Jutro Niedziela – XXIII zwykła C

Tylko prawdziwa mądrość prowadzi do rzeczywistej wolności. Bo prawdziwa wolność to stan serca

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXIII NIEDZIELA ZWYKŁA C • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, aby wejrzał na nas łaskawie i obdarzył nas prawdziwą wolnością i wiecznym dziedzictwem • CZYTANIA: Księga Mądrości 9,13-18b; Psalm 90,3-6.12-14.17; List do Filemona 9b-10.12-17; Ps 119,135; Ewangelia Łukasza 14,25-33

 

• CHMURA SŁOWA •

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

(Mdr 9, 13-18b)

Czytanie z Księgi Mądrości

Któż z ludzi rozezna zamysł Boży albo któż pojmie wolę Pana? Nieśmiałe są myśli śmiertelników i przewidywania nasze zawodne, bo śmiertelne ciało przygniata duszę i ziemski przybytek obciąża lotny umysł. Mozolnie odkrywamy rzeczy tej ziemi, z trudem znajdujemy, co mamy pod ręką, a któż wyśledzi to, co jest na niebie? Któż poznał Twój zamysł, gdybyś nie dał Mądrości, nie zesłał z wysoka Świętego Ducha swego? I tak ścieżki mieszkańców ziemi stały się proste, a ludzie poznali, co Tobie przyjemne, a wybawiła ich Mądrość.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Światło z wysoka Mdr 9,13-18b

Bez Bożej Mądrości i Bożego Ducha skazani jesteśmy na błądzenie w ciemnościach

KSIĘGA: Mądrości • AUTOR: anonimowy mędrzec • CZAS POWSTANIA: czasy hellenistyczne, I w. przed Chr. • KATEGORIA: literatura mądrościowa


KSIĘGA MISYJNA. Dawniej księga nazywana była “Mądrością Salomona” – uważano bowiem, że to właśnie król Salomon, postać stojąca u początków literatury mądrościowej Starego Testamentu, był jej autorem. Jednak szczegółowe badania językowe nad księgą dowiodły, że autorem księgi jest raczej zhellenizowany Żyd żyjący w Aleksandrii ok. I w przed Chr. Celem dzieła jest przekonanie prześladowanych i żyjących w pogańskim kontekście kulturowym rodaków do trwania przy swej wierze. Autor ukazuje religię Izraela jako ponadczasową i uniwersalną drogę zbawienia dla wszystkich narodów. Izrael ma pełnić rolę ich misjonarza. Księga nie znalazła się w hebrajskim kanonie pisma natchnionych.

HISTORIA MĄDROŚCI. Księga Mądrości opowiada dzieje zbawienia jako historię Bożej Mądrości. Pierwsza część (rozdziały 1-5) mówi o Mądrości kierującej życiem człowieka • druga (rozdziały 6-9) to hymn pochwalny na cześć upersonifikowanej Mądrości, ukazanej tu niemal jako osoba • trzecia zaś (10-19) skupia się na roli, jaką Mądrość Boża odgrywa w historii Izraela.

ŚWIATŁO Z WYSOKA. Usłyszymy fragment zamykający drugiej części Księgi Mądrości. Po modlitwie o dar Mądrości, która wypełnia rozdział 9, autor przechodzi do końcowych rozważań nad słabością człowieka, których bez światła z wysoka nie rozumie nawet samego siebie i rzeczy doczesnych. Jak zatem ma poznać tajemnice nieba? Bez Bożej Mądrości i Bożego Ducha skazani jesteśmy na błądzenie w ciemnościach.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Jedyne źródło mądrości: Któż poznał Twój zamysł, gdyś nie dał Mądrości, nie zesłał z wysoka Świętego Ducha swego?

 

LINKI


Któż poznał Twój zamysł, gdyś nie dał Mądrości, nie zesłał z wysoka Świętego Ducha swego? (Mdr 9,17)

2Krn 1,10: Daj mi obecnie mądrość i wiedzę, abym mógł występować wobec tego ludu: któż bowiem zdoła sądzić ten lud Twój wielki?  

Jk 1,5: Jeśli zaś komuś z was brakuje mądrości, niech prosi o nią Boga, który daje wszystkim chętnie i nie wymawiając; a na pewno ją otrzyma. 

 

TRANSLATOR


Nieśmiałe są myśli śmiertelników i przewidywania nasze zawodne (Mdr 9,14).

Dosłownie w tekście gr.: Pełne strachu (gr. deiloi) są myśli śmiertelnych, ich intencje są niebezpieczne (gr. episphaleis).

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Jakby na przekór pochwalnemu hymnowi na cześć ludzkiego rozumu, który poprzedza dzisiejszy fragment (9,1-12) Księga Mądrości wypowiada teraz bardzo krytyczne słowa pod adresem naszych zdolności poznawania świata.

Strach przed nieznanym. Nasz myśli są pełne strachu i często prowadzą nas na bezdroża (cf. TRANSLATOR). Ktoś mógłby zarzucić, że te słowa opisywały raczej stan umysłu starożytnych, w których każde niewyjaśnialne stanowisko budziło bojaźń i przekonanie o jego pochodzeniu od siły wyższej. Dziś wiele z cudowności zostało zdemaskowanych. A jednak pozostają sfery, w  które myśl ludzka zapuszcza się z drżeniem. Z trudem przebijamy się poprzez zasłonę oddzielającą teraźniejszość od przyszłości. Nieuchronny koniec, cierpienie, porażka, sens życia – jak często brakuje nam odwagi, by mierzyć się z nimi nawet w myślach.

Niebezpieczna podróż życia. Niebezpieczne intencje, ostatnie określenie brzmi nieco dziwnie, ale zyskuje bardzo ciekawą i obrazową perspektywę, kiedy zestawimy je z tekstem Dz 27,9, opowiadającym o niebezpiecznej podróży morskiej św. Pawła. Myśl przypomina podróż, w której człowiek przemierza czasem ogromne przestrzenie i epoki, mierząc się jak każdy podróżnik z niebezpieczeństwami. Tu doświadczenie starożytnych nie różni się wiele od naszego. Narażamy się na niepewność i pomyłki. Nasze poznanie przypomina czasem czytanie w gwiazdach, więcej w nim intuicji i odgadywania. Błąkalibyśmy się w ciemnościach, gdyby nie posłany nam Duch Boży i Mądrość.

 


Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 90)

Refren: Panie, Ty zawsze byłeś nam ucieczką.

Obracasz w proch człowieka i mówisz: «Wracajcie, synowie ludzcy». Bo tysiąc lat w Twoich oczach jest jak wczorajszy dzień, który minął, albo straż nocna.

Porywasz ich, stają się niby sen poranny, jak trawa, która rośnie: rankiem zielona i kwitnąca, wieczorem więdnie i usycha.

Naucz nas liczyć dni nasze, byśmy zdobyli mądrość serca. Powróć, o Panie, jak długo będziesz zwlekał? Bądź litościwy dla sług Twoich!

Nasyć nas o świcie swoją łaską, abyśmy przez wszystkie dni nasze mogli się radować i cieszyć. Dobroć Pana Boga naszego niech będzie nad nami i wspieraj pracę rąk naszych, dzieło rąk naszych wspieraj.

[01][02]

PSALM

Mądrość serca  Ps 90,12-17

Modlitwa na nowy początek: “Naucz nas liczyć dni nasze, byśmy zdobyli mądrość serca”

PSALM 90 • AUTOR: nieznany • CZAS POWSTANIA: po powrocie z niewoli, po 538 przed Chr.


PSALM MOJŻESZA • Psalm 90 otwiera Czwartą Księgę Psałterza i jako jedyny przypisywany jest Mojżeszowi. Powodem może być to, że przypomina on słowa Mojżesza z Pwt 32, gdzie mąż Boży streszcza historię Bożej opieki nad Izraelem, wzywa naród do wierności Bożemu Prawu i przygotowuje się na swą bliską śmierć. Psalm ma charakter medytacji mądrościowej, w której pobrzmiewa “my”, przez które przemawia wracający z wygnania Izrael. Być może umieszczenie Psalmu 90 na początku Czwartej Księgi Psałterza oznacza, że utwór ten opisuje nowy początek dla tych, którzy powróciwszy z Babilonii, chcą budować swoje kruche, ocalone z kataklizmu życie na Panu.

BÓG UCIECZKĄ • Psalm Panie, Ty dla nas byłeś ucieczką mówi o Bogu, który jest oparciem kruchego ludzkiego życia (ww. 1-2). To On wzywa człowieka, aby powrócił do prochu, z którego został wzięty (ww. 3-6) i poraża swoim gniewem (ww. 7-11). Psalmista modli się o takie kierowanie swoim krótkim ludzkim życiem, które przyniesie mu mądrość serca. Prosi o łaskę i radość życia oraz dobroć Pana, która towarzyszyć będzie jego każdemu dniowi (ww. 13-17).

MĄDROŚĆ SERCA • Usłyszymy drugą połowę psalmu 90. To w niej znajduje się werset, który jest modlitwą o mądrość serca. Autor wiąże mądrość ze świadomością kruchości ludzkiego życia. To właśnie ten motyw mądrości łączy psalm z pierwszym czytaniem i był powodem wybrania go do dzisiejszej liturgii.

 


NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Praktyczna mądrość: Naucz nas liczyć dni nasze, abyśmy osiągnęli mądrość serca.

 


LINKI


Naucz nas liczyć dni nasze, abyśmy osiągnęli mądrość serca (Ps 90,12).

Ps 39,4: O Panie, mój kres pozwól mi poznać i jaka jest miara dni moich, bym wiedział, jak jestem znikomy.  

Łk 12,35: Niech będą przepasane biodra wasze i zapalone pochodnie!  

J 9,4: Potrzeba nam pełnić dzieła Tego, który Mnie posłał, dopóki jest dzień. Nadchodzi noc, kiedy nikt nie będzie mógł działać.  

Ef 5,16: Wyzyskujcie chwilę sposobną, bo dni są złe.  

 


Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

(Flm 9b-10. 12-17)

Czytanie z Listu do Filemona

Czytanie z Listu świętego Pawła Apostoła do Filemona

Najdroższy: Jako stary Paweł, a teraz jeszcze więzień Chrystusa Jezusa, proszę cię za moim dzieckiem, za tym, którego zrodziłem w kajdanach, za Onezymem. Jego ci odsyłam; ty zaś jego, to jest serce moje, przyjmij do domu. Zamierzałem go trzymać przy sobie, aby zamiast ciebie oddawał mi usługi w kajdanach noszonych dla Ewangelii. Jednakże postanowiłem nie uczynić niczego bez twojej zgody, aby dobry twój czyn był nie jakby z musu, ale z dobrej woli. Może bowiem po to oddalił się od ciebie na krótki czas, abyś go odebrał na zawsze, już nie jako niewolnika, lecz więcej niż niewolnika, jako brata umiłowanego. Takim jest on zwłaszcza dla mnie, ileż bardziej dla ciebie zarówno w doczesności, jak w Panu. Jeśli więc się poczuwasz do łączności ze mną, przyjmij go jak mnie. Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

W wolności Flm 9b-10.12-17

Wolność to stan serca. Można być niewolnikiem i jej doświadczać, można być pozornie wolnym i nie potrafić jej używać

List do Filemona • AUTOR: św. Paweł • CZAS POWSTANIA: 52/53 r.lub 59-61 • SKĄD: prawd. Efez; inne lokalizacje: Cezarea, Rzym • DO KOGO: Filemon, patron wspólnoty w Kolosach


LIST DO PRZYJACIELA. List do Filemona powstał prawdopodobnie w Efezie, kiedy Paweł przebywał w tamtejszym więzieniu. To list prywatny adresowany do dobrze sytuowanego chrześcijanina, patrona goszczącego w swym domu wspólnotę w Kolosach. Paweł nazywa go swoim współpracownikiem w dziele Ewangelii, zaangażowanym w pomoc braterską. List można zakwalifikować do starożytnej kategorii pism polecających. Według tradycyjnej interpretacji Paweł wstawia się za zbiegłym niewolnikiem Filemona, Onezymem, prosząc, aby jego pan okazał mu miłosierdzie. Onezym udał się być może po pomoc do Pawła, będąc przy nim w więzieniu oddawał mu posługi i tam nawrócił się na chrześcijaństwo.

NAJKRÓTSZY LIST. List do Filemona to najkrótszy, liczący zaledwie 25 wersów list Pawła. Dzieli się na wstęp, w którym Paweł pozdrawia Filemona i kościół zbierający się w jego domu (ww. 1-3), część zasadniczą zawierającą dziękczynienie za wiarę i miłość Filemona (ww. 5-7), prośbę o przebaczenie dla Onezyma (ww. 8-19) oraz zakończenie zawierające apel o przyjęcie listu, przygotowanie miejsca dla Pawła i końcowe pozdrowienia (ww. 20-25).

BRATERSKIE PRZYJĘCIE. Usłyszymy dziś fragment zasadniczej części listu, w której Paweł prosi o przyjęcie Onezyma. Opisuje go jako zrodzonego w kajdanach – prawdopodobnie nawrócił się w więzieniu przy Pawle. Apostoł odsyła go do jego pana, choć chętnie pozostawiłby go przy sobie w więzieniu. Prosi, aby Filemon przyjął go już nie jako niewolnika, ale jak swojego brata.

 


NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


W wolności serca: Jednakże postanowiłem nie uczynić niczego bez twojej zgody, aby dobry twój czyn był nie jakby z musu, ale z dobrej woli.

 

LINKI


Jednakże postanowiłem nie uczynić niczego bez twojej zgody, aby dobry twój czyn był nie jakby z musu, ale z dobrej woli (Flm 1,14).

2Kor 9,7: Każdy niech przeto postąpi tak, jak mu nakazuje jego własne serce, nie żałując i nie czując się przymuszonym, albowiem radosnego dawcę miłuje Bóg.  

1P 5,2: …paście stado Boże, które jest przy was, strzegąc go nie pod przymusem, ale z własnej woli, jak Bóg chce; nie ze względu na niegodziwe zyski, ale z oddaniem.  

Rz 12,1: A zatem proszę was, bracia, przez miłosierdzie Boże, abyście dali ciała swoje na ofiarę żywą, świętą, Bogu przyjemną, jako wyraz waszej rozumnej służby Bożej. 

 

CZY WIESZ ŻE…


Aby zrozumieć, o co Paweł prosi Filemona, musimy przenieść się w realia I w. z wszechobecną wówczas instytucją niewolnictwa.

 

NIEWOLNICY W STAROŻYTNOŚCI

 

Podstawowa siła robocza. Niewolnicy stanowili podstawową siłę roboczą w starożytności. Najbogatsi mieli ich nawet kilka tysięcy, inni kilku lub kilkudziesięciu, w zależności od statusu społecznego. Pozyskiwani byli poprzez wyprawy wojenne, spośród porzucanych w starożytności dzieci lub tych, którzy sami sprzedawali się w niewolę.

Różne losy niewolników. Ich status i pozycja były bardzo różne. Niewolnicy w bogatych domach mogli liczyć na dostatnie życie, w przeciwieństwie do strasznego losu tych w kopalniach lub na galerach. Niewolnicy bogatych właścicieli mogli nawet żyć osobno prowadząc interesy swych panów i dorabiając się znacznego bogactwa. Mogli posiadać pieniądze, nabywać ziemię, a nawet posiadać swoich niewolników. Niewola w przypadku długów miała zawsze określony czas. Wielu z niewolników, odłożywszy sumę na swój wykup mogło liczyć na odzyskanie wolności. Wolność była także nagrodą za wierną służbę.

Wyzwoleńcy. Tzw. “wyzwoleńcy” pozostawali wciąż związani ze swoimi panami świadcząc im usługi lub pracując dla nich. Pan gwarantował im nazwisko oraz pewien majątek, a także obywatelstwo rzymskie. W ten sposób obywatelem rzymskim mógł stać się Paweł. W I w. zjawisko uwalniania niewolników i obdarzania ich prawami obywatelskimi było tak powszechne, że władze rzymskie musiały je ograniczać.

Trwałość systemu. Wymownym jest, że powstania niewolników walczyły o poprawę ich bytu, nie o zniesienie systemu. W podobnym duchu Seneka krytykuje okrucieństwo panów, ale nigdy nie dopomina się zniesienia niewolnictwa. Było to nie do pomyślenia, biorąc pod uwagę ówczesny system ekonomiczny. Niewolnictwo funkcjonowało jeszcze bardzo długo w świecie Zachodnim, a zaczęto je znosić dopiero w erze następującej po rewolucji przemysłowej (XVIII/XIX w.), kiedy nie potrzeba już było tylu rąk do pracy.

Chrześcijańscy panowie. Badacze zgodnie twierdzą, że I w. to szczyt okresu niewolnictwa. W zależności od rejonu, niewolnicy mogli stanowić nawet ⅔ populacji. Wspólnoty chrześcijańskie nie dysponowały funduszami, które pozwalałyby na masowy wykup niewolników. Ze świadectw historycznych wiemy, że praktyki takie się pojawiały, lecz nie były żadną regułą. Pan, który stawał się chrześcijaninem, z reguły nie uwalniał swoich niewolników, ponieważ uniemożliwiło by to funkcjonowanie jego domu.

Zasadnicza zmiana. Ze świadectw epoki wiemy także, że wbrew panującym zwyczajom niewolnicy w domach chrześcijańskich nie byli zmuszani do przejścia na nową religię. Mogli to zrobić sami, pod wpływem świadectwa innych domowników. Przykładem jest Onezym, który nawraca się dopiero w więzieniu, przy Pawle. Paweł w swoich listach będzie nawet wzywał niewolników do posłuszeństwa swym panom (Ef; Kol). Równocześnie od panów będzie wymagał miłosiernego i ludzkiego traktowania swoich niewolników. To skok cywilizacyjny, biorąc pod uwagę, że niewolnicy, zgodnie z definicją Arystotelesa, nie byli w pełni ludźmi. Traktowano ich raczej jako przedmioty i majątek domowy. Pan w każdej chwili mógł pozbawić ich życia lub sprzedać.

 

HISTORIA ONEZYMA


Zbiegły niewolnik. Onezym to według tradycyjnej interpretacji prawdopodobnie zbiegły niewolnik (fugitivus) Filemona. Ucieczka niewolnika należała do porządku dziennego w czasach starożytnych. Powodowani pragnieniem wolności, strachem przed karą czy popełniwszy jakieś wykroczenie niewolnicy oddalali się od panów szukając pracy na wsi, wtapiając się w miejski tłum lub uciekając się do azylu w sanktuarium (np. Artemida Efeska).

Ucieczka. Poszukiwał ich pan, lub specjalny wyspecjalizowany tropiciel (fugitarius) wspomagani przez aparat państwowy. Doprowadzeni do pana mogli zostać nawet ukarani śmiercią. Znalazłszy azyl w sanktuarium mogli pojednać się z panem i wrócić do niego, pozostać na służbie bóstwa lub zostać sprzedanymi innemu panu.

Pomoc Pawła. W jaki sposób Onezym znalazł się u Pawła? Onezym mógł zbiec ponieważ wykroczył przeciw Filemonowi (ukradł coś), ale chce powrócić do pana. Ucieka się zatem pod protekcję Pawła (amicus domini), aby wstawił się za nim i zapewnił mu przyjazne przyjęcie. Paweł wstawia się za nim u Filemona. Onezym w więzieniu nawraca się na chrześcijaństwo (w. 10) i przez to staje się bratem w wierze Filemona (w. 16).

 

ZNACZENIE LISTU PAWŁA


List dotyczy tego, jak zmienić ma się pan Onezyma. Ma nie traktować już swojego niewolnika jako zbiegłego sługi, lecz jako brata w Chrystusie. Status Onezyma się zmienił. Choć Filemon i Onezym tkwią wciąż w starym systemie społecznym, przeżywają swoją relację inaczej, na nowo, jako bracia w Chrystusie.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 14, 25-33)

Wielkie tłumy szły z Jezusem. On zwrócił się i rzekł do nich: «Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, nadto i siebie samego, nie może być moim uczniem. Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem. Bo któż z was, chcąc zbudować wieżę, nie usiądzie wpierw, a nie oblicza wydatków, czy ma na wykończenie? Inaczej, gdyby założył fundament, a nie zdołałby wykończyć, wszyscy patrząc na to zaczęliby drwić z niego: „Ten człowiek zaczął budować, a nie zdołał wykończyć”. Albo który król, mając wyruszyć, aby stoczyć bitwę z drugim królem, nie usiądzie wpierw i nie rozważy, czy w dziesięć tysięcy ludzi może stawić czoło temu, który z dwudziestu tysiącami nadciąga przeciw niemu? Jeśli nie, wyprawia poselstwo, gdy tamten jest jeszcze daleko, i prosi o warunki pokoju. Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem».

Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Chrystus Głowa Łk 14,25-33

Kto chce zostać chrześcijaninem musi znać swoje najgłębsze intencje, bo i tak życie i wydarzenia zweryfikują je z czasem na pewno

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, uczniowie


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) będzie przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Tydzień temu rozpoczęliśmy lekturę czternastego rozdziału. Wysłuchaliśmy perykopy o uczcie (w. 1-14), pomięto po niej przypowieść o wymawiających się od zaproszenia (w. 15-24).

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejszy fragment to pewnie jedne z najmocniejszych, a może najbardziej skandalicznych (a pewnie także niezrozumianych) słów spośród wszystkich Ewangelii. Jezus znajduje się w szczytowym okresie swojej działalności, idą za Nim tłumy. On jednak nie zachłysnął się wcale takim sukcesem. Odwrotnie: wyraża teraz jasno co oznacza bycie Jego uczniem w 3 konkretnych warunkach-konsekwencjach, w których nie ma nic z politycznej poprawności: kto… nie może być moim uczniem. Te 3 “kierunki” w których realizuje się bycie uczniem Chrystusa to: relacje z bliskimi, stosunek do osobistego krzyża oraz do dóbr materialnych. Pomocy z zrozumieniu mają służyć także 2 przykłady: o budowaniu i o wojnie, które ilustrują fakt, że początkowa dobra intencja musi zostać zweryfikowana przez dalszy przebieg zdarzeń. Kto chce zostać chrześcijaninem naprawdę (tzn. uczniem Chrystusa) musi zbadać najpierw swoje najgłębsze intencje, bo i tak życie i wydarzenia zweryfikują je z czasem na pewno.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


3 fundamentalne punkty:

1. Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, nadto siebie samego, nie może być moim uczniem.

2. Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za Mną, ten nie może być moim uczniem.

3. …nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem.

 


LINKI


J 12,25: Ten, kto kocha swoje życie, traci je, a kto nienawidzi swego życia na tym świecie, zachowa je na życie wieczne. 

Dz 20,24: Lecz ja zgoła nie cenię sobie życia, bylebym tylko dokończył biegu i posługiwania, które otrzymałem od Pana Jezusa: bylebym dał świadectwo o Ewangelii łaski Bożej. 

Ap 12,11: A oni zwyciężyli dzięki krwi Baranka i dzięki słowu swojego świadectwa i nie umiłowali dusz swych aż do śmierci. 

Ga 6,14: Co do mnie, nie daj Boże, bym się miał chlubić z czego innego, jak tylko z krzyża Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzięki któremu świat stał się ukrzyżowany dla mnie, a ja dla świata. 

Flp 3,7-8: Ale to wszystko, co było dla mnie zyskiem, ze względu na Chrystusa uznałem za stratę.  Phi 3:8 I owszem, nawet wszystko uznaję za stratę ze względu na najwyższą wartość poznania Chrystusa Jezusa, Pana mojego. Dla Niego wyzułem się ze wszystkiego i uznaję to za śmieci, bylebym pozyskał Chrystusa 

Łk 18,28: Wówczas Piotr rzekł: «Oto my opuściliśmy swoją własność i poszliśmy za Tobą». 

J 19,17: A On sam dźwigając krzyż wyszedł na miejsce zwane Miejscem Czaszki, które po hebrajsku nazywa się Golgota. 

 


JESZCZE O EWANGELII


Dość podejrzaną wydaje się być mądrość, która każe wyrzekać się tego, co mamy najcenniejsze na ziemi, naszych relacji z innymi. Ewangelia pełna jest paradoksów, w których ten kto chce zyskać swoje życie musi je stracić (Mk 8, 35), największy musi stać się sługą (Mt 20, 26), a w drodze do prawdziwej miłości trzeba znienawidzić.

Radykalne przykazanie stanie się może nieco jaśniejsze, jeśli uświadomimy sobie, że w tych słowach wyraża się hebrajska mentalność Jezusa. Według niej serce w sposób całkowity może być zwrócone tylko ku jednej osobie, nie można wszystkich kochać jednakowo. Lea skarży się do Boga, że jest mniej kochana (dosł. nienawidzona) przez swojego męża niż Rachela (Wj 29, 33). Kiedy na scenę naszego życia wkracza osoba tak wyjątkowa jak Bóg w Jezusie, nie można stawiać go na równi z innymi osobami. Nie jest na tyle zazdrosny i nieludzki, aby domagać się dla siebie wyłączności w miłości, pozostawiając dla innych nienawiść. Jezus chce po prostu, aby jego uczniowie kochali Go bardziej niż swoich bliskich, nawet niż siebie samych. Mądrość Ewangelii polega na uznaniu, że najcenniejszy skarb naszego życia to nasz Bóg.

 

CZY WIESZ ŻE…


Swoimi słowami o pozostawieniu rodziny Jezus kwestionuje także starożytny model familii, w której nadrzędną rolę odrywał mężczyzna, paterfamilas. To do niego należały dzieci (w pewnym okresie dysponował prawem ich życia i śmierci) oraz cały majątek. Pod jego władzą znajdowała się także żona.  Dopiero po śmierci ojca, synowie i córki mogli uzyskać pewne środki materialne i samodzielność. Jezus nie kwestionuje rodziny jako fundamentu starożytnego i współczesnego społeczeństwa, ale rzuca wyzwanie panującym w niej relacjom. Od teraz, to Jemu przysługuje wyłączny tytuł paterfamilias. W nowej rodzinie uczniów Jezusa, to Mistrz jest dającą życie głową, decyduje o wszystkim i wymaga posłuszeństwa swemu Słowu.

 

TWEETY



 

STO SŁÓW


Dziś wiele z dawnych tajemnic zostało zdemaskowanych. Stare pytania mają wiele nowych odpowiedzi. Wydaje się, że dzięki nauce i technice poznaliśmy naturę człowieka i świata pod wieloma względami. A jednak pozostają wciąż sfery, w  które myśl ludzka zapuszcza się z drżeniem. Z trudem przebijamy się poprzez zasłonę oddzielającą teraźniejszość od przyszłości. Nieuchronny koniec, cierpienie, porażka, sens życia – jak często brakuje nam odwagi, by mierzyć się z nimi nawet w myślach.

Czym więc jest prawdziwa mądrość? Gdzie ją znaleźć? Bóg przychodzi do nas z konkretną odpowiedzią w dzisiejszej liturgii Słowa. Prawdziwa mądrość pochodzi wprost od Niego. Pozwala ona zaakceptować kruchość ludzkiego życia, jego przemijalność, nie-samowystarczalność (I CZYTANIE, PSALM). Dlatego taka mądrość może prowadzić do rzeczywistej wolności, która realizuje się w właśnie 3 bardzo konkretnych “kierunkach” nakreślonych nam dziś przez Jezusa: w relacjach z bliskimi, w stosunku do osobistego krzyża oraz do dóbr materialnych (EWANGELIA).

Taką wolnością Bóg obdarzał w starożytności ludzi całkowicie różnych: zarówno chrześcijańskich niewolników, jak i ich panów (II CZYTANIE). Bo wolność to stan serca. Można być niewolnikiem i jej doświadczać, można być pozornie wolnym i nie potrafić jej używać. Taką prawdziwą wolnością Bóg chce i może obdarzać każde swoje dziecko, także dzisiaj, także nas.

 

1/6
Przedstawienie Onezyma z Konstantynopola, Menologium Bazylego II, ok 1000 r., Biblioteka Watykańska, Rzym
2/6
Ikona przedstawiająca Onezyma
3/6
"Święta Mądrość", fresk na suficie pałacu Rosenau, Coburg, Niemcy
4/6
Wyobrażenie Ducha Świętego z ołtarza Bazyliki św. Piotra, Bernini, XVII w.
5/6
Obraz Rodzącego się Kościoła w kościele pw. św. Radzyma Gaudentego w Gnieźnie, fot. Lukasz19930915, Wikimedia Commons
6/6
Góra Krzyży w Szawlach na Litwie
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXII zwykła C

Lepiej być ostatnim. Logika Ewangelii przewraca ludzkie kalkulacje do góry nogami

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXII NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok C • KOLEKTA: Modlimy się o zaszczepienie w nas miłości do Boga, wzrost pobożności i umocnienie w dobrym • KOLOR: zielony  • CZYTANIA: Mądrość Syracha Syr 3, 17-18. 20. 28-29 ; Psalm 68; List do Hebrajczyków 12, 18-19. 22-24a; Ewangelia wg św. Łukasza 14, 1. 7-14

 

• CHMURA SŁOWA •

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Mądrości Syracha

(Syr 3, 17-18. 20. 28-29)

Synu, z łagodnością prowadź swe sprawy, a każdy, kto jest prawy, będzie cię miłował. Im większy jesteś, tym bardziej się uniżaj, a znajdziesz łaskę u Pana. Wielka jest bowiem potęga Pana i przez pokornych bywa chwalony. Na chorobę pyszałka nie ma lekarstwa, albowiem nasienie zła zapuściło w nim korzenie. Serce rozumnego rozważa przypowieść, a ucho słuchacza – to pragnienie mędrca.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

O ile wielki jesteś, o tyle się uniżaj Syr 3, 17-18. 20. 28-29

Na dłuższą metę zawsze opłaca się pokora

MĄDROŚĆ SYRACHAAUTOR: Jezus, syn SyrachaCZAS POWSTANIA: ok. 190 r. przed Chr.


KSIĘGA AUTORSTWA JEZUSA • Słynne pytanie, na które czasem nie potrafią odpowiedzieć poprawnie nawet znani bibliści, brzmi: czy Jezus jest autorem którejś z ksiąg Pisma Świętego? Otóż tak, jest. A nazwa tej księgi – Księga Syracydesa. Inne nazwy to Mądrość Syracha albo Eklezjastyk. Jak przyświadcza 30. werset ostatniego rozdziału, jej autorem jest… Jezus. Jezus, syn Syracha.

ŻYWA MĄDROŚĆ • To jedna z ksiąg mądrościowych. Jest dość długa, liczy aż 51 rozdziałów. Nie zawiera narracji, nie opowiada historii Izraela, jego królów, dziejów ludu Bożego. To luźny zbiór zasad, zapis doktryny, innymi słowy: prawdziwa mądrość, której źródłem, natchnieniem jest Bóg.

ZANIM USŁYSZYSZ • Druga część trzeciego rozdziału mówi o pokorze i pysze. Autor natchniony przedstawia pokorę jako tę, którą warto wybierać, bo to ona ostatecznie zawsze zwycięża, ponieważ sam Bóg, choć jest wielki i potężny upodobał sobie w niej.

 


NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Odpowiednia proporcja: O ile wielki jesteś, o tyle się uniżaj, a znajdziesz łaskę u Pana.

 


LINKI


O ile wielki jesteś, o tyle się uniżaj, a znajdziesz łaskę u Pana (Syr 3,18).

Flp 2,5-8: To dążenie niech was ożywia; ono też było w Chrystusie Jezusie. On, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w zewnętrznym przejawie, uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci – i to śmierci krzyżowej.

Mt 20,26-28: Nie tak będzie u was. Lecz kto by między wami chciał stać się wielkim, niech będzie waszym sługą. A kto by chciał być pierwszym między wami, niech będzie niewolnikiem waszym, na wzór Syna Człowieczego, który nie przyszedł, aby Mu służono, lecz aby służyć i dać swoje życie na okup za wielu».

 

TRANSLATOR


Synu, w sposób łagodny prowadź swe sprawy, a każdy, kto jest prawy, będzie cię miłował. Łagodność (gr. prautes), o jakim mówi Syrach to jedno z określeń pokory. Można je także przetłumaczyć przez uprzejmość, delikatność, postawę, w której nie daje się ponieść myśli o ważności swojej osoby. Cnoty tej oczekiwano szczególnie od tych, którzy mają władzę i decydują o losie innych.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Problematyczna cnota. Od tysięcy lat ludzie mieli problemy z pojęciem na czym polega pokora. Grecy i Rzymianie nienawidzili jej jako cechy słabych ludzi. Z drugiej jednak strony obok powszechnie panującego greckiego humanizmu istniała również enklawa, w której biblijny Izrael, nadał słowu „pokora” zupełnie inne znaczenie. Syrach wskazuje pokorę jako narzędzie, dzięki któremu zdobywamy sobie miłość Boga i ludzi. Jak się do niej dochodzi i na czym polega?

Drogi pokory. Do pokornego serca człowiek może dochodzić różnymi drogami, poprzez poniżenie, trudną sytuację, chorobę lub bliskość śmierci (Ps 44,25; 51,17). Sam Bóg mógł poniżać nie tylko mocnych i wrogów swojego ludu (1Sm 2,7; Ez 21,31), ale także swoich wybranych (patrz Hiob). Jeśli jednak Bóg decyduje się na ostateczność i uniża człowieka, nie czyni tego nigdy aby go odrzucić, lecz zaprasza go do przemyślenia relacji, która ich łączy (Ps 116,6).

Uznać zależność. Boże poniżenie nie trwa długo, kończy się wraz z przywróceniem właściwego oglądu rzeczy. Bóg ma także szczególną słabość do “uniżonych”: biednych i pogardzanych, ludzi z marginesu, jego oczy są w nich utkwione, aby przyjść z pomocą (Ps 18,27; 34,18; 138,6; 102,17). Pokorni i uniżeni to nie tylko ci, którzy doświadczają goryczy życia, lecz przede wszystkim ludzie, którzy żyją według Jego przykazań (Ps 119,67). Innymi słowy w Starym Testamencie jak i we współczesnych Jezusowi pismach rabinów i tekstach z Qumran, uniżenie to część lekcji, która ukazuje zależność człowieka od Boga. Pokora to postawa serca, z którą człowiek tę zależność przyjmuje.

 

CZY WIESZ ŻE…


Słowo pokora (tapeinophrosyne) w języku greckim pochodzi od czasownika tapeino, który oznacza dosłownie „być niskim” i wcale nie posiada pozytywnego znaczenia. Grecy często kojarzyli je ze słabością, niskim, służalczym stanem, podczas gdy Sokrates nauczał, że należy dążyć do tego co wielkie i co daje wolność, a Arystoteles nazywał „niskim/pokornym” ducha, w którym nie wykształciły się w pełni cnoty.  Osoba uniżając się łatwo przekracza granice pochlebstwa, kłania się w pas władcom i bóstwom, na co starożytni Grecy spoglądali z wyraźną niechęcią i odrazą.

 


Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 68)

REFREN: Ty, dobry Boże, biednego ochraniasz.

Sprawiedliwi cieszą się i weselą przed Bogiem, i rozkoszują radością. Śpiewajcie Bogu, grajcie Jego imieniu, bo Pan Mu na imię.

Ojcem dla sierot i wdów opiekunem jest Bóg w swym świętym mieszkaniu. Bóg dom gotuje dla opuszczonych, jeńców prowadzi ku lepszemu życiu.

Deszcz obfity zesłałeś, Boże, Ty orzeźwiłeś swe znękane dziedzictwo. Twoja rodzina, Boże, znalazła to mieszkanie, które w swej dobroci dałeś ubogiemu.

[01][02]

PSALM

Ojciec dla sierot i opiekun dla wdów Ps 68 (67), 4-5ac. 6-7ab. 10-11

Potężny Bóg chce bronić najsłabszych

PSALM 68• AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: czasy powygnaniowe (po 538 BC)


O PSALMIE • Psalm ten jest luźną kompozycją złożoną z pięciu krótszych pieśni i skupioną na teologii królowania Boga. Postać króla na starożytnym Bliskim Wschodzie oznaczała opiekuna i obrońcę. Mówiąc o Bogu jako królu, spodziewano się po Nim podobnej troski o swój lud. Środkowa część psalmu (w. 7-18) wiązała się być może ze świąteczną procesją wprowadzenia Arki Przymierza do Jerozolimy przez Dawida. Oto tryumfalny pochód Boga z Egiptu, przez Synaj, kończy się teraz w Świętym Mieście.

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy dziś fragment z pierwszej części tego psalmu, w którym wysławia się dobroć Boga, który pokonał swoich nieprzyjaciół. Korzystają z tego zwycięstwa także (albo przede wszystkim) najsłabsi i najbiedniejsi spośród ludu Bożego, to znaczy sieroty, wdowy, opuszczeni, jeńcy, ubodzy. Właśnie kategorie społeczne sierot i wdów to najbardziej klasyczne, wciąż powracające w Piśmie Świętym przykłady osób, które tracąc naturalne wsparcia w rodzinie, stały się całkowicie bezbronne.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg się troszczy o zatroskanych: Ojcem sierot i wdów opiekunem jest Bóg w swym świętym mieszkaniu. Bóg dom gotuje dla opuszczonych, jeńców prowadzi ku lepszemu życiu.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Hebrajczyków

(Hbr 12, 18-19. 22-24a) Bracia: Nie przyszliście do namacalnego i płonącego ognia, do mgły, do ciemności i burzy ani też do grzmiących trąb i do takiego dźwięku słów, iż wszyscy, którzy go usłyszeli, prosili, aby do nich nie mówił. Wy natomiast przyszliście do góry Syjon, do miasta Boga żywego – Jeruzalem niebieskiego, do niezliczonej liczby aniołów, na uroczyste zgromadzenie, i do Kościoła pierworodnych, którzy są zapisani w niebiosach, do Boga, który sądzi wszystkich, do duchów ludzi sprawiedliwych, którzy już doszli do celu, do Pośrednika Nowego Testamentu – Jezusa.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Dostęp do nieba Hbr 12, 18-19. 22-24a

Nowe doświadczenie Boga tworzy wspólnotę Kościoła

List do Hebrajczyków • AUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: 70-95 r. • SKĄD: nie wiemy • DO KOGO: chrześcijanie w Azji Mniejszej


JEZUS – OSOBA I DZIEŁO • List do Hebrajczyków przez wieki przypisywany był Pawłowi. Różnice w stylu i tematach teologicznych wskazują jednak na  innego, nieznanego bliżej autora. Podejrzewano, że mogli nim być: Łukasz, Apollos, Barnaba, Klemens Rzymski bądź inny uczeń Pawła. Autor to prawdopodobnie Żyd ze środowiska aleksandryjskiego, należący do drugiego pokolenia uczniów Jezusa. Swoje pismo kieruje do chrześcijan pochodzenia żydowskiego i pogańskiego w Azji Mniejszej • Głównym tematem listu jest osoba i dzieło Jezusa, Arcykapłana i Ofiary Nowego Przymierza, które wypełnia i przewyższa Przymierze Mojżeszowe.

ROZDZIAŁ DWUNASTY • Trzeci tydzień z rzędu słuchamy dwunastego rozdziału, który rozpoczął się od zachęty do podjęcia na poważnie duchowej walki chrześcijanina. Biorąc przykład z bohaterów wiary ze Starego Testamentu, a przede wszystkim z samego Jezusa, chrześcijanin ma podjąć duchową walkę, którą zresztą jest okazją do doświadczenia ojcowskiego prowadzenia Boga. On wychowuje nas i troszczy się, byśmy nie zagubili się pośród zamętu świata.

ZANIM USŁYSZYSZ • W dzisiejszym czytaniu słyszymy krótkie porównanie objawienia się Boga w Starym Przymierzu na górze Synaj, do tego, które jest udziałem chrześcijan. Wtedy doświadczenie Boga było czymś przerażającym i niosącym niepewność. Dziś natomiast w Jezusie Chrystusie chrześcijanin nie musi się niczego bać, ma już dostęp do samego nieba. Wspólnota Kościoła przekracza teraz wszelkie granice czasu i przestrzeni, śmierci i życia. To sprawia, że można całkowicie zaufać Bogu (do tego zachęca autor w wersetach, które następują: w. 25.28).

 


NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Punkt wyjścia i punkt dojścia: Wy natomiast przystąpiliście do góry Syjon, do miasta Boga żyjącego, Jeruzalem niebieskiego, do niezliczonej liczby aniołów, na uroczyste zebranie, do Kościoła pierworodnych, którzy są zapisani w niebiosach, do Boga, który sądzi wszystkich, do duchów sprawiedliwych, które już doszły do celu, do Pośrednika Nowego Testamentu – Jezusa, do pokropienia krwią, która przemawia mocniej niż krew Abla.

 

LINKI


Wy natomiast przystąpiliście do góry Syjon, do miasta Boga żyjącego, Jeruzalem niebieskiego, do niezliczonej liczby aniołów, na uroczyste zebranie, do Kościoła pierworodnych, którzy są zapisani w niebiosach, do Boga, który sądzi wszystkich, do duchów sprawiedliwych, które już doszły do celu, do Pośrednika Nowego Testamentu – Jezusa, do pokropienia krwią, która przemawia mocniej niż krew Abla (Hbr 12,22-24a)

Ga 4,26: Natomiast górne Jeruzalem cieszy się wolnością i ono jest naszą matką.  

Ap 21,2: I Miasto Święte Jeruzalem Nowe ujrzałem zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego męża.

Hbr 13,14: Nie mamy tutaj trwałego miasta, ale szukamy tego, które ma przyjść.  

Łk 10,20: Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, lecz cieszcie się, że wasze imiona zapisane są w niebie».  

Ap 3,5: Tak szaty białe przywdzieje zwycięzca, i z księgi życia imienia jego nie wymażę. I wyznam imię jego przed moim Ojcem i Jego aniołami. 

 

TRANSLATOR


Potem opowiedział zaproszonym przypowieść, gdy zauważył, jak sobie pierwsze miejsca wybierali (Łk 14,7).

Dosłownie to słowo zdaje się podkreślać świadomą i dobrowolną czynność: skupić się, skoncentrować uwagę na…

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Obraz, który przed swymi słuchaczami kreśli autor Listu do Hebrajczyków to wymowne wezwanie do pokory. Chrześcijanin przez wiarę spogląda już na tajemnice, które przewyższają to, co działo się na Synaju, gdzie Bóg przemawiał do swojego ludu ze środka obłoku i z ognia. Wierzący stają na nowym Syjonie, u bram miasta żyjącego Boga, gdzie czeka już na nich rzesza aniołów, sprawiedliwi, którzy doszli już do celu, oraz sam Chrystus. Autor wzywa nas, abyśmy pokornie przyjęli trudy i przeciwności, przez które wchodzimy do Nowego Jeruzalem. Wyniosłość, pycha i stawianie oporu Słowu Bożemu, mogą sprawić, że stracimy naszą Ziemię Obiecaną.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 14, 1. 7-14)

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

Gdy Jezus przyszedł do domu pewnego przywódcy faryzeuszów, aby w szabat spożyć posiłek, oni Go śledzili. Potem opowiedział zaproszonym przypowieść, gdy zauważył, jak sobie pierwsze miejsca wybierali. Tak mówił do nich: «Jeśli cię ktoś zaprosi na ucztę, nie zajmuj pierwszego miejsca, by przypadkiem ktoś znamienitszy od ciebie nie był zaproszony przez niego. Wówczas przyjdzie ten, kto was obu zaprosił, i powie ci: „Ustąp temu miejsca”, a wtedy musiałbyś ze wstydem zająć ostatnie miejsce. Lecz gdy będziesz zaproszony, idź i usiądź na ostatnim miejscu. A gdy przyjdzie ten, który cię zaprosił, powie ci: „Przyjacielu, przesiądź się wyżej”. I spotka cię zaszczyt wobec wszystkich współbiesiadników. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony». Do tego zaś, który Go zaprosił, mówił także: «Gdy wydajesz obiad albo wieczerzę, nie zapraszaj swoich przyjaciół ani braci, ani krewnych, ani zamożnych sąsiadów, aby cię i oni nawzajem nie zaprosili, i miałbyś odpłatę. Lecz kiedy urządzasz przyjęcie, zaproś ubogich, ułomnych, chromych i niewidomych. A będziesz szczęśliwy, ponieważ nie mają czym tobie się odwdzięczyć; odpłatę bowiem otrzymasz przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych».

Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Na odwrót Łk 14,1.7-14

Logika Ewangelii wykracza poza ludzkie zwyczaje, konwenanse czy kalkulacje

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie, przypowieść • MIEJSCE: Galilea • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, faryzeusze


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) będzie przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Rozpoczynamy lekturę czternastego rozdziału. Dzisiejszy fragment składa się z 3 części: wprowadzenia (w. 1), przypowieści wypowiedzianej do zaproszonych na ucztę (w. 7-11) oraz pouczenia skierowanego do zapraszających (w. 12-14). Pominięto uzdrowienie chorego na wodną puchlinę (w. 2-6). Natomiast bezpośrednio po dzisiejszym fragmencie następuje jeszcze 3 perykopa podejmująca temat uczty: przypowieść o wymawiających się od zaproszenia na ucztę (w. 15-24).

ZANIM USŁYSZYSZ • Kontekst posiłku często powraca w Ewangelii Łukasza (aż 9 razy). Lubi on w ten sposób przedstawiać nauczanie Jezusa oraz Jego relacje z innymi. Dzisiaj uczta, na którą zaproszono Jezusa jest dla Łukasza okazją do zrelacjonowania mocnego zaproszenia przez Jezusa do pokory. To zaproszenie jest przedstawione niejako dwustronnie: z perspektywy tego, któremu jest coś dane (zaproszony) oraz od strony tego, który może coś drugiemu dać (zapraszający). W centrum dzisiejszego czytania są słowa, które wracają częściej w Ewangelii (Łk 18,14; Mt 23,12 oraz jeszcze częściej w Nowym Testamencie w parafrazie): Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony. Wyrażają one “motyw odwrócenia”, tak typowy dla św. Łukasza od samego początku jego Ewangelii (por. 1,46-55: Hymn Magnificat) aż po jej finał: Mesjasza, Syna Bożego, który jest gotów służyć swoim uczniom (por. 22,24-27) a nawet oddać własne życie dla zbawienia grzeszników. To w Nim pierwszym takie totalne odwrócenie  spełniło się i wypełniło dla nas.

 


NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Odpowiednie miejsce: Lecz gdy będziesz zaproszony, idź i usiądź na ostatnim miejscu. Wtedy przyjdzie gospodarz i powie ci: “Przyjacielu, przesiądź się wyżej!”; i spotka cię zaszczyt wobec wszystkich współbiesiadników.

Prawdziwe szczęście: A będziesz szczęśliwy, ponieważ nie mają czym tobie się odwdzięczyć; odpłatę bowiem otrzymasz przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych

 

LINKI


Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony (Łk 14,11).

Hi 22,29: On pychę wyniosłą uniża, tych wsławia, co oczy spuszczają.  

Ps 138,6: Prawdziwie, Pan jest wzniosły i patrzy łaskawie na pokornego, pyszałka zaś dostrzega z daleka.  

Łk 1,52: Strąca władców z tronu, a wywyższa pokornych.  

Łk 18,14: Powiadam wam: Ten odszedł do domu usprawiedliwiony, nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony».  

Jk 4,10: Uniżcie się przed Panem, a wywyższy was.  

1P 5,6: Upokórzcie się więc pod mocną ręką Boga, aby was wywyższył w stosownej chwili. 

 

JESZCZE O EWANGELII


Słowa Jezusa z dzisiejszej Ewangelii to nie podręcznik savoir vivre. To instrukcja jak zasiąść z Jezusem przy stole Królestwa Bożego.

Honor w rękach gospodarza. Wbrew temu, co możemy pomyśleć czytając dzisiejszą Ewangelię, wcale nie zachęca ona do zajmowanie ostatniego miejsca przy stole. Jezus wzywa, aby zgodnie ze zwyczajami swoich czasów, pozostawić wybór miejsca gospodarzowi. Siadając na ostatnim miejscu gość daje wyraźny sygnał, że jego honor leży teraz w rękach zapraszającego.

Pycha i pokora. Uczta o której mówi Jezus to symbol relacji panujących nie tylko w tym świecie, ale także w Królestwie Bożym. Zajmowanie miejsca wyższego, niż należy się zaproszonemu, było równoznaczne z publicznym wstydem i hańbą. Opinia publiczna sprowadzała takiego zuchwalca do właściwej mu pozycji. Pycha to zajmowanie miejsca, które się nam nie należy. Pokorni pozostawiają sąd o sobie drugiemu i Bogu, który ukrywa się pod postacią gospodarza. To Jego sąd decyduje ostatecznie o naszej wartości i o miejscu w Królestwie.

Demokracja i Królestwo. Jezus polecając, aby zapraszać na uczty biednych, ułomnych, chromych i niewidomych, kwestionuje także podziały społeczne panujące w jego czasach. Uczty, do których zasiada On z faryzeuszami, celnikami, kobietami i grzesznikami to uczty egalitarne, demokratyczne. Przy jego stole każdy jest równy i każdy tworzy wspólnotę braci i sióstr. Każdy jest także zaproszony na ucztę w Jego Królestwie.

 

CZY WIESZ,  ŻE…


UCZTA

Miejsce przy stole. Uczta w starożytności to mikrokosmos, odbicie relacji, jakie panują w rodzinie, w polis, i w świecie. Przy stole każdy ma swoje wyznaczone miejsce, o którym decyduje bogactwo, status i płeć. W starożytności przy stole zasiadali, a właściwie jak było to w zwyczaju asyryjskim i greckim, układali się w pozycji półleżącej na boku głównie mężczyźni. Kobiety i dzieci siedziały przy osobnym stole lub w innym pomieszczeniu. W czasach Jezusa dostojne matrony mogły towarzyszyć mężom podczas uczt, ale spodziewano się, że opuszczą je w pewnym momencie. Przy stole podczas libacji mogły pozostać tylko bogate i dobrze wykształcone kurtyzany i prostytutki.

O miejscu decyduje gospodarz. Nie do pomyślenia było także, aby miejsce przy stole gość wybierał sobie sam. Plutarch w traktacie na ten temat, dialoguje ze swoim bratem, który broni zasady demokratycznego usadzania przy stole ludzi różnych stanów, aby dać im okazję do poznania się i interakcji. Plutarch zdecydowanie się temu sprzeciwia podkreślając zwyczaj usadzania gości według ich godności i statusu. W trakcie Saturnaliów, święta, które opisuje Lucjan, rzymscy niewolnicy przejmowali władanie nad domostwami i miastem zasiadając przy stole, podczas gdy ich panowie usługiwali im. Kompletne odwrócenie porządku społecznego dopuszczane było w takich okolicznościach. Uczta cementowała układ społeczny, potwierdzała honor tych, którzy się nim cieszyli, i zależność tych, którzy przybywali na nią wiedzeni interesami i relacjami z bogatym gospodarzem.

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Pokora to trudne słowo, całkowicie niepopularne. Zresztą już u starożytnych miało też dosyć negatywne znaczenie. Dziś bardziej niż kiedykolwiek trzeba walczyć o swoje, udowodnić rację, być odważnie asertywnym. Kto przegrywa, musi ponieść tego konsekwencje.

Jezus burzy to co wydaje się całkowicie racjonalne. Logika Ewangelii odwraca do góry nogami ludzkie zwyczaje, konwenanse i kalkulacje. Wzywa do pokory, rezygnacji ze swoich praw, pozornej porażki. Jednak jest to droga do jedynego prawdziwego zwycięstwa. Ostatecznego. On sam pierwszy nią poszedł. Aż do końca.

Kto wchodzi za Nim i z Nim na tę drogę będzie mógł w końcu odpocząć od wyścigu szczurów i przerośniętych ambicji (albo destrukcyjnych kompleksów) i zająć wreszcie odpowiednie dla siebie miejsce. To jedyne: przy stole razem z Jezusem w Jego Królestwie. Uczta oznacza święto, radość bycia razem, czas dobrze zmarnowany. Oto uczta eschatologiczna, dostęp do nieba, życie wieczne dostępne dla każdego w Jego Kościele już dzisiaj!

 

1/6
Pierwszy rozdział Mądrości Syracha w tłumaczeniu niemieckim, 1654 r., Zentralbibliothek Zurich, Niemcy
2/6
Przedstawienie Syracha z warsztatu Jörg Breu Młodszego, XVI w.
3/6
Przedstawienie św. Jana Bożego, opiekuna sierot, starców, bezdomnych, ubogich i wędrowców, kiedy wyprowadza ich z pożaru szpitala, ok. 1880 r., Museo de Bellas Artes de Granada, Hiszpania
4/6
"Syjon", Ephraim Moses Lilien, 1903 r.
5/6
"Św. Paweł" Bartolomeo Montagna, 1482 r., Museo Poldi Pezzoli w Madiolanie, Włochy
6/6
"Św. Wawrzyniec rozdaje bogactwa ubogim", obraz Palma Giovane z XVI w., Kościół św. Jakuba Apostoła Starszego w Wenecji. Wawrzyniec zmuszony do oddania majątku kościelnego wskazał na ubogich i powiedział, że oni są majątkiem Kościoła
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >