Jutro Niedziela – I Wielkiego Postu B

W wojnie ze złem Bóg sprzymierzył się z nami. Walczy w pierwszej linii

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


I NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU • Rok B • KOLEKTA: Będziemy prosić Boga, abyśmy przez ćwiczenia wielkopostne postępowali w rozumieniu tajemnicy Chrystusa i dzięki Jego łasce prowadzili święte życie CZYTANIA: Księga Rodzaju 9,8-15 • Psalm 25,4-9 • Pierwszy List św. Piotra 3,18-22 • Ewangelia wg św. Marka 1,12-15

 

• CHMURA SŁÓW •  

Jutro Niedziela - I Wielkiego Postu B

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Rodzaju

(Rdz 9,8-15)

Tak rzekł Bóg do Noego i do jego synów: Oto Ja zawieram przymierze z wami i z waszym potomstwem, które po was będzie; z wszelką istotą żywą, która jest z wami: z ptactwem, ze zwierzętami domowymi i polnymi, jakie są przy was, ze wszystkimi, które wyszły z arki, z wszelkim zwierzęciem na ziemi. Zawieram z wami przymierze, tak iż nigdy już nie zostanie zgładzona wodami potopu żadna istota żywa i już nigdy nie będzie potopu niszczącego ziemię. Po czym Bóg dodał: A to jest znak przymierza, które ja zawieram z wami i każdą istotą żywą, jaka jest z wami, na wieczne czasy: Łuk mój kładę na obłoki, aby był znakiem przymierza między Mną a ziemią. A gdy rozciągnę obłoki nad ziemią i gdy ukaże się ten łuk na obłokach, wtedy wspomnę na moje przymierze, które zawarłem z wami i z wszelką istotą żywą, z każdym człowiekiem; i nie będzie już nigdy wód potopu na zniszczenie żadnego jestestwa.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Pierwsze przymierze • Rdz 9,8-15

KSIĘGA: Rodzaju • AUTOR: kapłan • CZAS POWSTANIA: wygnanie w Babilonii (587-538 r. przed Chr.) i czas po powrocie

KATEGORIA: wydarzenie • BOHATEROWIE: Bóg, Noe • MIEJSCE: nieznane


O KSIĘDZE • Księga Rodzaju, pierwsza z ksiąg biblijnych, dzieli się wyraźnie na dwie części  • Pierwsza z nich to tzw. protohistoria, historia początków, obejmująca stworzenie świata i dzieje pierwszych ludzi aż do przymierza z Noem (Rdz 1-11) Zapisano w niej koleje losów Abrahama, Izaaka i Jakuba. Część tę kończy opis śmierci Józefa, przez którego Izrael znalazł się w Egipcie Księga Rodzaju stanowi polemikę z pogańskimi religiami Babilonii: ukazuje jedynego Boga i Stwórcę – Jahwe Z kolei historia patriarchów tworzy zręby tożsamości narodowej Izraela, ludu Przymierza, ludu wędrującego bez ziemi, ludu wiary i obietnicy Ostatecznie celem Księgi Rodzaju jest ocalenie wiary i odrębności Izraela w morzu pogańskiej kultury Babilonu.

 

KONTEKST • Wielki potop (Rdz 6,5-9,16) był wynikiem grzechu i niegodziwości ludzi Ustrzegł się przed nim Noe, który wysłuchał Boga zbudował arkę, do której wprowadził po jednym gatunku zwierząt i tych, którzy słuchali ostrzeżeń Boga Po wyjściu na ląd Bóg zawiera z Noem przymierze.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy dziś fragment tegoż przymierza To pierwsze przymierze w historii zbawienia, tzw. przymierze noachickie Przymierze szczególne, bo zawarte z całą ludzkością, a nawet z całym stworzeniem Najważniejsza jest obietnica zawarta w przymierzu (…nigdy nie zostanie zgładzona żadna istota żywa wodami potopu)

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Nowe Stworzenie. Przymierze zawarte z Noem przypomina akt nowego stworzenia. Asystują przy nim, jak za pierwszym razem, „istoty żywe”, „ptactwo”, „wszystkie zwierzęta domowe i polne” (Rdz 9,10). Zamiast pierwszych ludzi Adama i Ewy na scenie pojawia się sprawiedliwy Noe i jego potomstwo. Z „nowym światem”, który wyłania się z wód zniszczenia, Bóg zawiera bardzo szczególne przymierze. Objawia ono wspólną wszystkim przymierzom strategię działania, w której Bóg przez niewielką grupę sprawiedliwych zbawia świat.

 

Łuk na obłokach. Znakiem Przymierza jest łuk, który Stwórca kładzie na obłokach. Tęcza, o której tu mowa, raczej nie oznacza gestu Boga Wojownika, który porzuca swój gniew i składa broń. To symbol Bożego Miłosierdzia, które obiecuje pokój i obejmuje cały wszechświat, spajając niebo z ziemią. W innych miejscach ST tęcza opisuje objawienie się samego Boga (por. wizja Ezechiela 1,28), a w NT w Księdze Apokalipsy otacza Boży tron (4,3; 10,1). Zawsze już ma ona przypominać o czuwającej nad światem miłosiernej ręce Boga.

 

CZY WIESZ, ŻE


• Przymierze noachickie • pierwsze z czterech wielkich przymierzy, które Bóg zawiera z ludzkością Zapowiada ono: przymierze z Abrahamem (Rdz 17,7.19) przymierze z Mojżeszem na górze Synaj (Wj 6,4; to samo określenie berit) oraz Nowe Przymierze zawarte przez ofiarę Jezusa Chrystusa na krzyżu.

 

• Stary TestamentNowy Testament • nazwy te odnoszą się do innej niż potoczna definicji testamentu. Nie chodzi o dokument pośmiertny, lecz właśnie o przymierze: umowę między dwiema stronami, wzajemne zobowiązanie, oparte na zasadzie: jeśli… to…

 

• Bezwarunkowe • Przymierze z Noem i jego synami różni się znacząco od kolejnych zawartych po nim przymierzy Bóg nie stawia swojemu stworzeniu żadnych warunków  On jest jedynym, który w tej sytuacji podejmuje zobowiązania Mimo, że natura człowieka nie zmieniła się i wciąż tkwi w nim wrodzona skłonność do zła, Bóg ślubuje cierpliwość i miłosierdzie w postępowaniu z ludzkimi słabościami. W ten sposób kapłan odpowiada na wielkie pytanie Izraela o to, czy po niewoli możliwe jest jeszcze odnowienie przymierza z Panem.

 

 

TRANSLATOR


PRZYMIERZE to słowo – klucz do odczytywanego dziś biblijnego fragmentu, powtarza się w nim aż pięć razy. Hebrajskie berit (przymierze), pochodzące prawdopodobnie od akkadyjskiego burru, oznacza akt prawny, któremu towarzyszy świadectwo i przysięga. Bóg zobowiązuje się wobec Noego i jego potomstwa, lecz także wobec wszelkiej istoty żyjącej, że nie będzie już nigdy wód potopu niszczącego życie na ziemi (Rdz 9,11).

 

Arka (hebr. teba), na której przetrwali wybrani, oznacza także prostokątną skrzynię, w której odnaleziony zostanie w wodach Nilu mały Mojżesz (Wj 2,3.5). Dzięki jednemu sprawiedliwemu, który wart był ocalenia (Noe, Mojżesz), znajdzie swoje ocalenie cała rzesza (świat, Izrael).

 

 

CYTATY


Obietnica Boga: nigdy już nie zostanie zgładzona wodami potopu żadna istota żywa

Tęcza znakiem przymierza: Łuk mój kładę na obłoki

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 25,4-9)

REFREN: Drogi Twe, Panie, to łaska i wierność

Daj mi poznać Twoje drogi, Panie,

naucz mnie chodzić Twoimi ścieżkami.

Prowadź mnie w prawdzie według Twych pouczeń,

Boże i Zbawco, w Tobie mam nadzieję.

Wspomnij na swe miłosierdzie Panie,

na swoją miłość, która trwa na wieki.

Tylko o mnie pamiętaj w swoim miłosierdziu,

ze względu na dobroć Twą, Panie.

Dobry jest Pan i prawy,

dlatego wskazuje drogę grzesznikom.

Pomaga pokornym czynić dobrze,

uczy pokornych dróg swoich.

[01][02]

 

PSALM

Przewiny młodości • Ps 25,4-9

PSALM 25 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: po wygnaniu (po 538 r. przed Chr.)


O PSALMIE • Psalm 25 jest psalmem alfabetycznym (następujące po sobie hebrajskie wersety rozpoczynają się od kolejnej litery hebrajskiego alfabetu)Niestety, tej prawidłowości nie przekazuje już tłumaczeniePsalm jest zatytułowany: Modlitwa w niebezpieczeństwie. To połączenie uwielbienia Boga z prośbą o wybawienie z trudnej sytuacjiPsalm, choć dominuje w nim bardzo osobisty ton, jest prawdopodobnie modlitwą, którą zanosiła w świątyni wspólnota Izraela po wygnaniuPośród piętrzących się niebezpieczeństw i otaczających zewsząd wrogów Izraelici ufają w miłosierdzie Tego, który odpuszcza im grzechy i uczy ich chodzić Jego ścieżkami.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy sześć wersetów wyjętych z Psalmu 25, które kontynuują modlitwę ufności zawartą w początkowych strofachZawierają prośbę psalmisty, by Pan nie wspominał grzechów i przewin młodości.

 

 

 

CYTATY


Psalmista o danej nam obietnicy: Wspomnij na swe miłosierdzie Panie

O miłości Bożej: miłość, która trwa na wieki

Czytanie z I Listu św. Piotra Apostoła

nawet duchom zamkniętym w więzieniu, niegdyś nieposłusznym, gdy za dni Noego cierpliwość Boża oczekiwała, a budowana była arka, w której niewielu, to jest osiem dusz, zostało uratowanych przez wodę. Teraz również zgodnie z tym wzorem ratuje was ona we chrzcie nie przez obmycie brudu cielesnego, ale przez zwróconą do Boga prośbę o dobre sumienie, dzięki zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. On jest po prawicy Bożej, gdyż poszedł do nieba, gdzie poddani Mu zostali Aniołowie i Władze, i Moce.

Oto Słowo Boże

‘]

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Triumfalny pochód • 1 P 3,18-22

1 List św. Piotra • AUTOR: św. Piotr •  CZAS POWSTANIA: ok. 64 r. • SKĄD: Rzym •   DO KOGO: wspólnoty chrześcijan w Azji Mniejszej


O KSIĘDZE •  Pierwsze czytanie, to jeden z dwóch listów napisanych przez św. Piotra (z pomocą, rzecz jasna, któregoś z sekretarzy), skierowany do nawróconych właśnie chrześcijan zamieszkujących Azję Mniejszą. Miał na celu podtrzymanie ich wiary w obliczu wielu prób, których doświadczali. To krótki, składający się z 5 rozdziałów tekst, pełen zachęt i apeli.

 

KONTEKST • W czytanym dziś fragmencie listu, św. Piotr, tłumaczący znaczenie, jakie dla chrześcijan posiada zwycięstwo Chrystusa. Podobnie jak wspólnota, do której pisał Piotr, także Chrystus znosił cierpienie i prześladowania. Jego życie jest nie tylko wzorem (2,21-25; 3,10-12), ale także źródłem nadziei, nie kończy się bowiem na śmierci, ale na chwale i radości zmartwychwstania (3,18-22).

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Piotr odnosi się dziś do najważniejszych momentów dzieła zbawienia dokonanego przez Jezusa: umarł za nasze grzechy, aby nas przyprowadzić do Boga zabity na ciele został wskrzeszony Duchem w Duchu poszedł ogłosić swój triumf wszystkim zamkniętym w więzieniu, którzy czekali tam od czasów Noego. Dalej, na zasadzie skojarzenia z wodami potopu, Piotr przechodzi do chrztu, który dziś dzięki zmartwychwstaniu Chrystusa ratuje nas od potępienia. Czytanie kończy się obrazem Jezusa Zbawcy zasiadającego po prawicy Ojca.  

 

CZY WIESZ, ŻE…


Obraz duchów zamkniętych w więzieniu na wyżynach, którym posługuje się Piotr, znajduje swoje potwierdzenie w judaizmie I w., który przedstawiał niebo jako system kręgów, z których jeden stał się więzieniem dla zbuntowanych mocy niebieskich (por. 2 Cor 12,2; Ap 12,7; 2 Księga Henocha 7,1-3).

 

Związek „duchów” z czasami Noego naprowadza nas także na ważną paralelę z Księgą Henocha, w której mówi się o gigantach, których dusze po potopie jako „duchy” nieczyste wypełniają ziemię (1 Henocha 15,8-10). „Nieposłuszne duchy” z czasów Noego to potomkowie aniołów i ludzi (Rdz 6,1-4), giganci, którymi wypełnia się ziemia, a którzy po śmierci w wodach potopu zamieniają się w demony. Boża opatrzność z cierpliwością, lecz bez skutku, oczekiwała na ich nawrócenie. Tradycje rabiniczne mówią nawet o 120 latach, pod koniec których rozpoczyna się budowa arki dającej schronienie i ocalenie zaledwie ośmiu osobom (Rdz 7,13).

 

CYTATY


Św. Piotr o Nowym Przymierzu: Chrystus raz umarł za grzechy, sprawiedliwy za niesprawiedliwych

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według św. Marka

(Mk 1,12-15)

Zaraz też Duch wyprowadził Go na pustynię. Czterdzieści dni przebył na pustyni, kuszony przez szatana. żył tam wśród zwierząt, aniołowie zaś usługiwali Mu. Gdy Jan został uwięziony, Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię Bożą. Mówił: Czas się wypełnił i bliskie jest królestwo Boże. nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Kuszenie • Mk 1,12-15

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA:  ok. 60-70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30 r. • MIEJSCE AKCJI: pustynia • BOHATEROWIE: Jezus, szatan • WERSJE: Mt 4,1-11; Łk 4,1-13


KSIEGA • Ewangelia według św. Marka to zdaniem badaczy najstarsza z Ewangelii, z której korzystać mieli także Łukasz i Jan. Jezus zostaje w niej ukazany jako Syn Boży. Napisana przez Jana Marka, towarzysza podróży misyjnych św. Pawła, który oparł się na relacjach i katechezie św. Piotra (świadectwo Papiasza). Według Hieronima Marek napisał swoją Ewangelię na prośbę braci w Rzymie.

 

KONTEKST • W związku z początkiem Wielkiego Postu wracamy w lekturze Ewangelii św. Marka do jej początku Często kuszenie Jezusa mylimy z modlitwą Jezusa w Ogrójcu, tuż przed Jego męką. Tymczasem kuszenie następuje na samym początku publicznej działalności Jezusa. Scenę tę opisują wszyscy autorzy Ewangelii synoptycznych. Potwierdza ona człowieczeństwo Jezusa oraz wyraźnie zapowiada jego przyszłą misję. Mesjasz nie zbawi tego świata bez wysiłku, używając swej boskiej mocy, lecz uczyni to przez ludzkie życie, walkę, cierpienie, a ostatecznie śmierć. W ten sposób kuszenie Jezusa na pustyni przygotowuje również jego Drogę Krzyża.

 

ZANIM USŁYSZYSZ W krótkim opisie kuszenia, jaki znajdujemy u Marka, czytamy, że Jezus zostaje wyprowadzony przez Ducha na pustynię, gdzie przebywa 40 dni i gdzie jest kuszony przez Szatana. Żyje wśród zwierząt i aniołów, którzy Mu usługują Marek nie opisuje samego kuszenia ani jego wyniku, przechodząc po tym bezpośrednio do misji Jezusa. W następnej scenie widzimy już Pana głoszącego Ewangelię, obwieszczającego bliskie Królestwo Boże i wzywającego do nawrócenia.

 

 

JESZCZE O EWANGELII


• Pustynia. Pustynia w Starym Testamencie, to uprzywilejowane miejsce spotkania Izraela z Bogiem (Wj; Oz) to równocześnie miejsce niebezpieczne, zamieszkałe przez dzikie zwięrzęta, nawiedzane przez demony i złe duchy. Dla Jezusa jest to najpierw miejsce próby, która następuje po czterdziestu dniach (Mk 1,13). Mogą one nawiązywać do czterdziestu dni, które Mojżesz spędził na świętej górze (Wj 24,18), do podróży Eliasza w to samo miejsce (1 Krl 19,8) i pouczeń, których Jezus udzielał swoim uczniom (Dz 1,3). Wreszcie przywodzą one na myśl czterdzieści lat pobytu Izraela na pustyni, w trakcie których naród także był kuszony, wystawiany na próbę (Pwt 8,2). Jezus to początek Nowego Izraela, który nie będzie się na pustyni buntował, lecz okaże Ojcu swoją miłość i posłuszeństwo.

 

• Życie jako zmaganie. Marek nie wspomina ani szczegółowego przebiegu kuszenia Jezusa, ani jego pozytywnego finału. Dla ewangelisty całe życie Pana będzie walką z Szatanem i duchami nieczystymi, walką, która swe zwieńczenie znajdzie w śmierci na krzyżu i zmartwychwstaniu.

 

• Powrót do raju. Aniołowie usługujący Jezusowi i dzikie zwierzęta, pośród których żyje (Mk 1,13), to nawiązanie do czasów mesjańskich wypełniających się wraz z jego obecnością na ziemi (Iz 11). To aluzja do ogrodu Eden i historii pierwszych rodziców. Posłuszeństwo Jezusa to lekarstwo na nieposłuszeństwo Adama i Ewy. Ono otwiera znów ludziom drogę do raju.

 

WERSJE


Kuszenie opisane przez Marka jest najkrótszym opisem. Wersja Mateusza, jak i Łukasza zawierają szczegółowy opis. Pojawiają się w nim trzy propozycje Szatana:  zamiana kamieni w chleb  rzucenie się w dół z narożnika świątyni  oddanie pokłonu Złemu w zamian za bogactwa i władzę.

 

CYTATY


Harmonia życia: żył tam wśród zwierząt, aniołowie zaś usługiwali Mu

TWEETY



 


STO SŁÓW


Marek, w swoim niezwykle krótkim opisie kuszenia Jezusa na pustyni, jako jedyny ujawnia pewien szczegół: Jezus żył tam wśród zwierząt. Benedykt XVI zwróci uwagę, że dzikie zwierzęta są najbardziej konkretną postacią zagrożenia cżłowieka, tymczasem tu – żyją w harmonii z Jezusem.

 

Dzisiejsza Liturgia Słowa najpierw prowadzi nas właśnie przez zagrożenia: są to te zewnętrzne (pierwsze czytanie dotyczy potopu, który o mało co nie zmiótł z ziemi wszelkiego stworzenia; ewangelia wspomina o dzikich zwierzętach) i wewnętrzne (Jezus zmaga się z ludzkimi pokusami). To te dwa zagrożenia niosą śmierć: ludzki grzech i kataklizmy.
 

Słowo idzie dalej: pokazuje, że Bóg chroni nas przed tymi zagrożeniami, chce przywrócić pierwotną harmonię. Najpierw, Bóg zawiera ze stworzeniem przymierze, że nie będzie wyniszczającego potopu. A potem Jezus przezwycięża pokusy szatana.

 

W wojnie ze złem Bóg się z nami sprzymierzył . Mało, że pełni rolę dowódcy. Stanął na linii ognia: walczy wraz z nami, za nas i w nas. Tęcza jest znakiem przymierza w wojnie ze złem.

 

TRENDY


#KuszonyPrzezSzatana

Dlaczego [Bóg] pozwolił na tę pokusę, jeśli wiedział, że my padniemy? (…) Wyobraźcie sobie, że jakiś chłopak znalazł sobie przepiękną dziewczynę. I wtedy on porwie tę dziewczynę i zamknie ją w swoim domu na całe życie (…) Nawet jeżeli ta dziewczyna przyzwyczaja się do tego człowieka (…) to nie będzie nigdy miłość. (ks. Carlos Damaglio)

 

Kuszenie przypomina propozycję sprzedawcy fast foodu, który proponuje nam przeterminowane hot dogi po niższej cenie, podczas gdy jesteśmy w drodze do najwspanialszej restauracji w mieście zaproszeni przez burmistrza. (Augustyn Pelanowski OSPPE)

 

Podobnie jak dobry żołnierz nie boi się walki, tak dobry chrześcijanin nie powinien obawiać się pokus. Każdy żołnierz jest dzielny w koszarach, lecz dopiero na polu bitwy okazuje się, który jest odważny, a który jest tchórzem.  (św. Jan Maria Vianney)

 

#OtoJaZawieramPrzymierze

Można oddać życie, ale nie można złamać przymierza. Ono bowiem jest jak mur obronny ustawiony wokół przyjaciela. Wszelkie ataki muszą się zatrzymać na murze, a jeśli się nie zatrzymają, muszą mur rozbić, by dotrzeć do bronionego przymierzem przyjaciela. Innego rozwiązania nie ma. Złamanie przymierza jest zawsze zdradą. (ks. Edward Staniek)

 

Mowa ziemi jest podobna do mowy miłości – ziemia także przemawia w ciszy. Stąd zapewne bierze się to przymierze między zakochanymi i umierającymi a ziemią. Płynie ono z pokrewieństwa ciszy. (ks. Józef Tischner)

1/5
Kuszenie Chrystusa, XII w. mozika z bazyliki św. Marka w Wenecji, Włochy
2/5
Kuszenie Chrystusa, Bracia Limbourg, miniatura z Bardzo bogatych godzinek księcia de Berry, XV w., Muzeum Kondeuszy, Chantilly, Francja
3/5
Kuszenie Chrystusa, Juan de Flandes, 1500-1504 r., Narodowa Galeria Sztuki w Waszyngtonie, USA
4/5
Kuszenie Chrystusa, Simon Bening, XVI w.
5/5
Noe i tęcza, Joseph Anton Koch, XVIII/XIX w.
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – VI zwykła B

Dziś trąd jest już niemal w 100% uleczalny. Co takiego uczynił Jezus z trędowatym?

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


SZÓSTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLEKTA: Będziemy prosić Boga, który chce przebywać w sercach prawych i szczerych, abyśmy się stali godnym mieszkaniem dla Niego CZYTANIA: Księga Kapłańska 13,1-2.45-46; Psalm 32,1-2.5.11; 1 List do Koryntian 10,31-11,1; Ewangelia wg św. Marka 1,40-45

 

 

• CHMURA SŁÓW •  

Jutro Niedziela - VI zwykła B

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Kapłańskiej

(Kpł 13,1-2.45-46)

Tak powiedział Pan do Mojżesza i Aarona: Jeżeli u kogoś na skórze ciała pojawi się nabrzmienie albo wysypka, albo biała plama, która na skórze jego ciała jest oznaką trądu, to przyprowadzą go do kapłana Aarona albo do jednego z jego synów kapłanów. Trędowaty, który podlega tej chorobie, będzie miał rozerwane szaty, włosy w nieładzie, brodę zasłoniętą i będzie wołać: Nieczysty, nieczysty! Przez cały czas trwania tej choroby będzie nieczysty. Będzie mieszkał w odosobnieniu. Jego mieszkanie będzie poza obozem.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Nieczysty • Kpł 13,1-2,45-46

KSIĘGA: Kapłańska • AUTOR: Kapłan • CZAS POWSTANIA: wygnanie babilońskie (586-538 r. przed Chr.) i czas po powrocie

KATEGORIA: mowa • KTO MÓWI: Bóg • ADRESAT: Mojżesz • MIEJSCE: Synaj


O KSIĘDZE • Wracamy do Pięcioksięgu. Księga Kapłańska to trzecia księga Pięcioksięgu i całego Starego Testamentu. Następuje po Księdze Wyjścia, opowiadającej o wyjściu Izraelitów z Egiptu i początku wędrówki ku Ziemi Obiecanej. Księgę Wyjścia wieńczy opis zawarcia przymierza na Synaju i wręczenie tablic Dekalogu. Wtedy następuje przerwa w narracji wędrówki – to właśnie Księga Kapłańska – po czym Księga Liczb wznawia opowiadanie. Księga Kapłańska znajduje się w samym sercu Pięcioksięgu, co sugeruje jej ogromną wagę. Co zawiera? Ma charakter „prawny”, zawiera opis rytuałów: składania ofiar, wprowadzenia w czynności kapłańskie itp., to wszystko w kontekście przymierza, jakie Bóg zawarł z Mojżeszem i ludem Izraela. Księga tłumaczy, co czynić, aby Bóg stale mieszkał pośród swojego ludu. Bez niej nie można zrozumieć sensu ofiar Starego Testamentu, nie da się także zrozumieć kapłaństwa i ofiary Jezusa.

 

KONTEKST • Choć centralne miejsce Księgi zajmuje Kodeks Świętości (rozdziały 17-26), zatrzymamy się wcześniej, na części księgi opisującej kwestie związane z zachowaniem czystości (rozdziały 11-15): przepisy o zwierzętach czystych i nieczystych, oczyszczenie kobiety po porodzie, zachowanie w przypadku trądu i czystość związana z seksualnością.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejsze czytanie składa się z dwóch wersetów wziętych z początku przepisów dotyczących trędowatych i dwóch wyjętych z dalszej ich części. Pamiętajmy, że to surowe prawo Starego Testamentu wynikało z odpowiedzialności sanitarnej: chroniło społeczność przed epidemią.

 

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Umarły za życia. Los chorego na trąd jest godny litości. Trędowatemu nakazuje się nosić rozerwane szaty (symbol utraty godności społecznej), włosy w nieładzie (nakrycie głowy oznaczało spoczywającą nad człowiekiem Bożą rękę), ma także mieć zasłoniętą brodę (utrata godności jako osoba; broda była symbolem długowieczności i mądrości). Wreszcie trędowaty musi krzyczeć przed sobą: Nieczysty, nieczysty i zostaje skazany na mieszkanie poza obozem. Jest pozbawiony Bożej opieki i prawa do przebywania wśród ludzi. Jest skazany na śmierć.

Przekleństwo trądu. W Biblii istnieje tzw. teologia trądu, który uznawano za Boże przekleństwo. W Piśmie pojawiają się cztery postacie chore na trąd: siostra Mojżesza Miriam, król Ozjasz, Syryjczyk Naaman i jego sługa Gehazi. Trzy z tych osób zachorowały z powodu grzechu, czyli zostały ukarane przez Boga chorobą. Trędowaty mieszka z dala od wspólnoty, samotnie, poza obozem. Dlaczego? Ponieważ w centrum obozu, według Księgi Kapłańskiej, mieszka Pan, Święty świętych. Jego świętość promieniuje na cały Izrael. Choroba trądu, wyraźnie uważana za karę, zanieczyszcza nie tylko lud. Zagraża także świątyni. Żydzi pojmowali nieczystość jako niemal osobową, demoniczną siłę, która atakowała obecność samego Boga.

 Uderzenie Boga. Powrót trędowatego do wspólnoty wiązał się nie z jedną, ale z dwiema ofiarami: z ofiarą oczyszczenia i ofiarą za grzechy. Nie chodzi zatem tylko o uzdrowienie fizyczne, lecz także o oczyszczenie osoby z wpływów zła. Wreszcie chorobę, którą dosł. nosi w sobie trędowaty, nazywa się w Księdze Kapłańskiej nega (uderzenie, dotknięcie, plaga). Tym samym słowem opisywano uderzenie Boże, które spotyka Egipcjan, grzeszników, w historii Wyjścia Izraela.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 32,1-2.5.11)

REFREN: Tyś jest ucieczką i moją radością.

Szczęśliwy człowiek, któremu odpuszczona została nieprawość,

a jego grzech zapomniany.

Szczęśliwy ten, któremu Pan nie poczytuje winy,

a w jego duszy nie kryje się podstęp.

Grzech wyznałem Tobie i nie ukryłem mej winy.

Rzekłem: „Wyznaję mą nieprawość Panu”,

a Ty darowałeś niegodziwość mego grzechu.

Cieszcie się i weselcie w Panu, sprawiedliwi,

radośnie śpiewajcie wszyscy prawego serca.

[01][02]

 

PSALM

Wyznany grzech • Ps 32,1-2.5.11

PSALM 32 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: epoka perska, po 538 r. przed Chr.


O PSALMIE • Psalm 32 należy do gatunku indywidualnej modlitwy dziękczynienia (hebr. todah). Są to modlitwy, które wyrażają radosną wdzięczność człowieka, który został wysłuchany. Wykonywane były podczas świątynnej ceremonii wypełnienia złożonego ślubu i składania ofiary dziękczynnej, czemu towarzyszyło śpiewanie pieśni. Do cech charakterystycznych tego gatunku należą: wstęp, który wyraża wolę i potrzebę dziękczynienia Bogu, część zasadnicza – wspomnienie nieszczęścia, choroby, wrogów oraz wybawienia od nich, a także zakończenie, w którym pojawia się motyw dziękczynienia i uwielbienia Pana.

W wybranym na tę niedzielę fragmencie psalmista opisuje doświadczenie cierpienia i choroby, które wiąże ze swoim grzechem. To wizja bliska tej z pierwszego czytania. Z doświadczenia tego wybawił go Pan, ukazując wierzącemu sens próby, wzmacniając go i pozwalając mu zbliżyć się do siebie. Ci, którzy ufają Panu, ostatecznie doświadczają Jego łaski i są wezwani do radości oraz modlitwy dziękczynienia.

 

W Psalmie 32 pojawia się odniesienie do pieśni Dawida oraz do literatury mądrościowej (maszkil pieśń pouczająca). Autor utożsamia się z doświadczeniami wielkiego człowieka wiary, a także uczy ufności i wdzięczności wobec wybawienia, jakie Pan przynosi swoim wybranym. Odnajdziemy także motyw odpuszczenia grzechów, bardzo ważny dla wspólnoty powygnaniowej okresu perskiego (zob. rytuał Jom Kippur). Pan gładzi grzechy wierzącego, kiedy ten je wyznaje, i przychodzi mu z pomocą. Jego łaskawe przebaczenie jest gwarancją trwałości Przymierza dla wszystkich, którzy wrócili z Babilonii.

Usłyszymy wersety pochodzące z pierwszej części psalmu oraz jeden, ostatni werset z drugiej, kończący cały psalm.

 

CYTATY


Psalmista o niewyznanym grzechu: Dopóki milczałem, wysychały moje kości wśród nieustannych moich jęków

Psalmista o uldze: Wyznałem swój grzech i nie kryłem swej winy… a Ty odpuściłeś winę mego grzechu

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z I Listu św. Pawła Apostoła do Koryntian

(1 Kor 10,31-11,1)

Czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego czynicie, wszystko na chwałę Bożą czyńcie Nie bądźcie zgorszeniem ani dla Żydów, ani dla Greków, ani dla Kościoła Bożego, podobnie jak ja, który się staram przypodobać wszystkim pod każdym względem nie szukając własnej korzyści, lecz dobra wielu, aby byli zbawieni. Bądźcie naśladowcami moimi, tak jak ja jestem naśladowcą Chrystusa.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Wszystko na chwałę Pana • 1 Kor 10, 31-11,1

1 List do Koryntian • AUTOR: św. Paweł •  CZAS POWSTANIA:   ok. 54 r. • SKĄD: Efez •   DO KOGO: chrześcijanie w Koryncie


O KSIĘDZE • Podczas swojego pobytu w Koryncie, ważnym greckim mieście, Pawłowi udało się założyć wspólnotę chrześcijan. Doszło w niej jednak do sporów, stąd interwencja Pawła Pierwszy List do Koryntian. Jakie to były problemy? • zagrożona jedność: spory i podziały wynikały z różnic majątkowych i społecznych • rozwiązłość seksualna • liderzy: poważnym niebezpieczeństwem było pojawienie się ludzi chełpiących się swoją wiedzą i doskonałością. To oni głosili swobodę obyczajów, zachowywali się nieodpowiedzialnie, poszukiwali spektakularnych duchowych darów, zaniedbując miłość • odrzucenie zmartwychwstania: niektórzy Koryntianie odrzucili tę prawdę, kierując się grecką filozofią.

 

KONTEKST • Dziesiąty rozdział to fragmentu, w którym Paweł porusza kwestię spożywania mięsa pochodzącego z ofiar składanych pogańskim bożkom. Problem był poważny: niektórzy spośród Koryntian nie widzą nic złego w uczestniczeniu w ucztach w świątyniach pogańskich, z których część ofiaruje się na ołtarzu bóstwa. Przecież obce bóstwa, jak argumentują, nie istnieją (1 Kor 8,4). Tego rodzaju uczty są także formą uczestniczenia w życiu polis, są niezbędne do utrzymywania kontaktów społecznych oraz uprawiania interesów. Paweł zachęca “mocnych” w Koryncie, aby ograniczyli swą wolność i powstrzymali się od uczt pogańskich, gdyż taka postawa sprowadza innych na drogę bałwochwalstwa.
 

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy fragment, w którym Paweł ostatecznie streszcza swój argument: to zasada miłości budującej wspólnotę i rezygnacji ze swoich praw. To podsumowanie całej mowy (1 Kor 8,1-11,1): wezwanie, aby wierzący życiem oddawali chwałę Bogu i nie byli przyczyną zgorszenia czy to dla Żydów, czy dla pogan. Apostoł podaje siebie za przykład postępowania, którego najgłębszą motywacją jest pragnienie zbawienia drugiego. Paweł nie boi się dawać siebie za przykład do naśladowania, ponieważ on sam jest naśladowcą Chrystusa.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według św. Marka

(Mk 1,40-45)

Pewnego dnia przyszedł do Jezusa trędowaty i upadając na kolana, prosił Go: Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić. Zdjęty litością, wyciągnął rękę, dotknął go i rzekł do niego: Chcę, bądź oczyszczony! Natychmiast trąd go opuścił i został oczyszczony. Jezus surowo mu przykazał i zaraz go odprawił, mówiąc mu: Uważaj, nikomu nic nie mów, ale idź pokaż się kapłanowi i złóż za swe oczyszczenie ofiarę, którą przepisał Mojżesz, na świadectwo dla nich. Lecz on po wyjściu zaczął wiele opowiadać i rozgłaszać to, co zaszło, tak że Jezus nie mógł już jawnie wejść do miasta, lecz przebywał w miejscach pustynnych. A ludzie zewsząd schodzili się do Niego.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWAGELIA

Uzdrowienie trędowatego • Mk 1,40-45

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA:  ok. 60-70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30 r. • MIEJSCE AKCJI: Kafarnaum • BOHATEROWIE: Jezus, trędowaci, inni • WERSJE: Mt 8,1-4; Łk 5,12-16


KSIĘGA • Przypomnijmy, że w roku B czytamy najkrótszą z wszystkich ewangelii. Większość egzegetów widzi w Ewangelii Markowej źródło dla pozostałych ewangelii synoptycznych (Mateusza i Łukasza). Według większości badaczy Ewangelia powstała po śmierci św. Piotra (ok. 64 r.), a przed zburzeniem Świątyni Jerozolimskiej (70 r.).
 

KONTEKST • Trwa lektura fragmentów pierwszej części ‒ tej, w której przez wydarzenia objawia się tajemnica Jezusa: że jest Synem Boga. W pierwszych rozdziałach (aż do Mk 3,6) Jezus objawia się całemu narodowi izraelskiemuUkazuje swoją władzę: władzę mają Jego słowa, przez które nie tylko naucza tak, że budzi to zdziwienie. Poprzez słowa uzdrawia zarówno choroby duchowe (opętanie), jak i fizyczne.
 

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejsza Ewangelia, koresponduje ściśle z pierwszym czytaniem ‒ opisuje uzdrowienie trędowatego. Staje on przed Panem i prosi o uzdrowienie. Jezus zdjęty litością dotyka go i uwalnia od trądu. W kolejnej scenie zakazuje mu rozpowiadać o uzdrowieniu i nakazuje dopełnić rytu oczyszczenia przez pokazanie się kapłanom i złożenie przepisanych prawem ofiar. W epilogu mowa jest o tym, jak uzdrowiony opowiada o Jezusie w taki sposób, że do Pana zaczynają ciągnąć zewsząd chorzy i potrzebujący.

 

 

JESZCZE O EWANGELII


Spotkanie Jezusa z trędowatym to prawdziwa rewolucja w pojmowaniu choroby, cierpienia i stosunku do prawa oraz religii. Znajdziemy w opisie Marka bardzo ciekawe punkty styczne z Księgą Kapłańską:

 

Spotkanie z Bogiem. Trędowaty spotykający Jezusa upada na kolana, uznaje w Chrystusie Pana. To pierwszy konieczny do uzdrowienia krok. W ręku Jezusa są losy chorego. Uznanie tego faktu popycha Pana do działania. Później słyszymy padającą z ust chorego przejmującą modlitwę, prośbę – Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić. “Jeśli chcesz” (coniunctivus) wyraża rzeczywistą możliwość, tu wszystko pozostawia się w rękach Jezusa. “Możesz” (futurum) to absolutna pewność, zaufanie do Pana. Z jednej strony chory powierza się Jego woli, z drugiej absolutnie ufa Jego mocy.

Nie tylko cielesne uzdrowienie. Zauważmy, że trędowaty nie mówi Jeśli chcesz, możesz mnie uzdrowić. Mówi o oczyszczeniu (kathaireo). Nie chodzi tu zatem wyłącznie o uzdrowienie fizyczne. Tym samym słowem kathaireo w LXX określa się ryt oczyszczenia, przywrócenie do wspólnoty z Bogiem i ludźmi. Chory uznaje, że brak mu nie tylko sił i zdrowia fizycznego. Brak mu także właściwej relacji z Bogiem i z drugim człowiekiem.  

Dotyk za dotyk. Jezus patrzy na niego zdjęty litością (gr. splangnidzomai). W ten sposób u Marka często opisuje się postawę Chrystusa wobec ludzi. Następnie wyciąga rękę i dotyka chorego – haptomai. To dotknięcie odpowiada dotknięciu (nga) z Księgi Kapłańskiej, którym określa się chorobę. Tutaj jednak oznacza ono życie, nie karę. Dotyk Jezusa to lekarstwo na dotyk/uderzenie choroby. Jezus łamie także w ten sposób barierę nieczystości.  

Człowiek w niewoli. W tym obrzędzie Jezus odpowiada krótko na prośbę trędowatego: chcę. Bogu nie podoba się przedłużanie naszych cierpień. Wówczas także natychmiast trąd go opuszcza. Użyty tu czasownik sugeruje, że była to osobowa siła trzymająca chorego w niewoli.

Świadectwo. Dalej Jezus nakazuje złożyć ofiarę przepisaną na świadectwo dla Żydów. Żadne uzdrowienie nie jest tylko dla dobra prywatnego, dla lepszego samopoczucia. Ma budować wiarę uzdrowionego i wspólnoty. Uzdrowiony zaczyna dalej opowiadać, rozgłaszać (keryssein) cud, który dokonał się w jego życiu. Uzdrowiony przyjmuje postawę świadka.

Trędowaty. Jaką postawę na końcu tej historii przyjmuje Jezus? Mówi się, że nie może już jawnie przebywać w mieście, musi chronić się w miejscach pustynnych. Następuje zatem zamiana miejsc. Trędowaty, który miał mieszkać poza obozem, wchodzi pomiędzy ludzi. Jezus, biorąc na siebie jego trąd, udaje się także w jego miejsce odosobnienia.

 

CZY WIESZ, ŻE…


W Ewangeliach często spotykamy paradoksalny zakaz Jezusa, który nie pozwala mówić uzdrowionym lub uwolnionym od złych duchów, o tym, co dla nich zrobił. Fakt ten nazywamy “sekretem mesjańskim”. Jezus chce, aby Jego cuda utrzymać w sekrecie. Pan słusznie obawiał się, że patrzący na Jego czyny ludzie uznają w nim ziemskiego Mesjasza i uzdrowiciela. Tymczasem On jest kimś więcej. To prawdziwy Syn Boży. Prawdę tę uczniowie odkryją w całej pełni dopiero po zmartwychwstaniu. Do tego czasu mają utrzymać Jego cuda w sekrecie. Jak widzimy w dzisiejszej Ewangelii, raczej się to nie udaje.

 

WERSJE


W Ewangelii Mateusza Jezus spotyka trędowatego zaraz po zejściu z Góry Błogosławieństw, gdzie właśnie ogłosił konstytucję swojego Królestwa (Mt 8,1). Uzdrowienie będzie znakiem tegoż Królestwa zstępującego na ziemię w Panu. Podobnie jak u Marka trędowaty odwołuje się do woli Jezusa i pozostawia wszystko w Jego ręku (Mt 8,2-3). Epizod kończy się poleceniem zachowania tajemnicy, odesłaniem do kapłanów i nakazem złożenia przepisanej ofiary (Mt 8,4).

U Łukasza uzdrowienie trędowatego dokonuje się w jakimś bliżej nieokreślonym miasteczku (Łk 5,12). Dalej wszystko dzieje się tak, jak opisują to Mateusz i Marek, łącznie z końcową wzmianką o Jezusie ukrywającym się z powodu ciągnących do Niego zewsząd tłumów.

 

TWEETY



 


STO SŁÓW


Czytanie i ewangelia mówią o trądzie: Księga kapłańska zamyka chorego w getcie, Jezus go z niego wyprowadza. Cudowne uzdrowienie człowieka, którego największym chyba cierpieniem nie była sama choroba, co fakt, że musiał w niej żyć odizolowany.
 

Tyle że od 1980 r. trąd jest niemal w 100% uleczalny. Po co nam Mesjasz, który przypomina w działaniu tabletki? Ostatecznie tabletki są wygodniejsze, nie stawiają tak wielu wymagań. W ten sposób Jezus przegrywa w starciu nie tylko ze współczesną medycyną, lecz może także z równie błyskotliwymi uzdrowicielami.

 

Dzisiejsza Liturgia broni się jednak doskonale. Trąd to nie tylko choroba w wymiarze fizycznym. Trąd posiada swoją teologię – jest znakiem Bożego przekleństwa. Ma też swoją ideologię – trędowatego, skażonego należy izolować. Najciekawsze jest właśnie to, jak z tą teologią Bożego przekleństwa i ideologią getta radzi sobie Jezus.

 

TRENDY


#PrzyszedłDoJezusaTrędowaty

Życie bardzo często potwierdza klęskę wybitnie uzdolnionych uczniów, którzy zdobyli sławę w wieku szkolnym, a po latach przegrali rywalizację ze znacznie słabszymi, przeciętnymi kolegami. (…) Chrystus doskonale zdawał sobie sprawę z tego, że zbyt wczesna sława utrudni Mu wykonanie zadania. (ks. Edward Staniek)
 

(…) trędowaty znajdzie trędowatego i to dotyczy także trądu duszy. (…) “Już ja przeżyłam tyle w domu rodzinnym z ojcem pijakiem, że ja się o to dobrze postaram, żeby mój dom był radykalnie inny”. I bardzo często ten dom jest dokładnie taki sam jak jej dom rodzinny, a jej mąż jest alkoholikiem. (ks. Piotr Pawlukiewicz)
 

Ksiądz wyszedł ze znakiem pokoju (…) i jakimś dziwnym zbiegiem okoliczności pominął w tłumie tego chłopaka. Obudził się w nim żal, gniew (…) uciekł ze świątyni. (…) I tak się wstydził później swojej niechęci i nienawiści (…), że czuł do siebie wstręt. I to go potem wrzuciło w jakiś rodzaj trądu psychicznego czy duchowego. (ks. Augustyn Pelanowski)
 

Kto wie, może to jest właśnie ten najgorszy trąd naszych czasów: że człowiek czuje się niepotrzebny, niechciany, wrogi? Wiara może to zmienić. (ks. Mariusz Pohl)

 

 

#GrzechWyznałemTobie

Jak choruję, to przychodzę do pierwszego lekarza. (…) mówi: NIE, idź do specjalisty. No i tak robię. Tak samo, niech młody człowiek, który długo się nie spowiadał, spyta kolegi, koleżanki, którzy chodzą do kościoła: a jak ty się spowiadasz? (Paweł Teperski OFMCap)
 

Spowiedź to jest taki swoisty salon piękności, gdzie pięknieje dusza. (ks. Slavko Barbarić)
 

(…) człowiek ma wolną wolę, prawda? Może (…) jeść czipsy i popijać piwem albo pójść sobie pobiegać albo popływać na basen.  (…) Ale po dwudziestu latach jedzenia czipsów i picia piwa to nadal będzie miał wolną wolę, ale już nie będzie w stanie wstać ani nie pójść pobiegać. Dlatego spowiedź to jest CAŁY CZAS ZACZYNANIE OD NOWA. (Krzysztof Pałys OP)
 

Podczas pacyfikacji wsi hitlerowcy zastrzelili osiemnastoletnią dziewczynę. Jej brat (…) ożenił się z Niemką (…). Odtąd matka nie chciała widzieć na oczy ani syna, ani synowej. Czuła absolutną nienawiść do wszystkiego, co niemieckie. (…) I nagle biskupi polscy wysyłają do niemieckich: “Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. (…) Po jakimś czasie [kobieta] przełamuje się. (ks. Józef Tischner)

1/6
Uzdrowienie trędowatego, Jean-Marie Doze, XIX w.
2/6
Trędowaty z kołatką. fr. manuskryptu należącego, British Museum
3/6
Chrystus ulecza trędowatego, drzeworyt z XVI w.
4/6
Jezus uzdrawia trędowatego, kodeks niemiecki, IX w.
5/6
Uzdrowienie trędowatego przedstawione na ikonie
6/6
"Uzdrowienie trędowatego" w technice oleju na suchym tynku
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >