Nasze projekty
fot. Wojciech Łączyński/Archidiecezja Warszawska

Kościół na terenie getta. Niezwykła historia kościoła Wszystkich Świętych w Warszawie

Kościół Wszystkich Świętych w Warszawie w latach 1940-1942 znajdował się na terenie getta, a księża pracujący w parafii organizowali stałą pomoc skazanym na zagładę Żydom, niosąc im ratunek.

Reklama

Parafia Rzymskokatolicka Wszystkich Świętych w Warszawie powstała w 1865 r. W ciągu ponad stu pięćdziesięciu lat swego istnienia wpisała się w krajobraz stolicy zarówno budynkiem świątyni, jego architekturą i dziełami sztuki, jak też działalnością wielu jej przedstawicieli, duchownych i świeckich. Wydarzenia historyczne powodowały, że często działalność ta nie ograniczała się tylko do kwestii religijnych, ale obejmowała wiele spraw społecznych i narodowych. 

ZOBACZ>>> „Wspólne źródło”. Zobacz wyjątkowy film o życiu społeczności żydowskiej w Warszawie i Otwocku

Kościół w getcie

Kościół Wszystkich Świętych, który znajduje się przy Placu Grzybowskim w Warszawie, w czasie oblężenia w 1939 roku uległ poważnym zniszczeniom. Zawaliły się sklepienia, co spowodowało zasypanie kościoła dolnego. Spaleniu uległy cenne organy, zaś dzwony pod wpływem temperatury stopiły się.

Reklama

Podczas okupacji był jednym z trzech kościołów chrześcijańskich, które znalazły się na terenie getta. Służył wówczas chrześcijanom pochodzenia żydowskiego. Na plebanii u proboszcza schronienie znalazło wiele rodzin żydowskich m.in. prof. Ludwik Hirszfeld i Zamenhofowie. W 1942 r. kościół znalazł się po stronie getta.

CZYTAJ>>> Kim byli Żydzi, którzy ukrywali się u Ulmów?

ks. Marceli Godlewski
ks. Marceli Godlewski | Fot. Stanisław Bogacki/Wikipedia

Proboszcz, który z narażeniem życia ratował Żydów

Funkcję proboszcza w parafii Wszystkich Świętych w latach 1915–1945, a więc w trudnych czasach pierwszej i drugiej wojny światowej oraz w okresie odbudowy Państwa Polskiego w dwudziestoleciu międzywojennym, pełnił ks. Marceli Godlewski. Był wyjątkowo aktywnym działaczem społecznym i publicystą, członkiem Ligi Narodowej, a następnie Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.

Reklama

Nie były mu obce problemy robotników, zresztą w celu poznania społecznej roli organizacji robotniczych odwiedził Niemcy, Holandię i Belgię. Pisał do wielu pism i inicjował liczne akcje społeczne wykraczające daleko poza obszar parafii, a nawet diecezji.

ZOBACZ>>> W ogóle się nie zmieniliśmy. Pomoc innym mamy w naszym, polskim DNA

Po 1939 roku dobrowolnie pozostał w częściowo zniszczonym i wchodzącym w skład getta kościele. Z narażeniem życia prowadził wraz z innymi księżmi akcję pomocy Żydom. Dokarmiał głodujących, ratował dzieci i organizował przerzuty Żydów za mury getta, pod opiekę polskich rodzin, często swych przedwojennych parafian. Działalność ta (sankcjonowana wówczas natychmiastową karą śmierci z rąk nazistów) opisana została przez prof. Ludwika Hirszfelda, jednego z uratowanych przez księdza Godlewskiego.

Reklama

Zaraz po ustaniu działań wojennych starał się ratować rumowisko, którym stał się kościół. Zmarł w Boże Narodzenie 1945 roku. 14 lipca 2009 r. ks. Marceli Godlewski pośmiertnie został odznaczony tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, przyznawanym przez żydowski instytut Yad Vashem.

CZYTAJ>> Powstanie Warszawskie. Z kroniki klasztornej sióstr benedyktynek sakramentek

„Ostatnia msza w kościele Wszystkich Świętych”

Pod tytułem „Ostatnia msza w kościele Wszystkich Świętych” powstał film dokumentalny w reżyserii Stefana Skrzypczaka, przygotowany przez Telewizję Polską, który pokazuje niezwykłą historię tej wyjątkowej parafii.

Przypominamy tekst pierwotnie opublikowany 6 marca 2024 roku.

mat. prasowe, ks. Piotr Waleńdzik, wszyscyswieci.pl, zś/Stacja7

Reklama

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

SKLEP DOBROCI

Reklama

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas - złóż darowiznę