie on zamordowany przez swoich, uzurpujących sobie prawo do Bożego dziedzictwa Izraelitów.

Zburzenie winnicy • To jednak nie koniec. Odrzucenie Syna ściągnie na niewierny Izrael karę zagłady, którą zapowiada Jezus. Fizycznie ziści się ona podczas zdobycia Jerozolimy przez Rzymian w 70 r. Równocześnie stracą oni prawo do tego, aby nazywać się owocującą winnicą Pana. Po oderwaniu się od Prawdziwego Mesjańskiego Krzewu Winnego staną się, co najwyżej, uschłymi latoroślami.

Kościół • Ten, którego odrzucili, stanie się natomiast kamieniem wiążącym budowlę nowej wspólnoty, Kościoła. Jezus zapowiada w przypowieści nowy etap, w który właśnie wkracza Królestwo, otwierając swoje podwoje przed poganami. Warunek jest jednak wciąż ten sam – Bóg będzie oczekiwał na ich owoce świętego życia.

 

CYTATY


Jezus o Najważniejszym: kamień, który odrzucili budujący, stał się głowicą węgła

Jezus odpowiada na pytanie, komu będzie dane Królestwo Boże: narodowi, który wyda jego owoce

1/5
Mordujący winogrodnicy, mistrz Złotego Kodeksu z Echternach, ok. 1035-1040 r., Germanisches Nationalmuseum, Norymberga, Niemcy
2/5
Przypowieść o dzierżawcach winnicy. Antonio Francesco Meloni, miedzioryt, ok. 1712 r.
3/5
kadr z filmu Pasja, reż. Mel Gibson, 2004 r.
4/5
ilustracja do fr. Mt 21, 33-39, Jan Luyken, XVII-XVIII
5/5
Philipp Uffenbach, Rozległy krajobraz z rzeką z przypowieścią o najemcy i dzierżawcach winnicy, XVI-XVII w.
poprzednie
następne


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXVI zwykła A

Nie odpowiadamy za grzechy ojców. A nawet za własne, jeśli się nawrócimy

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Dwóch autorów cyklu zaproponowało dwa różne tytuły.

Pierwsza propozycja brzmiała: “Gruba kreska”. Decyzja o nawróceniu chroni człowieka przed odpowiedzialnością za wcześniejsze czyny, „błędy młodości”. Choć pewne skutki będą, choć trzeba dźwigać konsekwencje swych czynów, przeszłość odcięta jest grubą kreską. Bezbożny może odstąpić od bezbożności, syn, który odmówił ojcu, może zmienić decyzję.

Druga propozycja to: “Bez immunitetu”. Druga strona tej samej prawdy: o zbawieniu nie decyduje formalna przynależność do Izraela czy Kościoła. Sprawiedliwy, który odstępuje od sprawiedliwości, odpowiada za popełniony grzech: nie chroni go immunitet Przymierza. Syn, który powiedział najpierw “tak, Panie”, nie samą deklaracją odpowiedział na apel ojca. Liczy się pełnienie woli Bożej.

 

PUNKT WYJŚCIA


• XXVI NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, abyśmy dążąc do nieba, stali się uczestnikami szczęścia wiecznego CZYTANIA: Księga Ezechiela 18,25-28Psalm 25,4-9 List do Filipian 2,1-11 Ewangelia wg św. Mateusza 21,28-32

 

• CHMURA SŁÓW • Najczęściej usłyszymy słowo JEŚLI (6). To oznacza nagromadzenie zdań warunkowych, zarówno w pierwszym, jak i drugim czytaniu. Często padnie imię JEZUS (5). Słowo GRZECH (4), o którym mówi przede wszystkim I czytanie. Czwartym częstym słowem jest SPRAWIEDLIWOŚĆ (3), przymiot Boga, do której powołani są też ludzie.

Jutro Niedziela - XXVI zwykła A

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Ezechiela

(Ez 18,25-28)

«Wy mówicie: „Sposób postępowania Pana nie jest słuszny”. Słuchaj jednakże, domu Izraela: Czy mój sposób postępowania jest niesłuszny, czy raczej wasze postępowanie jest przewrotne? Jeśli sprawiedliwy odstąpił od sprawiedliwości, dopuszczał się grzechu i umarł, to umarł z powodu grzechów, które popełnił. A jeśli bezbożny odstąpił od bezbożności, której się oddawał, i postępuje według prawa i sprawiedliwości, to zachowa duszę swoją przy życiu. Zastanowił się i odstąpił od wszystkich swoich grzechów, które popełniał, i dlatego na pewno żyć będzie, a nie umrze».

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Odpowiedzialność osobistaEz 18,25-28

KSIĘGA: Ezechiela • AUTOR: Ezechiel • CZAS POWSTANIA: na wygnaniu w Babilonii (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: wizja prorocka


O KSIĘDZE • Trzecia z wielkich ksiąg prorockich zawiera 48 rozdziałów. Widoczny jest  podział na trzy części: rozdziały 1-24 dotyczą wyroczni o sądzie nad Judą i Izraelem, kolejne 8 nad pozostałymi ludami świata, zaś rozdziały 33-48 to zapowiedź odnowy IzraelaW Księdze Ezechiela dominują wizje prorockie to najczęściej spotykany tu gatunek literacki. Najbardziej znana jest ta, pochodząca z trzeciej części Księgi Ezechiela, o wyschłych kościach (rozdział 37).

KONTEKST • Rozdział 18 w całości poświęcony jest odpowiedzialności osobistej. Bóg, w słowach skierowanych do Ezechiela, przywołuje żydowskie przysłowie o odpowiedzialności przechodzącej z ojca na syna: Ojcowie jedli zielone winogrona, a zęby ścierpły synom. Bóg kilkakrotnie powtarza w rozdziale: Umrze tylko ta osoba, która zgrzeszyła Ezechiel pisze także o odpowiedzialności zbiorowej (w rozdziałach 16 i 23).

ZANIM USŁYSZYSZ • Odpowiedzialność osobista nie polega jedynie na tym, że syn nie odpowiada za grzechy ojca, ale rozciąga się dalej: człowiekowi nie będą policzone jego czyny jeśli się nawróci. Temu poświęcony jest fragment, który usłyszymy w pierwszym czytaniu: sile osobistej decyzji człowieka o nawróceniu bądź odstąpieniu od Boga.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


O 3 wymiarach zasady odpowiedzialności osobistej:

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZBIOROWA • Odpowiedzialność osobista u Ezechiela nie wyłącza odpowiedzialności zbiorowej, o której prorok mówi w rozdziałach 16 i 23. Grzech nie jest nigdy kwestią osobistą, ma zawsze charakter społeczny. Za grzechy jednostki w jakiś sposób płacą wszyscy: w czasach, kiedy Ezechiel pisze swą księgę, Izrael znajduje się na wygnaniu w Babilonii. Grzesznicy i sprawiedliwi, wszyscy bez wyjątku, cierpią ten sam los, który ściągnęło na nich bałwochwalstwo.

WALCZ SAM • Zasada odpowiedzialności osobistej odpowiada także na bardzo ważne pytanie, jak się zbawić, kiedy giną naród i instytucje kultu. W tej sytuacji liczy się osobisty wysiłek, nawrócenie i walka o świętość. To dzięki nim nabierają sensu wszelkie praktyki liturgiczne.

BEZ IMMUNITETU • Przymierze nie daje immunitetu, sama przynależność do narodu wybranego nie zbawia Izraela. Mają z tym problem rodacy Ezechiela, gdy oskarżają Boga o niesprawiedliwość, przekreślenie swoich wcześniejszych obietnic. Zbawienie jest zawsze otwartą historią, podkreśla prorok, wymaga nieustannego nawracania się.  

 

CYTATY


Obietnica dla nawróconego: żyć będzie, a nie umrze

Bóg o dwóch etapach nawrócenia: Zastanowił się i odstąpił od wszystkich swoich grzechów

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 25,4-9)

Refren: Wspomnij, o Panie, na swe miłosierdzie

Daj mi poznać Twoje drogi, Panie, naucz mnie chodzić Twoimi ścieżkami. Prowadź mnie w prawdzie według swych pouczeń, Boże i Zbawco, w Tobie mam nadzieję.

Wspomnij na swoje miłosierdzie, Panie, na swoją miłość, która trwa od wieków. Nie pamiętaj mi grzechów i win mej młodości, † lecz o mnie pamiętaj w swoim miłosierdziu ze względu na dobroć Twą, Panie.

Dobry jest Pan i łaskawy, dlatego wskazuje drogę grzesznikom. Pomaga pokornym czynić dobrze, uczy ubogich dróg swoich.

[01][02]

PSALM

Przewiny młodości Ps 25,4-9

PSALM 25AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy (po 438 r. przed Chr.)


O PSALMIE • Psalm 25 jest psalmem alfabetycznym następujące po sobie hebrajskie wersety rozpoczynają się od kolejnej litery hebrajskiego alfabetu. Niestety, tej prawidłowości nie przekazuje już tłumaczenie. Psalm jest zatytułowany: Modlitwa w niebezpieczeństwie. To połącznie uwielbienia Boga z prośbą, by wybawił On z trudnej sytuacji: Oddal udręki mojego serca, wyzwól mnie z moich ucisków! Psalm, choć dominuje w nim bardzo osobisty ton, jest prawdopodobnie modlitwą, którą zanosiła w świątyni wspólnota Izraela po wygnaniu. Pośród piętrzących się niebezpieczeństw i otaczających zewsząd wrogów Izraelici ufają w miłosierdzie Tego, który odpuszcza im grzechy i uczy ich chodzić Jego ścieżkami. 

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy sześć wersetów wyjętych z Psalmu 25, które kontynuują temat zawarty już w pierwszym czytaniu. Zawierają prośbę psalmisty, by Pan nie wspominał grzechów i przewin młodości.

 

CYTATY


Najpiękniejszy fragment Psalmu 25: Nie wspominaj grzechów mej młodości… ale o mnie pamiętaj

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła do Filipian

(Flp 2,1-11)

Bracia: Jeśli jest jakieś napomnienie w Chrystusie, jeśli jakaś moc przekonująca Miłości, jeśli jakieś uczestnictwo w Duchu, jeśli jakieś serdeczne współczucie – dopełnijcie mojej radości przez to, że będziecie mieli te same dążenia: tę samą miłość i wspólnego ducha, pragnąc tylko jednego, a niczego nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały, lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie. Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy, ale też i drugich. To dążenie niech was ożywia; ono też było w Chrystusie Jezusie. On to, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stając się podobnym do ludzi. A w zewnętrznej postaci uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stając się posłusznym aż do śmierci – i to śmierci krzyżowej. Dlatego też Bóg Go nad wszystko wywyższył i darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich, i podziemnych. I aby wszelki język wyznał, że Jezus Chrystus jest Panem – ku chwale Boga Ojca.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Jedno dążenie  Flp 2, 1-11

LIST DO FILIPIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Rzym, Efez lub Cezarea • DATA: 54-57 (Efez), 57-59 (Cezarea) lub 60-64 (Rzym) r r. • ADRESACI: mieszkańcy Filippi


O KSIĘDZE • List do mieszkańców Filippi św. Paweł napisał co najmniej kilka lat po swoim pobycie w greckim mieście, w latach 50-53, opisanym zresztą w Dziejach Apostolskich (16,12-40). To kolejny z tzw. listów więziennych, napisany wkrótce po Liście do Galatów. Paweł był wówczas pod strażą pretorianów – gwardii cesarskiej, stacjonującej w pałacu rzymskiego gubernatora. Straż ta miała za zadanie z jednej strony bronić go, a z drugiej nadzorować wykonywanie kary. Więzienie to nie miało ścisłego reżimu, skoro Paweł mógł w miarę regularnie otrzymywać wieści z Filippi, przyjmować gości oraz otrzymywać dary, czy też posyłać współtowarzyszy z listami. W krótkim, czterorozdziałowym liście brak systematycznej teologii, znanej z innych dzieł św. Pawła. To list pisany jako podziękowanie za serdeczność Filipian. Odnajdujemy, co najwyżej, odwołania do doświadczenia cierpienia, a także próby umocnienia radości we wspólnocie chrześcijańskiej.

KONTEKST • Po opisie cierpień znoszonych przez Pawła dla Ewangelii, które dominują w rozdziale 1, apostoł przechodzi do wezwań skierowanych do wspólnoty (Flp 1,27). Docenia ich wysiłek o zachowanie wiary, który nazywa ich wspólną walką. W drugim rozdziale Paweł wyraża pragnienie, aby w swojej jednomyślności i pokornej służbie Filipianie naśladowali myśli i pragnienia Chrystusa Sługi.

ZANIM USŁYSZYSZ • Czytanie, które usłyszymy, jest podzielone na dwa fragmenty pierwszy to apel Pawła o jedność i pokorędrugi – to hymn o kenozie Jezusa Chrystusa, opisujący uniżenie Syna Bożego.

 

CZY WIESZ, ŻE…


W tym właśnie fragmencie znajdujemy jasne stwierdzenie o boskiej naturze Jezusa (On, istniejąc w postaci Bożej) i Jego egzystencji przed narodzeniem.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Hymn o kenozie Chrystusa opisuje uniżenie Syna Bożego. On, który istniał w postaci Bożej, dosłownie nie był neurotycznie przywiązany do swej równości Bogu i nie uznał tego za swoje prawo (gr. harpagmon hegeomai) • W opinii większości Paweł opisuje tu preegzystencję Chrystusa: czas, kiedy żył On z Ojcem jako druga z osób Trójcy. Z tego życia zrezygnował dla nas • Inni widzą tu nawiązanie do ziemskiego życia Jezusa, w którym jako Syn Boży zrezygnował z drogi Mesjasza pełnego mocy, a wybrał pokorną drogę Sługi, niesłychaną drogę Mesjasza Ukrzyżowanego.

Apostoł pisze, że Chrystus sam uniżył się i ogołocił ze swojej chwały, dosłownie opróżnił jak naczynie (gr. kenoo), które wyrzeknie się chwały, a wypełnione zostanie ludzkim grzechem, kruchością i cierpieniem, stając się posłusznym aż do śmierci na krzyżu. Ten, który uniżył się jako człowiek, został wywyższony przez Ojca. Jego imię to odtąd Pan (Kyrios), przed którym zgina się kolano wszelkich istot na ziemi, pod ziemią i pod niebem.

Kenoza i ogołocenie Chrystusa jest wzorem dla chrześcijanina. Jeśli nie potraktujemy naszego życia jako czegoś, co słusznie nam się należy, lecz oddamy je z ufnością w ręce Ojca, jeśli opróżnimy nasze serce jak naczynie i damy mu się napełnić Jego Słowem i Duchem, będziemy mieli udział nie tylko w Krzyżu, ale i w chwale Chrystusa.

 

CYTATY


Św. Paweł o posłuszeństwie Jezusa: Uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci, i to śmierci krzyżowej

Paweł o tym, byśmy byli jak Chrystus: Niech was ożywia to dążenie, które było w Chrystusie Jezusie

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 21,28-32)

Jezus powiedział do arcykapłanów i starszych ludu: «Co myślicie? Pewien człowiek miał dwóch synów. Zwrócił się do pierwszego i rzekł: „Dziecko, idź i pracuj dzisiaj w winnicy”. Ten odpowiedział: „Idę, panie!”, lecz nie poszedł. Zwrócił się do drugiego i to samo powiedział. Ten odparł: „Nie chcę”. Później jednak opamiętał się i poszedł. Który z tych dwóch spełnił wolę ojca?» Mówią Mu: «Ten drugi». Wtedy Jezus rzekł do nich: «Zaprawdę, powiadam wam: Celnicy i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa niebieskiego. Przyszedł bowiem do was Jan drogą sprawiedliwości, a wy mu nie uwierzyliście. Uwierzyli mu zaś celnicy i nierządnice. Wy patrzyliście na to, ale nawet później nie opamiętaliście się, żeby mu uwierzyć».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

O dwóch synach Mt 21, 28-32

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: przypowieść • MIEJSCE NAUCZANIA: Jerozolima, świątynia • CZAS: 33 r. • KTO MÓWI: Jezus • ADRESACI: zgromadzeni w świątyni • WERSJE: brak  


O KSIĘDZE • W niedzielnej liturgii kontynuujemy lekturę fragmentów piątej księgi Ewangelii św. Mateusza: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25). Przypomnijmy: podział Ewangelii Mateusza, według wielu naukowców, odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza. Jezus przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego: • księga pierwsza: Program królestwa (Mt 3-7) • księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35).

KONTEKST • Dwudziesty pierwszy rozdział rozpoczyna się od opisu wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Swe pierwsze kroki skierował do świątyni, gdzie wyrzucił wszystkich sprzedających i kupujących, potem uzdrowił chorych i niewidomych. Nazajutrz, po nocy spędzonej w Betanii (werset 17), Jezus ponownie wrócił do świątyni jerozolimskiej: tam nauczał  w przypowieściach oraz prowadził dysputy z faryzeuszami i saduceuszami (21,23-23,38).

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy jedną z wypowiedzianych podczas nauczania w świątyni przypowieści: o dwóch synach. To przypowieść, którą znajdziemy tylko u Mateusza. Zilustruje ona prawdę skierowaną do arcykapłanów i starszych ludu: celnicy i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa niebieskiego. Podejmie temat obecny w pierwszym czytaniu: zawsze jest czas na nawrócenie, zmianę swego postępowania.

 

TRANSLATOR


“Później jednak opamiętał się i poszedł” (Mt 21,30) • Wy patrzyliście na to, ale nawet później nie opamiętaliście się, żeby mu uwierzyć” W gr. słowie metamellomai, użytym tu przez Mateusza, kładzie się nacisk na uczucie żalu, pragnienie odwrócenia jakiejś sytuacji. Syn odczuwa ból i żal z powodu swojego nieposłuszeństwa i ostatecznie robi wszystko, aby naprawić swój błąd. To obraz prawdziwego nawrócenia.

 

LINKI


“Następnie zwrócił się do drugiego i powiedział mu to samo. Ten odrzekł: “Ja, Panie!”. I nie poszedł Drugi syn prezentuje swoją gotowość wobec ojca (“oto ja”) i zwraca się do niego z ogromnym szacunkiem, w przeciwieństwie do swojego brata nazywa go Panem –  Kyrie. Jednak dalej nie robi nic:

Mt 7,20:Nie każdy, kto mówi do Mnie: Panie! Panie!”, wejdzie do królestwa niebieskiego, lecz tylko ten, kto pełni wolę mojego Ojca, który jest w niebie”.

 

CYTATY


Jezus słowami, które mogą szokować: Celnicy i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa niebieskiego

Jezus o wadze nawrócenia: Przyszedł bowiem… Jan drogą sprawiedliwości, a wyście mu nie uwierzyli. Celnicy zaś i nierządnice uwierzyli mu

 

1/6
Nawrócenie świętego Agustyna, Fra Angelico, XIII w.
2/6
Nawrócenie św. Pawła, Caravaggio, 1600 r., Bazylika Najświętszej Maryi Panny Wszystkich Ludzi, Rzym
3/6
znaczek pocztowy ze św. Edytą Stein wydany w 1983 roku
4/6
ikona Dobrego Łotra, anonimowy artysta szkoły moskiewskiej
5/6
grafika przedstawiająca św. Ignacego Loyolę leczącego rany
6/6
Modlitwa św. Franciszka przed cudownym krucyfiksem, Giotto, 1297-99 r., fresk z bazyliki św. Franciszka w Asyżu, Włochy
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >