Jutro Niedziela – XXV zwykła A

Bóg, choć zawsze jest dobry, może być posądzony o zło

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Człowiek, znalazłszy się w trudnej sytyacji, bywa przeświadczony: Bóg mnie opuścił. Nie rozumie myśli Pana. Interpretuje postawę Boga po swojemu, po ludzku. Według tej ludzkiej logiki robotnicy ostatniej godziny powinni byli otrzymać minimum, pozostali więcej. Według ludzkiej logiki Pan jest niesprawiedliwy.

Tymczasem Bóg nagradza zawsze, dając wszystko, bo nie potrafi dać mniej. Szybciej zrozumie tę dobroć i logikę Pana robotnik ostatniej godziny. Niestety, robotnicy pierwszej godziny mogą poczuć się niesprawiedliwie potraktowani i posądzać Boga o zło.

Szukajcie Pana. To jedyny sposób, by nasze myśli zbliżyły się do zamysłu Boga i poznały Jego sprawiedliwość i dobroć. Człowiek szukający Pana szybko odkryje coś jeszcze bardziej fundamentalnego i zaskakującego: że to Bóg pierwszy go szukał.

 

PUNKT WYJŚCIA


XXV NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, abyśmy zasłużyli na życie wieczne CZYTANIA: Księga Izajasza 55,6-9Psalm 145,2-3.8-9.17-18List do Filipian 1,20-24.27aEwangelia wg św. Mateusza 20,1-16

 

CHMURA SŁÓW • Najczęściej usłyszymy słowo PAN (8) – w pierwszym czytaniu i psalmie. Często pojawią się też charakterystyczne dla psalmu formy WSZYSCY, WSZYSTKICH (6). Po pięć razy padną słowa charakterystyczne dla ewangelii: WINNICA oraz GODZINA (5).

Jutro Niedziela - XXV zwykła A

TEMAT • Ewangelię, pierwsze czytanie i psalm łączy jeden temat: myśli Boga nie są myślami człowieka, doprowadzającymi czasem do przeświadczenia, że Bóg nie jest sprawiedliwy • Znajdziemy też wątek wzajemnego szukania się Boga i ludzi. Izajasz wzywa człowieka do szukania Boga, Jezus zaś porównuje Boga do szukającego ludzi gospodarza.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 55,6-9)

Szukajcie Pana, gdy się pozwala znaleźć, wzywajcie Go, dopóki jest blisko! Niechaj bezbożny porzuci swą drogę i człowiek nieprawy swoje knowania. Niech się nawróci do Pana, a Ten się nad nim zmiłuje, do Boga naszego, gdyż hojny jest w przebaczaniu. Bo myśli moje nie są myślami waszymi ani wasze drogi moimi drogami – mówi Pan. Bo jak niebiosa górują nad ziemią, tak drogi moje – nad waszymi drogami i myśli moje – nad myślami waszymi.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Szukajcie Pana •   Iz 55,6-9

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: 586-538 przed Chr., wygnanie w Babilonii

KATEGORIA: mowa prorocka • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici, wszystkie narody


O KSIĘDZE • Znów wracamy do Księgi Izajasza. Wśród ksiąg Starego Testamentu Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż całą księgę cechuje jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się nawet różne autorstwo i czas powstania • Pierwsze czytanie pochodzi ze środkowej części Księgi Izajasza, zwanej Księgą Pocieszyciela (rozdziały 40-55). Autorem nie jest Izajasz, autor pierwszej części (rozdziały 1-39). To anonimowy prorok, być może jeden z uczniów Izajasza, stąd nazywa się go Deutero-Izajaszem. To z Księgi Pocieszyciela pochodzą m.in. Pieśni Sługi Jahwe, ukazujące tajemniczą osobę, w której chrześcijanie dostrzegli zapowiedź Chrystusa.

KONTEKST • Klęski, które dotknęły Izrael, były przez proroków jednoznacznie interpretowane: to wynik grzechu, nieposłuszeństwa wobec Boga. “Bóg nas opuścił” – takie poczucie pogłębiało się w sercach Izraelitów. Stąd interwencja proroka.

• Rozdział 55 ogłasza wspaniałą przyszłość dla tkwiącej jeszcze w mrokach kary i zniszczenia Jerozolimy. Tym, którzy w obcej ziemi płacą za wodę – Bóg za darmo ofiarowuje wino i mleko, symbol dostatku i Nowej Ziemi Obiecanej (patrz: XVIII NIEDZIELA ZWYKŁA pierwsze czytanie). Zapowiada odnowienie Przymierza (55,3-5), jednak wymaga od Izraela wysiłku.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy trzy wersety z ostatniego rozdziału Księgi Pocieszyciela. Odnajdziemy tu • apel o wysiłek nawrócenia, wyrażony jednak słowami motywującymi: Szukajcie Pana! oraz • ważne stwierdzenie, że zamysł Boga różni się od naszego. W czasie, kiedy naród wciąż jest jeszcze poddany Babilonii, Bóg przez usta Izajasza zaprasza do dostrzeżenia Jego ręki, która subtelnie, ale skutecznie, kieruje losami świata. Choć trudno w to uwierzyć, Bóg realizuje już swój plan wyzwolenia ludu. Jego myśli i drogi przekraczają myśli i drogi ludzkie.

 

LINKI


Szukajcie Pana, gdy się pozwala znaleźć, wzywajcie Go, dopóki jest blisko (Iz 55,6)

 

• Motyw szukania Pana to klasyczny temat proroków. Sugeruje on, że Bóg ukrywa się w ludzkim świecie i w ludzkiej historii:

Iz 45,19: Nie przemawiałem potajemnie, w ciemnym zakątku ziemi. Nie powiedziałem potomstwu Jakuba: Szukajcie Mnie nieskutecznie! Ja jestem Pan, który mówi to, co słuszne, oznajmia to, co godziwe.

Iz 58,2: Szukają Mnie dzień za dniem, pragną poznać moje drogi, jak naród, który kocha sprawiedliwość i nie porzuca prawa swego Boga.

Jer 50,4: W owych dniach i owym czasie wyrocznia Pana przyjdą synowie Izraela wraz z synami Judy. Będą szli nieustannie z płaczem, szukając Pana, swego Boga.

So 1,4-6: I wyciągnę rękę przeciwko Judzie i przeciw wszystkim mieszkańcom Jeruzalem, i wytępię… tych, którzy się odwracają od Pana, i którzy Pana nie szukają i nie pytają o Niego.

So 2,3: Szukajcie Pana, wszyscy pokorni ziemi, którzy wypełniacie Jego nakazy…

 

• Dynamika relacji z Panem przypomina relację ukochanego z Pieśni nad Pieśniami, który chce być wytęskniony i odnaleziony przez ukochaną:

Pnp 3,1-5: Na łożu mym nocą szukałam umiłowanego mej duszy, szukałam go, lecz nie znalazłam. Wstanę, obejdę miasto po ulicach i placach, szukać będę ukochanego mej duszy. Szukałam go, lecz nie znalazłam.

 

• Szukanie Pana to, według proroków, droga do pełni życia:

Am 5,4-6: Szukajcie Mnie, a żyć będziecie… Szukajcie Pana, a żyć będziecie

 

CYTATY


Apel Boga, który nigdy się nie skończy: Szukajcie Pana

Izajasz o naturze Boga: Hojny jest w przebaczaniu

Pan o tym, dlaczego trzeba Go szukać: Myśli moje nie są myślami waszymi ani wasze drogi moimi drogami

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 145,2-3.8-9.17-18)

Refren: Pan blisko wszystkich, którzy Go wzywają

Każdego dnia będę błogosławił Ciebie i na wieki wysławiał Twoje imię. Wielki jest Pan i godzien wielkiej chwały, a wielkość Jego niezgłębiona.

Pan jest łagodny i miłosierny, nieskory do gniewu i bardzo łaskawy. Pan jest dobry dla wszystkich, a Jego miłosierdzie nad wszystkim, co stworzył.

Pan jest sprawiedliwy na wszystkich swych drogach i łaskawy we wszystkich swoich dziełach. Pan jest blisko wszystkich, którzy Go wzywają, wszystkich wzywających Go szczerze.

[01][02]

 

PSALM

Dobry dla wszystkich  Ps 145, 2-3. 8-9. 17-18

PSALM 145AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, epoka perska


O PSALMIE • Jest to psalm pochwalny, bogaty w określenia dotyczące wielkości i bliskości Boga, a także wyrażający radość Jego wyznawcy. To kolejny psalm alfabetyczny – następujące po sobie hebrajskie wersety rozpoczynają się od kolejnej litery hebrajskiego alfabetu, aczkolwiek tego bogactwa formy nie dostrzeżemy w polskim tłumaczeniu.

Psalm należy do gatunku hymnu, bezinteresownej modlitwy uwielbienia (hebr. tehilla). Wierzący wzywa wspólnotę zgromadzoną na modlitwie w świątyni, która reprezentuje całe stworzenie, do wychwalania Bożego panowania nad światem.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy mniej więcej połowę Psalmu 145. Wybrane wersety pokazują logikę Boga, inną niż ta, którą kierują się ludzie, zwłaszcza obdarzeni władzą: jest “łagodny”, “miłosierny”, “nieskory do gniewu”, “bardzo łaskawy”, “dobry dla wszystkich”.

 

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła do Filipian

(Flp 1,20c-24.27a)

Bracia: Chrystus będzie uwielbiony w moim ciele: czy to przez życie, czy przez śmierć. Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus, a umrzeć – to zysk. Jeśli zaś żyć w ciele – to dla mnie owocna praca, cóż mam wybrać? Nie umiem powiedzieć. Z dwóch stron doznaję nalegania: pragnę odejść, a być z Chrystusem, bo to o wiele lepsze; pozostawać zaś w ciele – to bardziej konieczne ze względu na was. Tylko sprawujcie się w sposób godny Ewangelii Chrystusowej.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Zysk według Pawła  Flp 1, 20-24.27a

LIST DO FILIPIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Rzym, Efez lub Cezarea • DATA: 54-57 (Efez), 57-59 (Cezarea) lub 60-64 (Rzym) r. • ADRESACI: mieszkańcy Filippi


O KSIĘDZE • List do mieszkańców Filippi św. Paweł napisał co najmniej kilka lat po swoim pobycie w greckim mieście, w latach 50–53, opisanym zresztą w Dziejach Apostolskich (16,12-40). To kolejny z tzw. listów więziennych, napisany wkrótce po Liście do Galatów. Paweł był wówczas pod strażą pretorianów – gwardii cesarskiej, stacjonującej w pałacu rzymskiego gubernatora. Straż ta miała za zadanie z jednej strony bronić go, a z drugiej nadzorować wykonywanie kary. Więzienie to nie miało ścisłego reżimu, skoro Paweł mógł w miarę regularnie otrzymywać wieści z Filippi, jak również przyjmować gości oraz otrzymywać dary, czy też posyłać współtowarzyszy z listami. W krótkim, czterorozdziałowym liście brak systematycznej teologii, znanej z innych dzieł św. Pawła. To list pisany jako podziękowanie za serdeczność Filipian. Odnajdujemy, co najwyżej, odwołania do doświadczenia cierpienia, a także próby umocnienia radości we wspólnocie chrześcijańskiej.

KONTEKST • Od 12 wersetu pierwszego rozdziału Paweł pisze o swoim więziennym doświadczeniu. Jednak nie narzeka, widzi raczej korzyści z powodu kajdan: Więcej braci, ośmielonych w Panu moimi kajdanami, bardziej się odważa głosić bez lęku słowo Boże. Co prawda, Apostoł wspomina o takich, którzy czynią to z zawiści i przekory, powodowani niewłaściwym współzawodnictwem, rozgłaszają Chrystusa nieszczerze. Jednak Paweł podsumowuje: Z tego ja się cieszę i będę się cieszył, bo czy to obłudnie, czy naprawdę, na wszelki sposób głosi się Chrystusa.

ZANIM USŁYSZYSZ • We fragmencie, który usłyszymy, Paweł • opisze swoją misję – zawieszoną pomiędzy życiem i śmiercią, między którymi musi • dokonać wyboru. Szczerze wyzna, że w obliczu tego wyboru pozostaje rozdarty. • Ujawni jednocześnie jedyną motywację swego życia: uwielbienie Pana (czy to przez życie, czy przez śmierć). Zwróćmy uwagę na • wolność Pawła wobec życia i śmierci. Uwięziony, niepewny swego życia, nie jest do niego neurotycznie przywiązany.

 

CZY WIESZ, ŻE…


• W liście widać ożywioną wymianę informacji, co sugeruje, że odległość między miejscem napisania a miejscem zamieszkania odbiorców nie jest zbyt duża. Stąd też za miejsce powstania listu wielu naukowców przyjmuje raczej Efez, niż Cezareę czy Rzym. Potwierdzałyby to niektóre teksty w listach do Koryntian (1 Kor 15,32 i 2 Kor 1,8), które mówią o prześladowaniu i śmiertelnym niebezpieczeństwie, którego Paweł doznał w Efezie.

Wspólnota chrześcijańska w Filippi składała się przeważnie z chrześcijan pochodzących z pogaństwa. Miasto to było znakomicie prosperującą Rzymską kolonią w Macedonii, nad jednym z najważniejszych traktów zwanym Via Egnatia.

 

CYTATY


Wewnętrzna wolność Pawła: Dla mnie bowiem żyć to Chrystus, a umrzeć to zysk

Paweł o swoim najgłębszym pragnieniu: Pragnę odejść i być z Chrystusem, bo to o wiele lepsze, a pozostawać w ciele, to bardziej dla was konieczne

Co daje Pawłowi wolność wobec życia i śmierci: Pragnę… być z Chrystusem

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 20,1-16a)

Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść: «Królestwo niebieskie podobne jest do gospodarza, który wyszedł wczesnym rankiem, aby nająć robotników do swej winnicy. Umówił się z robotnikami o denara za dzień i posłał ich do winnicy. Gdy wyszedł około godziny trzeciej, zobaczył innych, stojących na rynku bezczynnie, i rzekł do nich: „Idźcie i wy do mojej winnicy, a co będzie słuszne, dam wam”. Oni poszli. Wyszedłszy ponownie około godziny szóstej i dziewiątej, tak samo uczynił. Gdy wyszedł około godziny jedenastej, spotkał innych stojących i zapytał ich: „Czemu tu stoicie cały dzień bezczynnie?” Odpowiedzieli mu: „Bo nas nikt nie najął”. Rzekł im: „Idźcie i wy do winnicy”. A gdy nadszedł wieczór, rzekł właściciel winnicy do swego rządcy: „Zwołaj robotników i wypłać im należność, począwszy od ostatnich aż do pierwszych”. Przyszli najęci około jedenastej godziny i otrzymali po denarze. Gdy więc przyszli pierwsi, myśleli, że więcej dostaną; lecz i oni otrzymali po denarze. Wziąwszy go, szemrali przeciw gospodarzowi, mówiąc: „Ci ostatni jedną godzinę pracowali, a zrównałeś ich z nami, którzy znosiliśmy ciężar dnia i spiekotę”. Na to odrzekł jednemu z nich: „Przyjacielu, nie czynię ci krzywdy; czyż nie o denara umówiłeś się ze mną? Weź, co twoje, i odejdź. Chcę też i temu ostatniemu dać tak samo jak tobie. Czy mi nie wolno uczynić ze swoim, co chcę? Czy na to złym okiem patrzysz, że ja jestem dobry?” Tak ostatni będą pierwszymi, a pierwsi ostatnimi».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Przypowieść o robotnikach  Mt 20,1-16a

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: przypowieść • MIEJSCE NAUCZANIA: Granice Judei, Zajordanie • CZAS: 30-33 r. • KTO MÓWI: Jezus • ADRESACI: uczniowie • WERSJE: brak  


O KSIĘDZE • Podział Ewangelii Mateusza, według wielu naukowców, odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza. Jezus przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego: • księga pierwsza: Program królestwa (Mt 3-7) • księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35). Tej niedzieli rozpoczynamy lekturę fragmentów piątej księgi: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25). Usłyszymy przypowieść o robotnikach w winnicy, która opisuje finalny etap rozwoju królestwa, nadejście Bożego sądu i odpłaty.

 

KONTEKST • Jezus opuścił Galileę i przeniósł się w granice Judei i za Jordan (19,1). Idą za nim tłumy, towarzyszą faryzeusze. Ich pytanie: Czy wolno oddalić żonę z jakiegokolwiek powodu? (19,3) zmusza Jezusa do ponownego zagłębienia się w tajemnicę królestwa niebieskiego: dla niego warto stać się bezżennym (19,10-12), należy ono do takich jak dzieci (19, 13-15), wymaga radykalizmu (19,16-24). Te wyrzeczenia zostaną jednak nagrodzone.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Tuż przed rozpoczęciem fragmentu Ewangelii, który usłyszymy, Jezus mówi: Wielu zaś pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi. Przypowieść o robotnikach – przypowieść, którą przytacza tylko Mateusz – to ilustracja tej prawdy. Ponadto, doskonale ilustruje sentencję zapowiedzianą już w pierwszym czytaniu, że myśli Boga nie są myślami naszymi: Bóg z pozoru zachowuje się niesprawiedliwie.

 

LINKI


A gdy nadszedł wieczór, rzekł właściciel winnicy do swego rządcy: «Zwołaj robotników i wypłać im należność, począwszy od ostatnich aż do pierwszych» (Mt 20,7)

Kpł 19,13: Zapłata najemnika nie będzie pozostawać w twoim domu przez noc aż do poranka

Pwt 24,15: Tego samego dnia oddasz mu zapłatę, nie pozwolisz zajść nad nią słońcu, gdyż on jest biedny i całym sercem jej pragnie…

 

JESZCZE O EWANGELII


• Bóg ukrywający się pod postacią gospodarza, pana domu (oikodespotes) wykazuje się – w przeciwieństwie do ludzi – ogromną aktywnością. Nieustannie wychodzi, aby szukać tych, którzy chcieliby podjąć pracę w jego winnicy. Czyni to wczesnym rankiem, o dziewiątej, w południe, o trzeciej i o piątej. Umawia się ze spotkanymi o denara lub o sprawiedliwą zapłatę i posyła ich do swojej winnicy.

Bóg nie może znieść ludzkiej bezczynności. Nie wymaga jednak „pracoholizmu”. Przymiotnik argos oznacza tu lenistwo, brak zatrudnienia, bezużyteczność, czy przejęcia się czymś, brak troski. Ewangelia sugeruje, że życie, w którym nie ma troski o Królestwo Boże, jest puste, bezużyteczne – i skazane na klęskę.

• Tylko z pozoru Bóg wykazuje się tu brakiem elementarnej sprawiedliwości. W rzeczywistości przypowieść jest zaproszeniem do uczestniczenia w twórczym wysiłku Pana, który nieustannie zdobywa pracowników do swojej winnicy.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Winnica to u Mateusza symbol Izraela, Królestwa Bożego i Kościoła, do którego budowania wezwany jest każdy wierzący • Przez to łatwiej zrozumieć pozornie niesprawiedliwą “identyczną zapłatę”: zapraszając człowieka do służby dla Królestwa, Bóg wyrywa go z pustki i bezużyteczności. Zapłata za pracę w winnicy jest ta sama dla każdego, bez względu na porę, w jakiej ją podjął: zapłatą jest po prostu życie, zbawienie, ocalenie przed pustym życiem. A tego nie da się stopniować.

 

CYTATY


Dobroć Boga, która może być źle oceniana:  Czy na to złym okiem patrzysz, że ja jestem dobry?

 

1/6
Męczeństwo Świętego Pawła, Joseph Martin Kronheim, 1887
2/6
Przypowieść o robotnikach w winnicy, Jacob Willemszoon de Wet, XVII w.
3/6
Pochodnie Nerona, Henryk Siemiradzki, 1876 r., Muzeum Narodowe w Krakowie
4/6
Przypowieść o robotnikach w winnicy, Heinrich Lohe, ok. 1688
5/6
Obraz Jezusa Miłosiernego, Eugeniusz Kazimirowski, 1934 r., Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Wilnie, Litwa
6/6
Przypowieść o robotnikach w winnicy, Rembrandt, 1637 r., muzeum Ermitaż w Sankt Petersburgu, Rosja
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXIII zwykła A

Upominać trzeba nie tylko ze względu na dobro brata, ale również własne

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Upominać – to niepopularne. Lepiej nie wtrącać się w czyjeś sprawy. Choć w rzeczywistości, mało kto milczy. Rozmawia o tym z innymi, analizuje sprawę brata poza jego plecami. Gorzej, że sam zainteresowany nic o tym nie wie.

Dzisiejsze Słowo to przypomnienie, że każdemu należy się upomnienie, prawdziwa rozmowa, w cztery oczy, w zaufaniu, walka o jego dobro i świętość. Może właśnie to jest przyczyną większego przyzwolenia na grzech? Bo nie upominamy?

Jednak największe upomnienie płynie z pierwszego czytania. Strażnik, który w porę nie ostrzeże miasta przed niebezpieczeństwem, sam ponosi odpowiedzialność. Jeśli nie upomnimy brata, nie tyle na niego sprowadzamy niebezpieczeństwo, co na siebie.

 

NALEŻY WIEDZIEĆ


• DWUDZIESTA TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, aby Bóg obdarzył nas prawdziwą wolnością i wiecznym dziedzictwem CZYTANIA: Księga Ezechiela 33,7-9Psalm 95,1-2.6-7ab.7c-9List do Rzymian 13,8-10Ewangelia wg św. Mateusza 18,15-20

• TEMAT • “Miłuj bliźniego swego jak siebie samego” – drugie z przykazań miłości, zacytowane przez Pawła w drugim czytaniu, jest dziś tematem całej Liturgii Słowa. Pierwsze czytanie i Ewangelia podają jego szczególny wymiar: jest nim obowiązek braterskiego napominania.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Ezechiela

(Ez 33,7-9)

Tak mówi Pan: «Ciebie, o synu człowieczy, wyznaczyłem na stróża domu Izraela po to, byś słysząc z mych ust napomnienia, przestrzegał ich w moim imieniu. Jeśli do występnego powiem: Występny musi umrzeć – a ty nic nie mówisz, by występnego sprowadzić z jego drogi – to on umrze z powodu swej przewiny, ale odpowiedzialnością za jego śmierć obarczę ciebie. Jeśli jednak ostrzegłeś występnego, by odstąpił od swojej drogi i zawrócił, on jednak nie odstępuje od swojej drogi, to on umrze z własnej winy, ty zaś ocaliłeś swoją duszę».

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Stróż i występny • Ez 33,7-9

KSIĘGA: EzechielaAUTOR: Ezechiel • CZAS POWSTANIA: Na wygnaniu w Babilonii (586-538 przed Chr.)

KATEGORIA: mowa prorocka


O KSIĘDZE • Trzecia z wielkich ksiąg prorockich różni się od poprzednich, klasycznych proroctw tym, że spotykamy tu także elementy apokaliptyki. Do proroctwa należy ścisły związek wyroczni z sytuacją historyczną, wielkie tematy miłości Jahwe i grzechu ludu, niewiernej Oblubienicy, oraz formy wyroczni. Do apokaliptyki nawiązują wizje rydwanu (1), doliny suchych kości (37) oraz wizje nowej świątyni i miasta świętego (40n). Księga dzieli się na wprowadzenie i trzy części wstęp (1-3) to opis powołania Ezechiela część pierwsza (4-24) – wyrocznie przeciw Jerozolimie część druga (25-32) – mowy przeciw narodom pogańskim ™część trzecia (33-48) – wyrocznie zapowiadające odrodzenie Izraela. Ezechiel adresuje swe wyrocznie do Izraelitów przebywających na wygnaniu w Babilonii.

KONTEKST • Dzisiejsze pierwsze czytanie pochodzi niemal z samego początku trzeciej części księgi. Dotyczy ona sytuacji trudnej dla Izraela: najazdu Nabuchodonozora. W chwili, gdy Pan sprowadza miecz, jednocześnie powołuje stróża proroka: Ciebie, o synu człowieczy, wyznaczyłem na stróża domu Izraela. Nie jest to jednak łatwe zadanie. Stróż jest odpowiedzialny nawet za śmierć innych: Jeśli jednak stróż widzi, że nadchodzi miecz, a nie dmie w trąbę, i lud nie jest ostrzeżony, i nadchodzi miecz, i zabija kogoś z nich, to ten ostatni porwany jest wprawdzie z własnej winy, ale winą za jego śmierć obarczę stróża mówi Bóg do proroka w wersecie poprzedzającym pierwsze czytanie.

ZANIM USŁYSZYSZ • kolejnym fragmencie stróż (rola pojmowana dotąd jako ochrona przed niebezpieczeństwem) zostaje wezwany również do interwencji, gdy widzi grzech innego człowieka. Zwróćmy uwagę na dwie drogi, które ma przed sobą stróż: droga milczenia wobec występnego i droga jego ostrzeżenia. Obie nie tylko skutkują zachowaniem występnego, ale decydują o losie stróża.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Strażnik (hebr. tsopeh) to ktoś, kto z pozycji na wzgórzu, na rozstaju dróg, z wieży lub z murów miasta obserwuje przebieg bitwy lub wypatruje wrogów (2 Sm 13,34; Iz 52,8; 56,10; Jer 48,19).  

Bycie strażnikiem to jedna z funkcji Boga w Starym Testamencie. Bóg czuwa nad pomyślnością swoich wybranych (Rdz 31,49), nad losem narodów (Ps 66,49) i nad drogami tak dobrych, jak i złych (Prz 15,3).

Swoją funkcję Pan powierza prorokom, których ustanawia nad ludem, aby ostrzegali przed śmiertelnym niebezpieczeństwem bałwochwalstwa i nadchodzącą karą (Oz 9,8; Jer 6,17; Ez 3,17; 33,7; Iz 56,10). Tak jak strażnik, który nie wyśle w porę ostrzeżenia, odpowiada za upadek i rzeź miasta, tak prorok, który nie ostrzega grzesznika, bierze odpowiedzialność za jego śmierć.

 

CYTATY


Bóg o odpowiedzialności jednych za drugich: Ciebie… wyznaczyłem na stróża

Bóg o zadaniu stróża: …abyś słysząc z mych ust napomnienia, przestrzegał ich w moim imieniu

Bóg bardzo poważnie o obowiązku napominania: …odpowiedzialnością za jego śmierć obarczę ciebie

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 95,1-2.6-9)

Refren: Słysząc głos Pana, serc nie zatwardzajcie.

Przyjdźcie, radośnie śpiewajmy Panu, wznośmy okrzyki ku chwale Opoki naszego zbawienia. Stańmy przed obliczem Jego z uwielbieniem, z weselem śpiewajmy Mu pieśni.

Przyjdźcie, uwielbiajmy Go, padając na twarze, klęknijmy przed Panem, który nas stworzył. Albowiem On jest naszym Bogiem, a my ludem Jego pastwiska i owcami w Jego ręku.

Obyście dzisiaj usłyszeli głos Jego: † «Niech nie twardnieją wasze serca jak w Meriba, jak na pustyni w dniu Massa, gdzie Mnie kusili wasi ojcowie, doświadczali Mnie, choć widzieli moje dzieła».

[01][02]

PSALM

Twarde serca  95,1-2.6-7ab.7c-9

PSALM 95AUTOR: lewita CZAS POWSTANIA: V w. przed Chr.


O PSALMIE • Kto wie, czy Psalm 95 nie jest najczęściej odmawianym psalmem. Jest to główny psalm wezwania; osoby odmawiające Liturgię Godzin właśnie nim przeważnie rozpoczynają każdy dzień. To psalm radosny, wychwalający Boga za Jego wielkość i moc. Psalmista nazywa Boga “wielkim Królem”, ze względu na dzieło stworzenia, lecz bardziej jeszcze ze względu na Prawa, które ustanowił dla swego ludu. W przeszłości naród wybrany po wielekroć lekceważył Słowo Boże i jego postanowienia, o czym przypominają przywoływane przez psalmistę sceny z wędrówki przez pustynię – Massa i Meriba. Psalm przynależy do gatunku hymnu (tehilla), modlitwy uwielbienia, a równocześnie nosi cechy homilii ostrzegającej Izraela przed niesłuchaniem Słowa “dziś”. Prawdopodobne środowisko powstania to liturgia synagogalna sprawowana poza Jerozolimą.

Według innych badaczy psalm mógł pełnić funkcję hymnu procesjonalnego na radosny czas Święta Namiotów. W trakcie tego święta Izrael wspominał wędrówkę przez pustynię i nadanie Prawa na Synaju. Aż do dziś Żydzi w czasie tego święta mają nakaz spożywania posiłków w namiotach, przez które widać niebo. To samo niebo, z którego Pan im błogosławił, zsyłał pokarm i patrzył z cierpliwością na ich bunty.

ZANIM USŁYSZYSZ • Nie usłyszymy jednak całego psalmu, ale początkowe strofy oraz końcówkę. Ostatnia zwrotka przypomina o buncie w Massa i Meriba. To z tego powodu psalm wpisuje się w tematykę Liturgii Słowa. Bóg apeluje, by serca Jego uczniów nie były twarde, głuche na słowa upomnienia.

 

CYTATY


Boża przestroga: Niech nie twardnieją wasze serca

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła do Rzymian

(Rz 13,8-10)

Bracia: Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością. Kto bowiem miłuje drugiego, wypełnił Prawo. Albowiem przykazania: «Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij, nie pożądaj» i wszystkie inne – streszczają się w tym nakazie: «Miłuj bliźniego swego jak siebie samego!» Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Streszczenie przykazań  Rz 13,8-10

KSIĘGA: List do Rzymian · NADAWCA: św. Paweł · SKĄD: Korynt · DATA: 5758 r. · ADRESACI: mieszkańcy Rzymu


O KSIĘDZE • Kontynuujemy lekturę Listu do Rzymian. Przypomnijmy: Paweł pisze do wspólnoty znajdującej się w stolicy imperium, w Rzymie, w sercu antycznego świata – i  głosi jej ewangelię. Rzym ma być kołem zamachowym dla głoszonej przez Pawła nowiny o usprawiedliwieniu z wiary w Chrystusa.

KONTEKST • W zeszłym tygodniu słyszeliśmy wskazówkę Pawła, by życie traktować jako ofiarę. To był początek nowej części Listu do Rzymian (12,1-15,13), w której dominują praktyczne wskazówki i zachęty do życia chrześcijańskiego. Po fragmencie, który był czytany w zeszłym tygodniu, Paweł zachęca do pokory (12,3-8) – aby każdy jak najlepiej wykonywał obowiązki, do których został przeznaczony do miłości bez obłudy wobec braci (12,9-13) do miłości wobec nieprzyjaciół (12,14-21) oraz do posłuszeństwa władzy świeckiej (13,1-7).

ZANIM USŁYSZYSZ • Po tym wezwaniu następuje konkluzja, w której Paweł sprowadza wszystko, do czego zachęca, do jednej reguły: reguły miłości. To będzie właśnie treść trzech wersetów, które usłyszymy jako drugie czytanie.  

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Dla Pawła miłość chrześcijańska (gr. agape) nie jest luksusem, ale koniecznością. To dług, który spłacamy innym (gr. ofeileo). W niej ostatecznie wypełnia się całe Prawo, o którym Paweł pisał wiele w Rz 1-4. Idąc za tradycją Jezusową, Apostoł streszcza wszystkie przykazania Prawa w miłości bliźniego. Miłość – jak stwierdza Paweł – to pełnia (gr. pleroma) Prawa.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 18,15-20)

Jezus powiedział do swoich uczniów: «Gdy brat twój zgrzeszy przeciw tobie, idź i upomnij go w cztery oczy. Jeśli cię usłucha, pozyskasz swego brata. Jeśli zaś nie usłucha, weź z sobą jeszcze jednego albo dwóch, żeby na słowie dwóch albo trzech świadków oparła się cała sprawa. Jeśli i tych nie usłucha, donieś Kościołowi. A jeśli nawet Kościoła nie usłucha, niech ci będzie jak poganin i celnik. Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, cokolwiek zwiążecie na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane w niebie. Dalej, zaprawdę, powiadam wam: Jeśli dwóch z was na ziemi zgodnie o coś prosić będzie, to wszystko otrzymają od mojego Ojca, który jest w niebie. Bo gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich».

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Upomnienie braterskie  Mt 18,15-20

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: mowaMIEJSCE: Galilea CZAS: 30-33 r. KTO MÓWI: Jezus ADRESACI: uczniowie


O KSIĘDZE • Pozostajemy w czwartej części Ewangelii św. Mateusza; tej, w której Jezus, budując Kościół, urzeczywistnia królestwo niebieskie na ziemi. Omijamy wydarzenia następujące po ustanowieniu prymatu Piotra: przede wszystkim Przemienienie na górze Tabor (rozdział 17).  

KONTEKST • W osiemnastym rozdziale Ewangelii Mateusza Jezusa podaje reguły, którymi ma się kierować wspólnota Jego uczniów: • Powinni stawać się jak dzieci, ufne i oczekujące wszystkiego od Pana (Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego – Mt 18,3), a także • mają wykazywać się troską o słabych, szczególnie zagubionych grzeszników (przypowieść o zabłąkanej owcy – Mt 18,12-14). Upomnienie braterskie, które usłyszymy tej niedzieli, bezpośrednio następuje po przypowieści o zabłąkanej owcy. Oba fragmenty w całości dotyczą postępowania z braćmi, którzy zgrzeszyli.

ZANIM USŁYSZYSZ • Fragment o upomnieniu braterskim u Mateusza w sposób naturalny kontynuuje temat z pierwszego czytania, w którym Bóg wzywa proroka do upominania, czyli do ratowania ginącego grzesznika. Mateusz opisuje kilka praktycznych kroków, które można podjąć wobec brata, który zgrzeszył. To nie jedyny temat Ewangelii. Usłyszymy jeszcze dwa ważne zdania: pierwsze o odpowiedzialności apostołów, drugie o ważności jedności w modlitwie.

 

TRANSLATOR


• “Gdy twój brat zgrzeszy przeciw tobie, idź i upomnij go w cztery oczy” (Mt 18,15) • dosłownie: upomnij go pomiędzy tobą a nim samym

idź i upomnij go w cztery oczy” (Mt 18,15) • dosłownie: upomnij go pomiędzy tobą a nim samym

• “Jeśli dwaj z was na ziemi zgodnie o coś prosić będą, to wszystkiego użyczy im mój Ojciec, który jest w niebie” (Mt 18,19) • W oryginale: zgodziliby się, współbrzmieliby, a nawet: uzgodniliby poglądy

 

LINKI


• “Gdy twój brat zgrzeszy przeciw tobie, idź i upomnij go w cztery oczy” (Mt 18,15)

Kpł 19,17: Będziesz upominał bliźniego, aby nie ponieść winy z jego powodu

Jeśli zaś nie usłucha, weź ze sobą jeszcze jednego albo dwóch, żeby na słowie dwóch albo trzech świadków opierała się cała sprawa (Mt 18, 16)

Pwt 19,15: Nie przyjmuje się zeznania jednego świadka przeciw nikomu, w żadnym przestępstwie i w żadnej zbrodni, lecz każda popełniona zbrodnia musi być potwierdzona zeznaniem dwu lub trzech świadków

 

WERSJE


• Jedynie w Ewangelii Mateusza znajdziemy mowę Jezusa o przypowieści braterskiej. Łukasz (17,3) pisze zaledwie: Jeśli zgrzeszy twój brat, upomnij go, a jeśli się nawróci, odpuść mu

Wszystko, co zwiążecie na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane w niebie (Mt 18, 18)

Mt 16,19: Cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie • Nadając prymat Piotrowi, Jezus powiedział bliźniaczo podobne słowa. Nie tylko Piotr zatem, ale i apostołowie uczestniczą w tzw. “władzy kluczy”

J 20,23: Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane

 

CYTATY


(Prawie) nic na kredyt: Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością

 

ANEKS

Daleko od donosu


Obowiązek upomnienia braterskiego nie cieszy się zbytnią popularnością. Z jednej strony kojarzy się z donoszeniem na kogoś, choć to dopiero ostatni krok. Z drugiej zaś – wolimy gadać o kimś za plecami niż z samym zainteresowanym.

A co mówi Jezus o upominaniu brata?

Pierwszy krok to nakaz udania się do niego, który przypomina troskę pasterza udającego się na poszukiwania zagubionej owcy. Pierwsze upomnienie ma być udzielone w cztery oczy, w atmosferze niemal intymnej. Na opisanie braterskiego upomnienia Mateusza używa słowa elencho, które oznacza doprowadzenie kogoś do uznania winy, korygowanie, karę, ale także wypytywanie, przez które wydobywa się to, co ukryte na światło dzienne. Upomnienie braterskie bardziej niż karać i osądzać ma odsłonić przed bratem konsekwencje jego postępowania, ale także wpuścić w nie światło Ewangelii. Pełna dyskrecji miłość – która nie ma względu na dobro własne, lecz brata – może sprawić, że go zdobędziemy.

Drugi krok, podejmowany w obliczu braku reakcji brata, to zaangażowanie jeszcze jednego lub dwóch świadków, na których obiektywnym osądzie sytuacji może oprzeć się cała sprawa.

Krok trzeci to poinformowanie o sprawie wspólnoty Kościoła, co oznacza, że sprawa brata staje się publiczna. Wspólnota rozeznaje najpierw rację pokrzywdzonego, po czym może zaangażować możliwie wielu braci w zmianę jego postawy i w modlitwę za niego.

Krok czwarty, w przypadku odrzucenia przez brata upomnienia całej wspólnoty, to postawienie go na równi z „poganinem” i „celnikiem”. Dla żydowskich odbiorców Ewangelii Mateusza krok ten oznacza praktycznie wykluczenie spośród grona wierzących. Pamiętajmy jednak, że u Mateusza Jezus nazywany jest także „przyjacielem celników i grzeszników” (11,19). Oznacza to, że nawet jeśli brat znalazł się poza wspólnotą, nic nie zwalnia nas z obowiązku walki o niego.



W temacie “braterskiego napomnienia” bardzo polecamy rozmowę Szymona HołowniSiostrą Judytą Pudełko PDDM:



DONOSY W BIBLII



Część pierwsza Część druga Część trzecia


1/6
Mojżesz wydobywający wodę ze skały, Krzysztof Lubieniecki, XVII-XVIII w., Muzeum Narodowe, Warszawa
2/6
Mojżesz sprawia, że woda tryska ze skały, Tintoretto, 1577 r., Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
3/6
Mojżesz z tablicami prawa, Guido Reni, ok. 1624, Galleria Borghese, Rzym
4/6
Powołanie św. Mateusza, Caravaggio, 1598-1600, Kościół św. Ludwika Króla Francji, Rzym
5/6
Mojżesz z tablicami prawa, Rembrandt, 1659 r., Gemäldegalerie w Berlinie, Niemcy
6/6
Mojżesz wydobywa wodę na pustyni, James J. Tissot, XIXw., Jewish Museum, Nowy Jork
poprzednie
następne


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >