Jutro Niedziela – XXIX zwykła A

Oddać Bogu co boskie, a resztę bez żalu zostawić

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


• DWUDZIESTA DZIEWIĄTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok A • KOLEKTA: Będziemy prosili, aby nasza wola zawsze była oddana Bogu CZYTANIA: Księga Izajasza 45,1.4-6Psalm 96,1.3-5.7-10List do Tesaloniczan 1,1-5b Ewangelia wg św. Mateusza 22,15-21

• CHMURA SŁÓW • Podczas czytań najczęściej usłyszymy słowa określające naszego Stwórcę: PAN (14)BÓG (6). Często powtórzy się forma trybu rozkazującego ODDAJCIE (4), ale w różnych kontekstach. W psalmie usłyszymy zachętę, by oddawać CHWAŁĘ (4) Bogu. W Ewangelii ‒ by oddawać Bogu to, co boskie, cesarzowi, co cesarskie. Równie różnorodne będzie użycie słowa WSZYSCY (4): w odniesieniu do pogańskich bożków, wszystkich narodów oraz do adresatów Pawłowego listu.

Jutro Niedziela - XXIX zwykła A

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 45,1.4-6)

To mówi Pan o swym pomazańcu Cyrusie: Ja mocno ująłem go za prawicę, aby ujarzmić przed nim narody i królom odpiąć broń od pasa, aby otworzyć przed nim podwoje, żeby się bramy nie zatrzasnęły. Z powodu sługi mego Jakuba, Izraela, mojego wybrańca, nazwałem ciebie twoim imieniem, pełnym zaszczytu, chociaż Mnie nie znałeś. Ja jestem Pan, i nie ma innego. Poza Mną nie ma Boga. Przypaszę ci broń, chociaż Mnie nie znałeś, aby wiedziano od wschodu słońca aż do zachodu, że beze Mnie nie ma niczego. Ja jestem Pan, i nie ma innego.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Mój Cyrus • Iz 45,1.4-6

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: 586-538 r. przed Chr. (wygnanie w Babilonii)

KATEGORIA: mowa prorocka • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


O KSIĘDZE • Pozostajemy w Księdze Izajasza, aczkolwiek czytanie pochodzi z innej jej części: z Księgi Pocieszyciela (rozdziały 40-55). Autorem nie jest Izajasz, autor pierwszej części (rozdziały 1-39). To anonimowy prorok, być może jeden z uczniów Izajasza, stąd nazywa się go Deutero-Izajaszem. To z Księgi Pocieszyciela pochodzą m.in. Pieśni Sługi Jahwe, ukazujące tajemniczą osobę, w której chrześcijanie dostrzegli zapowiedź Chrystusa.

KONTEKST • Usłyszymy o władcy supermocarstwa, które na mapach świata pojawiło się w VI w. przed Chr. • Cyrus, dzięki swej determinacji i ogromnej przychylności niebios, został „królem czterech stron świata”, najpotężniejszym z ówczesnych władców (Iz 45,1). W 538 r. przed Chr. podporządkował sobie Babilon, podbijając imperium, które jeszcze niedawno nie miało sobie równych. Podczas podbojów ościennych narodów Babilończycy w okrutny sposób niszczyli miasta, przesiedlali ludność i burzyli świątynie, zabierając ze sobą posągi miejscowych bogów. Podobny los w 586 r. przed Chr. spotkał Jerozolimę – zdobytą przez Nabuchodonozora. Po ponad pięćdziesięciu latach Cyrus pozwolił Żydom na powrót do ich rodzinnej ziemi i odbudowę świątyni.

ZANIM USŁYSZYSZ • Człowiek może być narzędziem w ręku Boga, nawet jeśli Go nie zna – oto przesłanie pierwszego czytania. Znajdziemy w nim również odpowiedź na pytanie, jak odróżnić chwałę Bożą od chwały ludzkiej: Ja jestem Pan i nie ma innego – powtórzy dwukrotnie Bóg, podkreślając, że  • człowiek, rozumne narzędzie Pana, nie przysłania Jego chwały.

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Cyrus, a właściwie Cyrus II Wielki, rządził w latach 590-529 przed Chr. • Już od kolebki przepowiadano mu wielkość. Jego dziad, Astigates, we śnie widział, jak latorośl oplata sobą całą Azję – zapowiedź Cyrusa, który zrzuci zwierzchnictwo Medów i przejmie pełnię władzy.

O królu Cyrusie wspomina nie tylko Stary Testament, ale również Kronika perska, czyli słynny cylinder Cyrusa • Opowiada o tym, jak Marduk, główne bóstwo babilońskiego panteonu, dokonując inspekcji całej ziemi, szukał sprawiedliwego władcy. Dostrzegł on Cyrusa, ujął go za rękę i wezwał po imieniu, aby uczynić władcą świata. Pobożny Cyrus swoje podboje przypisuje przychylności bóstw Marduka i Bela.

Nawet na pierwszy rzut oka można w kronikach perskich wyczytać podobieństwa do dzisiejszego tekstu proroka Izajasza. Dlaczego prorok naśladuje perskie dokumenty historyczne? • Izajasz, żyjący w czasach panowania Cyrusa i patrzący na wyzwolenie Izraela z niewoli babilońskiej chce, aby jego rodacy dobrze pojęli lekcję historii • To nie ślepe procesy społeczne ani bogowie babilońscy rządzą losami tego świata. To Bóg Izraela wyniósł Cyrusa, aby ten dokonał Jego dzieła: wyzwolił naród wybrany. Ze względu na tę misję Pan nazwał Cyrusa jego imieniem Koresz, które znaczy Pasterz. Bogu nie przeszkadza to, że Cyrus wcześniej Go nie znał. I tak stał się narzędziem w sprawnym ręku Bożej Opatrzności.

Jutro Niedziela - XXIX zwykła A

CYTATY


Pan dający imię: nazwałem ciebie twoim imieniem, pełnym zaszczytu, chociaż Mnie nie znałeś

Bóg przypomina: Ja jestem Pan, i nie ma innego

Bóg daje się poznać: Przypaszę ci broń, chociaż Mnie nie znałeś

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 96,1.3-5.7-10ac)

REFREN: Pośród narodów głoście chwałę Pana

Śpiewajcie Panu pieśń nową, śpiewaj Panu, ziemio cała. Głoście Jego chwałę wśród wszystkich narodów, rozgłaszajcie cuda pośród wszystkich ludów.

Wielki jest Pan, godzien wszelkiej chwały, budzi trwogę najwyższą, większą niż inni bogowie. Bo wszyscy bogowie pogan są tylko ułudą, Pan zaś stworzył niebiosa.

Oddajcie Panu, rodziny narodów oddajcie Panu chwałę i uznajcie Jego potęgę. Oddajcie Panu chwałę należną Jego imieniu, przynieście dary i wejdźcie na Jego dziedzińce.

Uwielbiajcie Pana w świętym przybytku. Zadrżyj ziemio cała przed Jego obliczem. Głoście wśród ludów, że Pan jest królem, będzie sprawiedliwie sądził ludy.

[01][02]

PSALM

Śpiewajcie Panu Ps 96,1. 3-5.7-10

PSALM 96• AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: po powrocie z wygnania, po 538 r. przed Chr.


O PSALMIE • Psalm 96 należy do gatunku tehillah, czyli modlitwy uwielbienia. Swą treścią nawiązuje wyraźnie do stylu Deutero-Izajasza (Iz 40-55) i głoszonego przez niego radykalnego monoteizmu. Należy do grupy psalmów sławiących królowanie Jahwe. Niektórzy (szkoła skandynawska) umieszczali tego typu psalmy w corocznej celebracji objęcia przez Jahwe panowania nad Syjonem. Do tej pory nie potwierdzono jednak istnienia takiej celebracji. Psalm wykazuje wyraźne cechy teologii powygnaniowej – podkreśla uniwersalny wymiar Boga Izraela. Na wygnaniu babilońskim Izrael, konfrontując się z panteonem pogańskim, odkrywa w szczególny sposób prawdę o jedyności i nieporównywalności swego Boga. Rodzi się wówczas teologia Jahwe Pana nad wszystkimi narodami i Stwórcy całej ziemi. Hymniczny charakter psalmu sugeruje, że był on wykorzystywany w liturgii jerozolimskiej, prawdopodobnie  podczas jednego z wielkich świąt świątynnych.

ZANIM USŁYSZYSZ • Psalm 96 łączy z dzisiejszym pierwszym czytaniem stwierdzenie: Wszyscy bogowie pogan są tylko ułudą, Pan zaś stworzył niebiosa • podobnie stwierdza Bóg w Księdze Izajasza, gdy powołuje Cyrusa: Ja jestem Panem i nie ma innego.

CYTATY


Psalmista opowiada jak… Wielki jest Pan, godzien wszelkiej chwały

Psalmista rozprawia się z bożkami: Wszyscy bogowie pogan są tylko ułudą

Jasne przesłanie psalmisty: Głoście wśród ludów, że Pan jest królem

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu do Tesaloniczan

(1 Tes 1,1-5b)

Paweł, Sylwan i Tymoteusz do Kościoła Tesaloniczan w Bogu Ojcu i Panu Jezusie Chrystusie. Łaska wam i pokój! Zawsze dziękujemy Bogu za was wszystkich, wspominając o was nieustannie w naszych modlitwach, pomni przed Bogiem i Ojcem naszym na wasze dzieło wiary, na trud miłości i na wytrwałą nadzieję w Panu naszym Jezusie Chrystusie. Wiemy, bracia przez Boga umiłowani, o wybraniu waszym, bo nasze głoszenie Ewangelii wśród was nie dokonało się przez samo tylko słowo, lecz przez moc i przez Ducha Świętego, z wielką siłą przekonania. Wiecie bowiem, jacy byliśmy dla was, przebywając wśród was.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Dzieło wiary i moc Ducha 1 Tes 1, 1-5b

LIST DO FILIPIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Ateny • DATA: podczas Drugiej Podróży Misyjnej (47-51), 49 r.• ADRESACI: mieszkańcy Tesaloniki


O KSIĘDZE • List do Tesaloniczan to pierwszy z listów Pawła, pisany do świeżo nawróconych chrześcijan w Tesalonice. Kościół ten cierpiał prześladowania ze strony zamieszkujących miasto pogan (1 Tes 1,9). Celem listu jest utwierdzenie wspólnoty w otrzymanej u początków nauce. Paweł podtrzymuje ich ducha oraz tłumaczy opóźniające się przyjście Pana. Zachęca Tesaloniczan do tego, aby w spokoju i ufności oczekiwali paruzji, której czas i pora nie zostały objawione. W korespondencji dominuje atmosfera wdzięcznej pamięci, nawiązującej do wspaniałego przyjęcia nauczania Apostoła, a także uznanie dla faktu, że wiara Tesaloniczan nieustannie wzrasta i okazuje się mocna w obliczu prześladowań.

KONTEKST • Fragment, który usłyszymy, to początek listu, tzw. wstęp epistolarny, na który zazwyczaj składa się dziękczynienie i wdzięczne wspomnienie ostatniego spotkania.

ZANIM USŁYSZYSZ • Paweł w dzisiejszym krótkim czytaniu zapewnia o nieustannej modlitwie, jaką zanosi za wspólnotę; dziękuje za ich dzieło wiary, trud miłości i wytrwałą nadzieję oraz wspomina swoje głoszenie w Tesalonice, które dokonywało się w mocy Ducha.

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Apostoł jest wdzięczny chrześcijanom w Tesalonice za wysiłek, jaki wkładają w trwanie przy Ewangelii, którą im głosił. Wyrażenia, których używa: “dzieło”, “trud”, “wytrwałość”, sugerują duchową walkę, jaką wspólnota toczy o to, aby pozostać wierną Dobrej Nowinie. Równocześnie, przypomina Paweł, powinni pamiętać o Słowie, które głosił im, gdy przebywał wśród nich w mocy Ducha. To Ono ma w sobie moc, aby utwierdzać serca Tesaloniczan w wierze. Ludzki wysiłek jest odpowiedzią na łaskę Ewangelii, którą wraz z Pawłem ofiarowała im Opatrzność.

CYTATY


Św. Paweł o tym, co znaczy pamiętać: Zawsze dziękujemy Bogu za was wszystkich, wspominając o was nieustannie w naszych modlitwach

Św. Paweł o tym, jak się dokonało głoszenie Ewangelii: przez moc i przez Ducha Świętego, z wielką siłą przekonania

Św. Paweł odsyła do tego, co widzieli: Wiecie bowiem, jacy byliśmy dla was, przebywając wśród was

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 22,15-21)

Wtedy faryzeusze odeszli i naradzali się, jak by podchwycić Go w mowie. Posłali więc do Niego swych uczniów razem ze zwolennikami Heroda, aby Mu powiedzieli: Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdomówny i drogi Bożej w prawdzie nauczasz. Na nikim Ci też nie zależy, bo nie oglądasz się na osobę ludzką. Powiedz nam więc, jak Ci się zdaje? Czy wolno płacić podatek Cezarowi, czy nie? Jezus przejrzał ich przewrotność i rzekł: Czemu Mnie wystawiacie na próbę, obłudnicy? Pokażcie Mi monetę podatkową! Przynieśli Mu denara. On ich zapytał: Czyj jest ten obraz i napis? Odpowiedzieli: Cezara. Wówczas rzekł do nich: Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga.

 Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Bóg vs Cezar •Mt 22,15-21

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.

KATEGORIA: przypowieść • MIEJSCE NAUCZANIA: Jerozolima, świątynia • CZAS: 33 r. • KTO MÓWI: Jezus • ADRESACI: zgromadzeni w świątyni


KONTEKST • Od dwudziestego pierwszego rozdziału rozpoczynają się najbardziej dramatyczne wydarzenia misji Jezusa Chrystusa. Choć • witany entuzjastycznie przez mieszkańców Jerozolimy ze słowami: Hosanna, hosanna • pozostaje bacznie obserwowany przez faryzeuszów. Swe pierwsze kroki Jezus skierował do świątyni, skąd najpierw • wyrzucił wszystkich sprzedających i kupujących • potem uzdrowił chorych i niewidomych • a następnego dnia, po nocy spędzonej w Betanii (werset 17), nauczał w przypowieściach, które słyszeliśmy w poprzednich tygodniach. Po wygłoszeniu trzeciej przypowieści o uczcie królewskiej dochodzi do sporu z faryzeuszami.

ZANIM USŁYSZYSZ • Faryzeusze zadają pytanie-pułapkę, które ma wpędzić Jezusa w kłopoty polityczne: płacenie podatku Rzymowi jest dla faryzeuszy zdradą sprawy żydowskiej. Z drugiej strony niepłacenie jest dla zwolenników Heroda wezwaniem do buntu i naruszeniem spokoju społecznego. Odpowiedź Jezusa …

JESZCZE O EWANGELII


Jezus, słowami Oddajcie Bogu to, co należy do Boga, a Cezarowi to, co należy do Cezara, wydaje się dzielić świat na dwie strefy wpływów: jedną – należącą do Boga, drugą zaś – do Cezara. Czy nie pamięta słów psalmu mówiącego, że do Pana należy ziemia i wszystko co ją napełnia, świat cały i jego mieszkańcy? (Ps 24,1). Cóż w tym świecie należeć może do Cezara? Jak zrozumieć Jezusową odpowiedź?

Po pierwsze • można odczytać ją w duchu proroka Izajasza. Cezar, podobnie jak Cyrus, który nie zna prawdziwego Boga, jest jednak Jego narzędziem. Wszelka władza pochodzi od Pana i posługuje się On nią po to, aby realizować swe zamysły. W tym samym duchu św. Paweł będzie wzywał w Liście do Rzymian do podporzadkowania się władzy świeckiej (Rz 13,3-4).

Po drugie • Jezus bez żalu nakazuje oddać Cezarowi nie życie, wiarę i serce, ale pieniądze, mamonę. On sam zrezygnował z życia w dostatku, świadomie wybierając ubóstwo i głoszenie Dobrej Nowiny w drodze. To dało mu wolność serca i paradoksalnie pozwoliło bardziej cieszyć się życiem i bliskością człowieka. Jezus nie potępiał dóbr materialnych, ale dobrze wiedział, do jakiego stopnia mogą one zniewolić ludzkie serce. Dobrym przykładem był młodzieniec, który na zaproszenie, aby sprzedał, co ma, i poszedł za Mistrzem, zareagował smutną ucieczką (Mt 19,16-22). Nieprzypadkowo także szatan kusił Pana wizją bogactw (Mt 4,8-9). Oddać Cezarowi, co należy do niego, to innymi słowy zaproszenie do naśladowania Jezusa w jego wolności serca i radości życia.

Po trzecie • najważniejsze w słowach Jezusa jest stwierdzenie o konieczności oddania Bogu wszystkiego, co do Niego należy. Cóż takiego w naszym życiu należy do naszego Pana? Wszystko, a przede wszystkim my sami. To wezwanie do tego, aby bez kalkulacji i pustej pobożności, powierzyć własne życie w ręce Bożej Opatrzności. Naszej wolności i godności nie będzie w stanie zagrozić wówczas żaden Cezar ani żadna, choćby najbardziej opresyjna, władza.

CYTATY


Jezus podsumowuje faryzeuszów: Czemu Mnie wystawiacie na próbę, obłudnicy?

Jezus pokazuje i objaśnia: On ich zapytał: Czyj jest ten obraz i napis?

Jezus udaremnia zasadzkę: Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga.

TWEETY


TRENDY


#PomniNaTrudMiłości

Z jednej strony jakże często emocje, gniew, złość, krzyk! Z drugiej strony ciche godziny, dni, tygodnie… A często nowożeńcom mówię, że każda cicha sekunda w złości zabija małżeństwo. (ks. Paweł Dubownik)

Złomiarz to jest taki człowiek, który jak zobaczy coś już troszkę popsute, troszkę podrdzewiałe, to mówi na złom z tym. (…) A kolekcjoner to jest taki człowiek, który patrzy na kupę, przepraszam za słowo, złomu i mówi: co za piękny samochód. Boże, jak go można wyremontować! (…) Pan Jezus patrzy na zbrodniarza i widzi pięknego człowieka. (ks. Piotr Pawlukiewicz)

Pracując nad miłością, sprawdzajcie, czy każdy z was mógłby wstawić w miejsce słowa „miłość” swoje imię, czy z ręką na sercu mógłbym powiedzieć „Ja, Kamila, jestem cierpliwa, łaskawa, nie zazdroszczę…”. „Ja, Marek, nie szukam poklasku, nie unoszę się pychą, nie dopuszczam się bezwstydu…”. (ks. Mirosław Czapla)

#CezarowiCoCezaraBoguCoBoga

Natomiast trzeba się bać (…) z jednej strony tych, którzy próbują dochodzić prawdy i dobra nie przez osobiste świadectwo wierności, przekonywanie i argumentację, lecz tylko na drodze urzędowej, środkami przymusu, dekretami, naciskiem politycznym. A z drugiej strony należy się bać nadopiekuńczości władzy państwowej, przekraczania jej kompetencji, wtrącania się w dziedzinę ducha. (ks. Mariusz Pohl)

Czar matematyki polega na tym, że przy pomocy niewielkiego zestawu wzorów można rozwiązywać tysiące zadań. (…) Ewangelia Jezusa jest bowiem matematyką życia i ktokolwiek dostrzeże ukryte w niej prawa, odkryje, że nie ma drugiego systemu życia tak spójnego jak Ewangelia. (…) On w każdej z tych odpowiedzi podaje „wzór” potrzebny do rozwiązania nie tylko tego problemu, jaki Mu przedstawiono, lecz tysięcy jemu podobnych. (ks. Edward Staniek)

Nawet prawa pogańskiego Rzymu służyły do wypełnienia planów Bożych wobec narodzenia i męki Jezusa: wpierw pokój panujący w wielkim cesarstwie, a później prześladowania chrześcijan, które stały się skutecznym narzędziem rozszerzenia Ewangelii. (o. Gabriel od św. Marii Magdaleny, karmelita bosy)

Ten podatek był powszechnie znienawidzony. To tak jak w czasach PRL-u miało się watpliwości, kasując bilet na przykład w tramwaju czy autobusie, bo te pieniądze mogły iść na uzbrojenie armii okupacyjnej w Afganistanie. (ks. Roman Kneblewski)

Kościół stale jest kruszony. Za wszelką cenę chcą go wciągnąć w politykę, żądając od niego programu politycznego, który jest głównie teorią i nie odpowiada ludziom.

    Ten, kto żyje Ewangelią, nie potrzebuje pytać – sam wie, co się należy Stwórcy, a co przemijającemu władcy. Jezus spojrzał na monetę – nie było na niej żadnego znaku Boga.

(ks. Jan Twardowski)

Gdy cezar siada na ołtarzu, to mówimy krótko: nie wolno. Rzeczy Bożych na ołtarzach Cezara składać nam nie wolno. Non possumus!”. (Stefan Kardynał Wyszyński)

STO SŁÓW


Oddać Bogu, co boskie to wezwanie, aby bez kalkulacji i pustej pobożności oddać własne życie w Jego ręce. Naszej wolności i godności nie będzie w stanie zagrozić wówczas żaden Cezar ani żadna, choćby najbardziej opresyjna, władza.

Trzeba pozwolić Bogu stać się narzędziem w Jego ręku. Jak Cyrus władca supermocarstwa, który nie znał Pana, a wypełniał Jego wolę.

Nasze wielkie zadanie, to oddać Bogu, co boskie, a resztę bez żalu zostawić.

Wszyscy myślimy o dobrach materialnych. Nawet Jezus kuszony był wizją bogactw. Pewien  młodzieniec odszedł smutny, ponieważ nie umiał się od nich uwolnić. Pan stworzył nas na swój obraz i podobieństwo, czyj zatem wizerunek powinniśmy mieć na swoich denarach?

1/5
Ewangeliczny denar z obrazem i napisem Cezara (Tyberiusza) do opłacania podatku. Źródło: Wikipedia
2/5
Kardynał Stefan Wyszyński, autor przesłania: Rzeczy Bożych na ołtarzach Cezara składać nam nie wolno. źródło: Wikipedia
3/5
rycina: "Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga"
4/5
Św. Paweł, obraz anonimowy, XVII w.
5/5
św. Paweł nauczający, Rafael, 1515 r.
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – Święto Podwyższenia Krzyża Świętego A

O odwadze spojrzenia w swój grzech. O potrzebie patrzenia na krzyż

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

NALEŻY WIEDZIEĆ


ŚWIĘTO PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO • Rok A • Kolor: czerwony • KOLEKTA: Będziemy prosili, abyśmy w niebie otrzymali owoce odkupieniaCZYTANIA: Księga Liczb 21,4b-9Psalm 78,1-2.34-38List do Filipian 2,6-11Ewangelia wg św. Jana 3,13-17

CHMURA SŁÓW • Najczęściej usłyszymy słowo BÓG (9), niemal równie często WĄŻ (7), MOJŻESZ (6), wyrazy zapowiadające wydarzenie wywyższenia węża na pustyni. Po cztery razy pojawią się słowa: ŚWIAT, ŻYCIE, SYN, JEZUS.

TEMAT • Sens męki Jezusa (choć żadne czytanie jej wprost nie opisuje) – to temat Liturgii Słowa. Męka najpierw zapowiedziana tajemniczym wydarzeniem w Starym Testamencie, potem zapowiedziana przez Jezusa jako gest miłości, ukazana zostaje ponadto z perspektywy nieba u św. Pawła.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Liczb

(Lb 21,4b-9)

W owych dniach podczas drogi jednak lud stracił cierpliwość. I zaczęli mówić przeciw Bogu i Mojżeszowi: Czemu wyprowadziliście nas z Egiptu, byśmy tu na pustyni pomarli? Nie ma chleba ani wody, a uprzykrzył się nam już ten pokarm mizerny. Zesłał więc Pan na lud węże o jadzie palącym, które kąsały ludzi, tak że wielka liczba Izraelitów zmarła. Przybyli więc ludzie do Mojżesza mówiąc: Zgrzeszyliśmy, szemrząc przeciw Panu i przeciwko tobie. Wstaw się za nami do Pana, aby oddalił od nas węże. I wstawił się Mojżesz za ludem. Wtedy rzekł Pan do Mojżesza: Sporządź węża i umieść go na wysokim palu; wtedy każdy ukąszony, jeśli tylko spojrzy na niego, zostanie przy życiu. Sporządził więc Mojżesz węża miedzianego i umieścił go na wysokim palu. I rzeczywiście, jeśli kogo wąż ukąsił, a ukąszony spojrzał na węża miedzianego, zostawał przy życiu.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Wąż na palu •  Lb 21, 4b-9

KSIĘGA: Liczb AUTOR: anonimowy kapłan • CZAS POWSTANIA: 538 r. przed Chr., tradycje sięgające XII w. przed Chr.

KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: szlak od góry Hor ku Morzu Czerwonemu • CZAS: XII w. przed Chr. • BOHATEROWIE: Mojżesz, lud Izraela • WERSJE: brak


O KSIĘDZE • Księga Liczb to czwarta księga Pięcioksięgu i całego Starego Testamentu. Po Księdze Wyjścia, opowiadającej o wyjściu Izraelitów z Egiptu i zawarciu przymierza na Synaju, pojawia się niejako przerwa w narracji wędrówki ku Ziemi Obiecanej: następuje “prawnicza” Księga Kapłańska. Po niej Księga Liczb, która wznawia opowiadanie. Skąd jednakże jej nazwa: Liczb? Otóż nie od razu następuje opowiadanie. Pierwsze rozdziały to spis Izraelitów, szczegółowe wyliczenie poszczególnych pokoleń.

KONTEKST • Księga Liczb skupia się przede wszystkim na przejściu przez pustynię. To nie tylko opis wydarzeń, w których wierność Izraela przeplata się z momentami utraty cierpliwości i skarg kierowanych wobec Boga oraz Mojżesza i Aarona. Ciągle powtarza się skarga Izraelitów: Czemu wyprowadziliście nas na pustynię?

ZANIM USŁYSZYSZ • Wśród tych sytuacji wystawiania Pana na próbę wyróżnia się jedna. Skarga Izraelitów spowodowała tym razem ciąg wydarzeń, które zyskały znaczenie ponadczasowe. To jedna z tych scen biblijnych, które zapowiadały krzyż – krzyż, na którym zawisł Jezus Chrystus.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Dla starożytnych Egipcjan wąż był symbolem mądrości i magii. Jego jadu używano do rozprawienia się z oponentami lub do rytualnego samobójstwa. Kobra nilowa ozdabiała koronę faraonów.

• WIERZENIA, LITERATURA • W eposie o Gilgameszu wąż pojawia się jako przeciwnik człowieka, który w ostatniej chwili wydziera tytułowemu bohaterowi owoc dający życie wieczne. Także w mitach grecko-rzymskich węże występują jako symbol zła i niebezpieczeństwa (Meduza) i oznaczają bóstwa związane z ziemią (chtoniczne). Wąż jest związany też z kultem Asklepiosa-Eskulapa, który dzięki ziołom wydartym wężom potrafił leczyć, a nawet wskrzeszać zmarłych.

• W Biblii wąż to przeciwnik Boga i człowieka, najprzebieglejsze ze stworzeń, które doprowadziło ludzkość do upadku (Rdz 3,1). Dla autorów biblijnych to także symbol bóstw kananejskich.

W Timna, w świątyni egipskiej z 1300 r. przed Chr., opuszczonej i przejętej przez Madianitów ok. 1150 r. przed Chr., archeologowie odnaleźli wystrój przypominający izraelski Namiot Spotkania oraz figurę węża z brązu (cf. Lb 21,4). Miejsce to znajduje się w pobliżu przypuszczalnej trasy przemarszu Izraelitów.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Scena opisana w Księdze Liczb jest ostrzeżeniem i zapowiedzią przyszłej historii Izraela i całej ludzkości. Bunt i szemranie przeciw Bogu popychają człowieka do oddawania czci pogańskim bożkom i idolom symbolizowanym przez węże. Kiedy Bóg wydaje człowieka w ich moc, okazuje się, że zamiast obiecanego szczęścia i wolności niosą one śmierć. Pan nakazuje umieszczenie węża na palu, czym zapowiada swoje ostateczne zwycięstwo nad siłami zła i śmierci. To nie miedziany wąż ocala ginących Izraelitów, lecz wołanie do Pana i posłuszeństwo Bożemu nakazowi.

 

CYTATY


Bóg do grzesznika: Sporządź węża i umieść go na wysokim palu; wtedy każdy ukąszony, jeśli tylko spojrzy na niego, zostanie przy życiu

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 78,1-2.34-38)

REFREN: Wielkich dzieł Boga nie zapominajmy.

Słuchaj, mój ludu, nauki mojej, nakłońcie wasze uszy na słowa ust moich. Do przypowieści otworzę me usta, wyjawię tajemnice zamierzchłego czasu.

Gdy ich zabijał, wtedy Go szukali, nawróceni garnęli się do Boga. Przypominali sobie, że Bóg jest ich opoką, że Bóg najwyższy jest ich Zbawicielem.

Lecz oszukiwali Go swymi ustami i kłamali Mu swoim językiem. Ich serce nie było Mu wierne, w przymierzu z Nim nie byli stali.

On jednak będąc miłosierny odpuszczał im winę i nie zatracał, gniew swój często powściągał i powstrzymywał swoje wzburzenie.

[01][02]

 

PSALM

Twarde serca  78,1-2.34-38

PSALM 78AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: 538 przed Chrystusem (po wygnaniu)


O PSALMIE • Psalm 78 to pieśń pouczająca. Słuchaj, mój ludu, nauki mojej… Do przypowieści otworzę me usta, wyjawię tajemnicę zamierzchłego wieku. Celem tego długiego, ponad 70-wersetowego psalmu jest wspominanie wydarzeń przeszłości i wyciągnięcie z nich lekcji dotyczącej teraźniejszości narodu wybranego. Psalm przypomina zatem homilię. Widać w nim wpływy tradycji mądrościowych oraz deuteronomistycznych.

Zachęca on do wierności Bożym drogom i przykazaniom. Autor skupia się na historii Wyjścia, przedstawiając ją na zasadzie zamykającego się koła, znanego choćby z Księgi Sędziów: grzech ludu – kara – wołanie do Pana – wybawienie – grzech ludu itd. W ostatniej części psalmu opisuje odrzucenie pokoleń północnych i wybranie Dawida.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy dziś fragment wspominający wędrówkę Izraela przez pustynię i kary, które Pan zsyłał za ich niewierność. Dzięki nim naród wybrany zwracał się znów do Boga, lecz trwało to, jak stwierdza psalmista, tylko chwilę. Ich serce nie było wierne,  nie byli stali w zawartym z Nim Przymierzu. Autor podkreśla nie tyle zagniewanie Boga, ile Jego wielkie miłosierdzie. O wiele częściej niż do karania ludu uciekał się On do cierpliwości i przebaczenia.

 

CYTATY


O Boskiej cierpliwości: gniew swój często powściągał i powstrzymywał swoje wzburzenie

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu do Filipian

(Flp 2,6-11) Chrystus Jezus, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w zewnętrznym przejawie, uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci - i to śmierci krzyżowej. Dlatego też Bóg Go nad wszystko wywyższył i darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych. I aby wszelki język wyznał, że Jezus Chrystus jest PANEM - ku chwale Boga Ojca.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Krzyż oczami Nieba  Flp 2,6-11

LIST DO FILIPIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Korynt • DATA: 57–58 r. • ADRESACI: mieszkańcy Filippi


O KSIĘDZE • List do mieszkańców Filippi św. Paweł napisał co najmniej kilka lat po swoim pobycie w greckim mieście, w latach 50–53, opisanym zresztą w Dziejach Apostolskich (16,12-40). To kolejny z tzw. listów więziennych. W krótkim, czterorozdziałowym liście brak systematycznej teologii, znanej z innych dzieł św. Pawła. To list pisany jako podziękowanie za serdeczność Filipian. Odnajdujemy co najwyżej odwołania do doświadczenia cierpienia, a także próby umocnienia radości we wspólnocie chrześcijańskiej.

KONTEKST • Tym bardziej zaskakujący jest piękny hymn, umieszczony w drugim rozdziale, który usłyszymy w ramach drugiego czytania. To hymn o kenozie Chrystusa. Opisuje uniżenie Syna Bożego. Od strony teologicznej znajdujemy tu jasne stwierdzenie o boskiej naturze Jezusa (istniejąc w postaci Bożej) i Jego egzystencji przed narodzeniem.

ZANIM USŁYSZYSZ • W świetle całej Liturgii Słowa hymn ukazuje nijako boską perspektywę całego ziemskiego życia Jezusa, a przede wszystkim Jego męki i śmierci.    

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


HYMN O KENOZIE Chrystusa opisuje uniżenie Syna Bożego. On, który istniał w postaci Bożej, dosłownie ‘nie był neurotycznie przywiązany do swej równości Bogu i nie uznał tego za swoje prawo’ (gr. harpagmon hegeomai) • W opinii większości Paweł opisuje tu preegzystencję Chrystusa: czas, kiedy żył On z Ojcem jako druga z osób Trójcy. Z tego życia zrezygnował dla nas • Inni widzą tu nawiązanie do ziemskiego życia Jezusa, w którym jako Syn Boży zrezygnował z drogi Mesjasza pełnego mocy, a wybrał pokorną drogę Sługi, niesłychaną drogę Mesjasza Ukrzyżowanego.

• Apostoł pisze, że Chrystus sam uniżył się i ogołocił ze swojej chwały, dosłownie ‘opróżnił jak naczynie’ (gr. kenoo), które wyrzeknie się chwały, a wypełnione zostanie ludzkim grzechem, kruchością i cierpieniem, stając się posłusznym aż do śmierci na krzyżu. Ten, który uniżył się jako człowiek, został wywyższony przez Ojca. Jego imię to odtąd Pan (Kyrios), przed którym zgina się kolano wszelkich istot na ziemi, pod ziemią i pod niebem.

• KENOZA I OGOŁOCENIE • Chrystusa jest wzorem dla chrześcijanina. Jeśli nie potraktujemy naszego życia jako czegoś, co słusznie nam się należy, i oddamy je z ufnością w ręce Ojca, jeśli opróżnimy nasze serce jak naczynie i damy mu się napełnić Jego Słowem i Duchem, będziemy mieli udział nie tylko w Krzyżu, ale i w chwale Chrystusa.

 

 

CYTATY


Św. Paweł o posłuszeństwie Jezusa: Uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci, i to śmierci krzyżowej

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Jana

(J 3,13-17)

Jezus powiedział do Nikodema: Nikt nie wstąpił do nieba, oprócz Tego, który z nieba zstąpił - Syna Człowieczego. A jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak potrzeba, by wywyższono Syna Człowieczego, aby każdy, kto w Niego wierzy, miał życie wieczne. Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by świat został przez Niego zbawiony.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Jezus wywyższony  J 3,13-17

EWANGELISTA: św. Jan • CZAS POWSTANIA: ok. 90 r.

KATEGORIA: dialog • MIEJSCE: Jerozolima • CZAS: ok. 33 r. • BOHATEROWIE: Jezus, Nikodem • Wersje: brak


NIKODEM • O Nikodemie, dostojniku żydowskim, faryzeuszu, wspomina tylko św. Jan. W jego ewangelii pojawia się trzy razy: rozmowa z Jezusem (3 rozdział) podczas dyskusji strażników z arcykapłanami i faryzeuszami, czy pojmać Jezusa (7 rozdział): Nikodem stanął wtedy w Jego obronie, mówiąc: Czy Prawo nasze potępia człowieka, zanim go wpierw nie przesłucha i nie zbada, co czyni? podczas pogrzebu Jezusa (rozdział 19): Józef z Arymatei poprosił Piłata o ciało Jezusa, a Nikodem przyniósł sto funtów mieszaniny mirry i aloesu.

KONTEKST • Podczas nocnej rozmowy Jezusa z Nikodemem pojawia się odniesienie do historii węża wywyższonego na pustyni przez Mojżesza (patrz: I CZYTANIE). Jezus porównuje scenę opisaną w Księdze Liczb do swojego wywyższenia na krzyżu. W Synu przybitym do drzewa Bóg pokona zło i grzech wraz z jego śmiercionośnym jadem. Spojrzenie z wiarą na Ukrzyżowanego będzie niosło życie grzesznikom, tak jak spojrzenie na węża wywższonego na pustyni ocalało ginących Izraelitów. 

ZANIM USŁYSZYSZ • Jezus przypomina Nikodemowi, że Bóg kocha nie tylko Izraela, ale cały zepsuty, pogański, pęknięty ludzki świat: Tak Bóg umiłował świat… to jedno z niewielu miejsc u Jana, gdzie świat (gr. kosmos) przyjmuje tak pozytywne znaczenie. Syn nie został posłany, aby wydać wyrok potępiający, lecz aby uleczyć ludzki świat.

 

LINKI


A jak Mojżesz wywyższył węża na pustyni, tak potrzeba, by wywyższono Syna Człowieczego, aby każdy, kto w Niego wierzy, miał życie wieczne (J 3,14)

Lb 21,4-9 (I CZYTANIE): Wtedy rzekł Pan do Mojżesza: “Sporządź węża i umieść go na wysokim palu; wtedy każdy ukąszony, jeśli tylko spojrzy na niego, zostanie przy życiu”.

Mdr 16,5: Albowiem i wtedy, gdy dosięgła ich straszna wściekłość gadów i ginęli od ukąszeń krętych wężów, gniew Twój nie trwał aż do końca Dla napomnienia spadła na nich krótka trwoga, ale mieli znak zbawienia na pamiątkę nakazu Twego prawa. A kto się zwrócił do niego, ocalenie znajdował nie w tym, na co patrzył, ale w Tobie, Zbawicielu wszystkich

Tak bowiem Bóg umiłował świat, że Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne (J 3,16)

Rz 8,32: On, który nawet własnego Syna nie oszczędził, ale Go za nas wszystkich wydał, jakże miałby także wraz z Nim wszystkiego nam nie darować?

1J 4,9: W tym objawiła się miłość Boga ku nam, że zesłał Syna swego Jednorodzonego na świat, abyśmy życie mieli dzięki Niemu

 

CYTATY


Ewangelia o miłości Ojca do ludzi: Syna swego Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął

Jezus jednoznacznie: Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił

1/5
Mojżesz i miedziany wąż, Antoon van Dyck, ok. 1620, Museo del Prado, Hiszpania
2/5
Podniesienie Krzyża, Gustave Doré, XIX wiek
3/5
Żółty Chrystusbna Krzyżu, Gauguin, 1889r, Albright - Knox Art. Gallery, Buffalo, Nowy York
4/5
Chrystus św. Jana od Krzyża, Salvador Dali, 1951 r., Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow, Szkocja
5/5
Krzyż w lesie, Caspar David Friedrich, 1812 r., Kunstmuseum, Düsseldorf
poprzednie
następne

 

TWEETY


href=”https://twitter.com/hashtag/jutroniedziela”
data-widget-id=”505499076377333762″>tweety o #jutroniedziela


TRENDY


#JakMojżeszWywyższyłWęża

Bóg pragnął posłużyć się Mojżeszem i miedzianym wężem, aby uzdrowić Izraelitów. Podobnie Chrystus posługuje się swoją Matką, świętymi, a nawet ich wizerunkami oraz wizerunkiem krzyża, aby pomóc również i nam. Nie bądźmy jak Izraelici, którzy pogardzili darem Bożym. (ks. Jacek Stefański)

Wąż przytwierdzony na palu przez Mojżesza spełniał rolę jakby piorunochronu i zapowiadał inny „piorunochron”, świadczący o ogromnym Miłosierdziu Boga, a stał się nim Chrystus przytwierdzony do krzyżowego drzewa. (ks. Bogdan Poniży)

Niezadowolenie jest jak jad węża – uśmierca człowieka duchowo. Hebrajczycy sami się katowali, widząc wszędzie zło; oskarżali się nawzajem, szemrali przeciw Mojżeszowi i Bogu. To było im za gorąco, to za zimno. Droga była zbyt męcząca, zdrowie nie dopisywało, jedzenie było marne. (o. Wojciech Żmudziński SJ)

Dlaczego, Panie Boże, mam takie życie, dlaczego tak strasznie mi trudno? Dlaczego mi się coś nie udało? Dlaczego nie zrealizowało się to, o czym marzyłem/marzyłam? (…) czasem nawet nie uważamy tego za grzech, czasem czynimy z tego modlitwę. Któż w tym dostrzeże syk węża? W uskarżaniu się na to, jakie jest życie? (o. Augustyn Pelanowski)

 

#PotrzebaByWywyższonoSyna

Bez krzyża można być księdzem, bez krzyża można być biskupem, bez krzyża można być nawet papieżem, ale a nie można być bez krzyża uczniem Jezusa. (Papież Franciszek)

I ta pieśń, którą śpiewamy w Wielkim Poście, mówi tak: w krzyżu cierpienie. I nam się wydaje, że w tym jest cała tajemnica krzyża. (ks. Jan Rusiecki)

 

ZAMIAST STU SŁÓW



Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >