Jutro Niedziela – XVII zwykła B

Nie chodzi tylko o znak rozmnożenia chleba… Jezus ukazuje dużo, dużo więcej

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA

Przez kilka najbliższych niedziel tematem Liturgii Słowa będzie chleb, a zamiast Marka będziemy słuchali Ewangelii św. Jana


SIEDEMNASTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLEKTA: Będziemy prosić Boga, abyśmy dobrze używali rzeczy przemijających KOLOR: zielony • CZYTANIA: Druga Księga Królewska 4,42-44 Psalm 145 , 10-11.15-18 • List do Efezjan 4, 1-6 Ewangelia wg św. Jana 6,1-15

CHMURA SŁOWA • Tym razem interesują nie tylko najczęściej pojawiające się słowa, ale i zależności między nimiPsalm i drugie czytanie łączy to, że usłyszymy w nich najczęściej, aż jedenaście razy, słowo WSZYSTKO bądź WSZYSCY w różnorodnych odmianach. Drugie czytanie z Ewangelią łączą słowa JEDEN, JEDNO, JEDNOŚĆ (8) – aczkolwiek w w Ewangelii w innym znaczeniu – jako określenie osoby, np. Jeden z uczniów. Ewangelię z pierwszym czytaniem łączy CHLEB (7). A pierwsze czytanie z psalmem łączy partykuła NIECH, NIECHAJ (6). Ponadto, siedem razy padnie imię JEZUS – tylko w Ewangelii, często pojawi się też słowo PAN – na określenie Boga oraz Jezusa (6)

Jutro Niedziela - XVII zwykła B

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z II Księgi Królewskiej

(2 Krl 4,42-44)

Pewien człowiek przyszedł z Baal-Szalisza, przynosząc mężowi Bożemu chleba z pierwocin, dwadzieścia chlebów jęczmiennych i świeżego zboża w worku. On zaś rozkazał: Podaj ludziom i niech jedzą! Lecz sługa jego odrzekł: Jakże to rozdzielę między stu ludzi? A on odpowiedział: Podaj ludziom i niech jedzą, bo tak mówi Pan: Nasycą się i pozostawią resztki. Położył więc to przed nimi, a ci jedli i pozostawili resztki - według słowa Pańskiego.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Pierwsze rozmnożenie chleba 2 Krl 4, 42-44

Nie tylko Jezus rozmnażał chleby. Elizeusz, następca Eliasza, dokonał bliźniaczego cudu

KSIĘGA: Druga Księga KrólewskaAUTOR: anonimowy mędrzec CZAS POWSTANIA: czasy hellenistyczne, I w. przed Chr.

KATEGORIA: wydarzenie  • MIEJSCE: Gilgal • BOHATEROWIE: Eliasz, Elizeusz, lud


PODZIELONE KRÓLESTWODwie Księgi Królewskie stanowiły kiedyś całość. To dalsza część historii opowiedzianych w dwóch Księgach Samuela. Tamte opisują wybór króla i scalanie królestwa Izraela pod rządami Dawida. Pierwsza Księga Królewska (rozpoczyna się od opowiadania o starości Dawida) mówi o wyborze oraz rządach Salomona. Po jego śmierci i podziale Izraela na dwa królestwa Księga opisuje na przemian dzieje Izraela i Judy. Kontynuuje to Druga Księga Królewska.

ŚWIĄTYNIA, TORA, ELIASZ, ELIZEUSZ • Księgi Królewskie to jednak nie nudne opowiadanie o poszczególnych królach Izraela bądź Judy. Ich tematem jest Świątynia. Wznosi ją Salomon na początku księgi. W niej znajduje swoje miejsce Tora. Powstające miejsca kultu w Betel i Dan czy w Samarii, konkurencyjne wobec jedynej Świątyni, to znak niewierności i przyczyna nieszczęść. Wieńczy księgę opis odnalezienia Tory i odnowy Świątyni • Obok historii Salomona i jego następców, Pierwsza i Druga Księga Królewska opowiada dzieje Eliasza i Elizeusza, dwóch wielkich proroków.

 

CUDA ELIZEUSZACzwarty rozdział to zestawienie kilku cudów uczynionych przez Elizeusza: cud z oliwą, wskrzeszenie syna Szunemitki, cud z zatrutą strawą, odnalezienie zaginionej siekiery oraz jeden z najbardziej znanych cudów: uzdrowienie NaamanaMy usłyszymy o cudzie rozmnożenia chleba.

 

LINKI


Opis rozmnożenia chleba przez Elizeusza jest bardzo podobny do ewangelicznych opisów rozmnożenia chleba przez Jezusa. Zwróćmy uwagę zwłaszcza na trzy kluczowe momenty historii o rozmniżeniu chleba: • włączenie ludzi w misję Boga • wątpliwość człowieka • więcej resztek niż chleba  

 

• “Podaj ludziom i niech jedzą” (2 Krl 4,42)

Mt 14,16: “Wy dajcie im jeść”

J 6,11-12 (EWANGELIA): Jezus więc wziął chleby i odmówiwszy dziękczynienie, rozdał siedzącym; podobnie uczynił i z rybami, rozdając tyle, ile kto chciał. A gdy się nasycili…

 

• “Jakże to rozdzielę między stu ludzi?” (2 Krl 4,43)

J 6,9 (EWANGELIA): Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby, lecz cóż to jest dla tak wielu?”

Mt 15,33: Skąd tu na pustkowiu weźmiemy tyle chleba, żeby nakarmić tak wielki tłum?”

 

Położył więc to przed nimi, a ci jedli i pozostawili resztki (2 Krl 4,44)

J 6,12-13 (EWANGELIA): Zbierzcie pozostałe ułomki, aby nic nie zginęło”. Zebrali więc i ułomkami z pięciu chlebów jęczmiennych, które zostały po spożywających, napełnili dwanaście koszów

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 145,10-11.15-18)

REFREN: Otwierasz rękę, karmisz nas do syta

Niech Cię wielbią, Panie, wszystkie Twoje dzieła

i niech Cię błogosławią Twoi święci.

Niech mówią o chwale Twojego królestwa

i niech głoszą Twoją potęgę.

Oczy wszystkich zwracają się ku Tobie,

a Ty karmisz ich we właściwym czasie.

Ty otwierasz swą rękę

i karmisz do syta wszystko, co żyje.

Pan jest sprawiedliwy na wszystkich swych drogach

i łaskawy we wszystkich swoich dziełach.

Pan jest blisko wszystkich, którzy Go wzywają,

wszystkich wzywających Go szczerze.

[01][02]

 

PSALM

Bóg karmi Ps 145 (144), 10-11. 15-16. 17-18

…do syta i we właściwym czasie – opiewa to psalm, którego kolejne wersety rozpoczynają się od kolejnych liter alfabetu

PSALM 145AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, epoka perska


A… B… C… • Psalm 145 to pochwalny, bogaty w określenia dotyczące wielkości i bliskości Boga, a także radości Jego wyznawcy psalm. To psalm alfabetyczny – następujące po sobie hebrajskie wersety rozpoczynają się od kolejnej litery hebrajskiego alfabetu, aczkolwiek tego bogactwa formy nie dostrzeżemy w polskim tłumaczeniu • Psalm ten należy do gatunku hymnu, bezinteresownej modlitwy uwielbienia (hebr. tehilla). Wierzący wzywa wspólnotę zgromadzoną na modlitwie w świątyni, która reprezentuje całe stworzenie, do wychwalania Bożego panowania nad światem.

KARMI WE WŁAŚCIWYM CZASIE • Usłyszymy mniej więcej połowę Psalmu 145. Wybrane wersety charakteryzują już to, co dostrzegliśmy w CHMURZE: słowo “Pan” przeplata się ze słowem “wszyscy” • Najistotniejsza z punktu widzenia dzisiejszej Liturgii jest druga zwrotka: Oczy wszystkich zwracają się ku Tobie, a Ty karmisz ich we właściwym czasie. Ty otwierasz swą rękę i karmisz do syta wszystko, co żyje

 

KRÓTKA WIADOMOŚĆ TEKSTOWA


Bóg, który wie, kiedy działać: a Ty karmisz ich we właściwym czasie

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich.

Oto Słowo Boże

‘]

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Zachęta do jedności Ef 4,1-6

Walczcie o jedność – apeluje Paweł – “bo jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest”

LIST DO EFEZJAN • NADAWCA: św. Paweł (lub jego uczeń) • ADRESACI: mieszkańcy Efezu i nie tylko • DATA: 61-63 r. (lub ok. 100 r.) • SKĄD: Rzym (albo Cezarea lub inne nieznane miejsce)


KOSMICZNY KOŚCIÓŁ • Sercem i myślą przewodnią listu jest Pawłowa nauka o Kościele, która tutaj osiąga szczyt rozwoju. Apostoł, opierając się na Listach do Koryntian, ukazuje Kościół uniwersalny i kosmiczny, w którym znajduje swoje miejsce Izrael i wszystkie narody.

ZACHĘTY W poprzednie niedziele słuchaliśmy fragmentów pochodzących z pierwszej części listu, który – zaraz po wstępie (1,1 – 2,10) mówi o chrześcijańskiej egzystencji w Kościele jako misterium zbawienia Teraz przechodzimy do czwartego rozdziału. Rozpoczyna on serię zachęt, które Paweł kieruje do chrześcijan (4,1-6,20) W czwartym rozdziale Paweł przewiduje trzy niebezpieczeństwa, jakie grożą Kościołowi. Są nimi: niezgoda konsekwencje podziału zadań i urzędów herezje. Każdemu z tych niebezpieczeństw Paweł przeciwstawia “program jedności” w Chrystusie.

JEDNOŚĆ DUCHA • To zestawienie: zachęta, a potem jej uzasadnienie “w Bogu” usłyszymy na przykładzie wezwania do zgody. Kontekstem jest niebezpieczeństwo rozłamu, niejednomyślności. Paweł zachęca do jedności, pokazując, że źródłem jego zachęty jest jedność Boga. Zwróćmy uwagę, jak wiele razy – w krótkim czytaniu – padnie słowo “jeden”.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Jana

(J 6,1-15)

Jezus udał się za Jezioro Galilejskie, czyli Tyberiadzkie. Szedł za Nim wielki tłum, bo widziano znaki, jakie czynił dla tych, którzy chorowali. Jezus wszedł na wzgórze i usiadł tam ze swoimi uczniami. A zbliżało się święto żydowskie, Pascha. Kiedy więc Jezus podniósł oczy i ujrzał, że liczne tłumy schodzą do Niego, rzekł do Filipa: Skąd kupimy chleba, aby oni się posilili? A mówił to wystawiając go na próbę. Wiedział bowiem, co miał czynić. Odpowiedział Mu Filip: Za dwieście denarów nie wystarczy chleba, aby każdy z nich mógł choć trochę otrzymać. Jeden z uczniów Jego, Andrzej, brat Szymona Piotra, rzekł do Niego: Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby, lecz cóż to jest dla tak wielu? Jezus zatem rzekł: Każcie ludziom usiąść! A w miejscu tym było wiele trawy. Usiedli więc mężczyźni, a liczba ich dochodziła do pięciu tysięcy. Jezus więc wziął chleby i odmówiwszy dziękczynienie, rozdał siedzącym; podobnie uczynił z rybami, rozdając tyle, ile kto chciał. A gdy się nasycili, rzekł do uczniów: Zbierzcie pozostałe ułomki, aby nic nie zginęło. Zebrali więc, i ułomkami z pięciu chlebów jęczmiennych, które zostały po spożywających, napełnili dwanaście koszów. A kiedy ci ludzie spostrzegli, jaki cud uczynił Jezus, mówili: Ten prawdziwie jest prorokiem, który miał przyjść na świat. Gdy więc Jezus poznał, że mieli przyjść i porwać Go, aby Go obwołać królem, sam usunął się znów na górę.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Ponad ludzkie kalkulacje J 6, 1-15

Jezus karmi kilkutysięczny tłum. Ale przy okazji pokazuje postawę eucharystyczną

EWANGELISTA: JAN • CZAS POWSTANIA:  ok. 90 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30-33 r. • MIEJSCE AKCJI: okolice Jeziora Tyberiadzkiego • BOHATEROWIE: Jezus, Filip, Andrzej, tłum • WERSJE: Mt 14,13-21, Mk 6,32-44, Łk 9,10-17


WGŁĄB MISTERIUM • Przerywamy trwającą w roku „B” lekturę Ewangelii św. Marka. Przez kilka tygodni będziemy słuchali fragmentów Ewangelii wg św. Jana. Ewangelia, która powstała najpóźniej, napisana przez najmłodszego z apostołówStyl opisu wydarzeń z życia Jezusa wg św. Jana bardzo różni się od trzech pozostałych. Jeśli u synoptyków przeważa narracja i opis wydarzeń, u Jana widzimy raczej dialogi i wejście wgłąb misterium i osoby Jezusa. Jeśli w ewangeliach synoptycznych możemy odnaleźć wiele wersji opisów, a nawet wersji tego samego wydarzenia, u św. Jana znajdziemy najwięcej opisów wyjątkowych wydarzeń, których w innych ewangeliach nie znajdziemy.

 

CHLEB ŻYWY Ewangelia św. Jana przedstawia cztery wielkie tematy: wino – krzew winny, pasterz,chleb żywy oraz woda. Każdy z nich zostaje przedstawiony w podobny sposób: przez dyskusję, znak oraz przemowę Jak to wygląda w przypadku tematu chleba żywego? Wprowadzeniem wielkiego tematu o chlebie jest znak cudownego rozmnożenia chleba. W tym samym rozdziale znajdziemy przemowę Jezusa dotyczącą znaku, która w rzeczywistości jest rozmową, sporem z faryzeuszami.

 

ROZMNOŻENIE CHLEBA • Wielką mowę Jezusa o chlebie żywym – usłyszymy ją za tydzień – poprzedza znak rozmnożenia i nakarmienia pięciu tysięcy mężczyzn. Zwróćmy uwagę, że w opisie Jana nie tylko sam znak jest ważny. Poprzedza go dialog z uczniami, przez który Jezus dekonspiruje błędne postawy człowieka, zamykające go na działanie Boga.

 

WERSJE


W ewangeliach dwa opisy rozmnożenia chleba, różniące się w szczegółach, dokonane przez Jezusa. O pierwszym – w obecności pięciu tysięcy mężczyzn – wspominają wszyscy ewangeliści. O drugim – w obecności czterech tysięcy – jedynie Mateusz i Marek.

W wypadku pierwszego rozmnożenia, wszyscy ewangeliści wspominają zgodnie, że wokół Jezusa zgromadziło się pięć tysięcy samych mężczyzn oraz że pora była już późna. Wszyscy też opowiadają, że jedyne, co było dostępne, to pięć chlebów i dwie rybki. Wszyscy – z wyjątkiem Marka – podają dokładną liczbę pozostałych koszów pełnych ułomków: dwanaście.

• Tylko Jan zamieszcza poprzedzający ten znak niezwykły dialog Jezusa z Filipem i Andrzejem

 

U Jana Jezus osobiście przekazuje chleby i ryby siedzącym. W pozostałych Ewangeliach czynią to Jego uczniowie

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Tylko pozornie opis rozmnożenia chleba wg św. Jana jest kopią opisu zawartego w I czytaniu.

• Prowokacja Jezusa • W Księdze Królewskiej sługa, który miał dokonać niemożliwego, czyli nakarmić tłum, nabrał wątpliwości: Jakże to rozdzielę między stu ludzi? Podobne wątpliwości widzimy w opisach cudu wg Marka, Łukasza i Mateusza. Wyrażają je tam uczniowieTymczasem w wersji św. Jana pytanie sugerujące wątpliwość stawia… Jezus: Kiedy więc Jezus podniósł oczy i ujrzał, że liczne tłumy schodzą do Niego, rzekł do Filipa: “Skąd kupimy chleba, aby oni się posilili?”To charakterystyczna dla św. Jana figura stylistyczna zwana prowokacją. Jezus stawia takie pytanie, chcąc wydobyć postawę uczniów. Jaka była ich reakcja?

• Dolary w oczach • Jako pierwszy odpowiedział Filip: Za dwieście denarów nie wystarczy chleba, aby każdy z nich mógł choć trochę otrzymaćFilip zamknął się na dar, patrząc na sytuację w perspektywie finansowej.

• Sceptycyzm • Odpowiedź Andrzeja jest inna: nie patrzy kategoriami finansowymi, co więcej, dostrzega niewiele, czym można się podzielić: Jest tu jeden chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie rybyPotem jednak i on wyraża wątpliwość: Lecz cóż to jest dla tak wielu?

• Postawa eucharystyczna • Jezus przekracza ludzkie spojrzenie Filipa i Andrzeja. Objawia postawę eucharystyczną.

 

TRANSLATOR


Jezus więc wziął chleby i odmówiwszy dziękczynienie, rozdał siedzącym (J 6,7) Po grecku: euxaristesas (stąd pochodzi słowo Eucharystia), dzięki uczyniwszy. Jezus nie prosi, lecz dziękuje już za to, co się stanie, nie widząc jeszcze efektu. Dziękuje, bo ufa i wie, że cokolwiek się stanie, będzie to dobre, bo z ręki Ojca.

 

JESZCZE O EWANGELII


• Postawa Jezusa jest w podwójnym sensie eucharystyczna: Jezus • dziękuje Ojcu za to, co się stanie, nie widząc jeszcze efektu (zawierza wszystko Ojcu, nie poddaje się ludzkim kalkulacjom) oraz • dzieli między chleb między zgromadzonymi, to trochę, które jest.

Dzisiejsza Ewangelia naświetla nam zatem również głębszy sens Eucharystii, Mszy św.: Chleb żywy, to trochę, staje się duchowym pokarmem, który w pełni nasyca Nasza postawa eucharstyczna nie powinna ograniczać się do modlitwy prośby, ale przede wszystkim do dziękowania za przeszłość, teraźniejszość, a przede wszystkim za przyszłość, pełnego zawierzenia Ojcu Jej sprawdzianem jest wzniesienie się ponad ludzką perspektywę: sceptycyzm albo kalkulację finansową.

 

TWEETY



 


TRENDY


#WziąłChlebyIRozdał

(…) uzdrowił chorych, a zaraz potem rozmnożył chleb. To nie znaczy, że będzie odtąd wyręczał służbę zdrowia, rolników i piekarzy. Leczenie i chleb to są zadania dla nas. Jednakże wtedy cudy Jezusa były znakiem, że nie jesteśmy Bogu obojętni i że wie On o wszystkich naszych brakach. (ks. Mariusz Pohl)

 

(…) Gdy patrzę na resztki chleba na śmietniku, uświadamiam sobie że prawdziwą wartość chleba zna tylko człowiek głodny. (ks. Roman Kempny)

 

Człowiek nie znosi pustki. Dla jej wypełnienia sięga po butelkę, pornografię, narkotyki lub przyjemności mniej niemoralne. Okazuje się jednak, że po zapełnieniu się nimi czuje się jeszcze bardziej spustoszony. Pomyśl przez chwilę, czego tak naprawdę w życiu potrzebujesz? (o. Augustyn Pelanowski)

 

#MieliGoObwołaćKrólem

Ludziom się wydaje, że wystarczy mieć genialnego dyrygenta i ten potrafi zorganizować wszystkich we wspaniały chór i orkiestrę. Syn Boga stając na ziemi nie miał takich złudzeń. On wiedział, że trzeba rozpocząć od niewielkiej grupy ludzi, którzy dobrze opanują rzemiosło i staną się nauczycielami innych. Nawet nie szukał geniuszy. (ks. Edward Staniek)

Współcześni ludzie są na pustyni i są bardzo głodni. Są na pustyni, ponieważ pogubili się, ponieważ dali sobie wcisnąć do rąk fałszywe mapy, na których ktoś poodwracał kierunki i pozmieniał drogi.  (ks. Krzysztof Irek)

 

STO SŁÓW


Przez znak i gest Jezus uczy Eucharystii. Pomnożenie jęczmiennego chleba, niewielkiej ilości, która nasyca wszystkich, jest zaledwie znakiem tego, co następuje podczas każdej Mszy świętej.

 

Ale zanim Jezus uczyni znak,  uczy postawy eucharystycznej: postawy pozbawionej kalkulacji Filipa i sceptycyzmu Andrzeja: po prostu bierze chleb i odmawia dziękczynienie. Jakby chciał nam pokazać, czego z naszej postawy się trzeba się wyzbyć, zanim przystąpimy do Łamania Chleba.

 

Znacząca jest chmura słowa, w której wybijają się trzy podstawowe słowa. Wszyscy jesteśmy głodni i potrzebujemy nasycenia, nawet ci z nas, którzy nie cierpią z powodu braku jedzenia. Tylko Jezus, tylko Bóg jest w stanie zaspokoić ten głód: Karmi do syta wszystkich we właściwym czasie (PSALM). A pokarmem, który daje Jezus, jest tajemniczy Chleb. W przyszłym tygodniu poznamy prawdę o tym Chlebie.

1/5
Lambert Lombard, Cud rozmnożenia chleba i ryb, Rockox House, Belgia
2/5
Nakarmienie pięciu tysięcy, prawdopodobnie Peter Hemmel, XV w., zamek Erbach, Niemcy
3/5
Cudowne rozmnożenie chleba, Gebhard Fugel, 1926, Kościół Świętego Stefana w Moggast
4/5
Cud rozmnożenia chleba i ryb, Francesco da Ponte, Ermitaż, Rosja
5/5
Bardzo bogate godzinki księcia de Berry: rozmnożenie chleba, Musée Condé, Francja
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XVI Zwykła B

Jezus mówi: “wypocznijcie nieco”, choć sam nie ma ani chwili wytchnienia

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA

#BezWytchnienia


SZESNASTA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLEKTA: Będziemy prosić Boga, aby pomnażał w nas dary swojej łaski, napełniał nas wiarą, nadzieją i miłością i uzdalniał do zachowywania Jego przykazań • KOLOR: zielony • CZYTANIA: Księga Jeremiasza 23,1-6 Psalm 23,1-6 • List do Efezjan 2,13-18 Ewangelia wg św. Marka 6,30-34

 

CHMURA SŁÓW • Poza słowem PAN, które usłyszymy aż 9 razy, łatwo wyłowić z dzisiejszych czytań słowa związane z wypoczynkiem:  LEŻEĆ, ODPOCZĄĆ, ORZEŹWIA, BEZPIECZNIE. Jeremiasz zapowiada dziś przyjście PANA – PASTERZA (2), o którym mówi też psalm, On przyniesie POKÓJ (3) i ZATROSZCZY się o swoje OWCE (3). Ewangelia zaś jednoznacznie pokazuje, na czym polega troska Jezusa – PASTERZA, który lituje się na swoimi OWCAMI.

Jutro Niedziela - XVI Zwykła B

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Jeremiasza

(Jr 23,1-6)

Pan mówi: Biada pasterzom, którzy prowadzą do zguby i rozpraszają owce mojego pastwiska. Dlatego to mówi Pan, Bóg Izraela, o pasterzach, którzy mają paść mój naród: Wy rozproszyliście moją trzodę, rozpędziliście i nie zatroszczyliście się o nią; oto Ja się zatroszczę o nieprawość waszych uczynków - wyrocznia Pana. Ja sam zbiorę resztę swego stada ze wszystkich krajów, do których je wypędziłem. Sprowadzę je na ich pastwisko, by miały coraz liczniejsze potomstwo. Ustanowię zaś nad nimi pasterzy, by je paśli; i nie będą się już więcej lękać ani trwożyć, ani trzeba będzie szukać którejkolwiek - wyrocznia Pana. Oto nadejdą dni - wyrocznia Pana - kiedy wzbudzę Dawidowi Odrośl sprawiedliwą. Będzie panował jako król, postępując roztropnie, i będzie wykonywał prawo i sprawiedliwość na ziemi. W jego dniach Juda dostąpi zbawienia, a Izrael będzie mieszkał bezpiecznie. To zaś będzie imię, którym go będą nazywać: Pan naszą sprawiedliwością.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Przyjście Króla Jr 23,1-6

Jeremiasz zapowiada przyjście Sprawiedliwego, który ustanowi pasterzy. Zatroszczy się o Królestwo

KSIĘGA: JeremiaszaAUTOR: Jeremiasz CZAS POWSTANIA: VII w. przed Chr.  

KATEGORIA: wyrocznia prorocka • BOHATEROWIE: Bóg, Izrael • MIEJSCE: Izrael, Jerozolima


O KSIĘDZE • Księga Jeremiasza to jedna z najobszerniejszych, najbardziej chaotycznych i najbardziej osobistych ksiąg Starego Testamentu Jeremiasz, hebr. Jirmejahu (‘niech Jahwe wytraci nieprzyjaciół’ lub ‘Jahwe wywyższa’) to wielki i kontrowersyjny prorok, zapowiadający zniszczenie świątyni, oglądający upadek Judy i Jerozolimy pod ciosami Nabuchodonozora (586 r. przed Chr.). Za życia uznawany za bluźniercę, defetystę i zdrajcę narodu (Jr 26,7-9), po śmierci „wywyższony” przez Boga, przeszedł do historii jako orędownik Izraela (2Mch 15,14-16) Jego księga wzywa do nawrócenia i zapowiada karę przychodzącą na Judę z powodu łamania Przymierza z Jahwe (1-6) W swoich lamentacjach (11,18–12,6; 15,10-21; 17,5-18; 18,19-23; 20,7-18) prorok, jak żaden inny, odsłania przed nami swoją duszę, kryzysy i zmagania ze Słowem klęski, które każe mu głosić Pan.  

 

KONTEKST • Rozdział 23 Księgi Jeremiasza to część pochodząca z większego zbioru Jr 1-25, opisującego działalność proroka w latach 626-605 przed Chr. Jeremiasz, widząc notoryczne łamanie Przymierza i brak woli nawrócenia ze strony Izraela, zapowiada nieodwołalną klęskę i najazd Babilończyków. Krytykuje królów, kapłanów i fałszywych proroków, złych pasterzy swojego narodu, zapowiada także, że  Bóg sam zatroszczy się o swoje owce.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Sześć wersów 23. rozdziału to przede wszystkim gorzkie słowa, jakie Bóg wypowiada pod adresem pasterzy Izraela: gubią oni i rozpraszają owce, nie troszczą się o nie i wypędzają je. Pan zapowiada karę, którą dotknie ich za brak wierności w swojej misji. Część druga to zapowiedź troski, jaką sam Bóg otoczy swój lud: zgromadzi resztę spośród rozproszonych, przyprowadzi ich na ich pastwisko, ustanowi pasterzy, którzy będą je paśli. Owce nie będą się lękać i nie zagubią się już. Ostatnie wersy pierwszego czytania to mesjańska zapowiedź wzbudzenia pasterza i króla z domu Dawida, pod którego panowaniem Juda dostąpi zbawienia, a Izrael będzie mieszkał bezpiecznie.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Tradycja żydowska i chrześcijańska widziała w sprawiedliwym królu opisywanym przez Jeremiasza zapowiedź Mesjasza. Hebr. cemah (odrośl) oznacza wszystko, co wyrasta z ziemi (Rdz 19,25), plony (Ps 65,11), czy pełen kłos zboża (Oz 8,7). W słowie tym mieści się obraz młodego zielonego pędu lub rozkwitającej gałązki (Iz 4,2). Spalona grzechem i niewiernością ziemia Izraela w wizji Jeremiasza wydaje delikatny zielony pęd, z którego wyrośnie przyszły król – Mesjasz. Jego imię Jahwe cidkenu (Pan naszą sprawiedliwością) to aluzja do imienia ostatniego króla Judy, Sedecjasza (ciddikijjahu – Pan jest sprawiedliwością), który zawiódł wszelkie pokładane w nim nadzieje.

 

 

TWEETY


Potrzeba dobrych przewodników: Biada pasterzom, którzy prowadzą do zguby

Zapowiedź przyjścia Króla: wzbudzę Dawidowi Odrośl sprawiedliwą

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 23,1-6)

REFREN: Pan mym pasterzem, nie brak mi niczego

Pan jest moim pasterzem,

niczego mi nie braknie.

Pozwala mi leżeć

na zielonych pastwiskach.

Prowadzi mnie nad wody gdzie mogę odpocząć,

orzeźwia moją duszę.

Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach

przez wzgląd na swoją chwałę.

Chociażbym przechodził przez ciemną dolinę,

zła się nie ulęknę, bo Ty jesteś ze mną.

Kij Twój i laska pasterska

są moją pociechą.

Stół dla mnie zastawiasz

na oczach mych wrogów.

Namaszczasz mi głowę olejkiem,

a kielich mój pełny po brzegi.

Dobroć i łaska pójdą w ślad za mną

przez wszystkie dni mego życia

zamieszkam w domu Pana

o najdłuższe czasy.

[01][02]

 

PSALM

Droga na Syjon Ps 23,1-6

Cel podróży: “zielone pastwiska”. Dotrze do celu: każdy, kto pójdzie za Pasterzem

PSALM 23 • AUTOR: Dawid/lewita • CZAS POWSTANIA: okres powygnaniowy, po 538 r. przed Chr.


O PSALMIE • Psalm 23 to jeden z najbardziej znanych utworów Psałterza, inspiracja dla niezliczonych komentarzy, utworów poetyckich i muzycznych. Psalm można czytać jako modlitwę indywidualną Izraelity dziękującego za opiekę Boga-Pasterza lub zbiorowe wołanie Izraela, rozproszonego i tęskniącego za Jerozolimą i za swoją ziemią. Ze względu na obrazy pasterza bliskie Deutero-Izajaszowi i Ez 34 przypisuje się go lewicie żyjącemu w czasach po wygnaniu.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • W liturgii niedzielnej usłyszymy cały Psalm 23, który dzieli się na dwie częściPierwsze cztery wersy to tzw. pieśń pasterza, który prowadzi wierzących na zielone pastwiska, chroni podczas przepraw przez ciemną dolinę symbolizującą wrogów i niebezpieczeństwo śmierciW drugiej części psalmu włącza się tzw. pieśń gościa, który korzysta z hojności Pana zastawiającego przed nim swój stół, namaszczającego głowę olejkiem i napełniającego kielichPsalm kończy się ufnym wyznaniem Izraelity, pewnym tego, że łaska i dobroć Pana będą towarzyszyć całemu jego życiu, on sam zamieszka zaś na wieki w domu PanaW ten sposób utwór przeistacza się w uniwersalny opis drogi ludzkiego życia, której towarzyszy troska Boga-Pasterza prowadzącego wierzącego ku wiecznej radości i życiu w jego Królestwie.   

 

JESZCZE O PSALMIE


Psalm 23 Gunkel zaliczał do tzw. “psalmów ufności” (Vertrauenspslamen), w których wierzący Izraelita powierza Bogu całe swoje życie. Przemawiałby za tym fakt, że w absolutnym centrum psalmu znajdują się słowa “Ty jesteś ze mną”, przed którymi i po których mamy taką samą liczbę stychów.

 

Obrazy psalmu nawiązują także do tzw. pieśni stopni czy pieśni wstępowań, które wykonywane były podczas pielgrzymek Żydów do Jerozolimy. Bohater psalmu znajduje w Bogu pomoc i orzeźwienie w czasie wędrówki oraz ochronę przed niebezpieczeństwami, czyhającymi w mrocznych dolinach. Wstąpiwszy na Syjon, spotyka tam Pana, który zastawia dla niego stół i namaszcza go błogosławieństwem.

 

Sugerowano, że Psalm 23 to pieśń lewity pełniącego służbę przed Panem, radosne wyznanie wiary pielgrzyma przybywającego na Syjon, dziękczynienie wierzącego, który został ocalony od swoich nieprzyjaciół, czy utwór na koronację monarchy połączony z procesją do źródła Gihon.

 

TWEETY


Cecha dobrego Pasterza: Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Efezjan

(Ef 2,13-18)

Teraz w Chrystusie Jezusie wy, którzy niegdyś byliście daleko, staliście się bliscy przez krew Chrystusa. On bowiem jest naszym pokojem. On, który obie części (ludzkości) uczynił jednością, bo zburzył rozdzielający je mur - wrogość. W swym ciele pozbawił On mocy Prawo przykazań, wyrażone w zarządzeniach, aby z dwóch (rodzajów ludzi) stworzyć w sobie jednego nowego człowieka, wprowadzając pokój, i (w ten sposób) jednych, jak i drugich znów pojednać z Bogiem w jednym Ciele przez krzyż, w sobie zadawszy śmierć wrogości. A przyszedłszy zwiastował pokój wam, którzyście daleko, i pokój tym, którzy blisko, bo przez Niego jedni i drudzy w jednym Duchu mamy przystęp do Ojca.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Zburzony mur Ef 2,13-18

Dzięki Chrystusowi staliśmy się jednością. Jesteśmy dziećmi jednego Ojca. Owcami jego pastwiska.

List do Efezjan • AUTOR: św. Paweł (lub jego uczeń) • CZAS POWSTANIA: przed 61-63 r. (lub ok. 100 r.) • SKĄD: Rzym (albo Cezarea lub inne, nieznane miejsce) · DO KOGO: wspólnota w Efezie, chrześcijanie w Azji Mniejszej


O KSIĘDZE Istnieją dwie hipotezy co do autorstwa oraz czasu i miejsca napisania listu Według pierwszej, tradycyjnej, List do Efezjan uznawany jest za jeden z czterech listów więziennych św. Pawła i powstał w ostatnim okresie jego życia, w Rzymie Według drugiej pochodzi z jego szkoły i może być dziełem ucznia zainspirowanego myślą Apostoła List do Efezjan adresowany był prawdopodobnie nie tylko do mieszkańców Efezu, o czym świadczy brak adresatów w niektórych rękopisach. Sercem i myślą przewodnią listu jest Pawłowa nauka o Kościele, która tutaj osiąga szczyt rozwoju. Apostoł, opierając się na 1-2 Kor, ukazuje Kościół uniwersalny i kosmiczny, w którym znajduje swoje miejsce Izrael i wszystkie narody.

 

KONTEKST Fragment drugiego rozdziału, który dziś usłyszymy, pochodzi z pierwszej części listu, opisującej “Misterium Chrystusa w Kościele” (1,3-3,21) Po hymnie wychwalającym Boży plan zbawienia w Chrystusie (1,3-14) Paweł składa dzięki za duchowe dary, jakimi zostali obdarzeni wierzący (1,15-20), i kończy wizją uwielbionego Chrystusa, Głowy Kościoła (1,20-23). Jego częścią stali się pociągnięci przez łaskę wierzący (2.1-10), wśród których nie ma już podziału na Żydów i pogan. Jesteśmy jednym w Chrystusie (2,11-22).

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Paweł, operując kontrastami, przypomina poganom radykalną zmianę, która nastąpiła w ich życiu: z dalekich stali się bliskimi Bogu. Chrystus, który jest pokojem, w swoim ciele zniszczył mur wrogości oddzielający Żydów i pogan, to jest prawo. W ten sposób z żyjących obok siebie dwóch części ludzkości powstał jeden “nowy człowiek”.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


W Liście do Efezjan Paweł nawiązuje do zapowiedzi prorockich Jeremiasza i Ezechiela – ukazuje Boga, który przez Chrystusa Pasterza zgromadził w jedno podzieloną ludzkość. On przez swoją Krew uczynił wszystkich dziećmi jednego Ojca, owcami jego pastwiska. Nie ma już Żydów i pogan. Są tylko ci, którzy żyją nowym życiem w Chrystusie, “nowe stworzenie” i ci, którzy to życie odrzucają. Podobne wyznanie znajdziemy w rozważaniach Pawła nad losem Izraela w Rz 9-11 oraz w mocnych słowach z Listu do Galatów: “Nie ma już Żyda ani poganina, nie ma już niewolnika ani człowieka wolnego, nie ma już mężczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jesteście kimś jednym w Chrystusie Jezusie” (3,28). Chrystus, Dobry Pasterz, to zapowiedziana przez Jeremiasza “sprawiedliwa odrośl” (Jr 23,4), ten, który łączy w jedno w swoim Kościele rozproszoną ludzkość.

 

CYTATY


Św. Paweł o jedności dzięki Chrystusowi: pokój wam, którzyście daleko, i pokój tym, którzy blisko

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 6,30-34)

Apostołowie zebrali się u Jezusa i opowiedzieli Mu wszystko, co zdziałali i czego nauczali. A On rzekł do nich: Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco. Tak wielu bowiem przychodziło i odchodziło, że nawet na posiłek nie mieli czasu. Odpłynęli więc łodzią na miejsce pustynne, osobno. Lecz widziano ich odpływających. Wielu zauważyło to i zbiegli się tam pieszo ze wszystkich miast, a nawet ich uprzedzili. Gdy Jezus wysiadł, ujrzał wielki tłum. Zlitował się nad nimi, byli bowiem jak owce nie mające pasterza. I zaczął ich nauczać.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Bez odpoczynku? Mk 6,30-34

Jezus zaleca apostołom odpoczynek, choć sam nie odpoczywa. Jest Pasterzem 24 godziny na dobę. Bez wytchnienia

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA:  ok. 60-70 r.

KATEGORIA: wydarzenie • CZAS AKCJI: ok. 30-33 • MIEJSCE AKCJI: Galilea/miejsce pustynne • BOHATEROWIE: Jezus, dwunastu apostołów, tłumy


O KSIĘDZE • Ewangelia według św. Marka to najstarsza z Ewangelii, z której korzystać mieli także Łukasz i JanWedług Hieronima Marek napisał swoją Ewangelię na prośbę braci w RzymiePunktem centralnym Ewangelii jest wyznanie Piotra pod Cezareą Filipową (8,27-30). Podsumowuje ono pierwszą część i wskazuje na główny temat Marka: kim jest JezusW pierwszej części Ewangelii Marka (1,1-8,30) Jezus przez cuda objawia się jako Mesjasz i zaprasza swoich uczniów do zrozumienia Królestwa Bożego (4,12; 6,52; 7,14; 8,17.21)W części drugiej wyjaśnia uczniom swoją misję przez odwołanie do cierpiącego i uwielbionego Syna Człowieczego i wyraźnie wzywa do wejścia do Królestwa Bożego (9,47; 10,15.23-25).

 

KONTEKST •  W szóstym rozdziale Ewangelii Marka Jezus głosi Królestwo Boże: dokonuje spektakularnych cudów rozmnożenia chleba (6,30-44), chodzi po jeziorze (6,45-52) i uzdrawia w Genezaret (6,53-56). Jego misja natrafia jednak także na opór, co opisuje Marek na początku rozdziału. Zostaje wyśmiany i odrzucony przez swoich w Nazarecie (6,1-6). Śmiercią męczeńską ginie jego poprzednik, Jan Chrzciciel (Mk 6,14-29). Coraz wyraźniej na horyzoncie rysuje się niebezpieczeństwo czyhające na Jezusa, który jak każdy autentyczny prorok musi liczyć się z prześladowaniem i śmiercią.

 

ZANIM USŁYSZYSZ • Opisywany w dzisiejszej Ewangelii powrót uczniów z misji to okazja do radosnego podzielenia się z Mistrzem jej owocami. Jezus, prócz radości, dostrzega także zmęczenie swoich, którym każe udać się na miejsce osobne, dla odpoczynku. Ich oddalenie się nie uchodzi jednak uwadze ludzi, którzy podążają za nimi pieszo z okolicznych miast, a w końcu ich uprzedzają. Na widok wielkiego tłumu, który oczekuje na Jezusa i jego uczniów na brzegu, Pan zapomina o odpoczynku i znów zaczyna nauczać.

 

JESZCZE O EWANGELII


Ewangelie ukazują Jezusa w ciągłym ruchu, nauczającego i uzdrawiającego bez wytchnienia. O ile On wydaje się nie potrzebować odpoczynku, o tyle potrzebują go jego uczniowie. Jezus dostrzega to i nakazuje im udać się na miejsce pustynne na “małą pauzę”. Miejsce pustynne to takie, które sprzyja byciu ze sobą oraz z Bogiem. To pierwsza wskazówka, jak według Jezusa efektywnie odpoczywać: w gronie duchowo bliskich oraz blisko Pana. Od jednego, jak pokazuje swoim przykładem Jezus, odpoczynku nie ma: od bycia odpowiedzialnym i kochającym przewodnikiem dla innych. Na widok porzuconych i niemających pasterza tłumów Jezus rezygnuje z czasu dla siebie. Syn Boży jest Pasterzem 24/7.

 

TWEETY


Jezusowa rada: Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco

Jezus bez wytchnienia dla siebie, zawsze ze swoim stadem: Zlitował się nad nimi, byli bowiem jak owce nie mające pasterza

 

TWEETY



 

 


TRENDY


#JakOwceNieMającePasterza

Jeszcze dziś w Ziemi Świętej na rozgrzanych wzgórzach pustyni judzkiej można spotkać pasterzy prowadzących swe stada, którzy spędzają wśród swej trzody całe życie. Dzielą oni ze swymi owcami pragnienie, trud pokonywania drogi, żar rozpalonego słońca, nocne chłody. (Dariusz Zielonka SDS)

 

Mówienie o cudzie w Kanie Galilejskiej podobno nie sprzyja wychowaniu do trzeźwości, a opowiadanie o tym, jak Jezus chodził po wodzie, może mieć drastyczne konsekwencje (…) [widzi się w Bogu] zagrożenie, a nie szansę, wyobrażając Go sobie zupełnie innym niż jest w rzeczywistości, a jest Dobrym Pasterzem. (ks. Michał Deryło)

 

Kiedy wilk napada na stado, pasterz nie ucieka, ale w obronie ich naraża swoje życie. ”Owce znają Mój głos” – bo jest to głos przyjaciela. (ks. Franciszek Blachnicki)

 

 

#BiadaProwadzącymDoZguby

Zły pasterz prowadzi do śmierci nawet mocne owce. (św. Augustyn)

 

Zauważa się, że świat, który utracił prawdziwa wiarę, nie zatrzymuje się na sytuacji, że już w nic nie wierzy. Wprost przeciwnie, gotów jest wierzyć we wszystko: horoskopy, wróżby, zabobony i obietnice zaklinające pomyślność albo rzucające uroki, wierzy reklamom, ale przestaje wierzyć Bogu. (abp Józef Michalik)

 

STO SŁÓW


Jest taka praca na świecie, której nie chce się podjąć po zapoznaniu z wymaganiami. Jest taka praca, która wymaga dyspozycji 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Bez urlopu i bez wytchnienia.  Jest to praca, którą wykonują miliony ludzi na świecie. To matki, to ojcowie.

 

Jest Ktoś jeszcze, kto czuwa, gdy my śpimy. Kto nie odpoczywa, gdy my wypoczywamy. Kto nas prowadzi, mimo że czasem wolimy iść łatwiejszą na pozór ścieżką. To Bóg. Dzisiejsze czytania pokazują nam obraz Boga i Jezusa jako Pasterza, Przewodnika, który nie zaprzestaje odpowiedzialności: modlitwy i bycia pasterzem.

Jezus mówi do swoich uczniów: wypocznijcie nieco, ale sam nie przestaje być Pasterzem. Nie ma odpoczynku od bycia odpowiedzialnym. Jezus pracuje zawsze. Bez wytchnienia. Jak nasi rodzice, a nawet bardziej.

1/5
Dobry Pasterz, Basilica di Sant’Apollinare Nuovo, Ravenna
2/5
Dobry Pasterz, fragment mozaiki, Kościół San Lorenzo, Rzym
3/5
4/5
Mozaika z Mauzoleum Galii Placydii, 450 r., Rawenna, Włochy
5/5
Obraz Jezusa jako Dobrego Pasterza, katakumby Domitylli, Rzym
poprzednie
następne

Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >