Fot. Libby Penner/Pexels

Dlaczego w Wigilię nie jemy mięsa?

W zdecydowanej większości domów nasze wigilijne potrawy są jednocześnie potrawami typowo postnymi. Dlaczego 24 grudnia zachowujemy post, choć nie wymagają tego od nas przepisy kanoniczne?

Reklama

Jak czytamy w Kodeksie Prawa Kanonicznego, “w Kościele Powszechnym dniami i okresami pokutnymi są poszczególne piątki całego roku i czas wielkiego postu”. Katolików w Polsce zobowiązuje do ich przestrzegania piąte przykazanie kościelne: “Posty nakazane zachowywać”.

Niegdyś wyróżniano tzw. post jakościowy i ilościowy. Obecnie obowiązujący Kodeks Prawa Kanonicznego rozróżnia wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, post oraz post eucharystyczny.

Post piątkowy, który nie jest postem

Wierni w Polsce zobowiązani są do wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych w każdy piątek – przed Soborem Watykańskim II nazywana była ona “postem jakościowym”. Nie obowiązuje on w piątki, kiedy wypada jakaś uroczystość, np. uroczystość św. Józefa, Zwiastowania Pańskiego, uroczystość śś. Piotra i Pawła, a także np. w piątek w oktawie Wielkanocy czy w wigilię Wniebowzięcia NMP oraz w wigilię Uroczystości Wszystkich Świętych.

Reklama
Reklama

Na każdy taki piątek dyspensy od obowiązku wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych może udzielić biskup miejsca lub proboszcz swoim parafianom. W niektórych przypadkach wierni mogą skorzystać z ogólnej dyspensy od tego wymogu (np. osoby żywiące się na stołówkach czy w podróży), jednak powinni wtedy zastąpić wstrzemięźliwość modlitwą za Papieża, jałmużną lub dowolnym uczynkiem miłosierdzia.

Piątkowa wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych dotyczy osób w wieku od 14. roku życia, choć jak czytamy w kodeksie “duszpasterze oraz rodzice winni zatroszczyć się o to, ażeby również ci, którzy z racji młodszego wieku nie związani jeszcze prawem postu i wstrzemięźliwości, byli wprowadzeni w autentyczny duch pokuty”.

Post czyli “post ścisły”

Są również 2 dni, kiedy katolicy zachowują także tzw. post ilościowy – jedzą w ciągu dnia tylko jeden posiłek do syta. Te dni to Środa Popielcowa oraz Wielki Piątek. Połączenie tzw. postu jakościowego i ilościowego nazywane jest postem ścisłym.

Reklama
Reklama

W Polsce post ścisły oznacza spożycie w ciągu dnia wyłącznie jednego posiłku do syta i dwóch niepełnych. Ten post obowiązuje wiernych między 18. a 60. rokiem życia.

Post 24 grudnia – dlaczego nie jemy mięsa w Wigilię?

Wigilijny post nigdy nie był postem nakazanym przez prawo kanoniczne. Dlaczego więc nie jemy mięsa także w Wigilię? Nie mówią o nim przykazania kościelne ani Katechizm Kościoła Katolickiego. Jest on jednak mocno zakorzeniony w polskiej tradycji. Tego dnia wielu katolików pości nie tylko nie jedząc mięsa, ale także traktując wieczerzę wigilijną jako jedyny posiłek do syta w ciągu dnia, a więc podejmując tego dnia tzw. post ścisły.

Do takiej wstrzemięźliwości zachęcili ponad 50 lat temu polscy biskupi. W 1966 roku wraz z bł. kard. Stefanem Wyszyńskim na czele wydali oni “List pasterski do Duchowieństwa i Wiernych” w sprawie zmian w przepisach kościelnych dotyczących postu. Zapisano w nim, iż biorąc pod uwagę wielowiekową tradycję, Konferencja utrzymuje w Polsce obowiązek powstrzymania się od spożywania potraw mięsnych także w wigilię uroczystości Bożego Narodzenia.

Reklama

Decyzja ta wywołała dyskusję wśród kanonistów ze względu na obowiązujące normy prawne. Biskupi bowiem mieli możliwość przenosić dni pokuty lub zamienić post na inną formę pokuty, nie zaś ustanawiać nowy dzień pokutny.

Sekretariat Stanu Stolicy Apostolskiej przychylił się jednak do prośby polskiego Episkopatu i wydał zarządzenie, w którym zatwierdził uchwałę Konferencji, ustanawiając tym samym Wigilię dniem abstynencji od pokarmów mięsnych. 

Zachętę do postu w Wigilię polscy biskupi zawarli także w Liście na temat przykazań kościelnych z 2003 r.: „Zachęcamy też, zgodnie z postanowieniem II Polskiego Synodu Plenarnego, do zachowania wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych w Wigilię Bożego Narodzenia, ze względu na wyjątkowy charakter tego dnia w Polsce”.

Dlaczego warto pościć?

Biskupi i księża zachęcają każdego roku, aby w miarę możliwości uczynić ten dzień postnym, byśmy przez to małe wyrzeczenie, jeszcze bardziej skupili się na istocie tego dnia – czyli Wcieleniu Chrystusa – a nie na nas samych. Warto jednak pamiętać, że niezachowanie postu w Wigilię nie jest grzechem. 

Do dziś w wielu rodzinach tradycyjnie w Wigilię zachowuje się post. Stąd na naszych rodzinnych stołach pojawiają się raczej ryby, potrawy z grzybów, warzywa i bakalie. Postny charakter Wigilii jest także dla niektórych powodem, by 24 grudnia powstrzymać się od jedzenia słodyczy – pyszne pierniki, serniki i inne wypieki trafiają na stół dopiero w Boże Narodzenie.

os/Stacja7

Reklama

Dołącz do naszych darczyńców. Wesprzyj nas!

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Reklama
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas - złóż darowiznę