Jutro Niedziela – XXXIII zwykła B

Koniec świata: między strachem a radosnym oczekiwaniem

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


TRZYDZIESTA TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy znajdowali radość w Twojej służbie, albowiem szczęście trwałe i pełne możemy znaleźć tylko w wiernym oddaniu się Tobie, Stwórcy wszelkiego dobra • CZYTANIA: Księga Daniela 12, 1-3 • Psalm 16,5.8-11 • List do Hebrajczyków 10,11-14.18 • Ewangelia wg św. Marka 13,24-32

 

 

Niedziela przed uroczystością Chrystusa Króla, przedostatnia niedziela roku liturgicznego, odsyła nas do czasów ostatecznych. Tym samym kończymy – związaną z rokiem “B” – lekturę Ewangelii św. Marka. Ostatnim fragmentem będzie mowa eschatologiczna Jezusa wygłoszona tuż przed Jego męką. To tak zwana “apokalipsa” Marka. Oprócz niej usłyszymy starotestamentalną apokalipsę z księgi Daniela.

 

• CHMURA SŁOWA

ten_dzien_chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Dn 12,1-3)

W owych czasach wystąpi Michał, wielki książę, który jest opiekunem dzieci twojego narodu. Wtedy nastąpi okres ucisku, jakiego nie było, odkąd narody powstały, aż do chwili obecnej. W tym czasie naród twój dostąpi zbawienia: ci wszyscy, którzy zapisani są w księdze. Wielu zaś, co posnęli w prochu ziemi, zbudzi się: jedni do wiecznego życia, drudzy ku hańbie, ku wiecznej odrazie. Mądrzy będą świecić jak blask sklepienia, a ci, którzy nauczyli wielu sprawiedliwości, jak gwiazdy przez wieki i na zawsze.

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Koniec świata Dn 12,1-3

Nie tylko Jan napisał Apokalipsę, spotykamy ją także w Starym Testamencie. Daniel przedstawia scenariusz końca świata

KSIĘGA: Daniela • AUTOR: anonimowy Izraelita • CZAS POWSTANIA: II w. przed Chr.  
KATEGORIA: wizja apokaliptyczna


LEGENDARNY DANIEL • Księga Daniela pojawia się po raz pierwszy w #JN. W tradycji chrześcijańskiej należy do „wielkich proroków”, w tradycji żydowskiej to pismo dydaktyczne. Księga spisana została w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim • Tytułowy Daniel, prawdopodobnie postać historyczna, to arystokrata deportowany wraz ze swoimi towarzyszami pod koniec VII w. przed Chr. do Babilonii. Na dworze kolejnych władców zyskuje ważną pozycję i władzę • Księga opowiada o czasach wygnania babilońskiego, ale powstała w czasach machabejskich, w czasach Antiocha Epifanesa (175-164 przed Chr.) Daje odpowiedź na pytanie o postawę wiary w czasach prześladowań i wskazuje na motywację trwania przy Bogu – odpłata przekracza ramy naszego ludzkiego życia.

SĄD I ZMARTWYCHWSTANIE • Rozdział 12 zamyka drugą część Księgi Daniela (8–12), w której dominują apokaliptyczne wizje. Opisują one przede wszystkim prześladowania, które spadają na naród wybrany za czasów Antiocha Epifanesa (168–164 przed Chr.). Wizje kończą się obrazem ostatecznego zwycięstwa Boga, sądu Bożego i powszechnego zmartwychwstania umarłych.

SCENARIUSZ KOŃCA • W pierwszym czytaniu usłyszymy praktycznie scenariusz końca świata. Preludium do niego będzie • okres wielkiego ucisku i • wystąpienie archanioła Michała. Dalej wierni zapisani w Księdze Życia • dostąpią zbawienia. Wreszcie nastąpi powszechne • zmartwychwstanie do życia w chwale Bożej lub do wiecznego potępienia. Sprawiedliwym zapowiada się chwałę przypominającą blask gwiazd na niebie.

 

TRANSLATOR


Wielu zaś, co posnęli w prochu ziemi, zbudzi się: jedni do wiecznego życia, drudzy ku hańbie, ku wiecznej odrazie • dosłownie wyszydzeniu (hebr. horpa), czyli przeżyć sąd. Następnie stają się przedmiotem odrazy (hebr. deraon). Tym słowem Izajasz (66,24) opisuje  gnijące ludzkie ciała.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Scenariusz końca świata obejmuje według Księgi Daniela trzy etapy:

• Ucisk • Czas końca to czas prześladowań wiernych i ostatniej próby, której zostaje poddana ich cierpliwość (Dn 9,25; Mt 24,21.29; Mk 13,19.24; Ap 7,14). Im intensywniejsze prześladowania, tym bliższy jest koniec.

• Powstaje Michał • Ten archanioł to szczególny opiekun Izraela w ST oraz ludu Bożego w NT (Dn 10,13.21). Jego wystąpienie sygnalizuje bliski czas końca. Bóg bierze w obronę swoich wybranych i przystępuje do ostatecznej rozprawy ze Złem (Dn 12,1). Michał prowadzi Boże zastępy do ostatniej bitwy (Ap 12,7).

• Sąd i rozwód ostateczny • Księga Daniela, idąc za literaturą apokaliptyczną przełomu II w. przed Chr. i I w. po Chr., opisuje zmartwychwstanie powszechne, które ogarnia następnie całą ludzkość  i jest częścią Bożego sądu. Zmarli powstają, aby otrzymać swoją odpłatę. Sprawiedliwi powstają do życia wiecznego, w którym – jak opisują to teksty greckie, 1 Kor 15 i 2 Księga Barucha – swoim blaskiem będą przypominać gwiazdy. Ciała nieprawych powstają z grobów w stanie rozkładu i przed Bożym sądem rozsypują się w proch (2 Księga Barucha). Następuje ostateczny rozwód między światem Boga i światem grzechu.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Idea zmartwychwstania jest nieobecna we wczesnych tekstach Starego Testamentu, które podobnie jak w kulturze greckiej mówią o wierze w życie wieczne jednostek (Eliasz), podczas gdy innych czeka los cienia w zaświatach (por. Iz 14,15-19; Ez 32,21-30; Księga Hioba). W kręgach żydowskich idea zmartwychwstania rodzi się pod wpływem literatury apokaliptycznej (Henoch, Ks. Jubilueszy, Apokalipsa Barucha, 2 Księga Ezdrasza). Księga Henocha (rozdz. 83–90) przedstawia zmartwychwstanie jako moment sądu ostatecznego, kiedy sprawiedliwi otrzymują nowe, wspaniałe ciało, a ciało grzeszników gnije i rozpada się.

™Idea życia po śmierci, wcześniej obca dla ST, rozwija się także pod wpływem prześladowań w II w. przed Chr. za czasów Antiocha IV Epifanesa. Żydowscy męczennicy, ginący za wiarę, mogą liczyć na nowe życie z Bogiem (por. 2 Ma 4,26; 7,9–36 i 14,46). Pewien wpływ na jej rozwój ma także platońska filozofia o nieśmiertelnej duszy (zob. Księga Mądrości), choć ST – obrazując człowieka jako jedność ciała i duszy – wskazuje na konieczność zmartwychwstania cielesnego. W zmartwychwstanie cielesne wierzą współcześni Jezusowi faryzeusze. Teksty ST mówiące o zmartwychwstaniu: Ps 16,10-11; Iz 26,19; Dn 12,2; Mdr 3,1-11.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 16,5.8-11)

REFREN: Strzeż mnie, mój Boże, Tobie zaufałem

Pan moim dziedzictwem i przeznaczeniem, to On mój los zabezpiecza. Zawsze stawiam sobie Pana przed oczy, On jest po mojej prawicy, nic mną nie zachwieje.

Dlatego cieszy się moje serce i dusza raduje, a ciało moje będzie spoczywać bezpiecznie, bo w kraju zmarłych duszy mej nie zostawisz i nie dopuścisz, bym pozostał w grobie.

Ty ścieżkę życia mi ukażesz, pełnię Twojej radości i wieczną rozkosz po Twojej prawicy.

[01][02]

 

PSALM

Mój los zabezpiecza… Ps 16,5.8-11

Psalm 16 to modlitwa człowieka, który chwile swojej śmierci rysuje wręcz w radosnych barwach: “wieczna rozkosz po Twojej prawicy”

PSALM 16AUTOR: Dawid lub anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: epoka monarchiczna lub powygnaniowa


MODLITWA UFNOŚCI • Psalm 16 Zachowaj mnie, Boże to modlitwa ufności. Autorstwo i czas powstania utworu są trudne do określenia: • niektórzy, idąc za tytułem, przypisują psalm Dawidowi, który miał go stworzyć po rzezi kapłanów z Nob, dokonanej przez Saula (1 Sam 22), lub po tym, jak oszczędził Saula w jaskini na pustyni Engaddi (1 Sam 24) • Inni, sytuując psalm w epoce królów, widzieli w nim wyznanie wiary, które monarcha mógł składać w świątyni podczas liturgii odnowienia przymierza • Jeszcze inni sytuowali utwór w epoce powygnaniowej, widząc w nim nawiązania do języka Jeremiasza i duchowości kapłańskiej, czy nawet w czasach machabejskich – ze względu na pojawiający się tu obraz chasidim. Język psalmu nosi cechy archaiczne. Utwór przepełniają głęboka wiara i ufność pokładana w Panu, który ratuje ludzkie życie od śmierci.

PSALM ZMARTWYCHWSTAŁEGO • Jeśli nawet Ps 16 nie powstał w czasach machabejskich, kiedy powstaje Księga Daniela, na pewno był w tych czasach używany jako ważny tekst, zapowiadający zmartwychwstanie. Widać to szczególnie w strofie 2 i 3, gdzie wierny wyraża pewność, że Pan nie pozostawi go w grobie, ani nie pozwoli, by jego ciało doświadczyło zepsucia. Bóg ukaże mu ścieżkę życia i posadzi go w wiecznej radości po swojej prawicy. Obrazy te wykraczają daleko poza błogosławieństwo doczesne, ukazując Izraelitę, który cieszy się bliskością Boga w Jego królestwie.

Piotr cytuje Ps 16 w swojej katechezie jako tekst zapowiadający zmartwychwstanie Mesjasza (Dz 2,25-28).

 

TWEETY DAWIDA


Autor psalmu o ufności Bogu: Pan moim dziedzictwem i przeznaczeniem, to On mój los zabezpiecza

Autor psalmu o nieustannym życiu w bliskości Boga: Serce napomina mnie nawet nocą

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Hebrajczyków

(Hbr 10,11-14.18)

W Starym Przymierzu każdy kapłan staje codziennie do wykonywania swej służby, wiele razy te same składając ofiary, które żadną miarą nie mogą zgładzić grzechów. Ten przeciwnie, złożywszy raz na zawsze jedną ofiarę za grzechy, zasiadł po prawicy Boga, oczekując tylko, aż nieprzyjaciele Jego staną się podnóżkiem nóg Jego. Jedną bowiem ofiarą udoskonalił na wieki tych, którzy są uświęcani. Gdzie zaś jest ich odpuszczenie, tam już więcej nie zachodzi potrzeba ofiary za grzechy.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Oczekuje już tylko… Hbr 10,11-14.18

Kończymy List Do Hebrajczyków. Również tutaj mowa o czasach ostatecznych. Ale to bardzo szczególny opis czasu końca

List do HebrajczykówAUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: 70–95 r. • SKĄD: nie wiemy • DO KOGO: chrześcijanie w Azji Mniejszej


JEZUS – OSOBA I DZIEŁO • List do Hebrajczyków przez wieki przypisywany był Pawłowi. Różnice w stylu i tematach teologicznych wskazują jednak na  innego, nieznanego bliżej autora. Podejrzewano, że mogli nim być: Łukasz, Apollos, Barnaba, Klemens Rzymski bądź inny uczeń Pawła. Autor to prawdopodobnie Żyd ze środowiska aleksandryjskiego, należący do drugiego pokolenia uczniów Jezusa. Swoje pismo kieruje do chrześcijan pochodzenia żydowskiego i pogańskiego w Azji Mniejszej • Głównym tematem listu jest osoba i dzieło Jezusa, Arcykapłana i Ofiary Nowego Przymierza, które wypełnia i przewyższa Przymierze Mojżeszowe.

JEDYNA OFIARA • Od rozdziału 8 do 10 autor Listu do Hebrajczyków opisuje ofiarę Chrystusa i jej wyjątkowość wobec ofiar Starego Testamentu: Chrystus • złożył ją przed samym obliczem Boga, w przybytku nieba, w miejscu Świętym Świętych, w ten sposób otwierając nam drogę do niego i ofiarując odkupienie (Hbr 9). • Jego ofiara znosi wszelkie ofiary Starego Testamentu (Hbr 10). Tam, gdzie dokonało się już odpuszczenie grzechów, nie potrzeba więcej ofiar.

OCZEKIWANIE • Kończymy lekturę Listu do Hebrajczyków. W ostatnim fragmencie znów usłyszymy o tym, że ofiara Chrystusa-Arcykapłana jest jedyna i wystarczająca • Potem następuje opis czasu końca, w którym nie ma jednak zgiełku ostatecznej bitwy. Ta, według autora, już się dokonała przez ofiarę. Jezus dokonał przebłagania, oczyścił Przybytek. Jego wrogowie zostali już pokonani • Obecny czas to czas oczekiwania na sąd i celebrowanie zwycięstwa Chrystusa na końcu czasów.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 13,24-32)

Jezus powiedział do swoich uczniów: W owe dni, po tym ucisku, słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku. Gwiazdy będą padać z nieba i moce na niebie zostaną wstrząśnięte. Wówczas ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą. Wtedy pośle On aniołów i zbierze swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do szczytu nieba. A od drzewa figowego uczcie się przez podobieństwo! Kiedy już jego gałąź nabiera soków i wypuszcza liście, poznajecie, że blisko jest lato. Tak i wy, gdy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, że blisko jest, we drzwiach. Zaprawdę, powiadam wam: Nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko stanie. Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą. Lecz o dniu owym lub godzinie nikt nie wie, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Owe dni Mk 13,24-32

Kończymy cotygodniową lekturę ewangelii Marka jego Apokalipsą. Jezus zachęca do oczekiwania na Ten Dzień

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60–70 r.

KATEGORIA: mowa • CZAS AKCJI: ok. 33 r. • MIEJSCE AKCJI: Góra Oliwna • BOHATEROWIE: Jezus


REPORTERSKA EWANGELIA • Ostatni fragment prowadzonej w roku B lektury ewangelii Marka to mowa eschatologiczna. Jezus wypowiedział ją wówczas na kilka dni przed męką: gdy opuścił Świątynię Jerozolimską (to tam zaobserwował ubogą wdowę wrzucającą grosz do skarbony) i udał się na Górę Oliwną, naprzeciw świątyni

APOKALIPSA MARKA • Gdy Jezus wraz z uczniami wychodzili ze Świątyni Jerozolimskiej, jeden z uczniów – urzeczony budowlą – rzekł: Nauczycielu, patrz, co za kamienie i jakie budowle! Reakcja Jezusa była zaskakująca: Nie zostanie tu kamień na kamieniu… • Tak właśnie rozpoczyna się mowa eschatologiczna, czyli o dniach ostatecznych, zwana czasem Apokalipsą Marka. Jezus kontynuuje ją na Górze Oliwnej, zapytany przez zaintrygowanych uczniów: Powiedz, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak? W odpowiedzi (Mt 13,5–32) Jezus zwraca jednak bardziej na postawę gotowości uczniów: miejcie się na baczności i przytacza różne, często przerażające obrazy ucisku i prześladowania. Potem nastąpi paruzja.

KIEDY? I JAKI ZNAK? • Usłyszymy ten fragment mowy eschatologicznej, który mówi o paruzji, czyli objawieniu się Jezusa, a następnie przypowieść Jezusa o drzewie figowym. Jest ono odpowiedzią na pytanie, które zainicjowało mowę eschatologiczną Jezusa: Powiedz nam, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak, gdy to wszystko zacznie się spełniać?

 

JESZCZE O EWANGELII


Także dzisiejsza Ewangelia, w trzynastym rozdziale nazywanym także “Apokalipsą Marka”, mówi o scenariuszu końca:

Wielki ucisk. Prześladowania i ucisk to stały element scenariusza końca. Oprócz negatywnych konotacji wojny, jaką świat wydaje uczniom Jezusa, gr. thlibo, thlipsis, oznacza także uścisk jak przy badaniu pulsu. Wszelkie doświadczenia to rodzaj badania, jak i dla kogo bije serce człowieka.

Śmierć starego świata. W jednym astronomowie i Biblia są zgodni. To, co znamy jako nasz „stary”, ludzki świat, prędzej czy później musi umrzeć. Wyczerpie się nie tylko jądrowe paliwo gwiazd, ale także Boża cierpliwość, z jaką wciąż jeszcze toleruje On nasze zło (2 P 3,10). W Ewangelii Marka widzimy słońce i księżyc tracące swój blask, gwiazdy spadające z nieba. To, co stare, przesiąknięte grzechem i ludzkimi łzami, musi umrzeć.

• Zwycięstwo życia w Bogu. Koniec świata przyniesie także to, na co wszyscy wierzący czekają: ostateczne zwycięstwo Boga. Ewangelia Marka opisuje Jego nadejście w ostatecznym czasie, kiedy pojawi się na obłokach z wielką mocą i chwałą (Mk 13,26). Zwycięstwo Boże jest pewne i zapowiedziane od początku. Będzie to także zwycięstwo jego wybranych. Syn Człowieczy zbierze ich od krańca ziemi aż do szczytu nieba (Mk 13,27).

• Oczekiwanie. Jezus wyraźnie mówi: O dniu owym lub o godzinie nikt nie wie, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec (Mk 13,32). Przyszłość jest tajemnicą wiadomą tylko Bogu Ojcu. Ważniejsze niż odgadywanie dat jest przygotowanie się do tego, co na pewno nas czeka. Jezus zachęca do bycia czujnymi i podaje przykład drzewa figowego. Kiedy nabiera soków i wypuszcza liście, wiadomo, że lato jest blisko (13,28-29). Pierwsi chrześcijanie wierzyli, że przyjście Pana dokona się jeszcze za ich życia (Mk 13,30; 1 Tes 4,12-16). Z czasem przestawili się jednak na dłuższe, cierpliwe oczekiwanie. Boże miłosierdzie może odsuwać ten moment, pewnego dnia Bóg odpowie jednak wreszcie na głosy cierpiących, na świat, który woła o Bożą interwencję (2 P 3,9).

 

LINKI


W owe dni, po wielkim ucisku słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku. Gwiazdy będą padać z nieba i moce na niebie zostaną wstrząśnięte (Mk 13,24-25)

• Am 8,9: Owego dnia – wyrocznia Pana Boga – zajdzie słońce w południe i w jasny dzień zaciemnię ziemię…

• Iz 13,9–10: Oto dzień Pański nadchodzi okrutny, najwyższe wzburzenie i straszy gniew, żeby ziemię uczynić pustkowiem i wytracić z niej grzeszników. Bo gwiazdy niebieskie i konstelacje nie będą jaśniały swym światłem, słońce się zaćmi od samego wschodu i swoim blaskiem księżyc nie zaświeci

• Iz 34,4: Niebiosa zwijają się jak zwój księgi, wszystkie ich zastępy opadają, jak opada listowie z winnego krzewu i jak opadają liście z figowca

Wówczas ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą (Mk 13,25)

• Dn 7,13-14: Patrzyłem w nocnych widzeniach: a oto na obłokach nieba przybywa jakby Syn Człowieczy. Podchodzi do Przedwiecznego i wprowadzają Go przed Niego. Powierzono Mu panowanie, chwałę i władzę królewską, a służyły Mu wszystkie narody, ludy i języki

• 1Tes 4,16: Sam bowiem Pan zstąpi z nieba na hasło i na głos archanioła i na dźwięk trąby Bożej, a zmarli w Chrystusie powstaną pierwsi

Wtedy pośle On aniołów i zbierze swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do szczytu nieba (Mk 13,26)

• Za 2,10-17: Uciekajcie z kraju północy… na cztery strony świata rozproszyłem was… Ciesz się i raduj… bo już idę i zamieszkam pośród Ciebie… Zamilknij, wszelkie ciało, przed obliczem Pana, bo już powstaje ze świętego miejsca swego

 

TWEETY




STO SŁÓW


Liturgia mówi o końcu. Zarówno kalendarz, wskazujący na bliski kres roku liturgicznego, jak i forma apokalipsy, a także temat, w każdym z czytań sięgający czasów ostatecznych, przypominają Dies Illa, Ten Dzień, Dzień Sądu, Koniec Świata.

Z jednej strony to niemodne, z drugiej – trudne. Taki dzień nastąpi, nie da się od tego uciec. Dlatego Jezus mówi o nim otwarcie, co więcej – pyta o naszą gotowość, czujność, zdolność rozpoznawania i bycia gotowym, tak jak gotowy jest człowiek na zimę, gdy obserwuje zmiany w pogodzie.

Ale nie tylko o gotowości tu mowa. Popatrzmy, jak Liturgia próbuje przełamać strach i poczucie niepewności towarzyszące przestrogom o sądzie, śmierci, ucisku. Ten Dzień to przyjście Syna Człowieczego, to spotkanie wyczekiwanym Jezusem. Spokój i szczęście widoczne w słowach psalmisty (PSALM) są najlepszym przykładem.

 

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXXII zwykła B

Czy i my, jak uczeni w piśmie, wszystkiego nie obracamy w grosz?

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


TRZYDZIESTA DRUGA NIEDZIELA ZWYKŁAROK BKOLOR: zielony • KOLEKTA: Będziemy się modlili, aby Bóg oddalał od nas wszelkie przeciwności i abyśmy wolni od niebezpieczeństw duszy i ciała mogli swobodnie pełnić Jego służbę CZYTANIA: Pierwsza Księga Królewska 17,10-16 • Psalm 146,6c-10 • List św. Pawła do Hebrajczyków  9,24-28 • Ewangelia wg św. Mateusza  5,3

 


CHMURA SŁOWA •

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z I Księgi Królewskiej

(1 Krl 17,10-16)

Prorok Eliasz poszedł do Sarepty. Kiedy wchodził do bramy tego miasta, pewna wdowa zbierała tam sobie drwa. Więc zawołał ją i powiedział: Daj mi, proszę, trochę wody w naczyniu, abym się napił. Ona zaś zaraz poszła, aby jej nabrać, ale zawołał na nią i rzekł: Weź, proszę, dla mnie i kromkę chleba! Na to odrzekła: Na życie Pana, Boga twego! Już nie mam pieczywa - tylko garść mąki w dzbanie i trochę oliwy w baryłce. Właśnie zbieram kilka kawałków drewna i kiedy przyjdę, przyrządzę sobie i memu synowi (strawę). Zjemy to, a potem pomrzemy. Eliasz zaś jej powiedział: Nie bój się! Idź, zrób, jak rzekłaś; tylko najpierw zrób z tego mały podpłomyk dla mnie i przynieś mi! A sobie i twemu synowi zrobisz potem. Bo Pan, Bóg Izraela, rzekł tak: Dzban mąki nie wyczerpie się i baryłka oliwy nie opróżni się aż do dnia, w którym Pan spuści deszcz na ziemię. Poszła więc i zrobiła, jak Eliasz powiedział, a potem zjadł on i ona oraz jej syn, i tak było co dzień. Dzban mąki nie wyczerpał się i baryłka oliwy nie opróżniła się według obietnicy, którą Pan wypowiedział przez Eliasza.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Cud w Sarepcie • 1Krl 17,10-16

Eliasz wystawia wdowę cierpiącą biedę na poważną próbę – przekonuje, by przyrządziła posiłek najpierw jemu, potem sobie i synowi. I dzieje się cud

KSIĘGA: Pierwsza Księga Królewska • AUTOR: anonimowy mędrzec • CZAS POWSTANIA: czasy hellenistyczne, I w. przed Chr.
KATEGORIA: wydarzenie  • MIEJSCE: Sarepta Sydońska • BOHATEROWIE: Eliasz, wdowa, syn


KSIĘGI KRÓLÓW • Pierwsza i Druga Księga Królewska to dalsza część historii opowiedzianych w dwóch Księgach Samuela – które opisują wybór króla i scalanie królestwa Izraela pod rządami Dawida. Pierwsza Księga Królewska (rozpoczynająca się od opowiadania o starości Dawida) mówi o wyborze oraz rządach Salomona • Tematem obu Ksiąg Królewskich jest Świątynia, którą wznosi Salomon. W niej znajduje swoje miejsce Tora. Powstające miejsca kultu w Betel i Dan czy w Samarii, konkurencyjne wobec jedynej Świątyni, to znak niewierności i przyczyna nieszczęść. Księgę wieńczy opis odnalezienia Tory i odnowy Świątyni • Oprócz historii Salomona i jego następców Pierwsza Księga Królewska opowiada dzieje Eliasza.

ELIASZ • Prorok Eliasz z Tiszbe w Gileadzie rzekł do Achaba – oto pierwsze wspomnienie o Eliaszu w Piśmie Świętym, w Księdze Królewskiej, w rozdziale 17. Zostaje przedstawiony w momencie, gdy obwieszcza królowi klęskę suszy. Sam oddala się nad potok Kerit, dokąd pożywienie przynosiły mu kruki (PATRZ: 1 Krl 17,1-7) • Potem przez dwa lata mieszka u pewnej wdowy w Sarepcie Sydońskiej. Kiedy umiera syn kobiety, Eliasz wskrzesza go (PATRZ: 1 Krl 17,8-24) • Po raz trzeci spotykamy Eliasza, gdy na górze Karmel rzucił wyzwanie pogańskiemu Baalowi i jego prorokom (PATRZ: 1 Krl 18,20-40) • W odpowiedzi pogańska królowa Izebel zapowiedziała śmierć Eliasza. Prorok ukrył się na pustyni w okolicach Beer-Szeby.

ELIASZ I WDOWA • Usłyszymy epizod z pobytu Eliasza w Sarepcie Sydońskiej, dokąd prorok udał się zgodnie z poleceniem Pana. Bezpośrednią tego przyczyną była susza, która zastała Eliasza nad potokiem Kerit – potok wysechł. Eliasz wystawia ubogą wdowę na poważną próbę: przekonuje, by przyrządziła posiłek najpierw jemu, potem sobie i synowi. I dzieje się cud • Zwróćmy uwagę na postawę wdowy, która mimo biedy ugościła Eliasza i podarowała wszystko, co miała.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Wyprawa Eliasza do Sarepty Sydońskiej to ważny etap w historii powołania proroka:

• Starcie z Baalem • Prorok Eliasz ucieka z północy Izraela do fenickiego miasta pomiędzy Tyrem i Sydonem, do Sarepty. Właśnie rzucił wyzwanie pogańskiemu bogu deszczu i burzy, Baalowi, oraz czczącym ich królowi Achabowi i jego małżonce Jezebel. Na Izrael zstąpiła susza, którą zakończyć może tylko słowo Boga. Jej skutki cierpi także prorok, którego Pan posyła w obce strony, do wdowy, która ma się o niego zatroszczyć.

• Wdowa • Wdowy w Starym Testamencie to grupa ze wszystkich najbardziej narażona na głód i nędzę. Wdowa z Sarepty nie tylko nie posiada męża, ma jeszcze na utrzymaniu syna. W dodatku w mieście panuje głód. W jaki sposób może się ona zatroszczyć o Eliasza?

• Jahwe jest Bogiem • Nie będzie musiała, wyręczy ją w tym sam Bóg. Posłuszeństwo Jego słowu wypowiedzianrmu przez proroka decyduje o życiu i śmierci. Wdowa zaufała słowu Eliasza, a ten ukazał moc Słowa Pana. Działa ono nie tylko w Izraelu, ale także w pogańskiej ziemi, gdzie, o ironio, panować miał Baal. Eliasz realizuje misję która streszcza się w jego hebrajskim imieniu – Elijahu – tylko “Jahwe jest Bogiem”.

• Wytapianie żelaza • W Sarepcie Eliasz pozostanie dwa długie lata i dokona tam jeszcze jednego wielkiego cudu. Wdowa u której się zatrzyma uwierzy w Boga Izraela. Dla proroka będzie to także ważny czas dojrzewania wiary i przygotowywania się na ostateczną konfrontację z Achabem • Nazwę Sarepta można wyprowadzić od czasownika związanego z oczyszczeniem metali i przetłumaczyć jako “miejsce wytopu”. Pan będzie tam oczyszczał swojego proroka, wydobywał z niego najcenniejszy metal wiary i przygotowywał do dalszej walki.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146,6c-10)

REFREN: Pan Bóg uczynił wielkie rzeczy dla nas

On wiary dochowuje na wieki, uciśnionym wymierza sprawiedliwość, chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność więźniów.

Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych, Pan kocha sprawiedliwych. Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę, lecz występnych kieruje na bezdroża. Pan króluje na wieki, Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Alleluja! Ps 146,6c-10

Człowiek dochodzi czasem do kresu. Wie, że więcej uczynić nie może. To wtedy najbardziej ukazuje się wierność Boga

PSALM 146 AUTOR: lewita (lub Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) wyśpiewywane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni i w czasie wielkanocnym i dziś dominują psalmy allelujatyczne.

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i dlaczego warto to robić • Jest kilka powodów, dla których druga część Psalmu 146 została wybrana do Liturgii Słowa: • ukazuje Boga, który czyni to, co według ludzkiej perspektywy jest niemożliwe • poświadcza, że Bóg karmi głodnych oraz • ochrania sierotęwdowę

 

TWEETY


Niemożliwe jest możliwe: On… chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych

Niemożliwe jest możliwe:  Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Hebrajczyków

(Hbr 9,24-28)

Chrystus wszedł nie do świątyni, zbudowanej rękami ludzkimi, będącej odbiciem prawdziwej /świątyni/, ale do samego nieba, aby teraz wstawiać się za nami przed obliczem Boga, nie po to, aby się często miał ofiarować jak arcykapłan, który co roku wchodzi do świątyni z krwią cudzą. Inaczej musiałby cierpieć wiele razy od stworzenia świata. A tymczasem raz jeden ukazał się teraz na końcu wieków na zgładzenie grzechów przez ofiarę z samego siebie. A jak postanowione ludziom raz umrzeć, a potem sąd, tak Chrystus raz jeden był ofiarowany dla zgładzenia grzechów wielu, drugi raz ukaże się nie w związku z grzechem, lecz dla zbawienia tych, którzy Go oczekują.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE 

Prawdziwy kapłan  Hbr 9,24-28

Po tygodniu wracamy do Listu do Hebrajczyków. Jego autor znów tłumaczy, na czym polega wyjątkowe kapłaństwo Jezusa

List do HebrajczykówAUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: 70-95 r. • SKĄD: nie wiemy • DO KOGO: chrześcijanie w Azji Mniejszej


JEZUS – OSOBA I DZIEŁO • List do Hebrajczyków przez wieki przypisywany był Pawłowi. Różnice w stylu i tematach teologicznych wskazują jednak na  innego, nieznanego bliżej autora. Podejrzewano, że mogli nim być: Łukasz, Apollos, Barnaba, Klemens Rzymski bądź inny uczeń Pawła. Autor to prawdopodobnie Żyd ze środowiska aleksandryjskiego, należący do drugiego pokolenia uczniów Jezusa. Swoje pismo kieruje do chrześcijan pochodzenia żydowskiego i pogańskiego w Azji Mniejszej • Głównym tematem listu jest osoba i dzieło Jezusa, Arcykapłana i Ofiary Nowego Przymierza, które wypełnia i przewyższa Przymierze Mojżeszowe.

JEDYNA OFIARA • Od rozdziału 8 do 10 autor Listu do Hebrajczyków opisuje ofiarę Chrystusa i jej wyjątkowość wobec ofiar Starego Testamentu. Chrystus złożył ją przed samym obliczem Boga, w przybytku nieba, w miejscu Świętym Świętych, w ten sposób otwierając nam drogę do niego i ofiarując odkupienie (Hbr 9). Jego ofiara znosi wszelkie ofiary Starego Testamentu (Hbr 10). Tam, gdzie dokonało się już odpuszczenie grzechów, nie potrzeba więcej ofiar.

NOWY ARCYKAPŁAN • W dzisiejszym drugim czytaniu widzimy Jezusa na tle ofiar i kapłaństwa Starego Testamentu: • swoją ofiarę składa nie w ludzkiej świątyni, ale w świątyni nieba •  ofiaruje nie cudzą lecz własną krew • czyni to raz, nie jak kapłani Starego Przymierza po wielokroć. • Złożywszy jedną skuteczną ofiarę dla zgładzenia grzechów, Chrystus przyjdzie po raz drugi już nie w związku z grzechem, lecz dla zbawienia tych, którzy na Niego czekają.

 

TRANSLATOR


Chrystus bowiem wszedł nie do świątyni, zbudowanej rękami ludzkimi, będącej odbiciem prawdziwej świątyni, ale do samego nieba, aby teraz wstawiać się za nami przed obliczem Boga • Tekst grecki mówi dosłownie o Chrystusie, który już od teraz nieustannie pojawia się przed Bogiem (gr. emphanisthenai) ze względu na nas, aby przemawiać za nami.

Drugi raz ukaże się nie w związku z grzechem, lecz dla zbawienia tych, którzy Go oczekują • Tekst oryginalny opisuje nie tylko zwykłe oczekiwanie, ale oczekiwanie pełnie niecierpliwości i tęsknoty (gr. apekdechomai).

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangeli wg świętego Marka

(Mk 12,38-44)

Jezus nauczając mówił do zgromadzonych: Strzeżcie się uczonych w Piśmie. Z upodobaniem chodzą oni w powłóczystych szatach, lubią pozdrowienia na rynku, pierwsze krzesła w synagogach i zaszczytne miejsca na ucztach. Objadają domy wdów i dla pozoru odprawiają długie modlitwy. Ci tym surowszy dostaną wyrok. Potem usiadł naprzeciw skarbony i przypatrywał się, jak tłum wrzucał drobne pieniądze do skarbony. Wielu bogatych wrzucało wiele. Przyszła też jedna uboga wdowa i wrzuciła dwa pieniążki, czyli jeden grosz. Wtedy przywołał swoich uczniów i rzekł do nich: Zaprawdę, powiadam wam: Ta uboga wdowa wrzuciła najwięcej ze wszystkich, którzy kładli do skarbony. Wszyscy bowiem wrzucali z tego, co im zbywało; ona zaś ze swego niedostatku wrzuciła wszystko, co miała, całe swe utrzymanie. Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Oddać wszystko Mk 12,38-44

To, co dla jednych jest jednym groszem, dla innych może być wszystkim, co posiadają. Wdowa oddaje wszystko — Bogu

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60-70 r.
KATEGORIA:
dialog • CZAS AKCJI: ok. 33 r. • MIEJSCE AKCJI: Jerozolima, świątynia • BOHATEROWIE: Jezus


W JEROZOLIMIE • Jesteśmy już w trzeciej części Ewangelii Marka: Jezus przybył do Jerozolimy, to już ostatnie dni przed Jego męką. Często nawiedział świątynię dyskutował z arcykapłanami (Pytanie o władzę – 11,27-33), faryzeuszami (Sprawa podatku12,13-17), saduceuszami (Kwestia zmartwychwstania 12,18-17), nauczał w przypowieściach (O rolnikach-zabójcach 12,1-12), interpretował Pisma (12,35-37), ostrzegał.

WDOWI GROSZ • Księża będą mieli do wyboru dwie wersje Ewangelii. Z całą pewnością usłyszymy o wdowim groszu, a jeśli ksiądz zdecyduje się przeczytać dłuższą wersję – ostrzeżenie przed uczonymi w Piśmie • Pełny sens Ewangelii perykopy o wdowim groszu widzimy w połączeniu z wcześniejszą perykopą: Jezus nie tylko • wskazuje wdowę, która oddaje wszystko, co ma (PATRZ: TRANSLATOR), nie tylko • uczy innego patrzenia: w niewiele, w groszu – dostrzec wszystko • ale także konkluduje nijako ostrzeżenie przed uczonymi w Piśmie wskazując, że mimo swej pobożności lekceważą ofiarę kobiety i jej zawierzenie Bogu

 

TRENSLATOR


Wszyscy bowiem wrzucali z tego, co im zbywało; ona zaś ze swego niedostatku wrzuciła wszystko, co miała, całe swe utrzymanie (Mk 12,44) • Wg oryginalnego tekstu Ewangelii Jezus mówi, że wdowa wrzuciła holon ton bion, dosłownie całe swoje życie

 

JESZCZE O EWANGELII


W Jerozolimie Jezus naucza na dziedzińcu świątynnym. Jest dobrym obserwatorem:

• Wpatrzony w człowieka • Jezus, przybywszy do Jerozolimy, zatrzymuje się na dziedzińcu świątynnym, gdzie obserwuje modlących się ludzi. Zadziwiające, że Pan, który przybył dokonać w tym mieście tak ważnych rzeczy, traci swój czas, przypatrując się ludziom. Jezus robi to, co Ojciec. Wpatruje się z ciekawością i zachwytem w człowieka.

• Ofiary • Na dziedzińcu świątynnym według Miszny znajdowało się trzynaście miejsc z otworem w kształcie trąby, w których wierni mogli składać swoje ofiary. Być może towarzyszyli im wówczas kapłani publicznie podający sumę i błogosławiący darczyńców. Wielkie ofiary zapewne spotykały się z uznaniem otaczających i szmerem podziwu. Jaką reakcję wywołały dwa pieniążki wrzucone przez wdowę?

• Całe jej życie • Rzymski kwadrans to najmniejsza z monet, będących wówczas w obiegu, dosłownie grosz. Być może wdowa spotkała się z pełnym politowania uśmiechem lub lekceważeniem. Dla Jezusa jednak złożyła największą ofiarę. Według Niego wszyscy wrzucali z tego, co im zbywało. Ona oddała wszystko, co miała. W skarbonie wylądowało całej jej życie i utrzymanie, które oddała w ręce Pana.

 

TWEETY



 


 

STO SŁÓW


Dwie wdowy w odległych od siebie i jeszcze bardziej od nas czasach. Czy znalazłby się dziś ktokolwiek, kto w czasach głodu oddałby jedzenie komuś obcemu zamiast własnemu dziecku? Albo wrzucił majątek do skarbony… świątyni?

Podobna postawa wdów kontrastuje z różnymi postawami pasterzy. Obserwacja Jezusa była odpowiedzią na pytanie, skąd się biorą pieniądze w skarbonie, będące potem do dyspozycji arcykapłanów. Od ludzi, którzy oddają wszystko. Uczeni w piśmie lekceważyli tę ofiarę. Eliasz, przeciwnie.

Na gest wdowy w świątyni patrzymy przeważnie z perspektywy finansów. A ten grosz to niekoniecznie pieniądze. Z perspektywy obu wdów Słowo uczy, że grosz obraca się we wszystko: zawsze, zwłaszcza w sytuacjach granicznych, trzeba ufać do końca Bogu, bo On przyjdzie z pomocą. Z perspektywy pasterzy – stawia pytanie: co ja robię z tym, co ktoś, kto mi zaufał, oddał, przekazał, zawierzył mi? Gdy tym czymś było wszystko? Czy wszystkiego nie obróciłem w nic nie znaczący grosz?


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >