Jutro Niedziela – XXXI zwykła C

Spotkać Miłosiernego Boga to pozwolić pociągnąć się od minimalizmu byle jakiej wiary do maksymalizmu wielkiej przygody świętości

ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXXI NIEDZIELA ZWYKŁA C • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, aby dał nam bez przeszkody dążyć do zbawienia, które obiecuje • CZYTANIA: Księga Mądrości  11, 22 – 12, 2, Psalm 145(144), 1-2. 8-9. 10-11. 13cd-14 (R.: 1a), Drugi list do Tesaloniczan 1, 11 – 2, 2, Ewangelia wg św. Łukasza 19, 1-10

 

CHMURA SŁÓW

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Mądrości

(Mdr 11,22-12,2)

Panie, świat cały przy Tobie jak ziarnko na szali, kropla rosy porannej, co spadła na ziemię. Nad wszystkim masz litość, bo wszystko w Twej mocy, i oczy zamykasz na grzechy ludzi, by się nawrócili. Miłujesz bowiem wszystkie stworzenia, niczym się nie brzydzisz, co uczyniłeś, bo gdybyś miał coś w nienawiści, nie byłbyś tego uczynił. Jakżeby coś trwać mogło, gdybyś Ty tego nie chciał? Jak by się zachowało, czego byś nie wezwał? Oszczędzasz wszystko, bo to wszystko Twoje, Panie, miłośniku życia! Bo we wszystkim jest Twoje nieśmiertelne tchnienie. Dlatego nieznacznie karzesz upadających i strofujesz, przypominając, w czym grzeszą, by wyzbywszy się złości, w Ciebie, Panie, uwierzyli.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Przyjaciel życia Mdr 11, 22-12, 2

W nas wszystkich jest nieśmiertelne tchnienie Boga

KSIĘGA: Mądrości • AUTOR: anonimowy mędrzec • CZAS POWSTANIA: czasy hellenistyczne, I w. przed Chr. • KATEGORIA: literatura mądrościowa


KSIĘGA MISYJNA. Dawniej księga nazywana była “Mądrością Salomona” – uważano bowiem, że to właśnie król Salomon, postać stojąca u początków literatury mądrościowej Starego Testamentu, był jej autorem. Jednak szczegółowe badania językowe nad księgą dowiodły, że autorem księgi jest raczej zhellenizowany Żyd żyjący w Aleksandrii ok. I w przed Chr. Celem dzieła jest przekonanie prześladowanych i żyjących w pogańskim kontekście kulturowym rodaków do trwania przy swej wierze. Autor ukazuje religię Izraela jako ponadczasową i uniwersalną drogę zbawienia dla wszystkich narodów. Izrael ma pełnić rolę ich misjonarza. Księga nie znalazła się w hebrajskim kanonie pisma natchnionych.

HISTORIA MĄDROŚCI. Księga Mądrości opowiada dzieje zbawienia jako historię Bożej Mądrości. Pierwsza część (rozdziały 1-5) mówi o Mądrości kierującej życiem człowieka • druga (rozdziały 6-9) to hymn pochwalny na cześć upersonifikowanej Mądrości, ukazanej tu niemal jako osoba • trzecia zaś (10-19) skupia się na roli, jaką Mądrość Boża odgrywa w historii Izraela.

ZANIM USŁYSZYSZ • Fragment, który dziś usłyszymy pochodzi właśnie z tej ostatniej części, będącej jednym wielkim poematem ku czci Mądrości, z którą działał Bóg w historii swego ludu. Pomiędzy opisem cudów towarzyszących wyjściu Izraela z Egiptu oraz cierpliwości Bożej względem dawnych mieszkańców Kanaanu słyszymy to krótkie wezwanie, które znów wychwala Mądrość Bożą. Owa mądrość nie jest jakąś abstrakcją, koncepcją, pojęciem, ale przejawia się ona w konkretnej miłości wobec swoich stworzeń.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Wszechmoc w miłości: Nad wszystkim masz litość, bo wszystko w Twej mocy, i oczy zamykasz na grzechy ludzi, by się nawrócili.

Nasze oryginalne pochodzenie: Bo we wszystkim jest Twoje nieśmiertelne tchnienie.

 

LINKI


Nad wszystkim masz litość, bo wszystko w Twej mocy, i oczy zamykasz na grzechy ludzi, by się nawrócili (Mdr 11,23).

Syr 18,12: Zobaczył On i wie, że koniec ich godny litości i dlatego pomnożył swoje przebaczenie.

Rz 2,4: A może gardzisz bogactwem dobroci, cierpliwości i wielkoduszności Jego, nie chcąc wiedzieć, że dobroć Boża chce cię przywieść do nawrócenia?

Rz 3,25-26: Jego to ustanowił Bóg narzędziem przebłagania przez wiarę mocą Jego krwi. Chciał przez to okazać, że sprawiedliwość Jego względem grzechów popełnionych dawniej – za dni cierpliwości Bożej – wyrażała się w odpuszczaniu ich po to, by ujawnić w obecnym czasie Jego sprawiedliwość, i aby pokazać, że On sam jest sprawiedliwy i usprawiedliwia każdego, który wierzy w Jezusa.

Bo we wszystkim jest Twoje nieśmiertelne tchnienie (Mdr 12,1).

Rdz 2,7: Wtedy to Pan Bóg ulepił człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia, wskutek czego stał się człowiek istotą żywą.

 

TRANSLATOR


Panie, miłośniku życia! (Mdr 11,26) można przetłumaczyć inaczej z gr.: władco, przyjacielu życia!

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Autor Księgi Mądrości odkrywa w otaczającym go świecie misterium Bożego miłosierdzia. Bóg Starego Testamentu to przede wszystkim Bóg mocny, Ojciec i przewodnik, który zdecydowanie karze swój lud i inne narody. Jego sprawiedliwość stoi na straży praw, które ustanowił dla świata. Księga Mądrości, która według niektórych powstaje już za czasów Chrystusa, zwiastuje nowe oblicze Boga, oblicze Miłosiernego. Bóg, którego opisuje natchniony autor, patrzy na kruchość swojego stworzenia i wydaje się być nią do głębi poruszony. Tak jak kobieta, Bóg okazuje miłość, bo kocha życie, które powołał do istnienia. Jeśli karze to nieznacznie, tak aby jego dzieci pozbyły się złości. Gdzie podział się męski honor Boga, Pana wszechświata? Wielkimi krokami zbliża się nowe, objawienie Miłosiernego, które przyniesie Chrystus.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Psalmu

(Ps 145,1-2.8-11.13cd-14)

REFREN: Będę Cię wielbił, Boże mój i Królu

Będę Cię wielbił, Boże mój i Królu, i sławił Twoje imię przez wszystkie wieki. Każdego dnia będę Ciebie błogosławił i na wieki wysławiał Twoje imię.

Pan jest łagodny i miłosierny, nieskory do gniewu i bardzo łaskawy. Pan jest dobry dla wszystkich, a Jego miłosierdzie nad wszystkim, co stworzył.

Niech Cię wielbią Panie wszystkie Twoje dzieła i niech Cię błogosławią Twoi święci. Niech mówią o chwale Twojego królestwa i niech głoszą Twoją potęgę.

Pan jest wierny we wszystkich swoich słowach i we wszystkich dziełach swoich święty. Pan podtrzymuje wszystkich, którzy upadają, i podnosi wszystkich zgnębionych.

[01][02]

PSALM

Dobry dla wszystkich Ps 145 (144), 1-2. 8-9. 10-11. 13cd-14
Ten, kto doświadczył, że Bóg jest dla niego dobry (tym bardziej, kiedy na to w ogóle nie zasługuje), pragnie Go po prostu wielbić

PSALM 145 • AUTOR: anonimowy lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, epoka perska


A… B… C… Psalm 145 to pochwalny, bogaty w określenia dotyczące wielkości i bliskości Boga, a także radości Jego wyznawcy psalm. To psalm alfabetyczny – następujące po sobie hebrajskie wersety rozpoczynają się od kolejnej litery hebrajskiego alfabetu, aczkolwiek tego bogactwa formy nie dostrzeżemy w polskim tłumaczeniu • Psalm ten należy do gatunku hymnu, bezinteresownej modlitwy uwielbienia (hebr. tehilla). Wierzący wzywa wspólnotę zgromadzoną na modlitwie w świątyni, która reprezentuje całe stworzenie, do wychwalania Bożego panowania nad światem.

PONAD WSZYSTKO • Usłyszymy mniej więcej połowę Psalmu 145. Zostały wybrane wersety, które ukazują majestat i panowanie Boga nad całym światem i wszystkimi czasami.

 

NAJWAŻNIEJSZE WERSETY


Miłosierdzie: Pan jest dobry dla wszystkich, a Jego miłosierdzie nad wszystkim, co stworzył.

Odpowiedź: Każdego dnia będę Cię błogosławił i na wieki wysławiał Twe imię.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Drugiego listu do Tesaloniczan

(2 Tes 1,11-2,2)

Modlimy się zawsze za was, aby Bóg nasz uczynił was godnymi swego wezwania, aby z mocą udoskonalił w was wszelkie pragnienie dobra oraz czyn płynący z wiary. Aby w was zostało uwielbione imię Pana naszego Jezusa Chrystusa - a wy w Nim - za łaską Boga naszego i Pana Jezusa Chrystusa. W sprawie przyjścia Pana naszego Jezusa Chrystusa i naszego zgromadzenia się wokół Niego, prosimy was, bracia, abyście się nie dali zbyt łatwo zachwiać w waszym rozumieniu ani zastraszyć bądź przez ducha, bądź przez mowę, bądź przez list, rzekomo od nas pochodzący, jakoby już nastawał dzień Pański.

Oto słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Pragnienie dobra oraz czyn wiary 2 Tes 1, 11-2, 2
Wszystko po to, aby w was zostało uwielbione imię Pana naszego, Jezusa Chrystusa, a wy w Nim

DRUGI LIST DO TESALONICZAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Korynt • DATA: ok. 51-52 r. •  ADRESACI: chrześcijanie w Tesalonice


JEDNO Z NAJSTARSZYCH PISM NOWEGO TESTAMENTU • Drugi List do Tesaloniczan pod wieloma względami bardzo przypomina ten pierwszy (uważany za najstarsze pismo Nowego Testamentu). Dlatego można sądzić, że został na nim krótko po nim (być pół roku albo rok).

Najprawdopodobniej podczas pisania tych listów, od końca 50 do połowy 52 roku, Paweł przez około półtora roku ewangelizował w Koryncie (zob. Dz 18,1-18).

KONTEKST • Wydaje się, że sytuacja tamtejszego nie Kościoła nie zmieniła się zbytnio. Dlatego Paweł porusza to podobne tematy jak w pierwszym liście: dodaje odwagi prześladowanym (1,4-10), pragnie poprawić nieporozumienia co do powtórnego przyjścia Pana (2,1-12) oraz zachęca do wytrwałości i spokojnej pracy na własne utrzymanie (2,13-3,15). Tak jak w pierwszym liście głównym tematem jest eschatologia. Można powiedzieć, że oba listy wzajemnie dobrze się uzupełniają.

ZANIM USŁYSZYSZ • Wśród pierwszych chrześcijan panowało nieraz mocne “napięcie eschatologiczne”: byli tacy, którzy myśleli, że Chrystus powróci zaraz, wkrótce, jeszcze za ich życia. Paweł pragnie uspokoić swoich uczniów i skłonić do życia realnym życiem, które mają, bez zbytniego skupiania się na (ważnej, choć przecież nie do końca znanej) przyszłości. Bóg powołał nas do świętości, którą chce nas w nas zrealizować poprzez nasze konkretne życie, niezależnie od chwili powrotu Chrystusa, czy długości naszego życia. A to wszystko na chwałę Boga. O to modli się Paweł.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


O co się modlić?: Dlatego modlimy się zawsze za was, aby Bóg nasz uczynił was godnymi swego wezwania, aby z mocą udoskonalił w was wszelkie pragnienie dobra oraz czyn płynący z wiary.

 

LINKI


Dlatego modlimy się zawsze za was, aby Bóg nasz uczynił was godnymi swego wezwania, aby z mocą udoskonalił w was wszelkie pragnienie dobra oraz czyn płynący z wiary (2Tes 1,11).

Kol 1,9: Przeto i my od dnia, w którym to usłyszeliśmy, nie przestajemy za was się modlić i prosić Boga, abyście doszli do pełnego poznania Jego woli, w całej mądrości i duchowym zrozumieniu…

1Tes 1,2: Zawsze dziękujemy Bogu za was wszystkich, wspominając o was nieustannie w naszych modlitwach… 

1P 5,10: A Bóg wszelkiej łaski, Ten, który was powołał do wiecznej swojej chwały w Chrystusie, gdy trochę pocierpicie, sam was udoskonali, utwierdzi, umocni i ugruntuje. 

 

TRANSLATOR


Dlatego modlimy się zawsze za was, aby Bóg nasz uczynił was godnymi swego wezwania, aby z mocą udoskonalił w was wszelkie pragnienie dobra oraz czyn płynący z wiary (2Tes 1,11). Być może lepiej jest przetłumaczyć: powołania. Można też inaczej: wypełnił wszelkie dobre pragnienie oraz dosłownie: dzieło, czyn wiary.

…jakoby już nastawał dzień Pański (2Tes 2,2). W gr. użyty czas perfektum, który zwykle oznacza przeszłą czynność, która ma swoje skutki sięgające teraźniejszości. Tak tutaj: tak jakby już nastał (i jest).

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Ci, którzy słuchali 1 Listu Pawła do Tesaloniczan odczytywanego podczas zgromadzenia, mogli błędnie zrozumieć myśl apostoła o nastającym dniu zbawienia (1 Tes 5,5). Chrześcijanie z Tesaloniki sądzili być może, że nadejdzie on natychmiast, że życie zmartwychwstałe zaczęło się już dla nich w Chrystusie. Paweł zapowiada, że przyszły „dzień Pański” jest bliski, ale jeszcze nie nadszedł. Przyjdzie nieoczekiwanie (1 Tes 5,2), zostanie jednak zapowiedziany przez pewne znaki (2 Tes 2,3-12). Apostoł zamiast wypatrywać dnia Paruzji modli się, aby chrześcijanie w Tesalonice okazali się wiernymi swojemu powołaniu do zbawienia. Apostoł myśli długodystansowo, nie spodziewa się szybkiego przyjścia Pana. Trzeba zrobić wszystko, aby życie ułożyło się w drogę do Królestwa.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Paruzja (przyjście). Paweł nawiązuje do niej także w 2 Tes 2,8 oraz w 1 Tes 4,15. Przyjście było słowem powszechnie stosowanym, kiedy jednak używano go w odniesieniu do króla, oznaczało przybycie pełne chwały. W niektórych tekstach żydowskich używa się go w odniesieniu do przeszłych teofanii oraz przyszłego objawienia się Boga w chwale. W Mt 24 użyto go w odniesieniu do powtórnego przyjścia Chrystusa. Wiele tekstów, zarówno ze Starego Testamentu (np. Iz 27,12-13), jak i późniejszej literatury żydowskiej, mówi o zgromadzeniu Izraela na końcu czasów jako Bożego ludu.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 19,1-10)

Jezus wszedł do Jerycha i przechodził przez miasto. A był tam pewien człowiek, imieniem Zacheusz, zwierzchnik celników i bardzo bogaty. Chciał on koniecznie zobaczyć Jezusa, kto to jest, ale nie mógł z powodu tłumu, gdyż był niskiego wzrostu. Pobiegł więc naprzód i wspiął się na sykomorę, aby móc Go ujrzeć, tamtędy bowiem miał przechodzić. Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu. Zeszedł więc z pośpiechem i przyjął Go rozradowany. A wszyscy, widząc to, szemrali: Do grzesznika poszedł w gościnę. Lecz Zacheusz stanął i rzekł do Pana: Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogo w czym skrzywdziłem, zwracam poczwórnie. Na to Jezus rzekł do niego: Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło.

Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Dziś muszę! Łk 19, 1-10

Bądź czujny. Jezus dziś musi się zatrzymać w twoim domu!

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA:
przypowieść • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • wdowa, sędzia


EWANGELIA MIŁOSIERDZIA • O Łukaszu mówi się, że jest ewangelistą Bożego miłosierdzia, ponieważ ze szczególną uwagą opisuje Jezusa pochylającego się nad grzesznikami i chorymi. Przypomnijmy, Łukasz – lekarz z Antiochii Syryjskiej –  był towarzyszem św. Pawła i spisał głoszoną przez niego Dobrą Nowinę. Jego dzieło dzieli się na dwie księgi: Ewangelię i jej kontynuację − Dzieje Apostolskie. Swoją Ewangelię adresuje do chrześcijan pochodzenia pogańskiego.

W DRODZE DO JEROZOLIMY • To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) był ciągle ku niej skierowany. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) było przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach. Teraz Jezus jest już u kresu swej wędrówki, bardzo blisko (Jerycho jest oddalone od Jerozolimy o kilkanaście kilometrów). Po dzisiejszym fragmencie i przypowieści o minach (ww. 11-27), Jezus wjedzie uroczyście do Świętego Miasta (ww. 28-44) i uda się do Świątyni (ww. 45-48).

ZANIM USŁYSZYSZ • Słuchany przez nas dzisiaj fragment należy do bardzo znanych. Malowniczy opis ewangelisty pomaga nam w wyobrażeniu sobie tego wydarzenia. Zwróć uwagę na to, że Zacheusz jako poborca podatków jest pewnie człowiekiem nielubianym i ostatnim podejrzewanym o religijne poruszenia. Przecież raczej ma dosyć pieniędzy, ale być może czuje również jakiś niedosyt, choć sam nie wie czego dokładnie mu w życiu brakuje. Upokorzenie i osamotnienie, w którym żyje jest jeszcze podkreślone przez jego “niski wzrost”. Nie znamy motywów jego poszukiwania Jezusa, być może to nic więcej jak zwykła ciekawość. A jednak gorliwość, która porusza Zacheusza, niejako przymusza samego Jezusa i sprowadza zbawienie do domu publicznego grzesznika, ku zgorszeniu pobożnych. Tak Jezus pełni swoją misję: niesie zbawienie potrzebującym. Odpowiedź Zacheusza jest konkretna i natychmiastowa.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg musi: Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu.

Kogo szuka Jezus?: Na to Jezus rzekł do niego: «Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło».

 

LINKI

Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu (Łk 19,5).

J 4,7: Nadeszła tam kobieta z Samarii, aby zaczerpnąć wody. Jezus rzekł do niej: «Daj Mi pić!» 

J 5,6: Gdy Jezus ujrzał go leżącego i poznał, że czeka już długi czas, rzekł do niego: «Czy chcesz stać się zdrowym?» 

J 11,33: Gdy więc Jezus ujrzał jak płakała ona i Żydzi, którzy razem z nią przyszli, wzruszył się w duchu, rozrzewnił i zapytał: «Gdzieście go położyli?» 

J 14,23: W odpowiedzi rzekł do niego Jezus: Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę, a Ojciec mój umiłuje go, i przyjdziemy do niego, i będziemy u niego przebywać. 

Na to Jezus rzekł do niego: «Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło» (Łk 19,9-10).

Łk 15,4: Któż z was, gdy ma sto owiec, a zgubi jedną z nich, nie zostawia dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustyni i nie idzie za zgubioną, aż ją znajdzie?

J 3,17: Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by świat został przez Niego zbawiony. 

1Tm 1,15: Nauka to zasługująca na wiarę i godna całkowitego uznania, że Chrystus Jezus przyszedł na świat zbawić grzeszników, spośród których ja jestem pierwszy. 

Mt 1,21: Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów. 

Rz 5,6: Chrystus bowiem umarł za nas, jako za grzeszników, w oznaczonym czasie, gdyśmy jeszcze byli bezsilni.

 

TRANSLATOR


Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu (Łk 19,5).
W oryginale (gr. dei) bezosobowo, stanowczo i zdecydowanie: jest konieczne, potrzebne, należy.

 

JESZCZE O EWANGELII


Spotkanie Jezusa z Zacheuszem to najdoskonalszy przykład tego, jak Miłosierny przychodzi do grzesznika

Zacheusz. Jego imię po hebr. znaczy “czysty” i takim jest w oczach Jezusa. Jezus nie dzieli świata na czystych i nieczystych, jak faryzeusze. Ci ostatni uważali zwierzchnika celników za potępionego za życia, bo nie był w stanie wynagrodzić za krzywdy, które wyrządził. Jezus widzi w nim to, czego nie widzą inni. Dla Niego Zacheusz jest “dzieckiem Abrahama”.

Spojrzenie. Choć mówi się w tekście, że to Zacheusz chciał ujrzeć Jezusa, to Jezus pierwszy wypatrzył go na drzewie. Nie było to spojrzenie osądzające. W ten sam sposób opisuje się Jezusa wznoszącego oczy ku niebu podczas uzdrowień i cudów rozmnożenia chleba (Mt 14,19; Mk 6,41; 7,34; Łk 9,16). Jesteśmy świadkami cudu. Za chwilę nastąpi uzdrowienie Zacheusza.

Pośpiech. Pojawia się klasyczne Łukaszowe określenie – prędko. Pasterze z pośpiechem udają się do nowo narodzonego Mesjasza (Łk 2,16). Maryja z pośpiechem udaje się do Elżbiety (Łk 1,39). Kiedy Bóg wkracza w życie człowieka, nie ma czasu do stracenia. Czas łaski nie trwa wiecznie. Zacheuszu – zejdź prędko!

Muszę. Jezus stwierdza, że musi zatrzymać się w domu celnika. Przynagla go do tego Ojciec. Słowa dei (muszę) używa się w Ewangelii dla opisania boskiej konieczności. W podobny sposób Jezus mówi o Krzyżu, który musi na niego przyjść i o swoim zmartwychwstaniu (Mk 8,31).

Radość i hojność. Te dwa rzeczowniki opisują zmianę, która zachodzi w Zacheuszu. Radość z przyjęcia Jezusa oznacza radość zbawionego. Hojność podkreśla szczere nawrócenie. Zacheusz oddaje skrzywdzonym znacznie więcej, niż przewidywało Prawo.

Dziś. To słowo stanowi ważny element dzisiejszej Ewangelii. U Łukasza oznacza ono dzień zbawienia, który przynosi Jezus, wieczne “dziś”, które rozciąga się na całą ludzką historię (Łk 2,11; 4,21; 23,43). Odtąd Miłosierdzie Boże nieustannie oczekuje na człowieka.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Celnik (gr. telones) nie tylko ściągał opłaty ściśle celne, lecz pobierał wszelkie świadczenia należne władzom. Należały do nich: podatki od nieruchomości, osób, dochodów, danin, opłaty za przejazd, przewóz i handel towarami. W czasach Nowego Testamentu w celu obsadzenia stanowiska celnika urządzano przetarg, w którym brali udział bogaci przedsiębiorcy i właścicieli ziemscy. Kto zaoferował wyższą sumę, wygrywał. Potem do niego należało ją odpowiednio ściągnąć. Określoną sumę należał wpłacić właściwym urzędnikom, a następnie  odzyskać ją z jak najwyższym zyskiem. Taki system sprzyjał oczywiście nadużyciom i samowoli. Z tego powodu celnicy byli uważani za publicznych grzeszników i kolaborantów rzymskiego okupanta, którzy dorabiają się na niedoli swoich braci. Świadczą o tym m.in. wypowiedzi rabinów w Talmudzie: faryzeuszem nie mógł zostać poborca podatkowy, ponieważ moralność i religijność tych stanów społecznych wykluczały się wzajemnie.

Sykomora (ficus sycomorus) to inaczej morwa figowa, która rośnie na ciepłych, nizinnych obszarach Lewantu. Nie należy mylić jej z sykomorami rosnącymi na obszarach o bardziej surowym klimacie. Owoce są mniejsze od owoców drzewa figowego i mogą być ciężkostrawne. Są jednak pożywieniem ubogich. W tym celu już w starożytności praktykowane było nacinanie nożem niedojrzałych owoców sykomory (do dziś robi się to w Egipcie i na Cyprze). Takie nacinanie powoduje wydzielanie gorzkiego soku, co przyspiesza dojrzewanie owoców, nawet 3-krotnie. Prorok Amos mówi, że jego zajęciem jest bycie pasterzem i właśnie “nacinaczem” sykomor (Am 7,14).

W starożytnym Egipcie, a później również w Izraelu sykomora była uprawiana także dla obfitego cienia, który daje jej gęste listowie na niskich, rozłożystych gałęziach. W Księdze Kronik (1Krn 27,28) jest uwaga o ustanowieniu przez króla Dawida nadzorców nad sykomorami.

Drewno sykomory jest miękkie i porowate, ale odporne na butwienie i dlatego stosunkowo trwałe. Z tego powodu już w starożytności używane było przez Egipcjan do wyrobu skrzyń, trumien dla mumii, sarkofagów. W Egipcie odkryto przedmioty wykonane z tego drewna pochodzące sprzed 3 tysięcy lat przed Chr. Obecnie nadal używa się go do budowy stropów domów.

 

TWEETY



 

STO SŁÓW


Czy pośród MIŁOSIERDZIA odmienianego przez wszystkie przypadki, wśród różnych inicjatyw, pod koniec roku pod jego nazwą, w końcu go doświadczyłeś? Boga, który kocha człowieka ponad wszystko i pragnie wciąż wyciągać do niego rękę i podnosić go z upadku, dając nowe życie?

Bóg buduje w nas dobre pragnienia i czyny płynące z wiary. Daje wewnętrzną, duchową wolność wobec przyszłości, wyzwala z lęku.

Najważniejsze, by znów spotkać Jezusa. Bym pośród tłumu zechciał także stanąć z Nim sam na sam, twarzą w twarz. Dzisiejsze czytania przypominają znów o tym, co fundamentalne, tak oczywiste, że często przez nas zapominane.

Miłosierdzie to nie wiedza teoretyczna, ale wewnętrzna przemiana duchowa, które przeorientowuje całkowicie mój dzisiejszy punkt widzenia.

Spotkać Miłosiernego Boga w Jezusie jak Zacheusz, to pozwolić się pociągnąć od minimalizmu byle jakiej wiary i szarego życia do maksymalizmu wielkiej przygody świętości i radości głoszenia Ewangelii.

 

1/6
Zacheusz na grafice Jana Luykena, fot. Phillip Medhurst, WikimediaCommons
2/6
"Zacheusz na sykomorze oczekuje na przybycie Jezusa", James Tissot, m. 1886 a 1894 r., Brooklyn Museum, USA
3/6
"Zacheusz przyjmuje Jezusa", witraż z kościoła Dobrego Pasterza, Jerycho, Palestyna, fot. Tango7174, WikimediaCommons
4/6
"Zacheusz", Niels Larsen Stevns, 1913 r., Randers Kunstmuseum, Randers, Dania
5/6
Ikona z przedstawieniem Zacheusza, fot. Ted, Flickr.com
6/6
Ilustracja przedstawiająca Jezusa i Zacheusza, fot. pcstatman, Flickr.com
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XXX zwykła C

W modlitwie najważniejsza jest postawa, z którą człowiek do niej staje

ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XXX NIEDZIELA ZWYKŁA Rok CKOLEKTA: modlimy się o to, abyśmy bez przeszkody dążyli do zbawienia, które obiecuje miłosierny Bóg  • KOLOR: zielony  • CZYTANIA: Mądrość Syracha 35, 12-14. 16-18; Psalm 34 (33), 2-3. 17-18. 19 i 23 (R.: 7a); Drugi List do Tymoteusza 4, 6-9. 16-18; Ewangelia wg św. Łukasza 18, 9-14;

 

CHMURA SŁOWA •

chmura

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Mądrości Syracha

(Syr 35,12-14.16-18)

Pan jest Sędzią, który nie ma względu na osoby. Nie będzie miał On względu na osobę przeciw biednemu, owszem, wysłucha prośby pokrzywdzonego. Nie lekceważy błagania sieroty i wdowy, kiedy się skarży. Kto służy Bogu, z upodobaniem będzie przyjęty, a błaganie jego dosięgnie obłoków. Modlitwa biednego przeniknie obłoki i nie ustanie, aż dojdzie do celu. Nie odstąpi ona, aż wejrzy Najwyższy i ujmie się za sprawiedliwymi, i wyda słuszny wyrok.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Modlitwa, które przenika obłoki Syr 35, 12-14. 16-18

Bóg słucha modlitwy biednego, słabego, bezbronnego

KSIĘGA: MĄDROŚĆ SYRACHA • AUTOR: Jezus, syn Syracha • CZAS POWSTANIA: ok. 190 r. przed Chr.


KSIĘGA JEZUSA, SYNA SYRACHA • Mądrość Jezusa, syna Eleazara, syna Syracha, tak brzmi pełny tytuł księgi, z której pochodzi pierwsze czytanie. To jedna z ksiąg mądrościowych. Jest dość długa, liczy aż 51 rozdziałów. Nie zawiera narracji, nie opowiada historii Izraela, jego królów, dziejów ludu Bożego. To luźny zbiór zasad, zapis doktryny, innymi słowy: prawdziwa mądrość, której źródłem, natchnieniem jest Bóg. Autor prawdopodobnie prowadził szkołę w Jerozolimie, ok. 180 r. przed Chrystusem. Adresatami jego pouczeń są uczniowie jego szkoły i wszyscy, którzy chcą zdobywać wiedzę. Syrach nazywa ich swoimi synami (2,1; 3,17; 4,1). Autor prologu stwierdza, że księga adresowana jest także do tych, którzy chcą pogłębić swoją więź z Panem przez Prawo oraz do tych, którzy żyjąc na obczyźnie, do Prawa chcą dostosować swoje obyczaje. Księga uczy, że religia przodków wciąż jeszcze jest żywa i zdolna odpowiedzieć na wyzwania współczesności. Słowa Syracha przekazane pierwotnie w wersji hebrajskiej zostały przetłumaczone na grecki przez wnuka, który przybył do Aleksandrii ok. 132 r. za króla Ptolomeusza Euergetasa II. Księgi brak w kanonie hebrajskim.

KONTEKST • Czytamy fragment z 35 rozdziału Księgi Syracha, który należy do I części (1,1-43,33), opisującej mędrca i prawdziwą mądrość. W tym rozdziale najpierw jest mowa o ofiarach składanych Bogu (ww. 1-10), a później o Bożej sprawiedliwości, która nie zapomina o ubogim i nie sądzi według ludzkich kategorii (ww. 11-24).

ZANIM USŁYSZYSZ • To czytanie łączy się bezpośrednie z dzisiejszą Ewangelią: Bóg słucha modlitwy biednego, słabego, bezbronnego. On nie ma względu na osoby, wie kto jest najbardziej potrzebujący. Modlitwa pozwala takiemu człowiekowi wznieść się do nieba, albo lepiej: doświadczać go, mimo wszystko, już tutaj na ziemi.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Boska sprawiedliwość: Pan jest Sędzią, który nie ma względu na osoby.

 

LINKI


Pan jest Sędzią, który nie ma względu na osoby (Syr 35,12).

Pwt 10,17: albowiem Pan, Bóg wasz, jest Bogiem nad bogami i Panem nad panami, Bogiem wielkim, potężnym i straszliwym, który nie ma względu na osoby i nie przyjmuje podarków.

Hi 34,19: On nie schlebia książętom, bogacza nie stawia przed biednym, bo wszyscy są dziełem rąk Jego.

Dz 10,34: Wtedy Piotr przemówił w dłuższym wywodzie: «Przekonuję się, że Bóg naprawdę nie ma względu na osoby.

1P 1,17: Jeżeli bowiem Ojcem nazywacie Tego, który bez względu na osoby sądzi według uczynków każdego, to w bojaźni spędzajcie czas swojego pobytu na obczyźnie.

Ef 6,9: A wy, panowie, tak samo wobec nich postępujcie: zaniechajcie groźby, świadomi tego, że w niebie jest Pan zarówno ich, jak wasz, a u Niego nie ma względu na osoby.

 

TRANSLATOR


Pan jest Sędzią, który nie ma względu na osoby (Syr 35,12).

Dosłownie: nie ma u niego chwały osoby.

Nie będzie miał On względu na osobę przeciw biednemu (Syr 35,13).

Dosłownie: nie odwróci twarzy.

Modlitwa biednego przeniknie obłoki i nie ustanie, aż dojdzie do celu (Syr 35,17).

W oryginale aoryst, który daje odcień pewności, skuteczności: bez wątpienia przenika, w pewnym sensie: już przeniknęła.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Syrach, to szczególnego rodzaju mędrzec. Choć zgłębiał pisma i tradycje innych narodów, podróżował i poznawał inne kultury, największą i jedyną mądrością jego życia pozostało Słowo Boże, Tora. Nauka, podróże, księgi nie zabiły w nim autentycznej, szczerej wiary i ducha modlitwy. W ujmującym obrazie ukazuje ją, jak przebija obłoki i dociera do samego Boga. Inny wielki mędrzec, Sokrates, badając obłoki nie znalazł w nich nic boskiego. Opisywał także duszę ludzką, podobną do rydwanu, który woźnica (rozum) próbuje wznieść na boskie wyżyny, ale nieustannie opada ku ziemi ścigany przez konie pożądania i emocji. Syrach, choć nie tak wielki jak Sokrates, znalazł pewny sposób na lot ku samemu Bogu. Modlitwę.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 34,2-3.17-19.23)

REFREN: Biedak zawołał i Pan go wysłuchał.

Będę błogosławił Pana po wieczne czasy, Jego chwała będzie zawsze na moich ustach. Dusza moja chlubi się Panem, niech słyszą to pokorni i niech się weselą.

Pan zwraca swe oblicze przeciw zło czyniącym, by pamięć o nich wymazać z ziemi. Pan słyszy wołających o pomoc i ratuje ich od wszelkiej udręki.

Pan jest blisko ludzi skruszonych w sercu, ocala upadłych na duchu. Pan odkupi dusze sług swoich, nie zazna kary, kto się doń ucieka.

[01][02]

PSALM

Pan jest dobry •  Ps 34 (33), 2-3. 4-5. 6-7

Modlitwa przemienia trudne doświadczenie człowieka, bo wprowadza go w relację z samym Bogiem

PSALM 34AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: przed wygnaniem (przed 586 r. przed Chr.)


PSALM 34 • to psalm dziękczynny. Był on wykonywany w liturgii świątynnej jako indywidualna modlitwa dziękczynna. Pod względem struktury jest to psalm alfabetyczny, rodzaj akrostychu. Każdy werset rozpoczyna się kolejną literą hebrajskiego alfabetu. Usłyszymy kilka wersetów pieśni.

DAWID SZALONY • Jak podpowiada sam werset wprowadzający,  Dawid wyśpiewał Psalm 34, gdy wobec Abimeleka udawał szaleńca i odszedł wygnany przez niego. Chodzi o historię opisaną w Pierwszej Księdze Samuela (>> 1 Sm 21,11-15) • To czasy, gdy Dawid nie jest jeszcze królem, co więcej, żyje w ciągłym zagrożeniu z powodu wrogości króla Saula. Po raz kolejny ratuje się ucieczką, chroniąc się u króla Gat, Akisza (nie Abimeleka, jak twierdzi wprowadzenie). Jednak zostaje rozpoznany jako groźny wojownik wrogiego narodu. Ratuje się, udając szalonego. Zaczyna dokonywać wśród nich niezrozumiałych czynności: tłukł rękami w skrzydła bramy i pozwalał ślinie spływać po brodzie. Fortel się udał. Akisz uznaje Dawida za szalonego.

Z MOCY ŚMIERCI • Ten tytuł psalmu został prawdopodobnie dopisany później. Pierwotnie psalm opisuje doświadczenie człowieka, wywodzącego się spośród anawim – ubogich i uciskanych, którego Pan wyrywa z mocy śmierci. Pobożny Izraelita, który opisuje tu swoje doświadczenia, widział w nich odbicie historii Dawida i działanie tej samej Bożej Opatrzności. To właśnie doświadczenie, można powiedzieć, paschalne, łączy ten psalm z motywem przewodnim dzisiejszej liturgii Słowa: modlitwa przemienia trudne doświadczenie człowieka, bo wprowadza go w relację z samym Bogiem.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Nie tylko dziś i jutro: Będę błogosławił Pana po wieczne czasy,

Słyszy najcichszy i najsłabszy głos skierowany do Niego: Pan jest blisko ludzi skruszonych w sercu, ocala upadłych na duchu.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Drugiego listu świętego Pawła Apostoła do Tymoteusza

(2 Tm 4,6-9.16-18)

Krew moja już ma być wylana na ofiarę, a chwila mojej rozłąki nadeszła. W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiarę ustrzegłem. Na ostatek odłożono dla mnie wieniec sprawiedliwości, który mi w owym dniu odda Pan, sprawiedliwy Sędzia, a nie tylko mnie, ale i wszystkich, którzy umiłowali pojawienie się Jego. Pośpiesz się, by przybyć do mnie szybko. W pierwszej mojej obronie nikt przy mnie nie stanął, ale mię wszyscy opuścili: niech im to nie będzie policzone! Natomiast Pan stanął przy mnie i wzmocnił mię, żeby się przeze mnie dopełniło głoszenie Ewangelii i żeby wszystkie narody je posłyszały; wyrwany też zostałem z paszczy lwa. Wyrwie mię Pan od wszelkiego złego czynu i wybawi mię, przyjmując do swego królestwa niebieskiego; Jemu chwała na wieki wieków! Amen.

Oto Słowo Boże

[01][02]

DRUGIE CZYTANIE

Z paszczy lwa2 Tm  4, 6-9. 16-18

Posłuchaj testamentu Pawła z Tarsu

KSIĘGA: Pierwszy List do Tymoteusza • NADAWCA: św. Paweł/jego uczniowie · SKĄD: Rzym, Macedonia, Korynt, Nikopolis lub Efez • DATA: 63-65 lub 80-90r. • ADRESAT: Tymoteusz


KSIĘGA • Oprócz listów do wspólnot chrześcijan w Rzymie, Koryncie, Efezie, Galacji, Salonikach, Kolosach i Filippi, trzy listy św. Paweł skierował osobiście do swych współpracowników: Tymoteusza i Tytusa. To tak zwane listy pasterskie, pochodzą według tradycji z końcowego okresu życia apostoła, lub jak twierdzą inni zostały zredagowane już po jego śmierci przez ucznia Pawłowej szkoły. Drugi List do Tymoteusza według tradycyjnych poglądów napisany został około 65 roku, kiedy Paweł przebywał w więzieniu w Rzymie.

KONTEKST • To krótki, osobisty tekst. W głównej mierze jest zachętą, by cierpieć dla Jezusa. Paweł nie ukrywa prawdy: mówi o trudzie, przeciwnościach, cierpieniu. Po kilku tygodniach dziś dochodzimy do samej końcówki listu, to znaczy ostatnich wersetów czwartego rozdziału.

ZANIM USŁYSZYSZ • Niektórzy nazywają ten list testamentem Pawła. Rzeczywiście przeczuwa on już swą, zdaje się, bliską śmierć (Albowiem krew moja już ma być wylana na ofiarę, a chwila mojej rozłąki nadeszła, 2Tm 4,6), z drugiej strony, robi rachunek sumienia ze swojego apostolstwa (W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem, 2Tm 4,7). Na jego ustach jest przede wszystkim przebaczenie i wdzięczność wobec Pana Boga. Wie on też, patrząc na historię swojego życia, że ostatecznie jedynym, na którym człowiek może naprawdę oprzeć swoje życie jest tylko sam Bóg.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Oby móc tak podsumować życie: W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem.

Jak Pan Jezus: W pierwszej mojej obronie nikt przy mnie nie stanął, ale mię wszyscy opuścili: niech im to nie będzie policzone!
Pan ratuje i posyła: Natomiast Pan stanął przy mnie i wzmocnił mię, żeby się przeze mnie dopełniło głoszenie Ewangelii i żeby wszystkie narody je posłyszały; wyrwany też zostałem z paszczy lwa.

 

LINKI


W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem (2Tm 4,7).

Dz 20,24: Lecz ja zgoła nie cenię sobie życia, bylebym tylko dokończył biegu i posługiwania, które otrzymałem od Pana Jezusa: bylebym dał świadectwo o Ewangelii łaski Bożej.

1Tm 6,12: Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobądź życie wieczne: do niego zostałeś powołany i o nim złożyłeś dobre wyznanie wobec wielu świadków.

J 4,34: Powiedział im Jezus: «Moim pokarmem jest wypełnić wolę Tego, który Mnie posłał, i wykonać Jego dzieło.

W pierwszej mojej obronie nikt przy mnie nie stanął, ale mię wszyscy opuścili: niech im to nie będzie policzone! (2Tm 4,16)

Mk 14,50: Wtedy opuścili Go wszyscy i uciekli.

J 16,32: Oto nadchodzi godzina, a nawet już nadeszła, że się rozproszycie każdy w swoją stronę, a Mnie zostawicie samego. Ale Ja nie jestem sam, bo Ojciec jest ze Mną.

Dz 7,60: A gdy osunął się na kolana, [Szczepan] zawołał głośno: «Panie, nie poczytaj im tego grzechu!» Po tych słowach skonał.

 

TRANSLATOR


Albowiem krew moja już ma być wylana na ofiarę, a chwila mojej rozłąki nadeszła (2Tm 4,6).

Dosłownie: Jestem już wylewany jako ofiara (nawiązanie do ofiar płynnych znanych ze Starego Testamentu).

Lepiej: odejścia, odłączenia, odwiązania.

W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiary ustrzegłem (2Tm 4,7).

Dosłownie: stoczyłem piękną walkę.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


W zadziwiający sposób Paweł żegna się ze swoim życiem, czekając na bliską już śmierć. Opisuje czekającą nań egzekucję, ścięcie mieczem, jako kairos, czas szczególny, wyznaczony nie tylko przez rzymskich urzędników ale przez Bożą Opatrzność czas łaski. Jego męczeńska śmierć to wyzwolenie (gr. lysis), odwiązanie Pawła od tego świata, aby mógł wreszcie przebywać ze Zmartwychwstałym, któremu całe życie służył. Życie to Paweł porównuje do starożytnych agonów, do walki i do biegu, który ukończył. Teraz z ogromną pewnością oczekuje wieńca zwycięzcy, który ma włożyć na jego skronie sam Pan.

Paweł jako Żyd nigdy nie wypowiedziałby się z taką pewnością o swoim zbawieniu. Judaizm polegał na pieczołowitym zbieraniu uczynków w oczekiwaniu na moment sądu, który miał wszystko objawić. Zbawienie do ostatniej chwili było misterium. Usprawiedliwienie, które przynosi Chrystus jest dla grzeszników, nie dla sprawiedliwych; zbawia dziś, nie każąc się martwić o przyszłość.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 18,9-14)

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

Jezus powiedział do niektórych, co ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili, tę przypowieść: Dwóch ludzi przyszło do świątyni, żeby się modlić, jeden faryzeusz a drugi celnik. Faryzeusz stanął i tak w duszy się modlił: Boże, dziękuję Ci, że nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, oszuści, cudzołożnicy, albo jak i ten celnik. Zachowuję post dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę ze wszystkiego, co nabywam. Natomiast celnik stał z daleka i nie śmiał nawet oczu wznieść ku niebu, lecz bił się w piersi i mówił: Boże, miej litość dla mnie, grzesznika. Powiadam wam: Ten odszedł do domu usprawiedliwiony, nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony.

Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Ulituj się nade mną, grzesznikiem! Łk 17, 11-19

Oto modlitwa, która zbawia: grzesznika czyni sprawiedliwym

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.

KATEGORIA: cud • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: ok. 33 r. • BOHATEROWIE: Jezus, trędowaci


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) jest przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST •  Przeszliśmy do osiemnastego rozdziału, ostatniego przed dotarciem Jezusa do celu swej wędrówki, Jerozolimy. Być może dlatego są w tym rozdziale po trosze zebrane podstawowe tematy, które Łukasz podkreśla w swojej Ewangelii: modlitwa (ww. 1-8), pokora (ww. 9-14; 15-17), wolność od dóbr materialnych (ww. 18-30), zapowiedź męki i zmartwychwstania (ww. 31-34) oraz wiara (ww. 35-43).

ZANIM USŁYSZYSZ • Przypowieść, którą opowiada Jezus ma bardzo konkretnych adresatów: tych co ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili (w. 9). Przedstawiona nam zostanie modlitwa osoby powszechnie szanowanej i uważanej za religijny autorytet oraz publicznego grzesznika, pogardzanego przez ogół. Paradoks, punkt zapalny przypowieści polegać będzie na tym, że to ten drugi wraca do domu usprawiedliwiony, zbawiony, przemieniony, a nie pierwszy. Zwróć uwagę, że obie modlitwy różnią się nie tylko treścią, ale także formą (wiele słów faryzeusza, jego ja w centrum oraz proste wezwanie celnika do Boga ) i postawą (faryzeusz, który stoi przy sobie, w sobie, zob. TRANSLATOR oraz celnik, który zatrzymuje się z daleka i patrzy w ziemię).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Konkretni adresaci: Powiedział też do niektórych, co ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili, tę przypowieść…

Na odwrót: Powiadam wam: Ten odszedł do domu usprawiedliwiony, nie tamten. Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się uniża, będzie wywyższony.

 

LINKI


Powiedział też do niektórych, co ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili, tę przypowieść… (Łk 18,9)

Łk 16,15: Powiedział więc do nich: To wy właśnie wobec ludzi udajecie sprawiedliwych, ale Bóg zna wasze serca. To bowiem, co za wielkie uchodzi między ludźmi, obrzydliwością jest w oczach Bożych.

Rz 10,3: Albowiem nie chcąc uznać, że usprawiedliwienie pochodzi od Boga, i uporczywie trzymając się własnej drogi usprawiedliwienia, nie poddali się usprawiedliwieniu pochodzącemu od Boga.

Rz 14,10: Dlaczego więc ty potępiasz swego brata? Albo dlaczego gardzisz swoim bratem? Wszyscy przecież staniemy przed trybunałem Boga. 

Prz 28,26: Kto swemu sercu ufa ten głupi; kto żyje w mądrości znajdzie ocalenie.

Ab 1,3: A pycha serca twego zwiodła ciebie, który mieszkasz w jaskiniach skalnych, który na wysokości założyłeś swoją siedzibę, który mówisz w swym sercu: “Któż mię strąci na ziemię?” 

Mt 26,33: Odpowiedział Mu Piotr: «Choćby wszyscy zwątpili w Ciebie, ja nigdy nie zwątpię».

 

TRANSLATOR


Faryzeusz stanął i tak w duszy się modlił(Łk 18,11)

Dosłownie: stanął przy sobie. Niektórzy tłumaczą: skupił się na sobie, albo: modlił się w sobie.

 

JESZCZE O EWANGELII


W czym tkwi sedno tego sądu i równocześnie tej przypowieści? Dlaczego Boży sąd usprawiedliwia grzesznika a sprawiedliwego czyni grzesznym? Czy przyczyna tkwi w modlitwie, jaką obaj zanoszą do Boga?

Czy faryzeusz modli się źle, czy mówi przed Bogiem nieprawdę? Rzeczywiście musiał ściśle zachowywać Prawo, jak wielu mu podobnych. Jak inni faryzeusze, czyni z tego powód do chluby przed Bogiem, ale jest to chluba w pełni uzasadniona. Ostatecznie bowiem dziękuje samemu Bogu, nie za to że urodził się sprawiedliwym.

Więc może niepotrzebnie gardził innymi? Na pewno. Faryzeusz traktuje modlitwę jako okazję, aby wypomnieć celnikowi wszystkie jego grzechy. ale przypomnijmy, że Psalmy znają modlitwy, w których psalmiści wychwalają tych, którzy nie zasiadają zgromadzeniu bezbożnych i nie jadają z nimi potraw (Ps 1).

Modlitwie faryzeusza niczego nie brakuje. Niektórzy interpretują jeszcze wyrażenie pros heauton (18,10) dosłownie modlił się do samego siebie jako dowód na to, że egoistyczna modlitwa faryzeusza nie miała szansy wzbić się ku Bogu, bo nie opuściła jego serca. Modlitwa faryzeusza ilustruje piekielną samotność człowieka stojącego przed własnym ja.

Modlitwa faryzeusza może się wybronić, ale on sam nie. Wyrok Jezusa na końcu tej przypowieści jest nieubłagany i wprowadza nowe pojęcie – usprawiedliwienie. Faryzeusz nie został usprawiedliwiony (ou dedikaiōmenos – perfektum z ważnymi konsekwencjami dla jego codziennego życia). Kiedy u Łukasza pojawia się to słowo, nie chodzi tylko o kwalifikacje moralną ludzkich czynów – postąpiłeś niesprawiedliwie. Usprawiedliwiony przez Boga znaczy tyle, co uratowany przed sądem i śmiertelną (trzeba zapłacić życiem) odpowiedzialnością za swoje grzechy, uratowany od śmierci (Łk 16,15; Dz 13,38.39).

I tu dochodzimy do sedna, ta przypowieść opowiedziana jest tym, którzy ufali sobie, że są sprawiedliwi (18,9). Jezus adresuje swoją przypowieść do tych, którzy uważają, że mogą się usprawiedliwić, pozbyć grzechu własnym wysiłkiem, cudownym planem – bojąc się czy nie chcąc oddać swego życia w ręce Boże. Faryzeusz w swej modlitwie nie zostawił wiele miejsca dla Boga, który mógł go zbawić od grzechu, nie pozwolił mu działać w swoim życiu, jak uczynił to celnik – i dlatego pozostał poza Bożym miłosierdziem. I sprawiedliwością.

Przypowieść o faryzeuszu i celniku to przypowieść o rzeczach ostatecznych, o zbawieniu i potępieniu, które decyduje się podczas naszej modlitwy.

 

TWEETY



 

STO SŁÓW


Kontynuujemy temat z poprzedniej niedzieli: modlitwa. Pan Jezus ma wciąż nam wiele o niej do powiedzenia, bo wie jak jest ona ważna, fundamentalna w życiu chrześcijanina. Dziś usłyszymy jak najistotniejsza tak naprawdę jest postawa, z którą człowiek staje do modlitwy.

Bóg słucha modlitwy biednego, słabego, bezbronnego. On nie ma względu na osoby, wie kto jest najbardziej potrzebujący. Modlitwa pozwala takiemu człowiekowi wznieść się do nieba, albo lepiej: doświadczać go, mimo wszystko, już tutaj na ziemi (I CZYTANIE). Modlitwa przemienia trudne doświadczenie człowieka, bo wprowadza go w relację z samym Bogiem (PSALM), dlatego sprawia, że człowiek nie czuje się sam, nawet opuszczony przez wszystkich. Wtedy także z wdzięcznością patrzy na swoją historię i z nadzieją w przyszłość (II CZYTANIE).

Aby to mogło się stać, potrzeba rozpoznać swój stan, dokonać odpowiedniej diagnozy. To oznacza: poczuć się potrzebującym, tym, który jest słaby i grzeszny. Dzisiejsza ewangeliczna przypowieść, ma bardzo konkretnych adresatów: tych co ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innymi gardzili. Skoro jest przedstawiona nam, to znaczy, że też jej bardzo potrzebujemy.

Albo dziś czuję się sprawiedliwym, który gardzi innymi, albo biednym grzesznikiem, który szuka zbawienia. Nie ma innego wyjścia. Boże, miej litość dla mnie grzesznika! Oto modlitwa, która zbawia: grzesznika czyni sprawiedliwym.

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >