Jutro Niedziela – XXV zwykła C

Prawdziwa, wielka wiara zaczyna się od małych rzeczy.

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXV NIEDZIELA ZWYKŁA C • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, aby sprawił, byśmy zasłużyli na życie wieczne  • CZYTANIA: Czytanie z Księgi Proroka Amosa 8, 4-7, Psalm Ps 113 (112), 1-2. 4-6. 7-8 (R.: por. 1 b i 7 b), I List do Tymoteusza 2, 1-8, Ewangelia wg świętego Łukasza 16, 1-13 lub Łk 16, 10-13

 

• CHMURA SŁÓW •

 

pan

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi proroka Amosa

(Am 8, 4-7)

Słuchajcie tego wy, którzy gnębicie ubogiego, a bezrolnego pozostawiacie bez pracy, którzy mówicie: «Kiedyż minie nów księżyca, byśmy mogli sprzedawać zboże, i kiedy szabat, byśmy mogli otworzyć spichlerz? A będziemy zmniejszać efę, powiększać sykl i wagę podstępnie fałszować. Będziemy kupować biednego za srebro, a ubogiego za parę sandałów, i plewy pszeniczne będziemy sprzedawać». Poprzysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków».

Oto słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Niesprawiedliwy zysk Am 8, 4-7

Bóg widzi ludzką nieuczciwość i nie zostawi jej bez odpowiedzi

KSIĘGA: Amosa • AUTOR: Amos • CZAS POWSTANIA: 760-750 przed Chrystusem
KATEGORIA:
mowa-proroctwo


PROROK SPRAWIEDLIWOŚCI SPOŁECZNEJ • Księga Amosa  należy do ostatnich ksiąg Starego Testamentu, tak zwanych proroków mniejszych • Sam Amos żył jednak siedemset lat przed Chrystusem, w czasach, które opisują rozdziały 14-15 Drugiej Księgi Królewskiej. Był jednym spośród pasterzy z Tekoa • W księdze spotykamy głównie wyrocznie – są trojakiego rodzaju. W pierwszej części (rozdziały 1-2) dominują groźby: przeciw obcym narodom, Izraelowi i Judzie. Druga (rozdziały 3-6) to sześć wyroczni Słuchajcie, odnoszących się do grzechów Narodu Wybranego. W końcu trzecia część (od 7 do 9) to wizje prorockie. • Amos to prorok sprawiedliwości społecznej. W czasach rozkwitu i prosperity Królestwa Północnego zapowiada on jego upadek spowodowany wypaczeniami kultu oraz deptaniem praw ubogich.

KOSZ OWOCÓWRozdział 8 rozpoczyna się od wizji kosza dojrzałych owoców. Fakt, że są już gotowe do zbioru jest znakiem “gotowości” ludu Izraela na karę, zapowiedzią, że  spadnie ona nieuchronnie na ciemiężycieli narodu.

NIESPRAWIEDLIWY ZYSK • Prorok Amos dostrzegał obok rozwoju, bogactwa i powstających wspaniałych domów także wiele ludzkiej nędzy. Widział pozorne przestrzeganie prawa i przewrotność serca. Jego rodacy nie tylko byli nieuczciwi – Amos wspomina o fałszowaniu wag i miar – byli spragnieni zysku do tego stopnia, że oczekiwali z niecierpliwością końca świąt (8,5). Pobożni, odwiedzający świątynię ludzie, zostali zniewoleni swoją pracą, bogactwem i pogonią za zyskiem. Być może nie dostrzegali nawet ile osób w ten sposób krzywdzą. Widział to jednak Bóg i ostrzegał: „przysięgam na samego siebie – nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków” (8,7).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg jest obecny: Przysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków».

 

LINKI


Przysiągł Pan na dumę Jakuba: «Nie zapomnę nigdy wszystkich ich uczynków» (Am 8,7).

Oz 8,13: Lubią ofiary krwawe i chętnie je składają, lubią też mięso, które wówczas jedzą, lecz Pan nie ma w tym upodobania. Wspominam wtedy na ich przewinienia i karzę ich za grzechy niech wrócą znów do Egiptu! 

Ps 10,11: Mówi w swym sercu: «Bóg nie pamięta, odwraca swe oblicze, nigdy nie zobaczy». 

Oz 7,2: Zupełnie tego nie biorą do serca, że Ja pamiętam wszystkie ich występki; osaczają ich własne uczynki, obecne przed moim obliczem. 

 

JESZCZE O…


Według Amosa Samaria, północy Izrael upadł, ponieważ pełen był społecznej niesprawiedliwości. Doprowadził do tego Bóg, który nie mógł znieść przepaści pomiędzy tym, w co wierzyli i tym jak postępowali. To pierwsza poważna wskazówka dla nas pomnażających to, co posiadamy i próbujących się w życiu  dorobić. Kto buduje swój dobrobyt na krzywdzie i wykorzystywaniu innych ściąga na siebie karzący wzrok Boga. Pan nie zapomina wołania ubogich i pokrzywdzonych. Inwestycje obliczone na zysk bez serca i miłosierdzia dla innych skazane są na klęskę.

 

CZY WIESZ ŻE…


™CZAS ROZKWITU Pierwsza połowa VIII wieku to czas prosperity dla Judy i Izraela, ponieważ potencjalni agresorzy (Asyria, Aram, Uratu) uwikłali się w walki między sobą, co stworzyło przestrzeń dla rozwoju Izraela i Judy. Królestwo Północne (Izrael/Samaria) oraz Południowe (Juda) żyły ze sobą w pokoju, czerpiąc zyski z handlu na powiększonych w wyniku podbojów terytoriach. Główne dochody pochodziły z opłat karawanowych i swobodnej wymiany towarów między Palestyną i portami fenickimi (Tyrem), które stanowiły dla Palestyny swego rodzaju okno na świat.

™BOGACTWO SAMARII Sprzyjające warunki doprowadziły do stanu wyjątkowej pomyślności. Odkryte w Samarii wspaniałe budowle i kosztowne inkrustacje z kości słoniowej, pochodzenia fenickiego lub damasceńskiego, wskazują, że Amos nie przesadzał mówiąc o zbytku, w jakim żyły wyższe warstwy Królestwa Północnego.

PRZEMIANY I UCISK UBOGICH Kluczowym elementem kształtującym życie w Izraelu i Judzie w tym czasie było przekształcanie się ustroju z plemiennego w feudalny. Dotychczasowa struktura społeczna odwoływała się do solidarności i egalitaryzmu wspieranych Prawem Przymierza (por. Wj 20,2223,19). W wyniku zmian kształtuje się społeczeństwo osiadłe z właściwym dla siebie rozwarstwieniem klasowym. Powstają latyfundia. Wielu urzędników staje się bogatymi właścicielami ziemskimi, powiększając swoje posiadłości przez nieuczciwe miary, wagi i ceny (Am 8,5; Oz 12,8), czy nawet praktykując sprzedaż ludzi w niewolę (Am 2,6). Drobny rolnik zdany był na łaskę i niełaskę lichwiarzy. Kiedy zdarzała się klęska suszy łatwo tracił środki utrzymania i był wyrzucany ze swojej ziemi. W obronie takich właśnie ludzi staje Amos.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 113)

REFREN: Pana pochwalcie, On dźwiga biednego.

Chwalcie, słudzy Pańscy, chwalcie imię Pana. Niech imię Pana będzie błogosławione teraz i na wieki.

Pan jest wywyższony ponad wszystkie ludy, ponad niebiosa sięga Jego chwała. Kto jest jak nasz Pan Bóg, który mieszka w górze i w dół spogląda na niebo i na ziemię?

Podnosi z prochu nędzarza i dźwiga z gnoju ubogiego, by go posadzić wśród książąt, wśród książąt swojego ludu.

[01][02]

 

PSALM

Podnosi z prochu nędzarza •  Ps 113 (112), 1-2. 4-6. 7-8
Bóg nie tylko widzi postępowanie człowieka, ale reaguje i przywraca biednym godność

PSALM 113AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: przedwygnaniowy, ostateczna redakcja po 538 przed Chr.


UWIELBIENIEPs 113 należy do gatunku hymnów (tehilla). To modlitwa bezinteresownego uwielbienia, w której wołający zachęca wszystkich wiernych do włączenia się w jego pieśń chwały na cześć Jahwe. Motywem uwielbienia jest imię, chwała i dobroć Boga, jego działanie w świecie stworzonym oraz w historii. Hymny zakorzenione są w kulcie sprawowanym w świątyni jerozolimskiej. Ps 113 należy do tzw. Wielkiego Hallelu (Ps 113-118), grupy utworów towarzyszącej radosnym celebracjom Święta Paschy.

OBROŃCA UBOGICHPs 113 z pierwszym czytaniem łączy wzmianka o Bogu, który podnosi z prochu nędzarza i dźwiga ubogiego. Bóg którego wielbi psalmista nie jest martwy jak obcy bogowie: On, choć mieszka w górze, widzi człowieka i jego postępowanie. Nie tylko upomina się o prawa uciskanych i marginalizowanych. On przywraca im godność i wywraca do góry nogami system społeczny, sadzając ich pomiędzy książętami swojego ludu.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg widzi: Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze, co w dół spogląda na niebo i na ziemię?

 

LINKI


Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze, co w dół spogląda na niebo i na ziemię? (Ps 113,5-6)

Ps 11,4: Pan w świętym swoim przybytku, Pan ma tron swój na niebiosach. Oczy Jego patrzą, powieki Jego badają synów ludzkich. 

Ps 138,6: Prawdziwie, Pan jest wzniosły i patrzy łaskawie na pokornego, pyszałka zaś dostrzega z daleka. 

Iz 57,15: Tak bowiem mówi Wysoki i Wzniosły, którego stolica jest wieczna, a imię «Święty»: Zamieszkuję miejsce wzniesione i święte, lecz jestem z człowiekiem skruszonym i pokornym, aby ożywić ducha pokornych i tchnąć życie w serca skruszone.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza

(1 Tm 2, 1-8)

Polecam przede wszystkim, by prośby, modlitwy, wspólne błagania, dziękczynienia odprawiane były za wszystkich ludzi: za królów i za wszystkich sprawujących władzę, abyśmy mogli prowadzić życie ciche i spokojne z całą pobożnością i godnością. Jest to bowiem dobre i miłe w oczach Zbawiciela naszego, Boga, który pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy. Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus, który wydał siebie samego na okup za wszystkich, jako świadectwo, w oznaczonym czasie. Ze względu na nie ja zostałem ustanowiony głosicielem i apostołem – mówię prawdę, nie kłamię – nauczycielem pogan w wierze i prawdzie. Chcę więc, by mężczyźni modlili się na każdym miejscu, podnosząc ręce czyste, bez gniewu i sporów.

Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Modlitwa za wszystkich 1 Tm 2, 1-8

Jezus Chrystus oddał życie za wszystkich ludzi, dlatego chrześcijanin również pragnie zbawienia wszystkich

KSIĘGA: Pierwszy List do Tymoteusza • NADAWCA: św. Paweł/jego uczniowie • SKĄD: Rzym, Macedonia, Korynt, Nikopolis lub Efez • DATA: 63-65 lub 80-90r. • ADRESAT: Tymoteusz


LIST PASTERSKI • Oprócz listów do wspólnot chrześcijan w Rzymie, Koryncie, Efezie, Galacji, Salonikach, Kolosach i Filippi, trzy listy św. Paweł skierował osobiście do swych współpracowników: Tymoteusza i Tytusa. To tak zwane listy pasterskie, pochodzą według tradycji z końcowego okresu życia apostoła, lub jak twierdzą inni zostały zredagowane już po jego śmierci przez ucznia Pawłowej szkoły. Jest w nich wiele wskazań na temat sposobu organizacji i prowadzenia wspólnot.

KONTEKST • Po pierwszym rozdziale, w którym Paweł nawoływał Tymoteusza, swego ucznia, do troszczenia się o głoszenie prawdziwej Ewangelii (ww. 3-11) i przypominał osobiste doświadczenie przemieniającego miłosierdzia Pana (ww. 12-16), w drugim rozdziale Apostoł przechodzi już do bardzo konkretnych zaleceń liturgicznych.

ZANIM USŁYSZYSZ • Najpierw zachęca on do modlitwy za wszystkich ludzi (także za sprawujących władzę, którzy przecież często w tych czasach nie musieli wcale sprzyjać chrześcijanom). Ta zachęta wypływa z pewności, że Syn Boży stał się człowiekiem, umarł i zmartwychwstał właśnie dla  dla wszystkich ludzi. Później następują wskazania co do zachowania mężczyzn i kobiet podczas zgromadzeń liturgicznych (ww. 8-15).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Jeden Bóg: Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus…

 

LINKI


Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus… (1Tm 2,5)

Pwt 6,4: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem Panem jedynym. 

Mk 12,29: Jezus odpowiedział: «Pierwsze jest: Słuchaj, Izraelu, Pan Bóg nasz, Pan jest jeden. 

1Kor 8,6: dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu także my jesteśmy. 

Ef 4,6: Jeden jest Bóg i Ojciec wszystkich, który jest i działa ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich. 

J 17,3: A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa. 

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


KONFORMIŚCI? Szkoła Pawłowa w I w. zachęca do zanoszenia modlitw za królów i tych, którzy sprawują władzę. Może się wydawać, że chrześcijanie próbują wtopić się w otaczający ich grecko-rzymski świat, rezygnując z radykalizmu Chrystusowej Ewangelii. Żeby zrozumieć strategię Kościoła I w. musimy sobie jednak uzmysłowić dwie rzeczy. Po pierwsze, chrześcijaństwo jako młoda religia i ruch przyciągający także kobiety i niewolników, było dla Imperium Rzymskiego niebezpieczne. Burzyło tradycyjny system społeczny i kwestionowało jego wartości. Aby mieć możliwość funkcjonowania w świecie starożytnym chrześcijanie musieli do pewnego stopnia dostosować się do jego reguł.

ZMIANA OD ŚRODKA. Pierwsi chrześcijanie nie byli rewolucjonistami i burzycielami porządku społecznego, ponieważ Jezus takim nie był. Tworzyli raczej rzeczywistość, którą socjologia nazywa dziś kulturą alternatywną. Przyjmowali instytucje świata starożytnego (rodzina, ekonomia, życie społeczne i polityczne) wypełniając je nowymi treściami. Relacje podległości i siły zastępowali relacjami miłości i braterstwa, mając nadzieję, że ten alternatywny model z czasem przekona żyjących obok nich pogan. Modlitwa za rządzących, którą zaleca szkoła Pawłowa ma w istocie przemienić od środka system władzy.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza (Łk 16, 10-13) Jezus powiedział do uczniów: «Kto w bardzo małej sprawie jest wierny, ten i w wielkiej będzie wierny; a kto w bardzo małej sprawie jest nieuczciwy, ten i w wielkiej nieuczciwy będzie. Jeśli więc w zarządzaniu niegodziwą mamoną nie okazaliście się wierni, to kto wam prawdziwe dobro powierzy? Jeśli w zarządzaniu cudzym dobrem nie okazaliście się wierni, to któż wam da wasze? Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie!» Oto słowo Boże

[01][02]

 

EWANGELIA

Roztropna nieuczciwość Łk 16, 1-13

Mamona nie jest zła ani dobra. Ale lepiej używać ją do dobrych rzeczy

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, uczniowie


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) jest przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Po 3 przypowieściach o Bożym miłosierdziu, których słuchaliśmy tydzień temu przechodzimy do szesnastego rozdziału, w którym dominuje dyskusja o niebezpieczeństwie bogactw. Po dzisiejszym fragmencie i krótkich dodatkach na inne tematy, rozdział zakończy się przypowieścią o bogaczu i Łazarzu, która niejako zamknie klamrą główny wątek.

ZANIM USŁYSZYSZ •  Przypowieść, której wysłuchamy jest skierowana do uczniów (w. 1), ale słuchali jej też faryzeusze i drwili przez to z Jezusa (por. w. 14). Wnioskiem ostatecznym jest zachęta do wewnętrznej wolności wobec pieniądza. Brak odpowiedniej hierarchii wartości zawsze sprawi, że Bóg zajmie jakieś niższe miejsce. Przypowieść ma często to do siebie, że zawiera element, który ma w jakiś sposób wstrząsnąć człowiekiem, wybić go z jego utartych wzorców myślenia i naiwnych schematów. Zwróć jednak uwagę, że rządca zostaje pochwalony nie za nieuczciwość, lecz za swoją nagłą roztropność, która zmienia jego traktowanie pieniędzy, które z kolei zmienia jego nastawienie do życia (zobacz więcej w JESZCZE O EWANGELII).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Albo albo: Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie.

 

LINKI


Żaden sługa nie może dwom panom służyć. Gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował; albo z tamtym będzie trzymał, a tym wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie (Łk 16,13).

Joz 24,15: Gdyby jednak wam się nie podobało służyć Panu, rozstrzygnijcie dziś, komu służyć chcecie, czy bóstwom, którym służyli wasi przodkowie po drugiej stronie Rzeki, czy też bóstwom Amorytów, w których kraju zamieszkaliście. Ja sam i mój dom służyć chcemy Panu.  

Mt 4,10: Na to odrzekł mu Jezus: «Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz». 

1Kor 10,21: Nie możecie pić z kielicha Pana i z kielicha demonów; nie możecie zasiadać przy stole Pana i przy stole demonów. 

Jk 4,8: Przystąpcie bliżej do Boga, to i On zbliży się do was. Oczyśćcie ręce, grzesznicy, uświęćcie serca, ludzie chwiejni! 

 

JESZCZE O EWANGELII


Według Amosa Bóg prędzej czy później ukarze nieuczciwych, Jezus tymczasem chwali nieuczciwego rządcę. Czyżby Ewangelia namawiała nas do nieetycznego działania?

Problem. W życiu rządcy z przypowieści pojawił się poważny problem – został oskarżony o niegospodarność. Nie wiadomo, czy zarzuty te były prawdziwe, wiadomo jednak, że pan – szef potraktował je poważnie i postanowił go zwolnić (Łk 16,2).

Nieetyczne rozwiązanie. Rządca okazuje się być bardzo przedsiębiorczy – zamiast rozpaczać obmyśla konkretny plan, który ma go uratować od biedy i życia w poniżeniu. Jest tylko jeden poważny problem. Ten plan jest nieetyczny. Polega na tym, że za plecami swego szefa rządca fałszuje zobowiązania jego dłużników – zobowiązania dosyć pokaźne – 100 beczek (3400 litrów) oliwy, 100 korców pszenicy (Łk 16,4-7). Odpada przy tym argument, że rządca pomaga w ten sposób ludziom wyzyskiwanym przez swego pana. Ten okazuje się być całkiem ludzki, na co wskazuje jego reakcja. Za co jednak chwali nieuczciwego rządcę?

Nieuczciwość. Na pewno na pochwałę nie zasługuje oszustwo, jakiego dopuścił się sługa. Ta przypowieść nie usprawiedliwia nikogo, kto kradnie, bo tak robią wszyscy, albo dlatego, że sam czuje się okradany. Być może, jak zaznaczają niektórzy komentatorzy, typowym było w owym czasie dla rządcy zawyżać sumę pożyczki i uzyskiwać w ten sposób lichwiarki zysk. Obniżając wartość zobowiązania, rządca pozbawił się po prostu części lub może nawet całości własnego zysku (być może od początku właśnie nieuczciwego). W takim przypadku określenie “nieuczciwy” w zdaniu “Pan pochwalił nieuczciwego rządcę…” (w. 8) odnosiłoby się nie tyle do jego postępowania teraz, co do wcześniejszych oskarżeń o nieroztropne zarządzanie majątkiem (w. 1).

Prawdziwy zysk. Jezus chwali rządcę za sposób, w jaki zaczął on myśleć o majątku, o pieniądzach. Być może po raz pierwszy przyszło mu do głowy, że służą one do tego, aby pomagać innym, aby zdobywać sobie ich przyjaźń i wdzięczność (Łk 16,9). Rządca obcinając zyski swego pana, obciął także pokaźną część swojej zapłaty. Zyskał jednak znacznie więcej, relacje z innymi i miejsce w Królestwie.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Rządcaoikonomos – to w starożytnym świecie zwykły sługa, niewolnik lub postać znacznie poważniejsza, wolny zarządca domu, majątku, skarbnik. Współczesnym odpowiednikiem może być menedżer firmy, osoba zarządzająca jej kapitałem. Z dalszego przebiegu historii wiemy, że rządca z Jezusowej przypowieści był człowiekiem wolnym i bogatym, nigdy nie pracował fizycznie i wstydził się żebrać (Łk 16, 3).

Mamona  – termin nie pochodzi bezpośrednio z Biblii Hebrajskiej, a występuje dopiero w późniejszych tekstach judaizmu (fragmenty hebrajskie Księgi Syracha, teksty z Qumran, Targumy –  aramejska parafraza Biblii, Miszna i Talmud). Pochodzenie tego wyrazu nie jest pewne, jego brzmienie wskazuje na język aramejski, którym posługiwali się Żydzi po niewoli babilońskiej. Już od pierwszych przypadków użycia mamona ma negatywne konotacje i jest kojarzona z nieuczciwym pomnażaniem majątku i oszustwem dla zysku.

 

TWEETY




 

STO SŁÓW


Niesprawiedliwość zawsze, od pierwszego grzechu, towarzyszyła ludzkim relacjom. Najwyraźniej objawia się w tym, co dotyczy dóbr materialnych. Tam można jasno zobaczyć krwiożerczy wyzysk, nieposkromioną chciwość oraz bezwzględność, jakiej jest w stanie dopuścić się człowiek walcząc o swoje (I CZYTANIE).

Tak łatwo pomyśleć, że Bóg zostawia taką sytuację bez odpowiedzi. On jednak nie tylko widzi postępowanie człowieka, ale reaguje (PSALM). On chce każdego z nas uczynić wewnętrznie wolnym. Bo wie jak złudna jest ufność pokładana w dobrach tego świata, jak źle może się skończyć.
Często nie widzimy tego, że jesteśmy zniewoleni. Wtedy myślimy, że Bóg chce nam coś odebrać.  Podczas gdy On przychodzi nas uwalniać. A nie ma nic piękniejszego niż poznać smak prawdziwej wolności (EWANGELIA).

Bóg pragnie zbawić każdego: i tego, który uciska innych i uciskanego, bo każdego kocha i na każdym mu zależy (II CZYTANIE). Kiedy mamy łaskę zrozumieć co jest najważniejsze w życiu, nie wahamy się ani przez chwilę, jesteśmy gotowi zaryzykować wszystkim.

Bóg może być tylko jeden. Brak odpowiedniej hierarchii wartości zawsze sprawi, że Bóg zajmie w końcu jakieś niższe miejsce. Tylko wtedy kiedy Bóg zajmie naprawdę pierwsze miejsce w naszym życiu wszystko będzie wreszcie na swoim miejscu.

 

1/6
Prorok Amos dłuta Aleijadinho, statuła przed Sanktuarium Bom Jesus w Congonhas, XVIII w., Minas Gerais, Brazylia
2/6
Prorok Amos, Antonio Del Pollaiuolo, XV w.
3/6
Prorok Amos, Juan de Borgoña, 1535 r., Museo Catedralico, Cuenca, Ekwador
4/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy na grafice Gustawa Doré, XIX w.
5/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy na grafice Jana Luykena
6/6
Przypowieść o nieuczciwym rządcy, Andrey Mironov-WikimediaCommons
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXIV zwykła C

Ojciec będzie zawsze czekał, wypatrywał nas z daleka. To właśnie jego miłosierdzie: absolutna gorliwość w poszukiwaniu czegoś najcenniejszego, co mu się zgubiło, ukochanego syna, umiłowanej córki

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXIV NIEDZIELA ZWYKŁARok CKOLEKTA: modlimy się o to, by Bóg wejrzał na nas i pobudził nasze serca do służby Jemu, abyśmy mogli doznawać skutków jego miłosierdzia • KOLOR: zielony  • CZYTANIA: Księga Wyjścia 32, 7-11. 13-14, Psalm 51 (50), 3-4. 12-13. 17 i 19 (R.: por. Łk 15, 18), Pierwszy List do Tymoteusza 1, 12-17, Ewangelia wg. św. Łukasza 15, 1-32

 

• CHMURA SŁOWA •

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Wyjścia

(Wj 32, 7-11. 13-14)

Pan rzekł do Mojżesza: «Zstąp na dół, bo sprzeniewierzył się lud twój, który wyprowadziłeś z ziemi egipskiej. Bardzo szybko zawrócili z drogi, którą im nakazałem, i utworzyli sobie posąg cielca odlanego z metalu, i oddali mu pokłon, i złożyli mu ofiary, mówiąc: „Izraelu, oto twój bóg, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej”». I jeszcze powiedział Pan do Mojżesza: «Widzę, że lud ten jest ludem o twardym karku. Pozwól Mi, aby rozpalił się gniew mój na nich. Chcę ich wyniszczyć, a ciebie uczynić wielkim ludem». Mojżesz jednak zaczął usilnie błagać Pana, Boga swego, i mówić: «Dlaczego, Panie, płonie gniew Twój przeciw ludowi Twemu, który wyprowadziłeś z ziemi egipskiej wielką mocą i silną ręką? Wspomnij na Abrahama, Izaaka i Izraela, Twoje sługi, którym przysiągłeś na samego siebie, mówiąc do nich: „Uczynię potomstwo wasze tak licznym jak gwiazdy niebieskie, i całą ziemię, o której mówiłem, dam waszym potomkom, i posiądą ją na wieki”». Wówczas to Pan zaniechał zła, jakie zamierzał zesłać na swój lud.

Oto słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Złoty cielec Wj 32, 7-11. 13-14

Bóg wysłuchuje ludzkiego wołania i przebacza grzech

KSIĘGA: Księga Wyjścia • AUTOR: kapłan (ostateczna redakcja) • CZAS POWSTANIA: ok. VI w przed Chr.
KATEGORIA:
wydarzenie • MIEJSCE: góra Synaj • CZAS: ok. XII w przed Chr. • BOHATEROWIE: Bóg, Mojżesz


KSIĘGA WYJŚCIA • Exodus, druga z ksiąg Pisma Świętego, opisuje dokładnie to, na co wskazuje jej nazwa: • uwolnienie Izraelitów z ziemi egipskiej. Drugim ważnym wydarzeniem przedstawionym w księdze jest • przymierze zawarte na Synaju i Dekalog.

KONTEKST • Usłyszymy krótki fragment pochodzący z końcowej części księgi. Po opisie praw związanych z Przybytkiem (rozdz. 25-31), począwszy od 32 rozdziału, księga opisuje zejście Mojżesza z góry Synaj z tablicami prawa. W międzyczasie dochodzi do poważnego grzechu: podczas gdy Mojżesz przez długi czas nie wraca, lud namawia Aarona do przygotowania fizycznego przedstawienia Boga w postaci cielca odlanego ze złota (ww. 1-4). Następnego dnia lud składa przed nim ofiary oraz świętuje (ww. 5-6).

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejszy fragment opisuje dialog Boga z Mojżeszem na temat grzechu ludu i jego konsekwencji. Bóg reaguje na prośbę Mojżesza i “przypomnienie” przez niego historii: wybrania i obietnicy Bożej. Dlatego rezygnuje z zamiaru ukarania ludu.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY

Bóg bardzo szczerze: Bardzo szybko zawrócili z drogi, którą im nakazałem…

Bóg odpowiada na modlitwę: Wówczas to Pan zaniechał zła, jakie zamierzał zesłać na swój lud.

 

LINKI


Bardzo szybko zawrócili z drogi, którą im nakazałem… (Wj 32,8)

Wj 20,3: Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!  

Sdz 2,17: Ale i sędziów swoich nie słuchali, gdyż uprawiali nierząd z innymi bogami, oddawali im pokłon. Zboczyli szybko z drogi, po której kroczyli ich przodkowie, którzy słuchali przykazań Pana: ci tak nie postępowali. 

Wówczas to Pan zaniechał zła, jakie zamierzał zesłać na swój lud (Wj 32,14).

Ps 106,45: I wspomniał dla ich dobra na swoje przymierze i pożałował ich w swej wielkiej łaskawości.  

Jon 3,10: Zobaczył Bóg czyny ich, że odwrócili się od swojego złego postępowania. I ulitował się Bóg nad niedolą, którą postanowił na nich sprowadzić, i nie zesłał jej. 

Jl 2,13: Rozdzierajcie jednak serca wasze, a nie szaty! Nawróćcie się do Pana Boga waszego! On bowiem jest łaskawy, miłosierny, nieskory do gniewu i wielki w łaskawości, a lituje się na widok niedoli. 

Oz 11,8: Jakże cię mogę porzucić, Efraimie, i jak opuścić ciebie, Izraelu? Jakże cię mogę równać z Admą i uczynić podobnym do Seboim? Moje serce na to się wzdryga i rozpalają się moje wnętrzności.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Epizod ze złotym cielcem zapowiada grzech Jeroboama I, który we wzniesionych przez siebie sanktuariach czcić będzie dwa cielce (por. 1 Krl 12,28, 12,32, 2 Krl 10,29; 17,16; 2 Krn 11,15; 13,8Oz 8,5-6). Cześć oddawana obcym bogom w Królestwie Północnym ostatecznie doprowadzi je do upadku. Grzech oddawania czci złotemu cielcowi, który Izrael popełnia zaraz po zawarciu Przymierza z Bogiem, to swego rodzaju grzech pierworodny Izraela. Pragnienie posiadania boga, którego można oglądać i kontrolować, boga podobnego do innych narodów, będzie powracało wiele razy w historii narodu wybranego. Ostatecznie doprowadzi także do upadku Jerozolimy. Bóg chce wiary, która często prowadzi w nieznanym kierunku i wymaga nieustanego zaufania. Idolatria to manipulowanie Bogiem, uczynienie go narzędziem w rękach człowieka.

 

CZY WIESZ ŻE…


Dlaczego cielec?

Sam cielec mógł być reprezentantem kultów pogańskich, szczególnie tych powiązanych z bogiem El, ojcem bogów oraz Baalem, bogiem płodności w religii ugaryckiej. Kult ostatniego był związany z praktykami seksualnymi, do czego wydaje się nawiązywać w. 6: wstali, żeby się bawić. W obrazie cielca w Biblii podkreśla się jego niesforność. Pan sprawia, że Liban skacze jak cielec (por. Ps 29,6); w Jer 31,18 Efraim zostaje ukarany jak niesforne cielę. Dalej w Ps 68,31 cielec staje się symbolem pogańskich ludów. Przez cześć oddawaną zwierzęciu człowiek staje się do niego podobnym i co gorsza nie różni się niczym od pogan.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 51, 3-4. 12-13. 17 i 19)

Refren: Wstanę i wrócę do mojego ojca.

Zmiłuj się nade mną, Boże, w łaskawości swojej, w ogromie swej litości zgładź moją nieprawość. Obmyj mnie zupełnie z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego.

Stwórz, Boże, we mnie serce czyste i odnów we mnie moc ducha. Nie odrzucaj mnie od swego oblicza i nie odbieraj mi świętego ducha swego.

Panie, otwórz wargi moje, a usta moje będą głosić Twoją chwałę. Boże, moją ofiarą jest duch skruszony, pokornym i skruszonym sercem Ty, Boże, nie gardzisz.

[01][02]

PSALM

Oczyść mnie z grzechu  •  Ps 51 (50), 3-4. 12-13. 17 i 19

Tylko Bóg uwalnia od winy i daje nowe serce

PSALM 51 AUTOR: Dawid/lewita • CZAS POWSTANIA: VI w. przed Chr., po powrocie z niewoli babilońskiej


MODLITWA BŁAGALNAPsalm 51 należy do gatunku modlitwy błagalnej tefillah • To wołanie do Boga o interwencję w sytuacjach choroby, prześladowania czy grzechu • Modlitwy błagalne były częścią rytuału wielkich dni postu i pokuty, obchodzonych przez całą wspólnotę Izraela. Wyznawano wtedy grzechy i błagano o pomoc, gdy ludowi zagrażały nieszczęścia: wojna, przegrana bitwa, głód, susza, epidemia

O PSALMIE • W tytule psalmu odnajdujemy wzmiankę wiążącą jego autorstwo z Dawidem. Miałby on powstać jako odpowiedź króla na słowo proroka Natana i wyjawienie jego grzechu z Batszebą • Psalm inspiruje się modlitwą i szczerym nawróceniem Dawida, lecz jego pochodzenie jest późniejsze •  Wzmianka o ofiarach, które są puste bez nawrócenia, przywołuje myśl Amosa, Izajasza i Micheasza, a prośba o czyste serce to odniesienie do Jeremiasza i Ezechiela • Psalm powstał zapewne w czasach powygnaniowych i służył jako modlitwa wspólnoty gromadzącej się w świątyni podczas dni pokutnych.

ZANIM USŁYSZYSZ • W trzech strofach psalmu 51, które usłyszymy w liturgii, pojawiają się motywy przebaczenia grzechów i nowego serca, które wiążą psalm z pierwszym czytaniem. • Psalmista uznaje przebaczenie grzechów za niezasłużony i niemożliwy do osiągnięcia ludzkimi siłami dar Bożej łaski i miłosierdzia, które działa jak kąpiel zmywająca winy • Następnie prosi o nowe serce i nowego ducha – te same, które Bóg obiecuje w Jr 31,31-34 i Ez 36,26: I dam wam serce nowe i ducha nowego tchnę do waszego wnętrza, odbiorę wam serce kamienne, a dam wam serce z ciała. Jako refren zostało użyte zdanie z dzisiejszej Ewangelii: Wstanę i wrócę do mojego ojca (Łk 15, 18), które współgra idealnie z treścią samego psalmu.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Nowe stworzenie: Stwórz, Boże, we mnie serce czyste.

Prawdziwa ofiara: Boże, moją ofiarą jest duch skruszony.

 

LINKI


Stwórz, Boże, we mnie serce czyste (Ps 51,12).

Ez 36,26: I dam wam serce nowe i ducha nowego tchnę do waszego wnętrza, odbiorę wam serce kamienne, a dam wam serce z ciała. 

Mt 5,8: Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą. 

Ef 2,10: Jesteśmy bowiem Jego dziełem, stworzeni w Chrystusie Jezusie dla dobrych czynów, które Bóg z góry przygotował, abyśmy je pełnili.

Ga 6,15: Bo ani obrzezanie nic nie znaczy ani nieobrzezanie, tylko nowe stworzenie. 

2Kor 5,17: Jeżeli więc ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem. To, co dawne, minęło, a oto wszystko stało się nowe. 

Boże, moją ofiarą jest duch skruszony (Ps 51,19).

1Sm 15,22: Samuel odrzekł: «Czyż milsze są dla Pana całopalenia i ofiary krwawe od posłuszeństwa głosowi Pana? Właśnie, lepsze jest posłuszeństwo od ofiary, uległość od tłuszczu baranów.  

Ps 40,6: Nie chciałeś ofiary krwawej ani obiaty, lecz otwarłeś mi uszy; całopalenia i żertwy za grzech nie żądałeś. 

Iz 1,11: «Co mi po mnóstwie waszych ofiar? mówi Pan. Syt jestem całopalenia kozłów i łoju tłustych cielców. Krew wołów i baranów, i kozłów mi obrzydła. 

Oz 6,6: Miłości pragnę, nie krwawej ofiary, poznania Boga bardziej niż całopaleń. 

 

CZY WIESZ, ŻE…


Psalm 51 stał się źródłem inspiracji dla teologów (św. Augustyn, Wyznania, cz. II, rozdział 7; Grzegorz Wielki, PL 79,528n; Luter), muzyków (Bach, Lulli, Donizetti, Palestrina Gabrieli, Allegri, Van Guuren, Górecki), literatów (Max Scheler) i malarzy (G. Rouault). Najbardziej znanym Miserere jest utwór kompozytora z XVII w. ze szkoły rzymskiej, Gregorio Allegriego, którego partyturę czternastoletni Mozart odtworzył wiernie po zaledwie jednym przesłuchaniu.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Pierwszego Listu Świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza

(1 Tm 1, 12-17)

Dzięki składam Temu, który mnie umocnił, Chrystusowi Jezusowi, naszemu Panu, że uznał mnie za godnego wiary, skoro przeznaczył do posługi sobie mnie, dawniej bluźniercę, prześladowcę i oszczercę. Dostąpiłem jednak miłosierdzia, ponieważ działałem z nieświadomością, w niewierze. A nad miarę obfita okazała się łaska naszego Pana, wraz z wiarą i miłością, która jest w Chrystusie Jezusie. Nauka to godna wiary i zasługująca na całkowite uznanie, że Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników, spośród których ja jestem pierwszy. Lecz dostąpiłem miłosierdzia po to, by we mnie pierwszym Jezus Chrystus pokazał całą wielkoduszność jako przykład dla tych, którzy w Niego wierzyć będą na życie wieczne. A Królowi wieków, nieśmiertelnemu, niewidzialnemu, Bogu samemu – cześć i chwała na wieki wieków. Amen.

Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Pierwszy z grzeszników 1 Tm 1, 12-17

Autorytet Pawła wynika z przeżytej na własnej skórze przemieniającej potęgi miłości Boga

KSIĘGA: Pierwszy List do Tymoteusza • NADAWCA: św. Paweł lub uczniowie • SKĄD: Macedonia lub Rzym • DATA: 63-65r. • ADRESAT: Tymoteusz


LIST PASTERSKI • Oprócz listów do wspólnot chrześcijan w Rzymie, Koryncie, Efezie, Galacji, Salonikach, Kolosach i Filippi, trzy listy św. Paweł skierował osobiście do swych współpracowników: Tymoteusza i Tytusa. To tak zwane listy pasterskie, pochodzą według tradycji z końcowego okresu życia apostoła, lub jak twierdzą inni zostały zredagowane już po jego śmierci przez ucznia Pawłowej szkoły. Jest w nich wiele wskazań na temat sposobu organizacji i prowadzenia wspólnot.

KONTEKST • Jak ma często w zwyczaju Paweł zanim przejdzie do różnych konkretnych zaleceń (rozdz. 2-5) w pierwszym rozdziale rozpoczyna od osobistej historii. Jego rozważania i nauczanie nie są czystą teorią, ale żywym doświadczeniem konkretnego życia. Jeśli Tymoteusz sam przyjmie osobiście to nauczanie (ww. 18-19) będzie mógł odpowiednio pełnić swój urząd pasterski.

ZANIM USŁYSZYSZ • Nawrócenie Pawła i całkowita przemiana jego życia jest powodem do składania dziękczynienia i oddania chwały  samemu tylko Bogu. Wydaje się, że Paweł potrzebuje ciągle przypominać sobie kim był wcześniej, po to bym nie zapomnieć jak wielka jest moc miłosiernej miłości Boga. To ta miłość właśnie staje w centrum tego “przypominania”, nie jest ono wcale jakimś samo-katowaniem się. W ten sposób również jego nauczanie nabiera innego rodzaju autorytetu: nie jest czymś narzuconym, ale samemu przeżytym.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Prawda wprost: …przeznaczył do posługi sobie mnie, dawniej bluźniercę, prześladowcę i oszczercę.

Znać swoje miejsce: Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników, spośród których ja jestem pierwszy.

 

LINKI


…ongiś bluźniercę, prześladowcę i oszczercę. Dostąpiłem jednak miłosierdzia, ponieważ działałem z nieświadomością, w niewierze (1Tm 1,13).

Dz 8,3: A Szaweł niszczył Kościół, wchodząc do domów porywał mężczyzn i kobiety, i wtrącał do więzienia. 

Dz 3,17: Lecz teraz wiem, bracia, że działaliście w nieświadomości, tak samo jak zwierzchnicy wasi. 

Ga 1,13: Słyszeliście przecież o moim postępowaniu ongiś, gdy jeszcze wyznawałem judaizm, jak z niezwykłą gorliwością zwalczałem Kościół Boży i usiłowałem go zniszczyć, 

Dz 9,1: Szaweł ciągle jeszcze siał grozę i dyszał żądzą zabijania uczniów Pańskich. Udał się do arcykapłana. 

Nauka to zasługująca na wiarę i godna całkowitego uznania, że Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników, spośród których ja jestem pierwszy (1Tm 1,15).

1Kor 15,9: Jestem bowiem najmniejszy ze wszystkich apostołów i niegodzien zwać się apostołem, bo prześladowałem Kościół Boży. 

2Tm 2,11: Nauka to zasługująca na wiarę: Jeżeliśmy bowiem z Nim współumarli, wespół z Nim i żyć będziemy. 

Mk 2,17: Jezus usłyszał to i rzekł do nich: «Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają. Nie przyszedłem powołać sprawiedliwych, ale grzeszników». 

Ef 3,8: Mnie, zgoła najmniejszemu ze wszystkich świętych, została dana ta łaska: ogłosić poganom jako Dobrą Nowinę niezgłębione bogactwo Chrystusa.

Rz 5,8: Bóg zaś okazuje nam swoją miłość właśnie przez to, że Chrystus umarł za nas, gdyśmy byli jeszcze grzesznikami. 

 

TRANSLATOR


…uznał mnie za godnego wiary… (1Tm 1,12)
Być może lepiej jest przetłumaczyć: zaufania.

…ongiś bluźniercę, prześladowcę i oszczercę. Dostąpiłem jednak miłosierdzia, ponieważ działałem z nieświadomością, w niewierze (1Tm 1,13).

Można też inaczej: gwałtownika.

Drugie zdanie może też być przetłumaczone jako skutkowe (tak np. Biblia Paulistów): ponieważ gdy nie wierzyłem, nie wiedziałem, co czynię.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


W Liście do Tymoteusza uczeń szkoły Pawłowej na podstawie relacji Pawła opisuje jego nawrócenie. Zapewne nie miałby tyle odwagi, aby nazwać apostoła “bluźniercą, prześladowcą i oszczercą”, gdyby słów tych nie słyszał od niego samego. Paweł w 1 Kor 15,9 nazywa siebie najmniejszym z apostołów, niegodnym tego imienia, ponieważ prześladował Kościół. Otwarcie mówi o swoim grzechu, ponieważ w jego świetle widać moc przemieniającej go łaski (1 Kor 15,10). Głos Pawła u kresu jego życia, który słyszymy w Liście do Tymoteusza, jest ostrzejszy niż ten z Listu do Koryntian. Apostoł osądza się surowiej, tylko po to, aby tym bardziej podkreślić tajemnicę miłosierdzia Boga względem siebie. Jeśli Paweł uznaje się za pierwszego z grzeszników to po to, aby ukazać, że łaska Chrystusa okazała się być w jego życiu super-obfitą (ulubione słowo Pawła). Popełnione błędy nie straszą go pod koniec życia. Tym bardziej motywują go, aby wychwalać Boże miłosierdzie.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

Dłuższa (Łk 15, 1-32); Krótsza (Łk 15, 1-10)

W owym czasie przybliżali się do Jezusa wszyscy celnicy i grzesznicy, aby Go słuchać. Na to szemrali faryzeusze i uczeni w Piśmie, mówiąc: «Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi». Opowiedział im wtedy następującą przypowieść: «Któż z was, gdy ma sto owiec, a zgubi jedną z nich, nie zostawia dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustyni i nie idzie za zgubioną, aż ją znajdzie? A gdy ją znajdzie, bierze z radością na ramiona i wraca do domu; sprasza przyjaciół i sąsiadów i mówi im: „Cieszcie się ze mną, bo znalazłem owcę, która mi zginęła”. Powiadam wam: Tak samo w niebie większa będzie radość z jednego grzesznika, który się nawraca, niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują nawrócenia. Albo jeśli jakaś kobieta, mając dziesięć drachm, zgubi jedną drachmę, czyż nie zapala światła, nie wymiata domu i nie szuka starannie, aż ją znajdzie? A znalazłszy ją, sprasza przyjaciółki i sąsiadki i mówi: „Cieszcie się ze mną, bo znalazłam drachmę, którą zgubiłam”. Tak samo, powiadam wam, radość nastaje wśród aniołów Bożych z powodu jednego grzesznika, który się nawraca».

Koniec krótszej perykopy

Powiedział też: «Pewien człowiek miał dwóch synów. Młodszy z nich rzekł do ojca: „Ojcze, daj mi część własności, która na mnie przypada”. Podzielił więc majątek między nich. Niedługo potem młodszy syn, zabrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i tam roztrwonił swoją własność, żyjąc rozrzutnie. A gdy wszystko wydał, nastał ciężki głód w owej krainie, i on sam zaczął cierpieć niedostatek. Poszedł i przystał na służbę do jednego z obywateli owej krainy, a ten posłał go na swoje pola, żeby pasł świnie. Pragnął on napełnić swój żołądek strąkami, którymi żywiły się świnie, lecz nikt mu ich nie dawał. Wtedy zastanowił się i rzekł: „Iluż to najemników mojego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja tu przymieram głodem. Zabiorę się i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Niebu i względem ciebie; już nie jestem godzien nazywać się twoim synem: uczyń mnie choćby jednym z twoich najemników”. Zabrał się więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko; wybiegł naprzeciw niego, rzucił mu się na szyję i ucałował go. A syn rzekł do niego: „Ojcze, zgrzeszyłem przeciw Niebu i wobec ciebie, już nie jestem godzien nazywać się twoim synem”. Lecz ojciec powiedział do swoich sług: „Przynieście szybko najlepszą szatę i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i sandały na nogi! Przyprowadźcie utuczone cielę i zabijcie: będziemy ucztować i weselić się, ponieważ ten syn mój był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się”. I zaczęli się weselić. Tymczasem starszy jego syn przebywał na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce. Przywołał jednego ze sług i pytał go, co to ma znaczyć. Ten mu rzekł: „Twój brat powrócił, a ojciec twój kazał zabić utuczone cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego”. Rozgniewał się na to i nie chciał wejść; wtedy ojciec jego wyszedł i tłumaczył mu. Lecz on odpowiedział ojcu: „Oto tyle lat ci służę i nie przekroczyłem nigdy twojego nakazu; ale mnie nigdy nie dałeś koźlęcia, żebym się zabawił z przyjaciółmi. Skoro jednak wrócił ten syn twój, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, kazałeś zabić dla niego utuczone cielę”. Lecz on mu odpowiedział: „Moje dziecko, ty zawsze jesteś ze mną i wszystko, co moje, do ciebie należy. A trzeba było weselić się i cieszyć z tego, że ten brat twój był umarły, a znów ożył; zaginął, a odnalazł się”».

Oto słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Przyjaciel grzeszników Łk 15, 1-32

Priorytetem Boga jest znaleźć to, co się zgubiło

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: dialog • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: ok. 33 r. • KTO MÓWI: Jezus ADRESACI: celnicy, grzesznicy, faryzeusze, uczeni w Piśmie, uczniowie i inni słuchacze


EWANGELIA GŁOSZĄCYCH • Wedle najstarszych tradycji, mających potwierdzenie w Dziejach Apostolskich, św. Łukasz był towarzyszem św. Pawła i spisał głoszoną przez niego Dobrą Nowinę. Pochodził z Antiochii Syryjskiej, z wykształcenia był lekarzem (>> Dz 4,14) • Jego dzieło dzieli się na dwie księgi: • pierwsza to Ewangelia • druga − jej kontynuacja − to Dzieje Apostolskie • W Ewangelii można wyróżnić kilka części: • ewangelię dzieciństwa (1,5-2,52) • ewangelię cudów i przypowieści w Galilei (4,14-9,50) • wypełnioną nauczaniem podróż do Jerozolimy (9,51-19,28) • nauczanie o charakterze eschatologicznym w Jerozolimie (19,29-21,38) • ewangelię Męki i Zmartwychwstania zakończoną wezwaniem do głoszenia (22,1-24,53). Ewangelia przeznaczona jest do formacji głosicieli Słowa.

W DRODZE DO JEROZOLIMY • W piętnastym rozdziale Ewangelii Łukasza jesteśmy w trakcie drugiego etapu drogi Jezusa do Jerozolimy. Widzimy Jezusa otoczonego przez celników i grzeszników, którzy przychodzą, aby go słuchać. Widząc to faryzeusze i uczeni w Piśmie szemrają przeciw jego bliskim kontaktom z grzesznikami.

ZANIM USŁYSZYSZ • W odpowiedzi Jezus opowiada trzy przypowieści: o zagubionej owcy, o zagubionej drachmie i o synu marnotrawnym. • Dwa pierwsze przykłady pochodzą odpowiednio z codziennych męskich i damskich zajęć. • Motywem wspólnym wszystkich jest Boże miłosierdzie poszukujące tych, którzy giną. Trzy przykłady wydają się różnić udziałem “woli” w zagubieniu się:  • owca ginie pewnie przez przypadek, choć sama tego nie chciała • moneta nie ma na swoje zaginięcie żadnego wpływu • tylko człowiek oddala się sam, z własnej woli. Więcej: może być fizycznie obecny, a jednak obcy, może wcale nie czuć się synem, tak jak starszy syn. W pewnym sensie to właśnie na tym drugim synu skupia się Jezus, kierując swoje nauczanie do zgorszonych i pewnych swych racji faryzeuszy. Dlatego też zakończenie jest “otwarte” – nie wiemy czy starszy syn zaakceptował wytłumaczenie ojca i ostatecznie przyjął zaproszenie, nie wiemy też jak zareagowali faryzeusze.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Najsłabsi najbliżej Najmocniejszego: zbliżali się do Jezusa wszyscy celnicy i grzesznicy, aby Go słuchać.

Bóg wypatruje za nami: A gdy był jeszcze daleko, ujrzał go jego ojciec i wzruszył się głęboko.

Wlewa w nas życie: ten mój syn był umarły, a znów ożył.

 

JESZCZE O EWANGELII


W XV rozdziale swojej Ewangelii Łukasz zamknął trzy przypowieści, o zaginionej owcy, zgubionej drachmie i synu marnotrawnym, wyznaczając im wspólną rolę – ukazać miłosierne oblicze Boga i jego bliskość wobec grzeszników.

Paradoks. Przypowieści kryją też w sobie pewien paradoks. Działanie ich bohaterów wykracza poza schematy, zaskakuje i dziwi. Czy troskliwy pasterz porzuciłby 99 owiec, aby poszukiwać jednaj zaginionej? Czy pani domu gotowa byłaby narazić cały swój dobytek dla odnalezienia niewiele znaczącej monety? Czy dobry ojciec bez chwili wahania znów powierzyłby rozrzutnemu synowi cały swój majątek?

Zagubieni. Sytuację w każdej z historii określa się jednym greckim słowem apolomai. Oznacza ono „zgubić się” lecz także „być zniszczonym”, „ginąć”, czyli dotrzeć w swym zagubieniu aż do śmierci. To może wytłumaczyć nam nieoczekiwany sposób w jaki działają bohaterowie przypowieści Jezusa.  Próbują oni wydrzeć śmierci to, co jest dla nich drogie. W sytuacji, gdy idzie o życie, nie ma miejsca na chłodne kalkulacje, wszystko stawia się na jedną kartę. Upewniają nas w tym słowa, które wypowiada o swym powracającym synu ojciec: „oto mój syn był już umarły, a teraz znów żyje; był zaginiony i oto znów odnalazł się” (Łk 15, 24.32).

Śmierć pośrodku życia. „Był umarły”, greckie nekros brzmi tu bardzo twardo. W żadnym miejscu Nowego Testamentu nie używa się jednak greckiego przymiotnika nekros w sposób metaforyczny.  Na czy polega ta śmierć pośrodku życia? Tłumaczy to święty Paweł w Liście do Efezjan: „I wy byliście umarłymi na skutek waszych występków i grzechów” (2,1). Poszukiwanie szczęścia poza Bogiem, wyruszenie nawet w najbardziej fascynującą podróż bez Niego kończy się zawsze śmiercią.

Przyjaciel grzeszników. Co stałoby się z nami gdyby nie Ten, który wyruszył na nasze poszukiwanie na krętych drogach egoistycznego szczęścia, którego wszyscy poszliśmy szukać? „Ten przyjmuje grzeszników i jada z nimi” (Łk 15,1), zarzucali Jezusowi faryzeusze. Te oskarżenia są dla nas źródłem nadziei. Jezus przyszedł głosić swoją Ewangelię, aby ci, którzy są umarli, usłyszeli Jego głos i żyli (por. J 5,25).

Jaki tytuł? Ostatnia przypowieść należy do najbardziej znanych fragmentów całego Pisma Świętego. Najczęściej bywa nazywana “przypowieścią o synu marnotrawnym”, a także, choć rzadziej “o miłosiernym ojcu” albo “o dwóch synach”. Rzeczywiście, jak zawsze ustawienie środka ciężkości jest istotne i zależy od niego nasza uwaga. Pierwszorzędnym tematem wydaje się być przede wszystkim miłosierdzie ojca, które “odnajduje” zagubionego syna i dalej poszukuje także drugiego.

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Każdy z nas nieraz coś zgubił. I znamy to uczucie niepewności i jakiejś specyficznej złości, która uprzytamnia nam na ile coś dla nas było ważne. Im ważniejsze, tym gorliwiej tego szukamy i jesteśmy w stanie poświęcić bardzo wiele. A co dopiero, kiedy zgubił się człowiek…

Bóg nas szuka, ciągle, za każdym razem, nawet gdy choć trochę się pogubimy. To właśnie jego miłosierdzie: ta absolutna gorliwość w poszukiwaniu czegoś najcenniejszego, co mu się zgubiło, ukochanego syna, umiłowanej córki. Ludzkie zagubienie to grzech, który prowadzi to wewnętrznej, egzystencjalnej śmierci, to służenie innym bogom, idolom tego świata, które sprawia, że opuszczamy jedynego Boga (I CZYTANIE).

Miłosierny Ojciec będzie jednak zawsze cierpliwie czekał, wypatrywał nas z daleka. Wystarczy tylko, że uznam swoje zagubienie i zacznę wołać (PSALM). Św. Paweł doświadczył tego tak wyraźnie: Bóg go odnalazł i przemienił całkowicie jego życie. Dlatego nie ma on żadnych wątpliwości co jest centrum chrześcijańskiego przesłania: odradzające miłosierdzie Ojca (II CZYTANIE).

Pierwszy syn z dzisiejszej Ewangelii zechciał za wszelką cenę spróbować swojej wolności i nie potrafił być posłusznym, a drugi-starszy był zawsze posłuszny, ale nigdy nie czuł się wolnym. Przychodzi dziś do nas w liturgii pewien “trzeci syn”, to Jezus Chrystus, który jest całkowicie wolny i absolutnie posłuszny, w nim te dwie rzeczywistości nie są sobie w ogóle przeciwstawne, nam brakuje jednego albo drugiego. On ma moc, by każdego, kto staje się chrześcijaninem takim samym Duchem wolności i posłuszeństwa napełniać. Zakończenie Ewangelii jest w pewnym sensie “otwarte” także dla nas dzisiaj, Ojciec czeka na twoją odpowiedź, chce cię wprowadzić na ucztę.

 

1/8
"Adoracja złotego cielca", Nicolas Poussin, kwiecień 1633 r., National Gallery, Londyn
2/8
"Czczenie złotego cielca", ilustracja Biblii opublikowanej w 1901 przez Providence Lithograph Company
3/8
"Dobry Pasterz", Basilica di Sant Apollinare Nuovo, Ravenna
4/8
"Dobry Pasterz", fragment mozaiki, Kościół San Lorenzo, Rzym
5/8
"Dobry pasterz", James Tissot, m. 1886 a 1894 r., Brooklyn Museum, USA
6/8
"Dobry pasterz", Jean Baptiste de Champaigne, XVII w., Palais des Beaux-Arts de Lille, Francja
7/8
Obraz Jezusa jako Dobrego Pasterza, katakumby Domitylli, Rzym
8/8
"Przypowieść o zagubionej drachmie", John Everett Millais, ok. 1864 r.
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >