video-jav.net

Jutro Niedziela – XXV zwykła B

Często pytamy: Czy Bóg jest sprawiedliwy? Oto sprawiedliwość Jezusa

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

 

W dramatycznych sytuacjach, podczas życiowych kryzysów, często pytamy: Czy Bóg jest sprawiedliwy? Gdzie sprawiedliwość, gdy dotyka mnie niesłuszna obelga, gdy ktoś wprowadził mnie w pułapkę? Gdzie sprawiedliwość, gdzie Bóg, gdy mimo oczywistości sprawy, to ja pozostanę ofiarą, a mój oprawca okaże się “niewinny”?

To dramatyczne pytanie zyskuje w dzisiejszej Liturgii Słowa przedziwną odpowiedź. Najpierw Księga Mądrości (PATRZ: PIERWSZE CZYTANIE) rysuje obraz Sprawiedliwego. Stoi po stronie ofiar, nie sędziów. Jest niewygodny, staje się znakiem sprzeciwu. Mówi o sobie wprost, że jest ukochanym dzieckiem Boga. Z tych dwóch powodów jest prześladowany. Ale odpowiada nie agresją, lecz łagodnością i cierpliwością. Trudno o taką sprawiedliwość, prawda? To przecież nierealne.

Owszem, niemal niemożliwe. Z jednym wyjątkiem (PATRZ: EWANGELIA). Takim sprawiedliwym z Księgi Mądrości okazał się Jezus. Bóg. Pierwszy sprawiedliwy.

 

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA PIĄTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy zachowując Boże przykazania, zasłużyli na życie wieczne • CZYTANIA: Księga Mądrości 2,12.17-20 Psalm 54,3-6.8 • List św. Jakuba Apostoła 3,16-4,3 Ewangelia wg św. Marka 9,30-37

 

• CHMURA SŁÓW •

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Mądrości

(Mdr 2,12.17-20)

Bezbożni mówili: Zróbmy zasadzkę na sprawiedliwego, bo nam niewygodny: sprzeciwia się naszym sprawom, zarzuca nam łamanie prawa, wypomina nam błędy naszych obyczajów. Zobaczmyż, czy prawdziwe są jego słowa, wybadajmy, co będzie przy jego zejściu. Bo jeśli sprawiedliwy jest synem Bożym, Bóg ujmie się za nim i wyrwie go z ręki przeciwników. Dotknijmy go obelgą i katuszą, by poznać jego łagodność i doświadczyć jego cierpliwości. Zasądźmy go na śmierć haniebną, bo - jak mówił - będzie ocalony.

 

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Śmierć dla próby • Mdr 2,12.17-20

Okrutny sposób wypróbowania “sprawiedliwego” wymyślili “bezbożni” z przypowieści w Księdze Mądrości. Wielu tak “eksperymentowało” z Jezusem

KSIĘGA: MądrościAUTOR: anonimowy mędrzec • CZAS POWSTANIA: czasy hellenistyczne, I w. przed Chr. • KATEGORIA: literatura mądrościowa


MĄDROŚĆ KIERUJE ŻYCIEM • Dawniej księga nazywana była “Mądrością Salomona” – uważano bowiem, że to właśnie król Salomon, postać stojąca u początków literatury mądrościowej Starego Testamentu, był jej autorem. Jednak szczegółowe badania językowe nad księgą dowiodły, że autorem księgi jest prawdopodobnie zhellenizowany Żyd żyjący w Aleksandrii. Są też teorie mówiące o tym, że pierwsza część dzieła powstała w Palestynie. W tradycyjnym podziale Starego Testamentu umieszczona jest w grupie siedmiu ksiąg dydaktycznych. Księga dzieli się na trzy części: • pierwsza część (rozdziały 1-5) mówi o Mądrości kierującej życiem człowieka • druga (rozdziały 6-9) to hymn pochwalny na cześć upersonifikowanej Mądrości • trzecia zaś (10-19) skupia się na roli, jaką Mądrość Boża odgrywa w historii Izraela. 

ŚWIAT WEDŁUG BEZBOŻNYCH • Czytanie pochodzi z pierwszej części Księgi. To fragment przypowieści o ludziach bezbożnych, którzy ściągają śmierć słowem i czynem (PATRZ: 1,16-2,22). Swoje istnienie rozumieją jako przypadkowe, życie traktują incydentalnie: Nuże więc, korzystajmy z tego, co dobre, skwapliwie używajmy świata w młodości! • Jednak nie poprzestają tylko na tym. Planują atak na niewinnego. 

“WYPRÓBOWAĆ” SPRAWIEDLIWEGO • Fragment, który usłyszymy, to kolejny opis bezbożnych: Zróbmy zasadzkę na sprawiedliwego. Słuchając, zwróćmy uwagę na powody agresji: • 1. bo jest nam niewygodny 2. wybadajmy, co będzie przy jego zgonie… jeśli jest synem Bożym, Bóg ujmie się za nim. Ten drugi powód jest znaczący: to wyrafinowana próba • Tradycja chrześcijańska odniosła ten tekst do cierpień Chrystusa.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Sprawiedliwy z Księgi Mądrości zostaje poddany próbie ekstremalnej: w majestacie prawa bezbożni chcą go skazać na śmierć. Przecież pokładał nadzieję w swoim Bogu, powinien go więc ocalić (Mdr 2,18.20). Strategia bezbożnych ukazuje, z kim tak naprawdę walczą. Ich przeciwnikiem jest Bóg, którego prawa kwestionują, i któremu rzucają wyzwanie, prześladując jego sługi. Czy ujmie się za nimi? Według filozofii bezbożnych nie. Za dużo już przeżyli na tej ziemi, za dużo uczynili zła, aby wierzyć jeszcze, że Bóg przejmuje się losem ludzi. A jednak, jak mówi dalej autor Księgi Mądrości, Tak pomyśleli i pobłądzili, bo własna złość ich zaślepiła.  Nie pojęli tajemnic Bożych, nie spodziewali się nagrody za prawość i nie docenili odpłaty dusz czystych (2,21-22). Bóg ratuje swoich sprawiedliwych z ręki bezbożnych, a jeśli już dopuści do nich śmierć i cierpienie, to nagroda dla nich będzie niezmierzona. Odważyli się mu przecież zaufać. Stali się znakiem sprzeciwu wobec świata.

 

TRANSLATOR


Zróbmy zasadzkę na sprawiedliwego… (Mdr 2,12) • greckie enedreuo znaczy dosłownie ‘ułożyć się i oczekiwać na kogoś’, jak w w zasadzce, polując na ludzi, jak myśliwy na zwierzynę. 

…bo nam niewygodny… (Mdr 2,12) • dosłownie dyschrestos, po grecku to znaczy ‘ciężki do użycia, niedający się wykorzystać’: Sprawiedliwy nie daje się naiwnie wykorzystać do planów bezbożnych. Sprzeciwia się bezprawiu, wypomina błędy obyczajów, jednym zdaniem – jest chodzącym wyrzutem sumienia. 

Wypomina nam błędy naszych obyczajów (Mdr 2,12) • Greckie epifemidzo oznacza wypowiadanie słów, które ściąga na głowę człowieka jakieś dramatyczne wydarzenie. 

Dotknijmy go obelgą i katuszą (Mdr 2,19) • greckie etadzo znaczy ‘sprawdzać, testować’. 

Zasądźmy go na śmierć haniebną, bo jak mówił będzie ocalony (Mdr 2,20) • Dosłownie: ze słów jego wynika, że ma jakąś ochronę, ktoś się o niego troszczy, dogląda go, czeka go jakieś nawiedzenie (gr. episkope).

 

LINKI


Zróbmy zasadzkę na sprawiedliwego… (Mdr 2,13)

Jr 11,19: Ja zaś, jak potulny baranek, którego prowadzą na zabicie, nie wiedziałem, że powzięli przeciw mnie zgubne plany

Jr 20,10: Wszyscy zaprzyjaźnieni ze mną wypatrują mojego upadku

Mk 14,1-2: Arcykapłani i uczeni w Piśmie szukali sposobu, jak by Jezusa podstępem ująć i zabić. Lecz mówili: “Tylko nie w święto, żeby nie było wzburzenia między ludem”

…bo nam niewygodny: sprzeciwia się naszym sprawom, zarzuca nam łamanie prawa, wypomina nam błędy naszych obyczajów (Mdr 2,13)

J 5,16: Żydzi prześladowali Jezusa, że czynił takie rzeczy w szabat…Tym bardziej usiłowali Go zabić, bo nie tylko nie zachowywał szabatu, ale nadto Boga nazywał swoim Ojcem…

…jeśli sprawiedliwy jest synem Bożym, Bóg ujmie się za nim i wyrwie go z ręki przeciwników (Mdr 2,18)

Ps 22,8-9: Szydzą ze mnie wszyscy…: “Zaufał Panu, niechże go wyzwoli, niechże go wyrwie, jeśli go miłuje”

Mt 27, 41-43: Arcykapłani wraz z uczonymi w Piśmie i starszymi, szydząc, powtarzali… “Zaufał Bogu, niechże Go teraz wybawi, jeśli Go miłuje. Przecież powiedział: Jestem Synem Bożym”

Dotknijmy go obelgą i katuszą, by poznać jego łagodność i doświadczyć jego cierpliwości. Zasądźmy go na śmierć haniebną, bo – jak mówił – będzie ocalony (Mdr 2,19)

Iz 53,7: Dręczono go, lecz sam pozwolił się gnębić, nawet nie otworzył ust swoich. Jak baranek na rzeź prowadzony, jak owca niema wobec strzygących ją…

Mt 27,12: A gdy Go oskarżali arcykapłani i starsi, nic nie odpowiadał. Wtedy zapytał Go Piłat: “Nie słyszysz, jak wiele zeznają przeciw tobie?” On jednak nie odpowiedział mu na żadne pytanie, tak że namiestnik bardzo się dziwił

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 54,3-6.8)

REFREN: Pan podtrzymuje całe moje życie

Wybaw mnie, Boże, w imię swoje,

mocą swoją broń mojej sprawy.

Boże, wysłuchaj mojej modlitwy,

nakłoń ucha na słowo ust moich.

Bo powstają przeciwko mnie pyszni,

gwałtownicy czyhają na me życie,

nie mają oni Boga

przed swymi oczyma.

Oto mi Bóg dopomaga,

Pan podtrzymuje me życie.

Będę Ci chętnie składać ofiarę

i sławić Twe dobre imię.

[01][02]

 

PSALM

Oczami ofiary Ps 54, 3-6.8

Psalm 54 to modlitwa człowieka, na którego życie czyhają przeciwnicy. To skarga, ale i pewność, że Bóg uratuje sprawiedliwego

PSALM 54 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii, przed 586 r. przed Chr.


WYDAĆ DAWIDA • Gdy Zifejczycy przybyli do Saula, mówiąc: “Oto Dawid u nas się ukrywa” – głosi werset poprzedzający Psalm 54. Mowa o wydarzeniu opisanym w Pierwszej Księdze Samuela (23,19). Dawid ukrywał się wtedy przed zazdrosnym o sławę królem Saulem. Ukrył się na pustyni Zif. Niestety, mieszkańcy Zif poinformowali Saula o miejscu ukrywania się Dawida. To ten kontekst skłonił Dawida – według tradycji żydowskiej – do napisania psalmu: Wybaw mnie, Boże, w imię swoje.

PSALM BŁAGALNYPsalm należy do gatunku indywidualnej modlitwy błagalnej (tefillah) – to 40% wszystkich psalmów. To wołanie do Boga o interwencję, zawierające opis sytuacji cierpienia i ufność w to, że modlitwa zostanie wysłuchana. Psalm rzeczywiście mógł powstać w epoce monarchii i być recytowany przez króla błagającego o wybawienie z rąk nieprzyjaciół. Niektórzy przypisują jego kompozycję Jozjaszowi. W istocie psalm trudno przypisać do konkretnej postaci historycznej i do konkretnej epokiModlitwy błagalne były częścią rytuału wielkich dni postu i pokuty, obchodzonych przez całą wspólnotę Izraela. Wyznawano wtedy grzechy i błagano o pomoc w sytuacji zagrażających ludowi nieszczęść, takich jak: wojna, przegrana bitwa, głód, susza, epidemia.

SKARGA I UFNOŚĆ • Usłyszymy cały Psalm 54. O ile w pierwszym czytaniu “weszliśmy w skórę” bezbożnych, o tyle tym razem patrzymy oczami sprawiedliwego, osaczonego, na którego tamci czyhają  • Zwróćmy uwagę, że to kolejny psalm, którym mógł modlić się Jezus w sytuacji trwogi przed śmiercią. Ojcowie Kościoła widzieli w nim modlitwę cierpiącego Chrystusa oraz prześladowanego Kościoła.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 3,16-4,3)

Gdzie bowiem zazdrość i żądza sporu, tam też bezład i wszelki występek. Mądrość zaś /zstępująca/ z góry jest przede wszystkim czysta, dalej, skłonna do zgody, ustępliwa, posłuszna, pełna miłosierdzia i dobrych owoców, wolna od względów ludzkich i obłudy. Owoc zaś sprawiedliwości sieją w pokoju ci, którzy zaprowadzają pokój. Skąd się biorą wojny i skąd kłótnie między wami? Nie skądinąd, tylko z waszych żądz, które walczą w członkach waszych. Pożądacie, a nie macie, żywicie morderczą zazdrość, a nie możecie osiągnąć. Prowadzicie walki i kłótnie, a nic nie posiadacie, gdyż się nie modlicie. Modlicie się, a nie otrzymujecie, bo się źle modlicie, starając się jedynie o zaspokojenie swych żądz.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Skąd się biorą wojny? Jk 3, 16 – 4,3

Skąd się bierze całe zło na świecie? “Z żądz” odpowiada stanowczo Jakub. “Waszych żądz”. Lektura obowiązkowa dla tych, co chcą reformować świat

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST JAK HOMILIA Kontynuujemy lekturę listu św. Jakuba. Przypomnijmy: Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, brat Pański, przełożony wspólnoty jerozolimskiej. Doskonale wyczuwa się jego autorytet oraz znajomość zwyczajów judaizmu Według innej wersji list napisał uczeń Jakuba, tworzący pod koniec I w. Świadczyłaby o tym m.in. doskonała greka, którą posługuje się piszący Najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest przypisanie listu apostołowi, który posługuje się sekretarzem Istotę listu stanowi seria pouczeń moralnych, często dość luźno ze sobą powiązanych, stanowiących praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.

WIARA I UCZYNKI Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to  troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną W dzisiejszym czytaniu Jakub akcentuje nierozłączną więź pomiędzy wiarą i uczynkami. Bez czynów wiara jest martwa.

 

TRANSLATOR


• Gdzie zazdrość i żądza sporu, tam też bezład i wszelki występek. Żądza sporu, gr. eritheia, oznacza samolubne ambicje, egoistyczne poszukiwanie własnego dobra i kariery, prowadzące do zamieszania, bezładu (akatastasia) a także złych czynów.

• Mądrość z wysoka jest… wolna od względów ludzkich (adiakritos) i obłudy. Gr. adiakritos oznacza brak skłonności do osądzania i dzielenia, bezstronność, a równocześnie stałość, nieuleganie względom i naciskom innych. Bez obłudy – anhypokritos – nie zakłada maski, nie udaje kogoś innego.

• Skąd się biorą wojny i skąd kłótnie między wami? Nie skądinąd, tylko z waszych żądz, które walczą w członkach waszych. Żądza hedone, to nie pragnienie, epithymia, naturalne dla ludzkiego rozwoju, ale kult przyjemności, podążanie za nią za wszelką cenę.

Modlicie się, a nie otrzymujecie, bo się źle modlicie, starając się (gr. dapanao) jedynie o zaspokojenie swych żądz (gr. hedone). Gr. dapanao oznacza wydawanie czegoś, zużywanie, płacenie. Niewysłuchana modlitwa to ta, którą zużywamy, prosząc o to, aby Bóg dostarczał nam kolejnych przyjemności.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 9,30-37)

Jezus i Jego uczniowie podróżowali przez Galileę, On jednak nie chciał, żeby kto wiedział o tym. Pouczał bowiem swoich uczniów i mówił im: Syn Człowieczy będzie wydany w ręce ludzi. Ci Go zabiją, lecz zabity po trzech dniach zmartwychwstanie. Oni jednak nie rozumieli tych słów, a bali się Go pytać. Tak przyszli do Kafarnaum. Gdy był w domu, zapytał ich: O czym to rozprawialiście w drodze? Lecz oni milczeli, w drodze bowiem posprzeczali się między sobą o to, kto z nich jest największy. On usiadł, przywołał Dwunastu i rzekł do nich: Jeśli kto chce być pierwszym, niech będzie ostatnim ze wszystkich i sługą wszystkich! Potem wziął dziecko, postawił je przed nimi i objąwszy je ramionami, rzekł do nich: Kto przyjmuje jedno z tych dzieci w imię moje, Mnie przyjmuje; a kto Mnie przyjmuje, nie przyjmuje Mnie, lecz Tego, który Mnie posłał.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Bez odpoczynku? Mk 9,30-37

Postawa Jezusa potwierdza w pełni obraz Sprawiedliwego z Księgi Mądrości. Co więcej, uczy jej swoich uczniów, a to już trudniejsze

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60-70 r.

KATEGORIA: dialog • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: w drodze do Kafarnaum, Kafarnaum • BOHATEROWIE: Jezus, uczniowie, dziecko • WERSJE: Mt 16,13-25 Łk 9,18-24


DRUGA CZĘŚĆ MARKA • Od tej niedzieli rozpoczynamy lekturę drugiej części Ewangelii św. Marka. Przypomnijmy: w pierwszej (rozdziały: 1,1-8,30) Jezus przez mowy i cuda objawia się jako Mesjasz i zaprasza swoich uczniów do zrozumienia Królestwa Bożego. Odpowiedź na pytanie: Kim jest Jezus, to zresztą główny temat Marka • Wyznanie Piotra (patrz XXIV Niedziela Zwykła) to punkt zwrotny Ewangelii. Od tego momentu Jezus zaprzestał czynienia cudów i wkroczył na drogę do Jerozolimy. Wyjaśnia uczniom swoją misję przez odwołanie do cierpiącego i uwielbionego Syna Człowieczego i wyraźnie wzywa do wejścia do Królestwa Bożego. 

SPRAWIEDLIWY Z KSIĘGI MĄDROŚCI Fragment ewangelii, który usłyszymy, zawiera w sumie trzy sceny:Jezus zapowiada swoją mękę i zmartwychwstanieuczniowie sprzeczają się, kto z nich jest największyJezus wypowiada regułę pierwszeństwa i ukazuje dziecko Fragment ten pokazuje, jak w Jego życiu w stu procentach realizuje się historia sprawiedliwego z Księgi Mądrości. 

JEZUS – SPRAWIEDLIWY Z KSIĘGI MĄDROŚCI


Historia sprawiedliwego z Księgi Mądrości w stu procentach realizuje się w życiu Jezusa. Tak jakby natchniony autor pisał o Nim, opisując dramat odwiecznego zmagania między złem i dobrem: 

znak sprzeciwu dla swoich, niewygodny pod każdym względem dla panującej kasty kapłanów, 

chełpi się, że zna Boga i nazywa się Jego synem (PATRZ: Mdr 2,13 – werset pominięty w I CZYTANIU), 

w jego życiu realizuje się także najdramatyczniejszy ze scenariuszy: bezbożni skazują sprawiedliwego na śmierć. Dotykają go obelgą i katuszami, 

On rzeczywiście odpowiada łagodnością i cierpliwością (PATRZ: Mdr 2,19). 

JESZCZE O EWANGELII


• Marzenia o przeciętności. Jezus porywa się na zło i wygrywa. Kiedy jednak swoją postawę próbuje zaszczepić uczniom, ci reagują milczeniem i bojaźnią (Mk 9,31-32). Myślą: dlaczego Mistrz, który tak dobrze się zapowiada, cudotwórca kochany przez ludzi, miałby zginąć z ich rąk? Widzieli go raczej na drodze do sławy, a siebie samych jako potężnych i szanowanych u jego boku. W drodze posprzeczali się nawet, dzieląc między siebie najzaszczytniejsze miejsca (Mk 9,34). Uczniowie nie chcą być jak ich Mistrz. Marzą o normalnym, przeciętnym życiu. 

• Wystarczy zaufanie. Trudno jednak mieć takie marzenia, kiedy się chodzi u boku Jezusa. Pan, przywoławszy ich, mówi: Jeśli kto chce być pierwszym, niech będzie ostatnim ze wszystkich i sługą wszystkich! (Mk 9,35). Potem stawia przed nimi dziecko, aby pokazać, jakiej postawy oczekuje od nich. Wystarczy zaufanie, nie potrzeba ogromnej odwagi.

 

TWEETY


Jezusowa rada: Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco

Jezus bez wytchnienia dla siebie, zawsze ze swoim stadem: Zlitował się nad nimi, byli bowiem jak owce nie mające pasterza

 

ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXIV zwykła B

Krzyż to nie tylko narzędzie egzekucji, na którym Jezus został stracony

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

 

Kiedy Jezus pierwszy raz powiedział o krzyżu, uczniowie nie mieli pojęcia, że krzyż to nie tylko metafora losu, ale narzędzie egzekucji, na którym Jezus zostanie stracony.

Ten krzyż zapowiedziała już Trzecia Pieśń Sługi Jahwe (I CZYTANIE). Nie mówi wprost o drzewie krzyża, ale zapowiada, jak oczekiwany Mesjasz zwycięży. Ten krzyż oznacza nie tylko mękę i śmierć Jezusa, ale także Jego solidarność z cierpiącym człowiekiem (PSALM). Krzyż to pociecha dla cierpiących, że tak jak ja – cierpiał sam Bóg. A może trudna prawda, że prawdziwy zwrot na drodze wiary dokonuje się właśnie przez cierpienie?

Ten krzyż to miłość bliźniego (II CZYTANIE), to powierzona nam przez Boga misja oraz wezwanie do dawania siebie innym. Ten krzyż to brama nowego życia.

 

PUNKT WYJŚCIA


DWUDZIESTA CZWARTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy służąc Bogu, mogli doświadczyć jego miłosierdzia • CZYTANIA: Księga Izajasza 50,5-9a • Psalm 116A(114),1-2.3-4.5-6.8-9 • List św. Jakuba Apostoła 2,14-18 • Ewangelia wg św. Marka 8,27-35

CHMURA SŁOWA • Słowo KRZYŻ pada tylko raz. Mimo tego, to krzyż właśnie będzie najczęściej, choć nie wprost, wybrzmiewającym słowem • Najczęściej usłyszymy słowa: PAN (8), BÓG (6), UCZNIOWIE (4)

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 50,5-9a)

Pan Bóg otworzył Mi ucho, a Ja się nie oparłem ani się cofnąłem. Podałem grzbiet mój bijącym i policzki moje rwącym Mi brodę. Nie zasłoniłem mojej twarzy przed zniewagami i opluciem. Pan Bóg Mnie wspomaga, dlatego jestem nieczuły na obelgi, dlatego uczyniłem twarz moją jak głaz i wiem, że wstydu nie doznam. Blisko jest Ten, który Mnie uniewinni. Kto się odważy toczyć spór ze Mną? Wystąpmy razem! Kto jest moim oskarżycielem? Niech się zbliży do Mnie! Oto Pan Bóg Mnie wspomaga. Któż Mnie potępi?

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Trzecia pieśń Sługi  Iz 50,5-9

 

Zadziwiające, kilka wieków przed narodzeniem Jezusa powstaje utwór, który szczegółowo Go opisuje. Zwłaszcza Jego cierpienie i mękę

 

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: pieśń


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66). Ale kim jest autor czytania, które usłyszymy?

PIEŚNI SŁUGI JAHWE • Druga część, zwana Księgą Pocieszenia, zawiera cztery Pieśni Sługi Jahwe. Ukazują one tajemniczą osobę – zbawiciela, który swoim cierpieniem gładzi grzechy ludu Bóg ustanawia go przymierzem dla ludów i światłością narodów (Pierwsza pieśń: Iz 42,1-9); tym, który  ma zanieść jego zbawienie aż po krańce ziemi (Druga pieśń: Iz 49,1-7) Trzecia (Iz 50,4-9) i Czwarta pieśń (Iz 52,13 – 53,12) opisują ogrom cierpień, jakie wybrany musi znieść, aby spełnił się plan Boży Żydzi widzieli w jego losie historię Jeremiasza lub swego narodu, a chrześcijanie dostrzegli zapowiedź Chrystusa.

ZAPOWIEDŹ MĘKI • Niezwykle wymowne są Trzecia i Czwarta pieśń Sługi Jahwe, zawierające niektóre szczegóły dotyczące męki Jezusa. Zadziwiające, że kilka wieków przed narodzeniem Jezusa powstaje utwór tak szczegółowo zapowiadający Jego samegoUsłyszymy to w pierwszym czytaniu. To fragment III Pieśni Sługi Pańskiego. Zwróćmy uwagę na opis doświadczenia cierpienia, której zostaje poddany Sługa Jahwe, a także na • źródło siły cierpiącego: jest nim Słowo Boga.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Uczeń BogaRozpoczynając opowiadanie w pierwszej osobie, Sługa sam opowiada swoją historię. Bóg obdarzył go językiem wymownym, słowem, które dawało pokrzepienie strudzonym. Tego słowa wybrany uczył się od samego Boga, który każdego ranka otwierał jego uszy, aby słuchał (Iz 50,4). Sługa to uczeń Boga. Uczeń, który bardzo różni się od reszty narodu wybranego. On sam podkreśla, że wobec Bożego Słowa nigdy nie opierał się ani nie cofał (Iz 50,5). To dość słabe określenie dwóch czasowników, które w innych miejscach Biblii oznaczają dosłownie bunt (Lb 20,10) oraz zdradę (Iz 59,13; Ps 78,57; 80,19) Izraela. Sługa jest dla Boga kimś wyjątkowym, kimś, kto wobec zdrady i niewierności innych okazuje swoją wierność.

Twardy jak skałaWierność, z jaką słuchał on Słowa Bożego, czyni go także zdolnym do przyjęcia nadchodzącego cierpienia. Na jego plecy spadają razy, kara przestępców i niewolników. Jego brodę wyrywają rękoma, znak hańby. On nie broni się wobec swoich prześladowców (Iz 50,6). Jest pewien swojej sprawiedliwości i słuszności swojej sprawy. Wobec tych, którzy wytaczają mu proces, stwierdza z niezachwianym przekonaniem – „Pan mnie wspomaga, nie doznam hańby” (Iz 50,7). Sługa uczynił swoją twarz jak głaz (tym samym słowem określa się twardą skałę na pustyni, z której Bóg wyprowadził dla Izraela wodę Pwt 8,15) i oczekuje na Bożą odpłatę.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Tajemnicza postać doczekała się w historii wielu interpretacji, próbujących odkryć jej tożsamość:

Żydzi odnosili ten fragment do proroka Jeremiasza, zamęczonego przez swoich rodaków podczas ucieczki do Egiptu po upadku Jerozolimy do cierpień innych proroków, oraz do prześladowań narodu wybranego

Chrześcijanie bardzo wcześnie dostrzegli w Pieśniach Sługi Pana zapowiedź męki Jezusa On sam podczas kazania w Nazarecie (PATRZ: Łk 4,18) odniósł do siebie słowa I Pieśni. Sposób, w jaki Sługa Pana przyjmuje swoje cierpienia, przywodzi na myśl Jezusa w milczeniu i dobrowolnie przyjmującego swą mękę i niesprawiedliwy proces.

 

TWEETY


Krzyż w Pieśni Sługi Jahwe: Podałem grzbiet mój bijącym i policzki moje rwącym mi brodę. Nie zasłoniłem mojej twarzy przed zniewagami i opluciem

Trzecia pieśń o bliskim zwycięstwie: Blisko jest Ten, który mnie uniewinni

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 116A,1-6.8-9)

REFREN: W krainie życia będę widział Boga

Miłuję Pana, albowiem usłyszał

głos mego błagania,

bo skłonił ku mnie swe ucho

w dniu, w którym wołałem.

Oplotły mnie więzy śmierci,

dosięgły mnie pęta otchłani,

ogarnął mnie strach i udręka.

Ale wezwałem imienia Pana:

„O Panie, ratuj me życie!”

Pan jest łaskawy i sprawiedliwy,

Bóg nasz jest miłosierny.

Pan strzeże ludzi prostego serca:

byłem w niewoli, a On mnie wybawił.

Uchronił bowiem moją duszę od śmierci,

oczy moje od łez, nogi od upadku.

Będę chodził w obecności Pana

w krainie żyjących.

[01][02]

 

PSALM

“Uchronił od śmierci” • Ps 116, 1-9

Daru życia najbardziej doświadcza ten, który był blisko jego utraty. Opisuje to pierwsza część Psalmu 116

Psalm 116 • AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: po wygnaniu (po 538 r. przed Chr.)


HALLELE • Podobnie jak w zeszłym tygodniu, i tym razem usłyszymy psalm należący do grupy Halleli. Przypomnijmy: hallele to grupa trzynastu psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa: Psalmy 145-150 • Psalm 116 to psalm z grupy halleli egipskich. Należy do gatunku dziękczynienia indywidualnego (todah). Recytowano go w Świątyni Jerozolimskiej przy okazji ofiar dziękczynnych oraz składanych ślubów.

PIEŚŃ ŻYCIA • Usłyszymy pierwszą część Psalmu 116. To ta część, w której odnajdziemy treści bliskie doświadczeniu Sługi Jahwe (PATRZ: I CZYTANIE)Modlitwę, wyrażającą wiarę i ufność człowieka przeżywającego śmiertelne niebezpieczeństwo, uzna za swoją każdy, kogo spotkały trudności ponad siły. Ale opisuje ona wdzięczność człowieka, który został wysłuchany przez Pana, ocalony od niebezpieczeństwa, nieszczęścia, choroby lub wrogówTo pieśń tych, którym Pan podarował kolejne życie.

 

TWEETY


Krzyż w Psalmie 116: Oplotły mnie więzy śmierci, dosięgły mnie pęta otchłani, ogarnął mnie strach i udręka

Psalm o bliskim zwycięstwie: Skłonił ku mnie swe ucho w dniu, w którym wołałem

Werset, który “przeczuwa” zmartwychwstanie: Uchronił… moją duszę od śmierci

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 2, 14-18)

Jaki z tego pożytek, bracia moi, skoro ktoś będzie utrzymywał, że wierzy, a nie będzie spełniał uczynków? Czy /sama/ wiara zdoła go zbawić? Jeśli na przykład brat lub siostra nie mają odzienia lub brak im codziennego chleba, ktoś z was powie im: Idźcie w pokoju, ogrzejcie się i najedzcie do syta! - a nie dacie im tego, czego koniecznie potrzebują dla ciała - to na co się to przyda? Tak też i wiara, jeśli nie byłaby połączona z uczynkami, martwa jest sama w sobie. Ale może ktoś powiedzieć: Ty masz wiarę, a ja spełniam uczynki. Pokaż mi wiarę swoją bez uczynków, to ja ci pokażę wiarę ze swoich uczynków.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

“Pokaż wiarę” • Jk 2, 14-18

Jakub, jak zwykle konkretny, też mówi o śmierci, ale nie człowieka, lecz wiary. “Pokażę ci wiarę ze swoich uczynków” – pisze.

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna · DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST JAK HOMILIA Kontynuujemy lekturę listu św. Jakuba. Przypomnijmy: Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, brat Pański, przełożony wspólnoty jerozolimskiej. Doskonale wyczuwa się jego autorytet oraz znajomość zwyczajów judaizmu Według innej wersji list napisał uczeń Jakuba, tworzący pod koniec I w. Świadczyłaby o tym m.in. doskonała greka, którą posługuje się piszący Najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest przypisanie listu apostołowi, który posługuje się sekretarzem Istotę listu stanowi seria pouczeń moralnych, często dość luźno ze sobą powiązanych, stanowiących praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.

WIARA I UCZYNKI Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to  troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną W dzisiejszym czytaniu Jakub akcentuje nierozłączną więź pomiędzy wiarą i uczynkami. Bez czynów wiara jest martwa.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Miłość bliźniego to także krzyż. Krzyż, w sensie powierzonej nam przez Boga misji oraz wezwania do dawania siebie innym Apostoł Jakub w dzisiejszym drugim czytaniu mówi nam, że wiara, która nie wyraża się na zewnątrz przez czyny miłości, nie może nas zbawić (Jk 2,14). Więcej, jest martwa sama w sobie (Jk 2,17). Nie ma nic wspólnego z Bogiem, który jest Miłością troszczącą się o chorych, ubogich, przygniecionych nieszczęściami, zagubionych Ukrzyżowanie samego siebie niekoniecznie musi oznaczać cierpienie. Może też oznaczać ukrzyżowanie własnej woli i egoizmu, oddanie siebie samego swego czasu, zasobów i talentów drugiemu.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Marcin Luter nienawidził Listu św. Jakuba. Nazywał go pogardliwie słomą. Czytając dzisiejszy fragment, można zrozumieć, dlaczego:

Dla Marcina Lutra, wcześniej mnicha praktykującego ascezę i umartwienie, Ewangelia Pawła o usprawiedliwieniu przez wiarę była prawdziwym wyzwoleniem i sercem chrześcijaństwa. Paweł ogłasza zbawienie z wiary i tylko z wiary (sola fide).

Tymczasem List św. Jakuba to ucieleśnienie zbawienia przez uczynki charakterystycznego dla judaizmu.

W istocie między Pawłem i Jakubem nie ma sprzeczności. Wiara – po grecku pistis – pochodzi od greckiego rdzenia pistos znaczącego wierny. Innymi słowy, wierność okazywana Bogu przez czyny. To nie tylko przyjęcie darmowego usprawiedliwienia przychodzącego w Chrystusie, lecz także odpowiedź udzielona na nie życiem.

 

KRÓTKA WIADOMOŚĆ TEKSTOWA


Dla tych, którzy wiarę wciąż zostawiają za drzwiami kościoła: Wierzysz, że jest jeden Bóg? Słusznie czynisz, lecz także i złe duchy wierzą…

 

TWEETY


“Nie wziąć krzyża” wg Jakuba:a nie dacie im tego, czego koniecznie potrzebują…

Martwa wiara u Jakuba: wiara, jeśli nie byłaby połączona z uczynkami, martwa jest sama w sobie

Pojedynek na wiarę: Pokaż mi wiarę swoją bez uczynków, to ja ci pokażę wiarę ze swoich uczynków

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 8, 27-35)

Potem Jezus udał się ze swoimi uczniami do wiosek pod Cezareą Filipową. W drodze pytał uczniów: Za kogo uważają Mnie ludzie? Oni Mu odpowiedzieli: Za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, jeszcze inni za jednego z proroków. On ich zapytał: A wy za kogo mnie uważacie? Odpowiedział Mu Piotr: Ty jesteś Mesjasz. Wtedy surowo im przykazał, żeby nikomu o Nim nie mówili. I zaczął ich pouczać, że Syn Człowieczy musi wiele cierpieć, że będzie odrzucony przez starszych, arcykapłanów i uczonych w Piśmie; że będzie zabity, ale po trzech dniach zmartwychwstanie. A mówił zupełnie otwarcie te słowa. Wtedy Piotr wziął Go na bok i zaczął Go upominać. Lecz On obrócił się i patrząc na swych uczniów, zgromił Piotra słowami: Zejdź Mi z oczu, szatanie, bo nie myślisz o tym, co Boże, ale o tym, co ludzkie. Potem przywołał do siebie tłum razem ze swoimi uczniami i rzekł im: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje! Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z powodu Mnie i Ewangelii, zachowa je.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Zapowiedź krzyża • Mk 8, 27-35

Jezus mówi o krzyżu – symbolicznie, jako o naśladowaniu Go mimo trudności. Jego śmierć nada niebawem tym słowom zbawienne znaczenie

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60-70 r. KATEGORIA: dialog • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: Cezarea Filipowa • BOHATEROWIE: Jezus, Piotr, uczniowie • WERSJE: Mt 16,13-25 Łk 9,18-24


KIM JEST JEZUS? • Ewangelia według św. Marka, najstarsza z Ewangelii, zwykle dzielona jest na dwie części. W pierwszej części (rozdziały: 1,1-8,30) Jezus przez mowy i cuda objawia się jako Mesjasz i zaprasza swoich uczniów do zrozumienia Królestwa Bożego. Odpowiedź na pytanie: Kim jest Jezus, to zresztą główny temat Marka • W części drugiej wyjaśnia uczniom swoją misję przez odwołanie do cierpiącego i uwielbionego Syna Człowieczego i wyraźnie wzywa do wejścia do Królestwa Bożego.

PUNKT ZWROTNY • Dochodzimy dziś właśnie do punktu zwrotnego w Ewangelii Marka. Pytanie Jezusa, które pada pod Cezareą Filipową, za kogo uważają Mnie ludzie, to zwieńczenie pierwszej części • Od tego momentu Jezus zaprzestaje czynienia cudów. Wkroczy na drogę do Jerozolimy, gdzie poniesie śmierć. Ona ukaże jego prawdziwe oblicze i to tam zaprasza swoich uczniów.

KRZYŻ • Dzisiejszy fragment to rozmowa Jezusa z uczniami, podzielona na trzy ważne momenty Wyznanie Piotra pierwsza zapowiedź męki katecheza “wziąć swój krzyż” Temat Liturgii Słowa koncentruje naszą uwagę przede wszystkim na dwóch ostatnich momentach. Jezus zapowiada krzyż: najpierw swój, mówiąc o swojej męce i zmartwychwstaniu, a potem ten, który muszą dźwigać Jego naśladowcy.

 

JESZCZE O EWANGELII


Konflikt interesówPod Cezareą Filipowa okazało się, jak bardzo wyobrażenie Piotra o Mesjaszu różni się od tego, kim w rzeczywistości jest JezusJezus myślał o Mesjaszu cierpiącym, odrzuconym przez starszych, zabitym i zmartwychwstałym (Mk 8,31). Piotr musiał snuć idylliczne plany o sławnym rabbim, uzdrowicielu, odnowicielu Izraela. To one sprawiły, że zapomina na chwilę, kim jestPiotr zajmuje miejsce Jezusa i – niczym Nauczyciel, biorąc Pana na bok – upomina Go za jego defetyzm i gaszenie ducha pozostałych opowieściami o śmierci (Mk 8,32).

Niesienie KrzyżaOdpowiedź Pana była natychmiastowa i bardzo ostra. Potem Jezus daje wszystkim zgromadzonym krótki wykład na temat tego, co znaczy być Jego uczniem: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje! (Mk 8,34)Uczeń Jezusa bierze na swe ramiona krzyż misji powierzonej mu przez Ojca i tak jak Pan wyrzeka się własnej opanowanej egoizmem woli. Zaprzeć się samego siebie brzmi surowo i może przywodzić na myśl życie ascety, w pogardzie dla własnych radości i potrzebNie taki jest jednak sens nakazu Chrystusa. Oznacza on przede wszystkim oddanie naszego życia w jego ręce, oddanie się do dyspozycji Bogu i bliźniemu. Ostatecznie na tym właśnie polega naśladowanie Jezusa. Krzyż sam w sobie jest zbyt prosty i surowy, by można go było ponieść przez życie. Zawieszony na nim Ukrzyżowany sprawia, że można go objąć i włożyć na ramiona. Prosty krzyż staje się wówczas Krzyżem Naśladowania Pana.

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Słowo krzyż (stauron) pada wyłącznie kontekście naśladowania Jezusa – jako symbol podjęcia własnego losu, udźwignięcia cierpień, pójścia za powołaniem: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje (Mk 8, 34) • Na wiele dni przed swoją męką, Jezus mówi już o krzyżu, który powinien podjąć każdy Jego naśladowca Znaczenie tych słów dopełni wydarzenie Krzyża na Golgocie.

 

TRANSALTOR


Wtedy Piotr wziął Go na bok i zaczął Go upominać (Mk 8,32) • W oryginale karcić

Zejdź Mi z oczu, szatanie! (Mk 8,33) • Dosłownie: hypage opiso mou, wycofaj się za mnie. Jezus nie wypędza Piotra, ale wskazuje, że zajął miejsce, które nie należy do niego. Jego właściwym miejscem jest podążanie ZA Jezusem (Jeśli kto chce pójść za mną w oryginale też zawiera frazę opiso mou).

Zejdź Mi z oczu, szatanie! (Mk 8,33) • Może szokować nazwanie Piotra szatanem. Jednak nie ma mowy o utożsamieniu Piotra z diabłem. Pamiętajmy, że po aramejsku i hebrajsku “szatan” to tyle, co “przeciwnik”. Jezus nazywa zatem Piotra przeciwnikiem. Przeciwnikiem jest też diabeł.

 

TWEETY


Jezus o Krzyżu: I zaczął ich pouczać, że Syn Człowieczy musi wiele cierpieć, że… będzie zabity

Jezus jeszcze raz o krzyżu: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje

Paradoks Ewangelii: Kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z powodu Mnie i Ewangelii, ten je zachowa

 

 

ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >