Jutro Niedziela – Święto Chrztu Pańskiego A

Mojżesz dotarł do rzeki Jordan, granicy Ziemi Obiecanej. Jezus prowadzi dalej.

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

Jutro Niedziela - Święto Chrztu Pańskiego A
Mojżesz dotarł do rzeki Jordan, granicy Ziemi Obiecanej. Jezus prowadzi dalej.

PUNKT WYJŚCIA


NIEDZIELA CHRZTU PAŃSKIEGO • Niedziela Chrztu Pańskiego kończy okres Bożego Narodzenia. Od poniedziałku rozpocznie się trwający kilka tygodni okres zwykły • KOLOR SZAT: biały • KOLEKTA: Modlimy się, aby przybrane dzieci Boga, odrodzone z wody i Ducha Świętego, zawsze żyły w Jego miłości • CZYTANIA: Księga Izajasza 42, 1 –4. 6 –7 • Psalm 29, 1 –4. 9 –10 • Dzieje Apostolskie 10, 34 –38 • Ewangelia wg św. Mateusza 3, 13 –17

 

• CHMURA SŁÓW •

 

STO SŁÓW


Chrzest Jezusa. Obrzęd niezrozumiały, nawet w oczach Chrzciciela, bo kto jak kto, ale Jezus chrztu, czyli obmycia z grzechu na nowe życie, nie potrzebował. A jednak przyjął chrzest. Dlaczego?

W oczach ówczesnej opinii społecznej wszystko się wtedy zaczęło. Wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan – powie kilka lat później św. Piotr (patrz: DRUGIE CZYTANIE). Chrzest rozpoczął sekwencję niezwykłych, dramatycznych, zbawiennych zdarzeń.

W momencie chrztu zabrzmiały z góry niezwykłe słowa: Ten jest mój Syn umiłowany (patrz: EWANGELIA). To małe objawienie Trójcy, bo oprócz słów Ojca zstąpił Duch Boga jako gołębica. A wszystko to niezwykle podobne do prorockich zapowiedzi zawartych w pierwszej Pieśni Sługi Jahwe (patrz: PIERWSZE CZYTANIE).

Przyszłość pokaże wagę tego wydarzenia. Jezus przyjął chrzest nie tylko w imię solidarności, ale przede wszystkim by grzech ludzi wziąć na siebie. Znaczenie chrztu pokazuje też historia. Jordan to brama do Ziemi Obiecanej. Stary Testament utknął na granicy Bożych Obietnic. Jezus, wkraczając do rzeki, chce poprowadzić nas do Ziemi Obiecanej.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

(Iz 42, 1–4. 6–7)

Czytanie z Księgi proroka Izajasza

To mówi Pan:

«Oto mój Sługa, którego podtrzymuję, Wybrany mój, w którym mam upodobanie. Sprawiłem, że Duch mój na Nim spoczął; On przyniesie narodom Prawo. Nie będzie wołał ni podnosił głosu, nie da słyszeć krzyku swego na dworze. Nie złamie trzciny nadłamanej, nie zgasi ledwo tlejącego się knotka. On rzeczywiście przyniesie Prawo. Nie zniechęci się ani nie załamie, aż utrwali Prawo na ziemi, a Jego pouczenia wyczekują wyspy.

Ja, Pan, powołałem Cię słusznie, ująłem Cię za rękę i ukształtowałem, ustanowiłem Cię przymierzem dla ludzi, światłością dla narodów, abyś otworzył oczy niewidomym, ażebyś z zamknięcia wypuścił jeńców, z więzienia tych, co mieszkają w ciemności».

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Pierwsza pieśń Sługi Jahwe Iz 42, 1–4. 6–7

Proroctwo Izajasza wypełni się w Jezusie Chrystusie. To na Nim spocznie Duch Pana, On będzie Sługą, którego Bóg podtrzymuje.

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586 –538 r. przed Chr.) • KATEGORIA: mowa prorocka


PIEŚNI TAJEMNICZEGO SŁUGI • Kontynuujemy częstą od początku roku liturgicznego lekturę Księgi Izajasza. Dziś w liturgii usłyszymy fragment drugiej księgi autorstwa Deutero-Izajasza (przypomnijmy, ta część powstała podczas wygnania babilońskiego). Przed nami jedna spośród czterech Pieśni Sługi Jahwe. Czym one są? Przedstawiają tajemniczą postać sprawiedliwego, który ponosi niezasłużoną karę i przez to gładzi grzechy innych. Całość to rodzaj dramatu z punktem kulminacyjnym w momencie śmierci i uwielbienia Sługi.

ZAPOWIEDŹ CHRYSTUSA • Kim jest tajemnicza postać Sługi? Pieśń, choć napisana kilkaset lat przed Jego narodzeniem, bardzo wyraźnie rysuje postać Jezusa. Utwór szczegółowo opisuje Jego misję i naturę. Niezwykle wymowne są trzecia i czwarta pieśń Sługi Jahwe, które zawierają niektóre szczegóły dotyczące męki Jezusa. I Pieśń (Iz 42, 1 –4) opowiada o powołaniu i misji Sługi. W II Pieśni (49, 1 –6) Sługa przedstawia trudności, na jakie natrafia, i przytacza słowa Pana rozszerzającego jego misję na wszystkie narody. W III Pieśni (50, 4 –9) Sługa mówi o swojej gorliwości, cierpieniach i nadziei pokładanej w Panu. IV Pieśń (52, 13–53, 12) opisuje śmierć i wywyższenie Sługi.

ZAPOWIEDŹ CHRZTU • Dlaczego w liturgii Chrztu Pańskiego usłyszymy I Pieśń Sługi Jahwe? W Księdze Izajasza Bóg mówi o swoim Słudze, wyrażając bliskość, i podobnie mówi Ojciec o swoim Synu Jezusie podczas chrztu. Zwróćmy również uwagę na słowa o Duchu spoczywającym na Słudze, które przywodzą na myśl obraz chrztu Jezusa w Jordanie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Duch mój na Nim spoczął
Ja, Pan, powołałem Cię słusznie

 

BIBLIJNY INSIDER


Mój sługa (hebr. abdi) • Tytuł ten powraca w pieśniach sześć razy. Oznacza zależność i poddanie Bogu. W Biblii to tytuł honorowy, nadawany patriarchom (Rdz 26, 24), Mojżeszowi (Pwt 9, 27), Jozuemu (Lb 12, 7), Dawidowi (2 Sm 7, 5) czy prorokom (Jr 7, 25; Am 3, 7). Zaimek „mój” podkreśla ładunek uczuciowy łączący Jahwe ze sługą. Pan uformował go ze szczególną miłością, powołał od łona matki, wezwał do specjalnej misji, podtrzymuje go i znajduje w nim upodobanie.

Wybrany (hebr. bachir) • To określenie przynależące do teologii dynastii Dawidowej (1 Sm 16, 10; Ps 78, 70; 89, 4. 20). Podkreśla królewski charakter Sługi. Niektórzy widzą w nim desygnację królewską.

Położyłem nad nim mojego Ducha, On przyniesie narodom Prawo • Szczególne dary ducha dotyczą misji wprowadzenia prawa (hebr. miszpat) wśród narodów pogańskich. Według Mi 6, 8 to istota religii. Sługa jest ukazany na wzór nowego Mojżesza.

Nie będzie wołał ani podnosił głosu • Pokora Sługi jest ukazana w kontraście z postawą Cyrusa (iż 41, 2 –25). To także przeciwieństwo krzykliwych fałszywych przywódców religijnych i proroków.

Nie złamie trzciny nadłamanej, nie zagasi knotka o nikłym płomyku • Pieśń podkreśla łagodność Sługi w trosce o najsłabszych. Hieronim interpretował trzcinę (hebr. qaneh) jako symbol Izraela, zaś knotek (pisztah) jako symbol pogan. Tora, którą głosi, ma dotrzeć do najdalszych krańców ziemi symbolizowanych przez wyspy (ijim).

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Sługa to tajemnicza postać, która prezentuje rys nieznany dotychczas literaturze biblijnej. Jego cierpienie przynosi zbawienie i jest ofiarą przebłagalną za grzechy Izraela i całej ludzkości. Nic dziwnego zatem, że Jezus odnosi do siebie obraz cierpiącego Sługi z Deutero- Izajasza. Jego śmierć między złoczyńcami przypomina śmierć Sługi (Łk 22, 37 – Iz 53, 12). Obaj cierpią te same obelgi i oplucie (Łk 24, 26 –27 – Iz 50, 6). Cechuje ich ta sama łagodność i pokora (Mt 12, 18 – Iz 42, 2 –4). Obaj są światłością pogan (Łk 2, 32 – Iz 49, 6). Nadzwyczajny rys uniwersalnego Zbawcy, który swym cierpieniem gładzi grzech świata, pozwala dopatrywać się w Jezusie wypełnienia proroctwa o Słudze.

Sam tytuł „sługa” łączy tę postać z tradycjami patriarchów (Rdz 26, 24), Mojżeszem (Wj 14, 31), Jozuem (24, 29), Dawidem (2 Sm 3, 18), kapłanami, prorokami, Mesjaszem (Ez 34, 23), Zorobabelem (Ag 2, 23) oraz z narodem izraelskim (Iz 41, 8; 42, 19; 43, 10). Postać Sługi skupia wielkie tradycje duchowe Izraela: od Abrahama przez Mojżesza, Jeremiasza aż po Hioba. Identyfikowano go z Ozjaszem, Sedecjaszem, Cyrusem, Deutero-Izajaszem, Zorobabelem i Jojakinem. Tradycja żydowska widziała w nim zapowiedź Mesjasza.

 

LINKI


Oto mój Sługa, którego podtrzymuję. Wybrany mój, w którym mam upodobanie. Sprawiłem, że Duch mój na nim spoczął (Iz 42, 1)

Mt 3, 16 –1 (Ewangelia): A oto otworzyły się nad Nim niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębica i przychodzącego nad Niego. A oto głos z nieba mówił: „Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie”.

Łk 4, 17 –21: Podano mu księgę proroka Izajasza. Rozwinąwszy księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane: «Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie, abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski Pana». […] «Dziś spełniły się te słowa Pisma, któreście słyszeli».

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 29, 1–4. 9–10)

Refren: Pan ześle pokój swojemu ludowi.

Oddajcie Panu, synowie Boży, *

oddajcie Panu chwałę i sławcie Jego potęgę.

Oddajcie Panu chwałę Jego imienia, *

na świętym dziedzińcu uwielbiajcie Pana.

 

Ponad wodami głos Pański, *

Pan ponad wód bezmiarem!

Głos Pana potężny, *

głos Pana pełen dostojeństwa.

 

Zagrzmiał Bóg majestatu: *

a w Jego świątyni wszyscy mówią: «Chwała!»

Pan zasiadł nad potopem, *

Pan jako Król zasiada na wieki.

[01][02]

 

PSALM

Ponad wodami głos Pański Ps 29, 1–4. 9–10

Psalm mówi o potędze Pana, która objawia się przez żywioł wody. Ten sam głos Pana zabrzmiał ponad wodami Jordanu.

PSALM 29 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: od czasów przedkrólewskich (XII/XI w. przed Chr.) po okres powygnaniowy (po 538 r. przed Chr.)


PSALM BURZY • Siły natury mogą stanowić osnowę uwielbienia Pana. Tak jest w przypadku Psalmu 29. Rozpoczynające kolejne wersety słowa „głos Pana” to nic innego jak literackie oddanie burzy: grzmotów, które zagłuszają wszelkie dźwięki, i uderzeń piorunów, które są w stanie nawet łamać drzewa. Służą one jako tło dla Bożego objawienia, teofanii, której towarzyszą także trzęsienie ziemi i ogień. Psalm 29 to hymn tehillah, modlitwa bezinteresownego uwielbienia potęgi Stwórcy i Zbawcy. Jest to typowy dla okresu przed niewolą rodzaj modlitwy. Śpiewany był – jak twierdzą badacze – w czasie Święta Namiotów. Opis Boga przybywającego pośród burzy wykazuje liczne paralele z literaturą kananejską i fenicką, co czyniłoby ten psalm jednym z najstarszych w Psałterzu (ok. XII w. przed Chr.). Inni wiążą go z ceremonią królowania Jahwe, czasami monarchii, a nawet czasami po wygnaniu, kiedy dojrzały kształt osiąga teologia stworzenia.

PONAD WODAMI • Usłyszymy nieco zmodyfikowaną, ponieważ przystosowaną do śpiewu liturgicznego w kościele, wersję tłumaczenia tego psalmu. Nadal jednak odnajdziemy „grzmiące” wyrazy i metafory przywołujące obraz burzy. A słowa: Ponad wodami głos Pana łączą psalm z liturgią niedzieli Chrztu Pańskiego. To właśnie ponad wodami Jordanu odezwał się głos Ojca objawiający Syna.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Dziejów Apostolskich (Dz 10, 34–38)

Gdy Piotr przybył do domu setnika Korneliusza w Cezarei, przemówił w dłuższym wywodzie: «Przekonuję się, że Bóg naprawdę nie ma względu na osoby. Ale w każdym narodzie miły jest Mu ten, kto się Go boi i postępuje sprawiedliwie. Posłał swe słowo synom Izraela, zwiastując im pokój przez Jezusa Chrystusa. On to jest Panem wszystkich. Wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan. Znacie sprawę Jezusa z Nazaretu, którego Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą. Dlatego że Bóg był z Nim, przeszedł On, dobrze czyniąc i uzdrawiając wszystkich, którzy byli pod władzą diabła».

Oto słowo Boże.

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Tam się wszystko zaczęło Dz 10, 34–38

„Wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan”. Święty Piotr w domu Korneliusza tłumaczy, jak wiele zapoczątkował chrzest Jezusa.

KSIĘGA: Dzieje Apostolskie • AUTOR: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: ok. 80–85 r. • KATEGORIA: mowa • CZAS AKCJI: ok. 33 r. • MIEJSCE AKCJI: Cezarea • KTO MÓWI: Piotr • SŁUCHACZE: Korneliusz (żołnierz) i jego rodzina


O MŁODYM KOŚCIELE • Dzieje Apostolskie, druga księga autorstwa św. Łukasza, opisują rozwój i wzrost młodego Kościoła. Rodzi się on ze śmierci i zmartwychwstania Chrystusa oraz zesłania Ducha Świętego. Pierwszych dwanaście rozdziałów jest poświęconych historii Kościoła w Jerozolimie oraz misji Piotra. Widać w nich już, jak Dobra Nowina stopniowo przekracza granice Izraela i kieruje się ku poganom. Od rozdziału 13 uwaga Łukasza skupia się na św. Pawle.

KORNELIUSZ • Rozdział 10 Dziejów Apostolskich opisuje moment, gdy Ewangelia dociera do poganina, rzymskiego żołnierza, Korneliusza. W czasie modlitwy Korneliusz widzi Anioła Pańskiego, który każe mu sprowadzić do domu Piotra. W tej samej chwili – choć w zupełnie innym miejscu – także Piotr otrzymuje w widzeniu nakaz, by udać się do Korneliusza. Wkrótce dochodzi do spotkania: Piotr pojawia się w domu żołnierza i wygłasza katechezę o śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa. Początek tej katechezy słyszymy właśnie w ramach drugiego czytania.

CHRZEST, KTÓRY GŁOSIŁ JAN • Aż dwa punkty dzisiejszego czytania łączą je ze chrztem św. Jana. Pierwszy dotyczy faktu chrztu. Piotr wprost odnosi się do niego, gdy tłumaczy, jak wiele wydarzeń w Judei i Galilei miało chronologiczny początek właśnie w momencie chrztu w Jordanie. Nie mniejsze znaczenie ma kluczowe zdanie drugiego czytania: Bóg […] nie ma względu na osoby. Zauważmy, że dla Izraelitów przyzwyczajonych do bycia „uprzywilejowanymi” ze względu na bycie narodem wybranym to stwierdzenie było szokujące.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg naprawdę nie ma względu na osoby
On jest Panem wszystkich

 

BIBLIJNY INSIDER


Korneliusz, prozelita • Korneliusz, rzymski żołnierz, należy do tzw. bojących się Boga. To człowiek, który odnalazł prawdę w religii żydowskiej i przylgnął do Boga Izraela. W I w. opisuje się przypadki pogan, którzy nawracali się na judaizm lub stawali się jego sympatykami. Wynikało to, jak sugerują niektórzy, z kryzysu tradycyjnej religii, która przerodziła się w świecie grecko-rzymskim w państwowy rytuał. W judaizmie i chrześcijaństwie poganie odnajdywali Boga bliskiego, dawcę przykazań i praw, którymi można było kierować się w życiu. Podobne cechy będzie prezentowało chrześcijaństwo, które na początku pojmowane jest jako żydowska sekta.

Korneliusz, patron wspólnoty • Korneliusz staje się członkiem młodego Kościoła w czasach, kiedy przez Palestynę przetacza się plaga głodu. W tym bogatym i wpływowym chrześcijaninie według współczesnych teorii młoda wspólnota chrześcijańska mogła znaleźć patrona, który pozwoli jej przetrwać czas kataklizmu.

Pięćdziesiątnica pogan • Wreszcie, tak jak Żydzi przeżyli swoją Pięćdziesiątnicę w Jerozolimie (Dz 2), tak poganie przeżyją swoją Pięćdziesiątnicę w domu Korneliusza (Dz 10). W trakcie katechezy Piotra, której fragment słyszymy dzisiaj, na Korneliusza i jego domowników zstąpi Duch Święty (Dz 10,44). Poganie bez obrzezania staną się członkami Kościoła.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 1, 18–24)

Jezus przyszedł z Galilei nad Jordan do Jana, żeby przyjąć od niego chrzest. Lecz Jan powstrzymywał Go, mówiąc: «To ja potrzebuję chrztu od Ciebie, a Ty przychodzisz do mnie?»

Jezus mu odpowiedział: «Ustąp teraz, bo tak godzi się nam wypełnić wszystko, co sprawiedliwe». Wtedy Mu ustąpił.

A gdy Jezus został ochrzczony, natychmiast wyszedł z wody. A oto otworzyły się nad Nim niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębica i przychodzącego nad Niego. A oto głos z nieba mówił: «Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie».

Oto słowo Pańskie.

[01][02]

 

EWANGELIA

Chrzest Jezusa Mt 3,13–17

Jan Chrzciciel chrzci Jezusa. To nie tylko wypełnienie Pieśni Sługi Jahwe. Nad Jordanem Jezus rozpoczyna misję – tę, która nie doczekała się finału w Starym Testamencie.

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: 70 –80 r. KATEGORIA: wydarzenie• CZAS AKCJI: ok. 25 –30 r. • MIEJSCE AKCJI: nad Jordanem • BOHATEROWIE: Jezus, Jan Chrzciciel • WERSJE: Mk 1, 9 –11 • Łk 3, 21 –22


CHRZEST W JORDANIE • Chrzest Jezusa zapoczątkowuje Jego publiczną działalność. W Ewangelii św. Mateusza chrzest jest przedstawiony zaraz po dwóch pierwszych rozdziałach dotyczących narodzenia i dzieciństwa Jezusa. Ewangelia, którą usłyszymy, następuje bezpośrednio po fragmencie odczytywanym w II niedzielę adwentu (patrz: Ewangelia, II niedziela adwentu) o przepowiadaniu Jana Chrzciciela, który zapowiada nadchodzącego Mesjasza, mocniejszego od niego.

PIERWSZE SŁOWA JEZUSA • Usłyszymy opis chrztu Jezusa według św. Mateusza. Mateusz ze wszystkich ewangelistów podaje najwięcej szczegółów dotyczących całej sceny. Co więcej, padną tu pierwsze słowa, które Jezus wypowiada na kartach tej Ewangelii. Zwróćmy uwagę na poprzedzający chrzest dialog z Janem Chrzcicielem: to w istocie uznanie przez niego zarówno bezgrzeszności Jezusa, jak i Jego wyższości. A jednak Jezus przyjmie chrzest od Jana. Dlaczego? Na to pytanie odpowie sekcja >> BIBLIJNY INSIDER.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Godzi się nam wypełnić wszystko, co sprawiedliwe

Ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębicę i przychodzącego nad Niego. A oto głos z nieba mówił: „Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie”

 

BIBLIJNY INSIDER


Jordan – brama do Ziemi Obiecanej • Przekraczali ją już patriarchowie, np. Jakub. Na jej brzegu, spoglądając na Ziemię Obiecaną ze stepów Moabu, stanął sam Mojżesz. Sam do ziemi Bożych obietnic nie wszedł. Pięcioksiąg kończy się obrazem Izraela stojącego wciąż na granicy Ziemi Obiecanej. W tym samym miejscu, po ponad tysiącu lat, pojawia się Jezus. To nie przypadek. Do tego miejsca – na granicę Ziemi Obiecanej – mogło doprowadzić Izraelitów Prawo i ich wielki duchowy przewodnik, Mojżesz. Tylko Jezus może wprowadzić Izraela, wciąż stojącego na granicy, do ziemi Bożych obietnic.

Jordan – rzeka spływająca ludzkim grzechem • W tę rzekę wchodzi także Jezus. On, który jest bez grzechu, przyjmuje z rąk Jana chrzest na oczyszczenie z grzechu. Po co to robi? Czy wchodzi w te wody, bo tak wypada zrobić, bo wszyscy tak robią, bo jak mówi sam: Muszą się wypełnić Pisma? Czy solidaryzuje się ze swoim narodem? Czy uznaje wielkość i misję Chrzciciela? Jezus niczego nie udaje, a jego gesty nie są obliczone na oglądające go tłumy. W ten sposób demonstruje solidarność z grzesznikami. Wchodząc w rzekę grzechu, nie brzydzi się ludzkim życiem. Wchodzi do Jordanu, aby wziąć na siebie ludzki grzech.

Jordan – rzeka dzieci Bożych • Kiedy w wody Jordanu wchodzi Jezus, niebo się otwiera, a głos Ojca potwierdza: Oto mój Syn, w którym mam upodobanie. „Oto mój ukochany Syn, moje dziecko”. Ojciec wie już wtedy, że jego Syn będzie cierpiał, że weźmie na swoje ramiona krzyż, którego nie oszczędzi mu ten świat. Dlatego na samym początku Jego drogi mówi Mu: „Cokolwiek stanie się z Tobą, pamiętaj – jestem blisko. Kiedy będziesz krzyczał przerażony: «Dlaczego mnie opuściłeś?», pamiętaj – to mnie nie przerazi. Jesteś moim ukochanym dzieckiem. Będę wówczas blisko Ciebie”. Dzięki słowom Ojca i zapewnieniu o Jego miłości Jezus przetrwa próbę kuszenia, następującą bezpośrednio po chrzcie, i wytrwa na krzyżu.

Gołębica • Zstępuje podczas chrztu na Jezusa. To symbol miłości, Ducha Świętego. To także znak Bożego miłosierdzia. W Księdze Rodzaju to ona ogłasza koniec potopu, nowy czas, w którym Bóg nie będzie już zsyłał kary mającej zatracić Jego dzieci (Rdz 8, 12). W Księdze Pieśni nad Pieśniami (1, 15; 4, 1; 5, 12) obrazem tym opisuje się oczy oblubienicy. Duch rodzi się z miłości Ojca wpatrzonego w Syna.

 

WERSJE


Relacja św. Mateusza o chrzcie Jezusa w Jordanie jest najobszerniejsza. Najkrótsza – św. Marka – sprowadza się do opisu zanurzenia w wodach Jordanu, Ducha „jak gołębica” schodzącego ku niemu oraz głosu.

• Mateusz nie pisze jednak o szczególe, o którym wspomina Łukasz: Jezus zanurzył się i się modlił.

• Mateusz, podobnie jak Marek i Łukasz, opisuje chrzest niejako oczami Jezusa (gdy Jezus wychodził z wody, ujrzał rozwierające się niebo – pisze Łukasz). Tymczasem św. Jan w swojej Ewangelii opisuje doświadczenie Jana Chrzciciela. Chrzest z perspektywy Jana Chrzciciela poznamy w Ewangelii w przyszłą niedzielę (patrz: Ewangelia II niedzieli zwykłej).

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Zanurzenie. Polskie słowo „chrzest” to nie przekład greckiego baptisma. Wywodzi się od imienia Chrystusa, choć jego pochodzenie nie jest jasne. Oryginalne słowo baptisma znaczy „zanurzenie”, jest zatem ściśle związane z gestem zanurzenia w wodzie, choć – jak tłumaczy Katechizm Kościoła Katolickiego – „Zanurzenie w wodzie jest symbolem pogrzebania katechumena w śmierci Chrystusa, z której powstaje przez zmartwychwstanie z Nim jako «nowe stworzenie»” (KKK, 1214).

Pierwszy chrzest. Chrzest – zanurzenie w wodach Jordanu, którego udzielał Jan Chrzciciel, nie było jeszcze chrztem, jakiego my dostępujemy. Pierwszym chrztem udzielanym w imię Jezusa na kartach Biblii jest chrzest w Dniu Pięćdziesiątnicy (patrz: Dz 2, 41).

W imię Trójcy. Sakrament chrztu ustanowił Jezus Chrystus, mówiąc tuż przed swoim wniebowstąpieniem: Idźcie i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem (Mt 28, 19 –20).

 

1/6
"Chrzest Chrystusa", Guido Reni, m. 1622 a 1623 r., Kunsthistorisches Museum, Wiedeń
2/6
"Chrzest Chrystusa", Piero della Francesca, ok. 1440-1450 r., National Gallery, Londyn
3/6
"Chrzest Chrystusa", Andrea Mantegna, ok. 1506 r., Kaplica św. Jana Chrzciciela w Mantui, Włochy
4/6
"Chrzest Chrystusa", Jean Colombe, m. 1485 a 1486 r., Musée Condé, Chantilly, Francja
5/6
"Chrzest Jezusa", Grigorij Gagarin, XIX w.
6/6
"Chrzest Chrystusa" na płaskorzeźbie Donatella, XV w.
poprzednie
następne

 

Szukasz wartościowych treści?

Zapisz się na cotygodniowy newsletter Stacji7


 

 



ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – II po Narodzeniu Pańskim A

Historia Jezusa rozpoczęła się długo przed Jego narodzeniem. Nieskończenie wcześniej.

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

Jutro Niedziela - II po Narodzeniu Pańskim A
Historia Jezusa rozpoczęła się długo przed Jego narodzeniem. Nieskończenie wcześniej.

PUNKT WYJŚCIA


DRUGA NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM • KOLOR SZAT: biały • KOLEKTA: Modlimy się, aby Wszechmogący Bóg napełnił cały świat swoją chwałą i ukazał się wszystkim narodom w blasku swojej prawdy CZYTANIA: Mądrość Syracha 24, 1 –2. 8 –12 • Psalm 147b, 12 –13. 14 –15. 19 –20 • List św. Pawła do Efezjan 1, 3 –6. 15 –18 • Ewangelia wg św. Jana 1, 1 –18

 

CHMURA SŁOWA


 

 

STO SŁÓW


Historię każdego człowieka rozpoczynają jego narodziny. Przyzwyczajeni do takiej perspektywy słuchaliśmy o początkach życia Jezusa w noc Bożego Narodzenia opisanych przez Łukasza.

Jan tę perspektywę zmienia (EWANGELIA): historia Syna Bożego wykracza poza ramy ludzkiego życia, ba, poza ramy czasu i miejsca. Istniejący przed wiekami (DRUGIE CZYTANIE) wkroczył w ludzką historię i stał się człowiekiem. Na ziemię zstąpiła Wcielona Boża Mądrość, przyszło do nas Odwieczne Słowo Boże (PIERWSZE CZYTANIE).

Ten moment w historii, gdzie krzyżuje się niebo z ziemią, a ludzki wymiar historii spotyka się z tym pionowym, kosmicznym, boskim, pokazuje coś jeszcze: tajemnicę początku. Przecież czekając na święta, sięgamy myślą do czasów dzieciństwa, z tęsknotą wracamy do naszych początków. Szukamy korzeni. Liturgia robi to samo: w Boże Narodzenie zaprosiła nas do Betlejem, a dziś wskazuje początek wcześniejszy, prawdziwszy, gdzie Słowo ma swoje źródło: u Boga.

To jest cel naszej drogi i tęsknoty.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Mądrości Syracha

(Syr 24, 1–2. 8–12)

Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera usta na zgromadzeniu Najwyższego i chlubi się przed Jego potęgą. Wtedy przykazał mi Stwórca wszystkiego, Ten, co mnie stworzył, wyznaczył mi mieszkanie i rzekł: «W Jakubie rozbij namiot i w Izraelu obejmij dziedzictwo!» Przed wiekami, na samym początku mnie stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę. W świętym przybytku, w Jego obecności, zaczęłam pełnić służbę i przez to na Syjonie mocno stanęłam. Podobnie w mieście umiłowanym dał mi odpoczynek, w Jeruzalem jest moja władza. Zapuściłam korzenie w sławnym narodzie, w posiadłości Pana, w Jego dziedzictwie.

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Mądrość zstępuje na ziemię Syr 24, 1–2. 8–12

Ten starotestamentalny utwór okazał się proroctwem: opisuje, jak odwieczna Mądrość weszła w ludzką historię. Zadziwiająco podobnie później zrobi to Jan.

KSIĘGA: Mądrość Syracha (Syracydesa) • AUTOR: Jezus, syn Syracha • CZAS POWSTANIA: ok. 180 r. przed Chr. (wersja herbrajska), 132 –117 r. przed Chr. (wersja grecka) • KATEGORIA: mowa pochwalna upersonifikowanej Mądrości


Z KSIĘGI SYRACYDESA • Mądrość Syracha bądź Księga Syracydesa to jedna z ksiąg mądrościowych. Liczy 51 rozdziałów. Nie zawiera narracji, lecz luźny zbiór zasad, zapis doktryny, innymi słowy: prawdziwą mądrość, której źródłem, natchnieniem jest Bóg • Autorem jest mędrzec, który ok. 180 r. przed Chrystusem prawdopodobnie prowadził szkołę w Jerozolimie. Adresatami jego nauczania są uczniowie jego szkoły, wszyscy, którzy chcą pogłębić swoją więź z Panem za pośrednictwem Prawa, oraz ci, którzy żyjąc na obczyźnie, do Prawa chcą dostosować swoje obyczaje. Księgi nie ma w kanonie hebrajskim.

SAMO-CHWAŁA? • Zwróćmy uwagę, że Mądrość wygłasza mowę pochwalną na własną cześć. Taką mowę w starożytności nazywano „periautologią”. To ryzykowna mowa, ponieważ może urazić słuchaczy, którzy czują się w ten sposób manipulowani i niechętnie słuchają tych, którzy chwalą samych siebie. Starożytni dopuszczali jednak taką mowę w sytuacji, kiedy słuchacze byli zagrożeni złym wpływem i trzeba było ukazać im właściwą drogę życia. Mądrość to właśnie czyni • Adresaci Księgi Syracha żyją w pogańskim grecko-rzymskim świecie, który sugeruje, że Boże Prawo należy zastąpić czymś bardziej atrakcyjnym, filozofiami, które afirmują życie i używanie i pozwalają nazwać się obywatelami świata. Mądrość, chwaląc samą siebie, ukazuje im, że to fałszywa droga. Boże Prawo przewyższa mądrością greckie szkoły filozoficzne i jest najpewniejszą drogą do szczęśliwego życia.

ZADZIWIAJĄCE PODOBIEŃSTWO • Usłyszymy fragment księgi, w którym autor opisuje, jak w pewnym momencie historii Stwórca rozkazał Mądrości, by rozbiła swój namiot w Jakubie. W zadziwiająco podobnych słowach św. Jan będzie opisywał przyjście Jezusa na świat.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Przed wiekami, na samym początku mię stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę
«W Jakubie rozbij namiot i w Izraelu obejmij dziedzictwo!»

 

BIBLIJNY INSIDER


Szczyt mądrości • Syrach jest pierwszym spośród autorów ksiąg mądrościowych, który na taką skalę i tak wyraźnie utożsamia Mądrość Bożą z Torą, Prawem. Ono jest dla autora szczytem Mądrości. Zostało objawione przez Boga Izraelowi. Utożasamienie Prawa z Mądrością będzie charakterystyczne dla życia religijnego Izraela w okresie po wygnaniu babilońskim (po 538 r. przed Chr.). O okresie osłabienia i zanikania klasycznych form prorockich Tora staje się najwyższą Mądrością i słowem natchnionym, które prowadzi człowieka w życiu. Podobne idee znajdujemy u autorów czasowo bliskich Syrachowi, we wspólnocie qumrańskiej oraz u żyjącego nieco później Filona Aleksandryjskiego.

Mądrość, która mieszka • Mądrość na wiele sposobów podkreśla zamieszkiwanie w Izraelu, w przybytku Pana, na Jego świętej górze, Syjonie, w Jeruzalem, w jego dziale. W poszukiwaniu mądrości Izrael nie musi udawać się do Egiptu czy Grecji, mieszka ona wśród nich.

Mądrość ucieleśniona • To zbliżenie Boga do człowieka przyjmie jeszcze głębszy wymiar w Nowym Testamencie. Syn, Słowo Boże, istniejąc odwiecznie, w pewnym momencie historii przybierze ludzkie ciało i rozbije namiot wśród nas (gr. skenoo, hebr. szakan w J 1, 14) • W Nim w nasz ludzki świat wkracza ucieleśniona mądrość Boża w swojej zachwycającej pełni. Mądrość Boża nie jest przywiązana do Syjonu i nie musi się już ukrywać za kamiennymi tablicami Tory. Przychodzi do wszystkich w ludzkim ciele, w żywym Słowie, w Chrystusie, który jest Mądrością i mocą Bożą (1 Kor 1, 24).

 

LINKI


Ten, co mnie stworzył, wyznaczył mi mieszkanie i rzekł: W Jakubie rozbij namiot i w Izraelu obejmij dziedzictwo! (Syr 24, 8)

J 1, 14 (Ewangelia): A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas (dosłownie: rozbiło namiot między nami).

Przed wiekami, na samym początku mię stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę (Syr 24, 9)

J 1, 1: Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 147b, 12–13. 14–15. 19–20)

Refren: Słowo Wcielone wśród nas zamieszkało.

Albo: Alleluja.

Chwal, Jeruzalem, Pana, * wysławiaj twego Boga, Syjonie! Umacnia bowiem zawory bram twoich * i błogosławi synom twoim w tobie.

Zapewnia pokój twoim granicom * i wyborną pszenicą ciebie darzy. Zsyła na ziemię swoje polecenia, * a szybko mknie Jego słowo.

Oznajmił swoje słowo Jakubowi, * Izraelowi ustawy swe i wyroki. Nie uczynił tego dla innych narodów, nie oznajmił im swoich wyroków.

[01][02]

 

PSALM

Oznajmił swoje Słowo Ps 147b, 12–13. 14–15. 19–20

Kiedy Bóg posyła swoje Słowo, zwykle rozumiemy, że „mówi”. Tym razem to coś więcej. Posyła na świat Jezusa, Słowo Wcielone.

PSALM 147 • AUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, po 538 r. przed Chr.


HALLELE • Wśród psalmów wyróżniamy Hallele: trzynaście modlitw przewidzianych na określone święta i inne okazje życia społecznego i religijnego. Ich nazwa pochodzi od powtarzającego się w nich wezwania: Hallelu-Jah!, to znaczy: „Chwalcie Pana!”. Najbardziej znane są Hallele egipskie, inaczej Mały Hallel (Psalmy 113 –118), śpiewane podczas Święta Paschy. Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po Małym Hallelu. Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145 –150.

HYMN UWIELBIENIA • Psalm 147 należy do trzeciej grupy psalmów, do pięciu psalmów zamykających Psałterz. Ich cechą charakterystyczną jest wezwanie Alleluja, które pada na zakończenie utworu. Psalm ma cechy hymnu, bezinteresownej pieśni uwielbienia, wykonywanej przez wspólnotę zebraną na liturgii w Świątyni Jerozolimskiej • Teologią nawiązuje do Deutero-Izajasza, ukazując Boga Zbawcę i Stwórcę, troskliwego Ojca który zbiera wygnańców i odbudowuje Jeruzalem, a równocześnie okrywa niebo chmurami i nadaje imiona gwiazdom. Izrael powrócił z wygnania i w morzu pogan dziękuje Bogu za nieustanną troskę i dar jego Słowa, które kreuje historię i podtrzymuje życie narodu wybranego.

SŁOWO WCIELONE • Usłyszymy fragmenty Psalmu 147 wysławiające Boga, który posyła na ziemię swoje Słowo. To łączy go z Ewangelią, która opisuje Jezusa, żywe Słowo Boga zstępujące na ziemię • Zwróćmy uwagę, że w Słowie Boga, podtrzymującym świat w istnieniu i pełniącym Jego wolę, chrześcijanie mogą odczytać obraz Syna Bożego. On jest budowniczym nowej Jerozolimy, czyli Kościoła, bramą owiec i dawcą życia. On uzdrawia złamanych na duchu i przynosi nam trwały pokój.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Wysławiaj swego Boga

Oznajmił swoje słowo Jakubowi

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu Świętego Pawła Apostoła do Efezjan

(Ef 1, 3–6. 15–18)

Niech będzie błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego, Jezusa Chrystusa; On napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich – w Chrystusie. W Nim bowiem wybrał nas przed założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem. Z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów poprzez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli, ku chwale majestatu swej łaski, którą obdarzył nas w Umiłowanym. Przeto i ja, usłyszawszy o waszej wierze w Pana Jezusa i o miłości względem wszystkich świętych, nie zaprzestaję dziękczynienia, wspominając was w moich modlitwach. Proszę w nich, aby Bóg Pana naszego, Jezusa Chrystusa, Ojciec chwały, dał wam ducha mądrości i objawienia w głębszym poznawaniu Jego samego. Niech da wam światłe oczy serca, byście wiedzieli, czym jest nadzieja, do której On wzywa, czym bogactwo chwały Jego dziedzictwa wśród świętych.

Oto Słowo Boże.

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Przed założeniem świata Ef 1, 3–6. 15–18
Historia istnienia Jezusa nie rozpoczęła się wraz z Jego narodzeniem. Tłumaczy, że w Jezusie Bóg „wybrał nas przed założeniem świata”.

KSIĘGA: List do Efezjan • NADAWCA: św. Paweł (lub uczeń z jego szkoły) • ADRESACI: chrześcijanie w Efezie oraz inne wspólnoty w Azji Mniejszej • CZAS POWSTANIA: 58 –62 r. lub po śmierci Pawła • MIEJSCE POWSTANIA: Rzym (bądź inne nieznane miejsce)


SZCZYTY TEOLOGII • W tym liście teologia św. Pawła osiąga szczyt rozwoju. Paweł podejmuje i rozwija tematy z Listu do Kolosan. Ukazuje Kościół uniwersalny i kosmiczny, w którym znajduje swoje miejsce Izrael i wszystkie narody • List dzieli się na dwie części: pierwsze trzy rozdziały prezentują teologię, której tematem jest misterium Chrystusa w Kościele. Ostatnie trzy rozdziały to wnioski praktyczne • List do Efezjan według tradycji wyszedł spod ręki samego apostoła w końcowym okresie jego życia, podczas pierwszego uwięzienia w Rzymie. Alternatywna interpretacja mówi, że został skomponowany przez ucznia z Pawłowej szkoły, który rozwija myśl apostoła. Świadczyłby o tym styl listu czy też nieco odmienna od tzw. niekwestionowanych listów Pawła teologia.

JEZUS OD ZAWSZE • Usłyszymy otwierające list błogosławieństwo. Dlaczego w II niedzielę po Narodzeniu czytamy właśnie ten fragment? Zwróćmy uwagę na słowa św. Pawła wskazujące, że historia istnienia Jezusa nie rozpoczęła się wraz z Jego narodzeniem. Istniał On już w chwili założenia świata. To jest właśnie biblijne świadectwo o tym, że Jezus to odwieczny Syn Boga, który wszedł w historię ludzką i stał się człowiekiem.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym
W Nim bowiem wybrał nas przed założeniem świata
Niech da wam światłe oczy serca tak, byście wiedzieli, czym jest nadzieja waszego powołania

 

BIBLIJNY INSIDER


On napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich – w Chrystusie (Ef 1,3) • Wyżyny niebieskie (gr. epourania) to niebo jako fenomen astronomiczny, ale także obszar należący do sfery boskiej, siedziba istot duchowych i skarbiec Bożych tajemnic. Tam właśnie jeszcze przed założeniem świata Bóg rozpoczyna realizacjęswego planu wobec nas.

W Nim bowiem wybrał nas przez założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem (Ef 1,4) • Dosłownie: święci (gr. hagioi), bez skazy (gr. amomoi). Przed stworzeniem kosmosu Bóg wybrał nas do świętości, czyli do uczestniczenia w swojej naturze i do bycia bez skazy. Terminy te wyraźnie nawiązują do kultu Starego Testamentu i do tego, że jako chrześcijanie jesteśmy szczególną Bożą własnością i chwałą. Bóg kocha nas i myśli o nas, i wyznaczył nam misję, zanim jeszcze powstał materialny świat.

Z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli (Ef 1,4-5) • Ponadczasowy plan Boga wobec nas jest dalej opisywany jako „przeznaczenie” (gr. prooridzo) do bycia synami Bożymi • Przeznaczenie nie ma tu nic wspólnego z greckim fatum. Działającym jest nie ślepy los, lecz kochający Bóg i jego Syn. Determinacja ludzkiego życia jest bardzo ogólna i zdecydowanie pozytywna. Dotyczy uczynienia nas dziećmi Bożymi i uwielbienia Jezusa, Umiłowanego, przez którego spływa na nas cały ogrom Bożej łaski (ww. 5 i 6).

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Jana

(J 1, 1–18)

Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo. Ono było na początku u Boga. Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, z tego, co się stało. W Nim było życie, a życie było światłością ludzi, a światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła. Pojawił się człowiek posłany przez Boga – Jan mu było na imię. Przyszedł on na świadectwo, aby zaświadczyć o światłości, by wszyscy uwierzyli przez niego. Nie był on światłością, lecz został posłany,aby zaświadczyć o światłości. Była światłość prawdziwa, która oświeca każdego człowieka, gdy na świat przychodzi. Na świecie było Słowo, a świat stał się przez Nie, lecz świat Go nie poznał. Przyszło do swojej własności, a swoi Go nie przyjęli. Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego – którzy ani z krwi, ani z żądzy ciała, ani z woli męża, ale z Boga się narodzili. A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy. Jan daje o Nim świadectwo i głośno woła w słowach: «Ten był, o którym powiedziałem: Ten, który po mnie idzie, przewyższył mnie godnością, gdyż był wcześniej ode mnie». Z Jego pełności wszyscy otrzymaliśmy – łaskę po łasce. Podczas gdy Prawo zostało dane za pośrednictwem Mojżesza, łaska i prawda przyszły przez Jezusa Chrystusa. Boga nikt nigdy nie widział; ten Jednorodzony Bóg, który jest w łonie Ojca, o Nim pouczył.

Oto słowo Pańskie.

[01][02]

EWANGELIA

Prolog św. Jana J 1, 1–18

Łukasz i Mateusz opisują przyjście na świat Jezusa Chrystusa w perspektywie ludzkiej, historycznej. Święty Jan wychodzi natomiast poza ramy czasu i miejsca.

EWANGELISTA: św. Jan • CZAS POWSTANIA: 80 –90 r. • KATEGORIA: hymn • WERSJE: brak


JAN I JEGO DZIEŁA • Po raz pierwszy w tym roku liturgicznym usłyszymy w niedzielę Ewangelię według św. Jana. W II niedzielę po Narodzeniu Pańskim zawsze jest bowiem czytany Prolog św. Jana. Najmłodszy z apostołów oprócz Ewangelii napisał również Apokalipsę i trzy listy • Tradycja Janowa, której źródłem i historycznym rdzeniem jest doświadczenie apostoła, przechodziła potem proces redakcji w skupionych wokół Jana kręgach jego uczniów. Jego owocem jest Ewangelia, która różni się od Ewangelii trzech pozostałych apostołów. Jan wyróżnia się poetyckim stylem, widocznym szczególnie w mowach, udramatyzowaną narracją, posługuje się częściej symbolem i alegorią. Synoptycy kładą nacisk na kompletne i spójne przedstawienie życia Jezusa, dla Jana tymczasem najważniejsze jest ukazanie misterium osoby Pana, w świetle którego apostoł interpretuje całość Jego misji. Nie znaczy to, że Ewangelia Janowa nie interesuje się historią. We współczesnych badaniach idzie się raczej za jej chronologią, dając jej pierwszeństwo przed synoptykami.

WCIELENIE WEDŁUG JANA • Ewangelię św. Jana rozpoczyna słynny Prolog, Hymn o Logosie. Opisuje on misję przychodzącego z wysoka Chrystusa, Bożego Słowa. Na jego przykładzie widać, czym w stylu różni się Ewangelia Jana od pozostałych. O ile Łukasz (jego opis narodzenia słyszeliśmy w pierwsze święto) i Mateusz sytuują ją w historii powszechnej, podając szczegóły wędrówki Maryi i Józefa do ziemi judzkiej, o tyle Jan przenosi ją w perspektywę kosmiczną, opisuje z perspektywy nieba. U synoptyków droga ziemskiego życia Jezusa jest opisana w wymiarze pionowym, rozpoczyna się wraz z poczęciem i narodzeniem, u Jana – w poziomym – rozpoczyna się przed ziemskim czasem • Opisuje dzieje przyjścia na świat Bożego Słowa.

SŁOWO I GŁOS • Pierwsza część Ewangelii św. Jana to >> hymn o Logosie, wczesnochrześcijański utwór opisujący misję przychodzącego z wysoka Chrystusa, Bożego Słowa. Charakteryzuje się szczególnymi obrazami i poetyckim charakterem • Druga część to >> narracja o Janie Chrzcicielu (J 1, 19 –34). Jan wskazuje nadchodzącego Mesjasza (J 1, 29) i sprawia, że idą za Nim jego dotychczasowi uczniowie (J 1, 35–37) • Zwróćmy uwagę, że Jezus to Słowo Boże zstępujące z nieba; Jan jest głosem, który Je zapowiada.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Na początku było Słowo
Bogiem było Słowo
Słowo ciałem się stało i zamieszkało między nami

 

TRANSLATOR


Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo (J 1, 1) • Greckie en arche przywodzi na myśl pierwsze słowa Księgi Rodzaju: Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię (Rdz 1,1). Oznacza nie chronologiczny, ale absolutny początek, zasadę wszystkiego, a raczej osobę, od której wszystko się zaczyna. Syn Boży, który rodzi się jako człowiek w Betlejem, to ten sam Bóg, który jest racją i zasadą istnienia świata, który wydobył go z chaosu i niebytu.

Ono było na początku u Boga (J 1,2) • Raczej: było zwrócone twarzą ku Bogu (pros ton theon), było Jego Słowem, byli sobie bliscy jak Syn i Ojciec.

A Słowo stało się ciałem (J 1,14) • Greckie sarx to dosłownie mięso, określenie bardzo konkretne, niepozostawiające wątpliwości, czy ciało Jezusa było prawdziwe i realne.

…i zamieszkało wśród nas (J 1,14) • Dosłownie: rozbiło namiot u nas, wśród nas, w nas.

 

BIBLIJNY INSIDER


Trzy pierwsze wersety tego hymnu-prologu odsłaniają nam trzy prawdy Wcielenia:

• Prawda o Ojcu i Synu, czyli zbawia nas miłość Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga […]. Ono było na początku u Boga.

Syn, który żyje z Ojcem w przestrzeni nieba, jest u siebie, u Boga, zwrócony nieustannie twarzą ku Niemu (patrz: TRANSLATOR). W ten sposób Ewangelista podkreśla, że to właśnie miłość – nie wszechmoc ani boski geniusz – są charakterystyczne dla Syna Bożego. Przyjdzie On na świat odarty z wszechmocy, a bogaty tylko w Miłość. Boża miłość jako jedyna ma moc zbawić człowieka.

Prawda o nas, czyli zależni od BogaWszystko przez Nie [Słowo Boże] się stało, bez Niego nic się nie stało, co się stało.

Nie ma rozwodu pomiędzy niebem i ziemią, światem materialnym i duchowym. Są jak dwa płuca, dwie komory serca stworzone przez tego samego Boga, który troszczy się o swoje stworzenie. Jeśli rozdzielamy te dwa światy, ziemski jest skazany na obumieranie. Bóg Stwórca jest także Bogiem Zbawcą.

Prawda o Chrystusie, czyli więcej niż dziecko • Centrum i absolutne serce pierwszych trzech wersetów to słowa Bogiem było Słowo (aby to podkreślić, Jan zmienia nawet szyk wyrazów).

Ten, który przychodzi na świat jako człowiek, to nie Cudotwórca ani Nauczyciel; małe dziecko to Wcielony Bóg. Przychodzi walczyć z zaciskającą się wokół człowieka pętlą ciemności, grzechu i śmierci (J 1, 4–5). Przynosi nam zwycięską Światłość, wygrywa dla nas życie wieczne (J 1, 5). Nie zapominajmy o tym, świętując Boże Narodzenie.

 

ZWRÓĆ UWAGĘ


Prolog Jana przedstawia historię Wcielenia inaczej, niż to robią Łukasz czy Mateusz, przenosi ją w perspektywę kosmiczną. Droga Jednorodzonego rozpoczyna się przed ziemskim czasem, w przestrzeni nieba, o której mówi DRUGIE CZYTANIE (J 1, 3; Hbr 1, 2).

 

LINKI


Na początku było Słowo (J 1, 1) • Pierwsze wersety przypominają początek Księgi Rodzaju (opis stworzenia świata) oraz tradycje o Mądrości towarzyszącej Bogu w dziele stworzenia

Rdz 1, 1: Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.

Syr 24, 9: Przed wiekami, na samym początku mię stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę.

Mdr 7, 25: [Mądrość] Jest bowiem tchnieniem mocy Bożej i przeczystym wypływem chwały Wszechmocnego.

Prz 8, 22 –30: Pan mnie zrodził jako początek swej mocy, przed dziełami swymi, od pradawna. Od wieków zostałam ustanowiona, od początku, przed pradziejami ziemi. Przed oceanem zostałam zrodzona, przed źródłami pełnymi wód. Zanim góry zostały założone, przed pagórkami zostałam zrodzona. […] Gdy niebo umacniał, z Nim byłam, gdy kreślił sklepienie wód, gdy w górze utwierdzał obłoki, gdy źródła wielkiej Otchłani umacniał, gdy morzu ustawiał granice, by wody z brzegów nie wystąpiły, gdy ustalił fundamenty ziemi i byłam przy Nim mistrzynią, rozkoszą Jego dzień po dniu, cały czas.

Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego (J 1,12)

Ga 3, 26: Wszyscy bowiem dzięki tej wierze jesteście synami Bożymi w Chrystusie Jezusie.

1 J 3, 1: Popatrzcie, jaką miłością obdarzył nas Ojciec: zostaliśmy nazwani dziećmi Bożymi: i rzeczywiście nimi jesteśmy. Świat zaś dlatego nas nie zna, że nie poznał Jego.

Rz 8, 14: Albowiem wszyscy ci, których prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi.

Ef 1, 5: Przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli.

J 7, 38: Jak rzekło Pismo: Strumienie wody żywej popłyną z jego wnętrza.

A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas [dosłownie: rozbiło namiot między nami] (J 1, 14)

Syr 24, 8 (PIERWSZE CZYTANIE): Wtedy przykazał mi Stwórca wszystkiego, Ten, co mnie stworzył, wyznaczył mi mieszkanie i rzekł: W Jakubie rozbij namiot i w Izraelu obejmij dziedzictwo!

Hbr 2, 14: Ponieważ zaś dzieci uczestniczą we krwi i ciele, dlatego i On także bez żadnej różnicy stał się ich uczestnikiem, aby przez śmierć pokonać tego, który dzierżył władzę nad śmiercią, to jest diabła.

1 J 1, 1: To wam oznajmiamy, co było od początku, cośmy usłyszeli o Słowie życia, co ujrzeliśmy własnymi oczami, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce.

Ap 21, 3: I usłyszałem donośny głos mówiący od tronu: „Oto przybytek [dosłownie: namiot] Boga z ludźmi: i zamieszka wraz z nimi, i będą oni Jego ludem, a On będzie «BOGIEM Z NIMI»”.

I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy (J 1, 14)

J 2, 11: Taki to początek znaków uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej. Objawił swoją chwałę i uwierzyli w Niego Jego uczniowie.

 

Szukasz wartościowych treści?

Zapisz się na cotygodniowy newsletter Stacji7


 

 



ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

prezbiter diecezji kieleckiej, doktor nauk biblijnych, doktorat obronił na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie, wykładowca Pisma Świętego w Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach oraz w Lublinie, adiunkt przy katedrze Teologii Biblijnej i Proforystyki w Instytucie Nauk Biblijnych KUL, redaktor naczelny kwartalnika biblijnego The Biblical Annals, sekretarz Stowarzyszenia Biblistów Polskich III kadencji. Jego pasją naukową i duszpasterską jest Biblia, w szczególności listy św. Pawła. Moderator Dzieła Biblijnego, autor scenariuszy i prowadzący programy telewizyjne i radiowe, współpracownik Stacji 7 i współtwórca cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
Copy link
Powered by Social Snap