Jutro Niedziela – Uroczystość Chrystusa Króla Wszechświata B

Przesłuchanie Jezusa obróciło się w przesłuchanie Piłata. A Ty jesteś z prawdy?

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


TRZYDZIESTA CZWARTA NIEDZIELA ZWYKŁA UROCZYSTOŚĆ CHRYSTUSA KRÓLA WSZECHŚWIATA • Rok B • KOLOR:KOLEKTA: Modlimy się, aby całe stworzenie, wyswobodzone z niewoli grzechu, służyło Bogu i bez końca Go chwaliło • CZYTANIA: Księga Daniela 7,13-14 • Psalm 93,1.2.5 • Apokalipsa św. Jana 1,5-8 • Ewangelia wg św. Jana 18,33-37

 

• CHMURA SŁOWA •

wordle 3

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Dn 7,13-14)

Patrzałem w nocnych widzeniach: a oto na obłokach nieba przybywa jakby Syn Człowieczy. Podchodzi do Przedwiecznego i wprowadzają Go przed Niego. Powierzono Mu panowanie, chwałę i władzę królewską, a służyły Mu wszystkie narody, ludy i języki. Panowanie Jego jest wiecznym panowaniem, które nie przeminie, a Jego królestwo nie ulegnie zagładzie.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Zagadkowa wizja Dn 7,13-14

Kolejna wizja apokaliptyczna Starego Testamentu. Daniel opisuje, jak tajemnicza postać Syna Człowieczego zostaje królem

KSIĘGA: Daniela • AUTOR: anonimowy Izraelita • CZAS POWSTANIA: II w. przed Chr.
KATEGORIA: wizja apokaliptyczna


LEGENDARNY DANIEL • Księga Daniela w tradycji chrześcijańskiej należy do „wielkich proroków”, w tradycji żydowskiej to pismo dydaktyczne. Księga spisana została w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim • Tytułowy Daniel, prawdopodobnie postać historyczna, to arystokrata deportowany wraz ze swoimi towarzyszami pod koniec VII w. przed Chr. do Babilonii. Na dworze kolejnych władców zyskuje ważną pozycję i władzę • Księga opowiada o czasach wygnania babilońskiego, ale powstała w czasach machabejskich, w czasach Antiocha Epifanesa (175-164 przed Chr.) Daje odpowiedź na pytanie o postawę wiary w czasach prześladowań i wskazuje na motywację trwania przy Bogu – odpłata przekracza ramy naszego ludzkiego życia.

CZTERY BESTIE • Pierwszą część Księgi Daniela (1-7) zamyka rozdział 7. Rozpoczyna się od wizji, w której Daniel opisuje cztery bestie niszczące ludzki świat. Co symbolizują? Skrzydlaty lew to symbol Babilonii; niedźwiedź symbolizuje Medię; skrzydlaty leopard  to symbol Persji, zaś bestia o żelaznych zębach to królestwa, które powstały po podbojach Aleksandra Wielkiego (>> Dn 7,15-28)Kiedy prorok przypatruje się czwartej bestii, nagle otwiera się niebo i zostają ustawione trony (>> Dn 7,9). Na jednym z nich zasiada Przedwieczny, postać o szatach i włosach białych jak śnieg, którą otacza ogień i tysiące służących mu istot (>> Dn 7,10). Przed Nim otwiera się księga życia i zostaje osądzona czwarta, najgroźniejsza bestia, której ciało zostaje spalone (>> Dn 7,11). To nie koniec wizji zwycięstwa Boga. Nagle w wizji Dawid ogląda nadejście Syna Człowieczego.

SYN CZŁOWIECZY • Usłyszymy krótki fragment, zaledwie dwa wersety, o nadejściu tajemniczej postaci Syna Człowieczego. Stanąwszy przed tronem Bożym stanie się królem, otrzyma od Boga panowanie, chwałę i władzę. Jego królestwo nie będzie miało końca • To jedna z tych wizji, które w kontekście Starego Testamentu nie znajdują wytłumaczenia. Wyjaśnienie da dopiero Nowy Testament.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


W centrum wizji, którą otrzymuje Daniel, pojawia się tajemnicza postać Syna Człowieczego. Kim jest? To jeden z nas:

• PODOBNY DO BOGAPostać, którą ogląda Daniel, przybywa na obłokach, co symbolizuje jego boskie pochodzenie (>> Dn 7,13): Bóg prowadził w obłoku swój naród podczas wyjścia z Egiptu, przemawiał do nich ze środka chmury na górze SynajRównocześnie jednak przychodzący jest różny od Boga, który zasiada na tronie.

• SYN CZŁOWIECZYCo oznacza tytuł, którym się go nazywa? Niektórzy twierdzą, że syn człowieczy znaczy po prostuczłowiek, jeden z nas. Inni mówią, że chodzi o człowieka cierpiącego i uciskanego, który reprezentuje wołającą o wybawienie ludzkośćWyrażenie to w języku aramejskim, w którym spisuje swoją wizję Daniel, oznacza rzeczywiście człowieka, ale nie zwykłego. Aramejskie bar enasz(a) to szczególny, emfatyczny zwrot, niepojawiający się często w języku aramejskim. Opisuje szczególnego człowieka, Mesjasza o cechach boskich, a równocześnie różnego od Boga. W jego ręce Bóg oddaje królestwo, które trwać będzie wiecznie.

URWANA WIZJASyn Człowieczy to zatem:z jednej strony reprezentant cierpiącej i prześladowanej ludzkości,  • z drugiej zaś postać o cechach boskich. Daniel nie mówi, czym zasłużył sobie na chwałę i władzę, jaką otrzymuje z Bożych rąk. Tu wizja apokaliptyczna się urywa, czekając na swoje wyjaśnienie.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Księga Daniela milczy o szczególnych czynach Syna Człowieczego. Milczy także na temat jego tożsamości. Niektórzy dopatrywali się w Nim Judy Machabeusza, samego Daniela, Izraela, bądź któregoś z wielkich aniołów, np. Michała. Postać Syna Człowieczego przerasta jednak godnością każdego z nich, zbliżając się do samego Boga. Tradycja żydowska widziała w Nim zapowiedzianego Mesjasza, zaś tradycja chrześcijańska odniosła wizję do Jezusa. Sam Pan odwoływał się do obrazów z Księgi Daniela, mówiąc, że ujrzymy go, Syna Człowieczego przybywającego na obłokach, pełnego mocy i chwały (Mt 26,64). Zapowiadał także, że ten sam pełen mocy Syn Człowieczy będzie musiał cierpieć i umrzeć (Mt 17,22).

 

LINKI


Na obłokach nieba przybywa jakby Syn Człowieczy (Dn 7,13)

• Ap 1,7 (II CZYTANIE): Oto nadchodzi z obłokami…

• Ap 14, 14: Oto biały obłok – a Siedzący na obłogu podobny do Syna Człowieczego, miał złoty wieniec na głowie…

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 93,1.2.5)

REFREN: Pan Bóg króluje, pełen majestatu

Pan króluje, oblókł się w majestat, Pan odział się w potęgę i nią się przepasał, tak świat utwierdził, że się nie zachwieje.

Twój tron niewzruszony na wieki, Ty od wieków istniejesz, Boże. Świadectwa Twoje bardzo godne są wiary, Twojemu domowi przystoi świętość, po wszystkie dni, o Panie.

[01][02]

 

PSALM

Pan króluje • Ps 93,1.2.5.

Wraz z nadejściem nowego roku, Izraelici czcili w świątyni objęcie tronu przez Jahwe. Między innymi Psalmem 93

PSALM • AUTOR : lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy


PSALM KRÓLOWANIA JAHWE • Osiem psalmów z Księgi Psalmów – od 93 do 100 – wyróżnia się tym, że sławią królowanie Boga w całym stworzeniu i nad Izraelem. Wśród nich Psalm 93 • Należy do gatunku hymnicznego (tehilla), jest bezinteresowną modlitwą uwielbienia Jahwe. Zakorzeniony jest w kulcie świątynnym: wspólnota wierzących zgromadzona w świątyni wysławiała Boga, Pana stworzenia, śpiewając i składając ofiary całopalne i dziękczynne. Być może działo się to podczas liturgicznej celebracji Nowego Roku, kiedy również świętowano objęcie tronu przez Jahwe. Choć psalm nosi w sobie cechy archaicznego języka i obrazów odwołujących się do starożytnych kosmogonii, jak walka z siłami chaosu, powstał prawdopodobnie po wygnaniu.

PSALM KRÓLOWANIA • Usłyszymy niemal cały psalm, pominięte zostaną tylko dwa środkowe wersety. Zwróćmy uwagę, że i my – podobnie jak niegdyś Izrael – możemy słowami psalmu czcić Boga-władcę nie tylko nad siłami chaosu, lecz także nad otaczającymi ich mocarstwami.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Księgi Apokalipsy św. Jana Apostoła

(Ap 1,5-8)

Jezus Chrystus jest Świadkiem Wiernym, Pierworodnym umarłych i Władcą królów ziemi. Tym, który nas miłuje i który przez swą krew uwolnił nas od naszych grzechów, i uczynił nas królestwem - kapłanami Bogu i Ojcu swojemu, Jemu chwała i moc na wieki wieków! Amen. Oto nadchodzi z obłokami, i ujrzy Go wszelkie oko i wszyscy, którzy Go przebili. I będą Go opłakiwać wszystkie pokolenia ziemi. Tak: Amen. Jam jest Alfa i Omega, mówi Pan Bóg, Który jest, Który był i Który przychodzi, Wszechmogący.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Jezus: Władca królów Ap 1,5-8

Obejmujący królowanie, tajemniczy “Syn Człowieczy” z Księgi Daniela zostaje rozpoznany: to Jezus Chrystus

KSIĘGA: Apokalipsa • AUTOR: Jan • CZAS POWSTANIA: ok. 54-60 r. (prześladowania w czasach Nerona) lub ok. 81-96 r. (prześladowania za czasów Domicjana).
KATEGORIA: wizja apokaliptyczna


APOKALIPSA JANA • —Po raz drugi w cyklu “Jutro Niedziela” natrafiamy na najbardziej intrygującą z ksiąg Pisma Świętego – Apokalipsę • Apokalipsa oznacza dosłownie: ‘odsłonięcie, zdjęcie zasłony, objawienie’. Nazwa nie ma nic wspólnego z katastroficznym znaczeniem, jakie zapisało się w pop-kulturze • Autorem Apokalipsy jest Jan (PATRZ 1,1; 22,8), który przebywa na wygnaniu na wyspie Patmos (1,9). Czy to Jan Ewangelista? Uważa tak tradycja apostolska. Ale pojawiali się też inni autorzy: Jan Chrzciciel, Jan Marek, nieznany prorok palestyński Jan, czy Jan Prezbiter z Efezu. Za autorem czwartej Ewangelii przemawiają tematy łączące Apokalipsę z Ewangelią:  • Jezus Logos (Ap 19,13; J 1,1,14) • żywa woda (Ap 7,17; J 7,38) • Niewiasta (Ap 12,1; J 19,26), czy motyw  • Baranka.

LISTY DO KOŚCIOŁÓW • Apokalipsę św. Jana rozpoczyna siedem listów do wspólnot chrześcijan, do siedmiu Kościołów, które są w Azji: Każdy z nich adresowany jest do anioła danego Kościoła (każdy Kościół jest bowiem uważany za podległy konkretnemu Aniołowi) i jest napisany według takiego samego schematu • Zanim jednak czytelnik Apokalipsy pozna treść poszczególnych listów-przesłań do konkretnych Kościołów, przeczyta tzw. adres i pierwszą wizję, którą św. Jan ujrzał na wyspie Patmos.

WYPEŁNIONE PROROCTWO • Usłyszymy fragment adresu, czyli rozpoczynającego przesłanie do siedmiu Kościołów pozdrowienia. Treść czytania nie jest dosłownym cytatem z księgi, została wyjęta z serii pozdrowień i specjalnie adoptowana. Wyjęta bowiem część Jezusa Chrystusa nazywa Władcą Królów Ziemi i jest rodzajem hymnu pochwalnego na Jego cześć • Zwróćmy szczególną uwagę na cytat niemal wprost z Księgi Daniela, który został odniesiony do Jezusa Chrystusa. Tajemnica Syna Człowieczego została odsłonięta, proroctwo Daniela wypełnia się.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Księga Apokalipsy tłumaczy, kim jest przychodzący na obłokach Syn Człowieczy. To pierwszy i największy z nas, Pierworodny spośród umarłych:

WYPEŁNIONE PROROCTWO • Boża historia zatacza wielkie koło. W ostatniej księdze Biblii widzimy Jezusa, w którym wypełnia się przepowiednia Daniela. Apokalipsa św. Jana przedstawia Syna Człowieczego, który przeszedł swoją drogę życia, a teraz odbiera z ręki Ojca koronę chwały. To ten sam, jeden z nas, ale nie widać już na jego twarzy śladów ludzkiego zmęczenia, słabości i cierpienia.

TYTUŁY • Jan nazywa Go  • wiernym świadkiem, ponieważ swoim życiem złożył dobre i wiarygodne świadectwo o Bogu. To  • Pierworodny umarłych, ponieważ jako pierwszy powstał z martwych, a otworzywszy drogę do życia, poprowadzi nią innych, którzy w Niego wierzą. Wreszcie to  • władca królów ziemi, już nie uniżony, który podporządkowuje się cezarowi i jego prokuratorowi. Tym razem, jak pisze Paweł, to przed nim wszyscy zginać będą kolana (Flp 2,10).

MIŁUJE NAS • Tam, w Królestwie Ojca, Jezus nie zatapia się w swojej chwale i nie świętuje tylko i wyłącznie swojego zwycięstwa. Wydaje się być ciągle czujnym, jakby w napięciu kogoś oczekiwał. Jan opisuje Jezusa, który wrócił do siebie, który znów ma w sobie pełnię Bożej mocy, jest Alfą i Omegą, początkiem i końcem wszystkiego, Wszechmogącym (>>Ap 1,8). A jednak równocześnie to Bóg tęskniący i czekający wciąż na nas, którzy mamy dołączyć do Niego w Jego Królestwie. On nas miłuje i przez krew swoją uczynił nas królestwem i kapłanami dla naszego Boga (Ap 1,5-6). Chrystus Król z tęsknotą oczekuje nas w swoim królestwie.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Jana

(J 18,33b-37)

Piłat powiedział do Jezusa: Czy Ty jesteś Królem żydowskim? Jezus odpowiedział: Czy to mówisz od siebie, czy też inni powiedzieli ci o Mnie? Piłat odparł: Czy ja jestem Żydem? Naród Twój i arcykapłani wydali mi Ciebie. Coś uczynił? Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z tego świata. Gdyby królestwo moje było z tego świata, słudzy moi biliby się, abym nie został wydany Żydom. Teraz zaś królestwo moje nie jest stąd. Piłat zatem powiedział do Niego: A więc jesteś królem? / Odpowiedział Jezus: / Tak, jestem królem. Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Tak, jestem Królem J 18, 33-37

EWANGELISTA:  św. Jan • CZAS POWSTANIA: ok. 90 r. • KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: Jerozolima • CZAS: ok. 33 r. • BOHATEROWIE: Jezus, Piłat


KSIĘGA KRZYŻA • Najmłodsza z Ewangelii została napisana przez Jana, a następnie zredagowana przez jego uczniów ok. 90 r. • Księga zdecydowanie różni się od pozostałych Ewangelii • Jezus, opisując swoją misję, używa formuły JA JESTEM, a to nawiązuje do objawienia Boga w Księdze Wyjścia (patrz 3,14). Ewangelię św. Jana dzieli się na • Księgę Znaków (rozdziały 1-12, Ewangelista mówi nie o cudach, lecz siedmiu znakach objawiających misterium Pana) oraz • Księgę Krzyża, który dla Jana jest najważniejszym znakiem Mesjasza i oznaką królewskiej chwały (rozdziały 13-20).

WSTĘPUJĄCY NA KRZYŻ • Opis męki Jezusa w Ewangelii św. Jana znacznie różni się od synoptyków. O ile tam dominuje realistyczna, oparta na faktach, relacja z wydarzeń męki, ukrzyżowania i śmierci, o tyle u św. Jana mamy raczej do czynienia z przepełnioną symbolami i aluzjami treścią. U św. Jana Jezus wstępuje na krzyż jak na tron. Śmierć to Jego moment chwały. Ukryte jest to w przeróżnych momentach opowiadania, na przykład: Tytuł winy, który Piłat kazał umieścić na krzyżu (i nie zmieniać go): Jezus Nazarejczyk, Król żydowski Śmierć, oddana słowami oddał Ducha Usłyszymy fragment z przesłuchania Jezusa przez Piłata.

PRZESŁUCHANIEFragment ewangelii, który usłyszymy, również dowodzi, iż Jezus to nie skazaniec idący na krzyż, lecz Król wstępujący na tron. Usłyszymy relację z procesu u Piłata, podczas której pada z ust Jezusa deklaracja, iż jest Królem • Zwróćmy uwagę: przesłuchanie ma za cel przyznanie się oskarżonego. Jezus w istocie przyznaje się: Tak, jestem Królem • Zwróćmy uwagę również na nowe pojęcie królowania i królestwa przedstawione przez Jezusa, w którym decydującą rolę odgrywa prawda, a nie autorytet i władza (dzięki którym panuje na przykład Piłat). Przesłuchanie Jezusa paradoksalnie staje się przesłuchaniem Pilata.

 

JESZCZE O EWANGELII


Jezus, opisywany w dzisiejszej Ewangelii, to Król, którego rysy boskie są głęboko ukryte pod pokornym człowieczeństwem. To najmniejszy z nas, Ukrzyżowany:

• Przyszedł służyć. Jezus w czasie swojego ziemskiego życia zapowiadał, że Syn Człowieczy będzie Musiał cierpieć. To na pewno nie jest scenariusz, który jego uczniowie wyobrażali sobie dla króla, Jezus, który w dzisiejszej Ewangelii nazywa siebie królem, rezygnuje z przysługującej mu władzy. Wchodzi bezbronny w nasz ludzki świat, pozostawiając daleko za sobą, w innym wymiarze, aniołów, którzy mieli go strzec (J 18,36). Czego chce dowieść, narażając swoje życie? Nie tylko tego, że jest jednym z nas. On jest najmniejszym z nas. Przyszedł po to, żeby służyć; żeby oddać za nas swoje życie (Mt 20,28).

• Próba przed Piłatem. Jezus swoją służbę, swoje miejsce na przedzie potraktował bardzo poważnie. W scenie przed Piłatem nie kalkuluje i nie chowa się za plecami innych. Odważnie przyznaje się do tego, że jest Królem, chociaż wie, że mówiąc to, ściąga na siebie śmiertelne zagrożenie ze strony rzymskiego prokuratora, który nie toleruje samozwańczych władców i mesjaszy żydowskich. Piłatowi zależy na spokoju, na świętym spokoju za wszelką cenę, nawet za cenę prawdy. Dlatego właśnie już za chwilę sprzeda Prawdę, sprzeda Jezusa stojącego przed nim Żydom.

• Najmniejszy i Największy. Jezus stojący przed Piłatem to w tej chwili najmniejszy i równocześnie największy ze wszystkich władców. Uniża się do końca, nie wyrwie swojego życia z rąk potężnego imperium. Równocześnie sięga szczytów swojej wielkości. Jest Synem Bożym do końca, jest wierny swojej misji, jest wierny Prawdzie (J 18,37). Podobnej wielkości uczy nas słuchających Jego głosu.

 

TWEETY



 


STO SŁÓW


Liturgia Słowa prowadzi dwiema drogami do odsłonięcia jednej tajemnicy: kim jest Król. Pierwsza z nich przebiega przez pierwsze i drugie czytanie. Tajemniczy Syn Człowieczy, który zostaje królem, ktoś z nas, z drugiej – paradoksalnie – o boskim pochodzeniu – zostaje w Apokalipsie zidentyfikowany: to Jezus. Druga zawarta jest w Ewangelii. Nieprawdopodobny styl Jana sprawia, że opowiadanie o męce Jezusa to w istocie droga chwały i wstępowania na tron. Piłat dobrze “przesłuchał” “oskarżonego”: Jezus przyznał się, iż jest Królem.

Ale w pewnym momencie sam musiał odpowiedzieć, sam stał się przesłuchiwany. To ten moment, gdy usłyszał od Jezusa: Każdy, kto jest z prawdy, słucha mojego głosu.

A Ty, z czego jesteś? Czy jesteś z prawdy?

 

 



ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXXIII zwykła B

Koniec świata: między strachem a radosnym oczekiwaniem

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


TRZYDZIESTA TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA • Rok B • KOLOR: zielony • KOLEKTA: Modlimy się, abyśmy znajdowali radość w Twojej służbie, albowiem szczęście trwałe i pełne możemy znaleźć tylko w wiernym oddaniu się Tobie, Stwórcy wszelkiego dobra • CZYTANIA: Księga Daniela 12, 1-3 • Psalm 16,5.8-11 • List do Hebrajczyków 10,11-14.18 • Ewangelia wg św. Marka 13,24-32

 

 

Niedziela przed uroczystością Chrystusa Króla, przedostatnia niedziela roku liturgicznego, odsyła nas do czasów ostatecznych. Tym samym kończymy – związaną z rokiem “B” – lekturę Ewangelii św. Marka. Ostatnim fragmentem będzie mowa eschatologiczna Jezusa wygłoszona tuż przed Jego męką. To tak zwana “apokalipsa” Marka. Oprócz niej usłyszymy starotestamentalną apokalipsę z księgi Daniela.

 

• CHMURA SŁOWA

ten_dzien_chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Dn 12,1-3)

W owych czasach wystąpi Michał, wielki książę, który jest opiekunem dzieci twojego narodu. Wtedy nastąpi okres ucisku, jakiego nie było, odkąd narody powstały, aż do chwili obecnej. W tym czasie naród twój dostąpi zbawienia: ci wszyscy, którzy zapisani są w księdze. Wielu zaś, co posnęli w prochu ziemi, zbudzi się: jedni do wiecznego życia, drudzy ku hańbie, ku wiecznej odrazie. Mądrzy będą świecić jak blask sklepienia, a ci, którzy nauczyli wielu sprawiedliwości, jak gwiazdy przez wieki i na zawsze.

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Koniec świata Dn 12,1-3

Nie tylko Jan napisał Apokalipsę, spotykamy ją także w Starym Testamencie. Daniel przedstawia scenariusz końca świata

KSIĘGA: Daniela • AUTOR: anonimowy Izraelita • CZAS POWSTANIA: II w. przed Chr.  
KATEGORIA: wizja apokaliptyczna


LEGENDARNY DANIEL • Księga Daniela pojawia się po raz pierwszy w #JN. W tradycji chrześcijańskiej należy do „wielkich proroków”, w tradycji żydowskiej to pismo dydaktyczne. Księga spisana została w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim • Tytułowy Daniel, prawdopodobnie postać historyczna, to arystokrata deportowany wraz ze swoimi towarzyszami pod koniec VII w. przed Chr. do Babilonii. Na dworze kolejnych władców zyskuje ważną pozycję i władzę • Księga opowiada o czasach wygnania babilońskiego, ale powstała w czasach machabejskich, w czasach Antiocha Epifanesa (175-164 przed Chr.) Daje odpowiedź na pytanie o postawę wiary w czasach prześladowań i wskazuje na motywację trwania przy Bogu – odpłata przekracza ramy naszego ludzkiego życia.

SĄD I ZMARTWYCHWSTANIE • Rozdział 12 zamyka drugą część Księgi Daniela (8–12), w której dominują apokaliptyczne wizje. Opisują one przede wszystkim prześladowania, które spadają na naród wybrany za czasów Antiocha Epifanesa (168–164 przed Chr.). Wizje kończą się obrazem ostatecznego zwycięstwa Boga, sądu Bożego i powszechnego zmartwychwstania umarłych.

SCENARIUSZ KOŃCA • W pierwszym czytaniu usłyszymy praktycznie scenariusz końca świata. Preludium do niego będzie • okres wielkiego ucisku i • wystąpienie archanioła Michała. Dalej wierni zapisani w Księdze Życia • dostąpią zbawienia. Wreszcie nastąpi powszechne • zmartwychwstanie do życia w chwale Bożej lub do wiecznego potępienia. Sprawiedliwym zapowiada się chwałę przypominającą blask gwiazd na niebie.

 

TRANSLATOR


Wielu zaś, co posnęli w prochu ziemi, zbudzi się: jedni do wiecznego życia, drudzy ku hańbie, ku wiecznej odrazie • dosłownie wyszydzeniu (hebr. horpa), czyli przeżyć sąd. Następnie stają się przedmiotem odrazy (hebr. deraon). Tym słowem Izajasz (66,24) opisuje  gnijące ludzkie ciała.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Scenariusz końca świata obejmuje według Księgi Daniela trzy etapy:

• Ucisk • Czas końca to czas prześladowań wiernych i ostatniej próby, której zostaje poddana ich cierpliwość (Dn 9,25; Mt 24,21.29; Mk 13,19.24; Ap 7,14). Im intensywniejsze prześladowania, tym bliższy jest koniec.

• Powstaje Michał • Ten archanioł to szczególny opiekun Izraela w ST oraz ludu Bożego w NT (Dn 10,13.21). Jego wystąpienie sygnalizuje bliski czas końca. Bóg bierze w obronę swoich wybranych i przystępuje do ostatecznej rozprawy ze Złem (Dn 12,1). Michał prowadzi Boże zastępy do ostatniej bitwy (Ap 12,7).

• Sąd i rozwód ostateczny • Księga Daniela, idąc za literaturą apokaliptyczną przełomu II w. przed Chr. i I w. po Chr., opisuje zmartwychwstanie powszechne, które ogarnia następnie całą ludzkość  i jest częścią Bożego sądu. Zmarli powstają, aby otrzymać swoją odpłatę. Sprawiedliwi powstają do życia wiecznego, w którym – jak opisują to teksty greckie, 1 Kor 15 i 2 Księga Barucha – swoim blaskiem będą przypominać gwiazdy. Ciała nieprawych powstają z grobów w stanie rozkładu i przed Bożym sądem rozsypują się w proch (2 Księga Barucha). Następuje ostateczny rozwód między światem Boga i światem grzechu.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Idea zmartwychwstania jest nieobecna we wczesnych tekstach Starego Testamentu, które podobnie jak w kulturze greckiej mówią o wierze w życie wieczne jednostek (Eliasz), podczas gdy innych czeka los cienia w zaświatach (por. Iz 14,15-19; Ez 32,21-30; Księga Hioba). W kręgach żydowskich idea zmartwychwstania rodzi się pod wpływem literatury apokaliptycznej (Henoch, Ks. Jubilueszy, Apokalipsa Barucha, 2 Księga Ezdrasza). Księga Henocha (rozdz. 83–90) przedstawia zmartwychwstanie jako moment sądu ostatecznego, kiedy sprawiedliwi otrzymują nowe, wspaniałe ciało, a ciało grzeszników gnije i rozpada się.

™Idea życia po śmierci, wcześniej obca dla ST, rozwija się także pod wpływem prześladowań w II w. przed Chr. za czasów Antiocha IV Epifanesa. Żydowscy męczennicy, ginący za wiarę, mogą liczyć na nowe życie z Bogiem (por. 2 Ma 4,26; 7,9–36 i 14,46). Pewien wpływ na jej rozwój ma także platońska filozofia o nieśmiertelnej duszy (zob. Księga Mądrości), choć ST – obrazując człowieka jako jedność ciała i duszy – wskazuje na konieczność zmartwychwstania cielesnego. W zmartwychwstanie cielesne wierzą współcześni Jezusowi faryzeusze. Teksty ST mówiące o zmartwychwstaniu: Ps 16,10-11; Iz 26,19; Dn 12,2; Mdr 3,1-11.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 16,5.8-11)

REFREN: Strzeż mnie, mój Boże, Tobie zaufałem

Pan moim dziedzictwem i przeznaczeniem, to On mój los zabezpiecza. Zawsze stawiam sobie Pana przed oczy, On jest po mojej prawicy, nic mną nie zachwieje.

Dlatego cieszy się moje serce i dusza raduje, a ciało moje będzie spoczywać bezpiecznie, bo w kraju zmarłych duszy mej nie zostawisz i nie dopuścisz, bym pozostał w grobie.

Ty ścieżkę życia mi ukażesz, pełnię Twojej radości i wieczną rozkosz po Twojej prawicy.

[01][02]

 

PSALM

Mój los zabezpiecza… Ps 16,5.8-11

Psalm 16 to modlitwa człowieka, który chwile swojej śmierci rysuje wręcz w radosnych barwach: “wieczna rozkosz po Twojej prawicy”

PSALM 16AUTOR: Dawid lub anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: epoka monarchiczna lub powygnaniowa


MODLITWA UFNOŚCI • Psalm 16 Zachowaj mnie, Boże to modlitwa ufności. Autorstwo i czas powstania utworu są trudne do określenia: • niektórzy, idąc za tytułem, przypisują psalm Dawidowi, który miał go stworzyć po rzezi kapłanów z Nob, dokonanej przez Saula (1 Sam 22), lub po tym, jak oszczędził Saula w jaskini na pustyni Engaddi (1 Sam 24) • Inni, sytuując psalm w epoce królów, widzieli w nim wyznanie wiary, które monarcha mógł składać w świątyni podczas liturgii odnowienia przymierza • Jeszcze inni sytuowali utwór w epoce powygnaniowej, widząc w nim nawiązania do języka Jeremiasza i duchowości kapłańskiej, czy nawet w czasach machabejskich – ze względu na pojawiający się tu obraz chasidim. Język psalmu nosi cechy archaiczne. Utwór przepełniają głęboka wiara i ufność pokładana w Panu, który ratuje ludzkie życie od śmierci.

PSALM ZMARTWYCHWSTAŁEGO • Jeśli nawet Ps 16 nie powstał w czasach machabejskich, kiedy powstaje Księga Daniela, na pewno był w tych czasach używany jako ważny tekst, zapowiadający zmartwychwstanie. Widać to szczególnie w strofie 2 i 3, gdzie wierny wyraża pewność, że Pan nie pozostawi go w grobie, ani nie pozwoli, by jego ciało doświadczyło zepsucia. Bóg ukaże mu ścieżkę życia i posadzi go w wiecznej radości po swojej prawicy. Obrazy te wykraczają daleko poza błogosławieństwo doczesne, ukazując Izraelitę, który cieszy się bliskością Boga w Jego królestwie.

Piotr cytuje Ps 16 w swojej katechezie jako tekst zapowiadający zmartwychwstanie Mesjasza (Dz 2,25-28).

 

TWEETY DAWIDA


Autor psalmu o ufności Bogu: Pan moim dziedzictwem i przeznaczeniem, to On mój los zabezpiecza

Autor psalmu o nieustannym życiu w bliskości Boga: Serce napomina mnie nawet nocą

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Hebrajczyków

(Hbr 10,11-14.18)

W Starym Przymierzu każdy kapłan staje codziennie do wykonywania swej służby, wiele razy te same składając ofiary, które żadną miarą nie mogą zgładzić grzechów. Ten przeciwnie, złożywszy raz na zawsze jedną ofiarę za grzechy, zasiadł po prawicy Boga, oczekując tylko, aż nieprzyjaciele Jego staną się podnóżkiem nóg Jego. Jedną bowiem ofiarą udoskonalił na wieki tych, którzy są uświęcani. Gdzie zaś jest ich odpuszczenie, tam już więcej nie zachodzi potrzeba ofiary za grzechy.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Oczekuje już tylko… Hbr 10,11-14.18

Kończymy List Do Hebrajczyków. Również tutaj mowa o czasach ostatecznych. Ale to bardzo szczególny opis czasu końca

List do HebrajczykówAUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: 70–95 r. • SKĄD: nie wiemy • DO KOGO: chrześcijanie w Azji Mniejszej


JEZUS – OSOBA I DZIEŁO • List do Hebrajczyków przez wieki przypisywany był Pawłowi. Różnice w stylu i tematach teologicznych wskazują jednak na  innego, nieznanego bliżej autora. Podejrzewano, że mogli nim być: Łukasz, Apollos, Barnaba, Klemens Rzymski bądź inny uczeń Pawła. Autor to prawdopodobnie Żyd ze środowiska aleksandryjskiego, należący do drugiego pokolenia uczniów Jezusa. Swoje pismo kieruje do chrześcijan pochodzenia żydowskiego i pogańskiego w Azji Mniejszej • Głównym tematem listu jest osoba i dzieło Jezusa, Arcykapłana i Ofiary Nowego Przymierza, które wypełnia i przewyższa Przymierze Mojżeszowe.

JEDYNA OFIARA • Od rozdziału 8 do 10 autor Listu do Hebrajczyków opisuje ofiarę Chrystusa i jej wyjątkowość wobec ofiar Starego Testamentu: Chrystus • złożył ją przed samym obliczem Boga, w przybytku nieba, w miejscu Świętym Świętych, w ten sposób otwierając nam drogę do niego i ofiarując odkupienie (Hbr 9). • Jego ofiara znosi wszelkie ofiary Starego Testamentu (Hbr 10). Tam, gdzie dokonało się już odpuszczenie grzechów, nie potrzeba więcej ofiar.

OCZEKIWANIE • Kończymy lekturę Listu do Hebrajczyków. W ostatnim fragmencie znów usłyszymy o tym, że ofiara Chrystusa-Arcykapłana jest jedyna i wystarczająca • Potem następuje opis czasu końca, w którym nie ma jednak zgiełku ostatecznej bitwy. Ta, według autora, już się dokonała przez ofiarę. Jezus dokonał przebłagania, oczyścił Przybytek. Jego wrogowie zostali już pokonani • Obecny czas to czas oczekiwania na sąd i celebrowanie zwycięstwa Chrystusa na końcu czasów.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Marka

(Mk 13,24-32)

Jezus powiedział do swoich uczniów: W owe dni, po tym ucisku, słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku. Gwiazdy będą padać z nieba i moce na niebie zostaną wstrząśnięte. Wówczas ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą. Wtedy pośle On aniołów i zbierze swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do szczytu nieba. A od drzewa figowego uczcie się przez podobieństwo! Kiedy już jego gałąź nabiera soków i wypuszcza liście, poznajecie, że blisko jest lato. Tak i wy, gdy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, że blisko jest, we drzwiach. Zaprawdę, powiadam wam: Nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko stanie. Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą. Lecz o dniu owym lub godzinie nikt nie wie, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Owe dni Mk 13,24-32

Kończymy cotygodniową lekturę ewangelii Marka jego Apokalipsą. Jezus zachęca do oczekiwania na Ten Dzień

EWANGELISTA: Marek • CZAS POWSTANIA: ok. 60–70 r.

KATEGORIA: mowa • CZAS AKCJI: ok. 33 r. • MIEJSCE AKCJI: Góra Oliwna • BOHATEROWIE: Jezus


REPORTERSKA EWANGELIA • Ostatni fragment prowadzonej w roku B lektury ewangelii Marka to mowa eschatologiczna. Jezus wypowiedział ją wówczas na kilka dni przed męką: gdy opuścił Świątynię Jerozolimską (to tam zaobserwował ubogą wdowę wrzucającą grosz do skarbony) i udał się na Górę Oliwną, naprzeciw świątyni

APOKALIPSA MARKA • Gdy Jezus wraz z uczniami wychodzili ze Świątyni Jerozolimskiej, jeden z uczniów – urzeczony budowlą – rzekł: Nauczycielu, patrz, co za kamienie i jakie budowle! Reakcja Jezusa była zaskakująca: Nie zostanie tu kamień na kamieniu… • Tak właśnie rozpoczyna się mowa eschatologiczna, czyli o dniach ostatecznych, zwana czasem Apokalipsą Marka. Jezus kontynuuje ją na Górze Oliwnej, zapytany przez zaintrygowanych uczniów: Powiedz, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak? W odpowiedzi (Mt 13,5–32) Jezus zwraca jednak bardziej na postawę gotowości uczniów: miejcie się na baczności i przytacza różne, często przerażające obrazy ucisku i prześladowania. Potem nastąpi paruzja.

KIEDY? I JAKI ZNAK? • Usłyszymy ten fragment mowy eschatologicznej, który mówi o paruzji, czyli objawieniu się Jezusa, a następnie przypowieść Jezusa o drzewie figowym. Jest ono odpowiedzią na pytanie, które zainicjowało mowę eschatologiczną Jezusa: Powiedz nam, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak, gdy to wszystko zacznie się spełniać?

 

JESZCZE O EWANGELII


Także dzisiejsza Ewangelia, w trzynastym rozdziale nazywanym także “Apokalipsą Marka”, mówi o scenariuszu końca:

Wielki ucisk. Prześladowania i ucisk to stały element scenariusza końca. Oprócz negatywnych konotacji wojny, jaką świat wydaje uczniom Jezusa, gr. thlibo, thlipsis, oznacza także uścisk jak przy badaniu pulsu. Wszelkie doświadczenia to rodzaj badania, jak i dla kogo bije serce człowieka.

Śmierć starego świata. W jednym astronomowie i Biblia są zgodni. To, co znamy jako nasz „stary”, ludzki świat, prędzej czy później musi umrzeć. Wyczerpie się nie tylko jądrowe paliwo gwiazd, ale także Boża cierpliwość, z jaką wciąż jeszcze toleruje On nasze zło (2 P 3,10). W Ewangelii Marka widzimy słońce i księżyc tracące swój blask, gwiazdy spadające z nieba. To, co stare, przesiąknięte grzechem i ludzkimi łzami, musi umrzeć.

• Zwycięstwo życia w Bogu. Koniec świata przyniesie także to, na co wszyscy wierzący czekają: ostateczne zwycięstwo Boga. Ewangelia Marka opisuje Jego nadejście w ostatecznym czasie, kiedy pojawi się na obłokach z wielką mocą i chwałą (Mk 13,26). Zwycięstwo Boże jest pewne i zapowiedziane od początku. Będzie to także zwycięstwo jego wybranych. Syn Człowieczy zbierze ich od krańca ziemi aż do szczytu nieba (Mk 13,27).

• Oczekiwanie. Jezus wyraźnie mówi: O dniu owym lub o godzinie nikt nie wie, ani aniołowie w niebie, ani Syn, tylko Ojciec (Mk 13,32). Przyszłość jest tajemnicą wiadomą tylko Bogu Ojcu. Ważniejsze niż odgadywanie dat jest przygotowanie się do tego, co na pewno nas czeka. Jezus zachęca do bycia czujnymi i podaje przykład drzewa figowego. Kiedy nabiera soków i wypuszcza liście, wiadomo, że lato jest blisko (13,28-29). Pierwsi chrześcijanie wierzyli, że przyjście Pana dokona się jeszcze za ich życia (Mk 13,30; 1 Tes 4,12-16). Z czasem przestawili się jednak na dłuższe, cierpliwe oczekiwanie. Boże miłosierdzie może odsuwać ten moment, pewnego dnia Bóg odpowie jednak wreszcie na głosy cierpiących, na świat, który woła o Bożą interwencję (2 P 3,9).

 

LINKI


W owe dni, po wielkim ucisku słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku. Gwiazdy będą padać z nieba i moce na niebie zostaną wstrząśnięte (Mk 13,24-25)

• Am 8,9: Owego dnia – wyrocznia Pana Boga – zajdzie słońce w południe i w jasny dzień zaciemnię ziemię…

• Iz 13,9–10: Oto dzień Pański nadchodzi okrutny, najwyższe wzburzenie i straszy gniew, żeby ziemię uczynić pustkowiem i wytracić z niej grzeszników. Bo gwiazdy niebieskie i konstelacje nie będą jaśniały swym światłem, słońce się zaćmi od samego wschodu i swoim blaskiem księżyc nie zaświeci

• Iz 34,4: Niebiosa zwijają się jak zwój księgi, wszystkie ich zastępy opadają, jak opada listowie z winnego krzewu i jak opadają liście z figowca

Wówczas ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą (Mk 13,25)

• Dn 7,13-14: Patrzyłem w nocnych widzeniach: a oto na obłokach nieba przybywa jakby Syn Człowieczy. Podchodzi do Przedwiecznego i wprowadzają Go przed Niego. Powierzono Mu panowanie, chwałę i władzę królewską, a służyły Mu wszystkie narody, ludy i języki

• 1Tes 4,16: Sam bowiem Pan zstąpi z nieba na hasło i na głos archanioła i na dźwięk trąby Bożej, a zmarli w Chrystusie powstaną pierwsi

Wtedy pośle On aniołów i zbierze swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do szczytu nieba (Mk 13,26)

• Za 2,10-17: Uciekajcie z kraju północy… na cztery strony świata rozproszyłem was… Ciesz się i raduj… bo już idę i zamieszkam pośród Ciebie… Zamilknij, wszelkie ciało, przed obliczem Pana, bo już powstaje ze świętego miejsca swego

 

TWEETY




STO SŁÓW


Liturgia mówi o końcu. Zarówno kalendarz, wskazujący na bliski kres roku liturgicznego, jak i forma apokalipsy, a także temat, w każdym z czytań sięgający czasów ostatecznych, przypominają Dies Illa, Ten Dzień, Dzień Sądu, Koniec Świata.

Z jednej strony to niemodne, z drugiej – trudne. Taki dzień nastąpi, nie da się od tego uciec. Dlatego Jezus mówi o nim otwarcie, co więcej – pyta o naszą gotowość, czujność, zdolność rozpoznawania i bycia gotowym, tak jak gotowy jest człowiek na zimę, gdy obserwuje zmiany w pogodzie.

Ale nie tylko o gotowości tu mowa. Popatrzmy, jak Liturgia próbuje przełamać strach i poczucie niepewności towarzyszące przestrogom o sądzie, śmierci, ucisku. Ten Dzień to przyjście Syna Człowieczego, to spotkanie wyczekiwanym Jezusem. Spokój i szczęście widoczne w słowach psalmisty (PSALM) są najlepszym przykładem.

 

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >