Jutro Niedziela – XVI zwykła C

Przyjąć Boga w gościnę to zgodzić się na Jego przemieniającą Obecność, po to, by stać się uczniem i razem z Nim zbawiać świat

ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XVI NIEDZIELA ZWYKŁARok CKOLEKTA: Modlimy się do dobrego Boga, aby obdarzył nas ustawiczną bojaźnią i utwierdził w swojej miłości • KOLOR: zielony  • CZYTANIA: Księga Rodzaju 18,1-10a Psalm 15,1b-2.3.4b.4c.-5; List do Kolosan 1,24-28; Ewangelia wg św. Łukasza 10.38-42

 

 • CHMURA SŁOWA •

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Rodzaju

(Rdz 18,1-10a)

Pan ukazał się Abrahamowi pod dębami Mamre, gdy ten siedział u wejścia do namiotu w najgorętszej porze dnia. Abraham spojrzawszy dostrzegł trzech ludzi naprzeciw siebie. Ujrzawszy ich podążył od wejścia do namiotu na ich spotkanie. A oddawszy im pokłon do ziemi, rzekł: O Panie, jeśli darzysz mnie życzliwością, racz nie omijać Twego sługi! Przyniosę trochę wody, wy zaś raczcie obmyć sobie nogi, a potem odpocznijcie pod drzewami. Ja zaś pójdę wziąć nieco chleba, abyście się pokrzepili, zanim pójdziecie dalej, skoro przechodzicie koło sługi waszego. A oni mu rzekli: Uczyń tak, jak powiedziałeś. Abraham poszedł więc spiesznie do namiotu Sary i rzekł: Prędko zaczyń ciasto z trzech miar najczystszej mąki i zrób podpłomyki. Potem Abraham podążył do trzody i wybrawszy tłuste i piękne cielę, dał je słudze, aby ten szybko je przyrządził. Po czym, wziąwszy twaróg, mleko i przyrządzone cielę, postawił przed nimi, a gdy oni jedli, stał przed nimi pod drzewem. Zapytali go: Gdzie jest twoja żona, Sara? - Odpowiedział im: W tym oto namiocie. Rzekł mu (jeden z nich): O tej porze za rok znów wrócę do ciebie, twoja zaś żona Sara będzie miała wtedy syna.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Ugościć Boga • Rdz 18, 1-10a

Najważniejsze, by rozpoznać moment, w którym przychodzi do ciebie sam Bóg

KSIĘGA RODZAJU • AUTOR: anonimowy kapłan • CZAS POWSTANIA: wygnanie w Babilonii (587-538 r. przed Chr.) i czas po powrocie
KATEGORIA: wydarzenie • BOHATEROWIE: Bóg, Abraham, Sara MIEJSCE: dęby Mamre


HISTORIA OJCÓW • Księga Rodzaju to pierwsza z ksiąg biblijnych. Zredagowała ją szkoła kapłańska podczas wygnania w Babilonii, łącząc w całość przeróżne księgi i starożytne tradycje. Dzieło odpowiada na pytanie o tożsamość Izraela wywodzącego swoje korzenie z historii patriarchów i chroni ich przed rozpłynięciem się w morzu zwycięskiej, obcej kultury • Dzieli się na dwie części: • Pierwsza z nich to historia początków (protohistoria), obejmująca stworzenie świata i dzieje pierwszych ludzi aż do przymierza z Noem (Rdz 1-11) • W drugiej części (Rdz 12-50) zapisano koleje losów patriarchów: Abrahama, Izaaka i Jakuba. Część tę kończy opis śmierci Józefa w Egipcie.

HISTORIA ABRAHAMA • Abraham otrzymał obietnicę i wyruszył (rozdz. 12), a Bóg zawarł z nim swoje przymierze (rozdz. 15). W międzyczasie trudno było Abrahamowi po prostu czekać, miał swoje własne pomysły na realizację Bożych obietnic. Teraz jednak nadchodzi czas, kiedy Bóg spełni sam to, co zapowiedział.

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejsze pierwsze czytanie to opowiadanie o tym jak sam Bóg przyszedł do Abrahama z wiadomością o narodzinach syna. Ukazuje się on pod postacią trzech tajemniczych mężczyzn (Ojcowie Kościoła widzieli w tym proroctwo dotyczące Trójcy Świętej). Zwróć uwagę na gościnność Abrahama i jego prośbę, by goście zatrzymali się u niego (zob. JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU). Nie może on przecież wcześniej wiedzieć kim oni są, a może jednak w jakiś sposób przeczuwa, że to ważny dla niego i historii jego rodziny moment.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Zaprosić Boga: O Panie, jeśli jestem tego godzien, racz nie omijać swego sługi!
Bóg jest konkretny: O tej porze za rok znów wrócę do ciebie, twoja zaś żona Sara, będzie miała wtedy syna.

 

LINKI


• O tej porze za rok znów wrócę do ciebie, twoja zaś żona Sara, będzie miała wtedy syna. (Rdz 18,10)

Rdz 17,16: Błogosławiąc jej, dam ci i z niej syna, i będę jej nadal błogosławił, tak że stanie się ona matką ludów i królowie będą jej potomkami.
Rdz 21,2: Sara stała się brzemienną i urodziła sędziwemu Abrahamowi syna w tym właśnie czasie, jaki Bóg wyznaczył.
Rz 9,9: Albowiem to jest słowo obietnicy: Przyjdę o tym samym czasie, a Sara będzie miała syna.
Ga 3,6: W taki sam sposób Abraham uwierzył Bogu i to mu poczytano za sprawiedliwość.

 

TRANSLATOR


Widząc je u wejścia do namiotu, podążył na ich spotkanie. (Rdz 18,2)
Dosłownie: pobiegł od wejścia do namiotu.

O tej porze za rok znów wrócę do ciebie… (Rdz 18,10)
Dosłownie: w czasie ożywienia (tzn. najprawdopodobniej: pora wiosenna).
Użyty tu czasownik to w oryginale szczególna konstrukcja emfatyczna, którą zamiast znów można też przetłumaczyć: na pewno (z pewnością, koniecznie) powrócę.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


W samo południe. Było samo południe, najgorętsza pora dnia, kiedy Abraham siedział u wejścia do swojego namiotu. O tej porze w pustynnych okolicach dębów Mamre, bo tam rozgrywa się ta historia, życie zamiera. Nikt nie rusza się ze swego domu, miejsca, namiotu. Samo południe to niebezpieczna pora, w trakcie której kto może chroni się przed upałem (Jer 17,8).

Staroświecki Abraham. Właśnie wtedy, w najmniej spodziewanej godzinie, pojawiają się wędrowcy, goście. Staroświecki Abraham, wychowany w kulturze, gdzie goście oznaczali błogosławieństwo, nie wymyśla pod nosem ani nie okazuje im ostentacyjnie niezadowolenia. Zrywa się, biegnie na ich spotkanie, oddaje pokłon, a nawet prosi, żeby się zatrzymali.

Bóg wędrowiec. Niezwykła gorliwość. Abraham oddaje im to, co najlepsze ze swego stada, stoi i służy podczas posiłku. Oddaje wędrowcom pokłon (shh), zwraca się do nich „Panie” (adonaj), sam nazywa się ich sługą (ebed) (18,2-3). Sam Bóg przyszedł w tych trzech postaciach do Abrahama i patriarcha wydaje się to wyczuwać. Pokłon, który im oddaje w Starym Testamencie zarezerwowany jest głównie dla Boga, podobnie jak tytuł Adonaj. Abraham służąc wędrowcom, który przybyli do niego nie w porę, służy samemu Bogu. “Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25,40)

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 15,1-5)

REFREN: Prawy zamieszka w domu Twoim, Panie

Kto zamieszka na Twej górze świętej? Ten, kto postępuje nienagannie, działa sprawiedliwie i mówi prawdę w swym sercu, kto swym językiem oszczerstw nie głosi.

Kto nie czyni bliźniemu nic złego, nie ubliża swoim sąsiadom, kto za godnego wzgardy uważa złoczyńcę, ale szanuje tego, kto się boi Pana.

Kto dotrzyma przysięgi dla siebie niekorzystnej, kto nie daje swych pieniędzy na lichwę i nie da się przekupić przeciw niewinnemu. Kto tak postępuje, nigdy się nie zachwieje.

[01][02]

 

PSALM

Zamieszkać na górze • Ps 15 (14), 1b-3a. 3b-4ab. 4c-5

Zanim wierni weszli do Świątyni, prosili kapłanów o wstęp. Ci przypominali, co trzeba zrobić, by “zamieszkać na górze”. A streszczał to właśnie Psalm 15

PSALM 15 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: przedwygnaniowy, przed 586 r. przed Chr.


LITURGIA WEJŚCIA • Psalm 15 kwalifikuje się jako część tzw. liturgii wejścia, która odbywała się przed bramami Świątyni Jerozolimskiej. Stojący tam wierni, pielgrzymi, kierowali do kapłanów prośbę o wstęp na teren sanktuarium. Ci z kolei przypominali prawa obowiązujące wstępujących, a dotyczące osobistej świętości, obowiązków wobec Boga i bliźnich. Restrykcje związane z prawem wstępu na teren Świątyni potwierdzają wykopaliska w Świątyni Jerozolimskiej, znalezione tablice, na których zabrania się poganom przekraczania wyznaczonych im granic miejsc świętych. Świętość Boga domaga się świętości wiernych.

KTO SIĘ NIE ZACHWIEJE? • Usłyszymy dziś niemal cały Psalm 15. Zaraz na początku padnie pytanie: Kto zamieszka na Twej górze świętej? Odpowiedź psalmisty wskaże na na trzy rzeczy: postępować według Prawa, czynić sprawiedliwość, mówić prawdę. W strofie drugiej odpowiedź jest rozwijana: nie czynić zła bliźniemu, nie walczyć z sąsiadami, oddzielić się od złoczyńców, a szukać tych, którzy się boją Pana. Wymagania stają się coraz większe. W strofie trzeciej od wiernego oczekuje się wierności niekorzystnym przysięgom, niepożyczania na lichwiarski procent i nieprzyjmowania łapówek. W zamian wierzący zyskuje stabilne życie w Bożej bliskości.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Stabilna przyszłość: Kto tak postępuje, nigdy się nie zachwieje.

 

LINKI


Kto tak postępuje, nigdy się nie zachwieje. (Ps 15,5)
Ps 55,22: Zrzuć swą troskę na Pana, a On cię podtrzyma; nie dopuści nigdy, by miał się zachwiać sprawiedliwy.
Ps 16,8: Stawiam sobie zawsze Pana przed oczy, nie zachwieję się, bo On jest po mojej prawicy.
Ps 125,1: Ci, którzy Panu ufają, są jak góra Syjon, co się nie porusza, ale trwa na wieki.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Kolosan

(Kol 1,24-28) Teraz raduję się w cierpieniach za was i ze swej strony w moim ciele dopełniam braki udręk Chrystusa dla dobra Jego Ciała, którym jest Kościół. Jego sługą stałem się według zleconego mi wobec was Bożego włodarstwa: mam wypełnić /posłannictwo głoszenia/ słowa Bożego. Tajemnica ta, ukryta od wieków i pokoleń, teraz została objawiona Jego świętym, którym Bóg zechciał oznajmić, jak wielkie jest bogactwo chwały tej tajemnicy pośród pogan. Jest nią Chrystus pośród was - nadzieja chwały. Jego to głosimy, upominając każdego człowieka i ucząc każdego człowieka z całą mądrością, aby każdego człowieka okazać doskonałym w Chrystusie.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Cierpienia apostoła • Kol 1, 24-28

Głoszenie misterium Chrystusa to także uczestnictwo w cierpieniach

LIST DO KOLOSANNADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Cezarea lub Rzym • DATA: ok. 60-64 r. •  ADRESACI: chrześcijanie w Kolosach


LIST Z WIĘZIENIA • Tydzień temu rozpoczęliśmy lekturę Listu do Kolosan. List ten – według tradycyjnej interpretacji – zaliczamy do grupy tzw. listów więziennych, ponieważ powstał podczas uwięzienia Apostoła Pawła w Cezarei lub w Rzymie. Jest on być może odpowiedzią na prośbę Epafrasa – założyciela wspólnoty w Kolosach, który potrzebuje wsparcia w walce z szerzącymi się tam herezjami. Nie znamy ich zasadniczej przyczyny, jednak najprawdopodobniej miały swe źródło w synkretyzmie judeo-hellenistycznym. Ich wyrazem była wiara w siły kosmiczne, które mają wpływ na ludzki los. Wierze w “żywioły świata” (>>Kol 2,8.20) Paweł przeciwstawia wiarę w Chrystusa, który jest ich Stwórcą i jedynym prawdziwym Bogiem.

KONTEKST • List – oprócz wstępnego pozdrowienia, modlitwy za wspólnotę z Kolosów oraz zakończenia – składa się z dwóch części: • pierwsza z nich ma charakter dogmatyczny (1,15-3,4) • druga to wypływające z wiary w Chrystusa pouczenia moralne (3,5-4-6).

ZANIM USŁYSZYSZ • Po ogólnym hymnie ku czci Chrystusa, który jest źródłem pojednania (1,15-20), usłyszanym tydzień temu i po opuszczonym nawiązaniu do konkretnego doświadczenia Kolosan, którzy tego pojednania doświadczyli (1,21-23), dziś usłyszymy krótkie wytłumaczenie przez Pawła istoty misji apostoła: jest ona ciągłą aktualizacją “tajemnicy” Chrystusa, Słowa o zbawieniu dokonanym przez Niego, w konkretnej rzeczywistości wierzących. Taka aktualizacja nie jest samym tylko głoszeniem słów, bo niesienie tej tajemnicy zakłada także różne przeciwności i cierpienia, które gdy są przyjmowane z wiarą mają zbawienną dla wierzących moc.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Sens misji apostoła: Teraz raduję się w cierpieniach za was i ze swej strony w moim ciele dopełniam braki udręk Chrystusa dla dobra Jego Ciała, którym jest Kościół.

 

LINKI


Teraz raduję się w cierpieniach za was i ze swej strony w moim ciele dopełniam braki udręk Chrystusa dla dobra Jego Ciała, którym jest Kościół. (Kol 1,24)

2Kor 1,5: Jak bowiem obfitują w nas cierpienia Chrystusa, tak też wielkiej doznajemy przez Chrystusa pociechy.
Rz 8,17: Jeżeli zaś jesteśmy dziećmi, to i dziedzicami: dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa, skoro wspólnie z Nim cierpimy po to, by też wspólnie mieć udział w chwale.
Flp 1,29: Wam bowiem z łaski dane jest to dla Chrystusa: nie tylko w Niego wierzyć, ale i dla Niego cierpieć.
Mt 5,12: Cieszcie się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie. Tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami.
Dz 5,41: A oni odchodzili sprzed Sanhedrynu i cieszyli się, że stali się godni cierpieć dla imienia Jezusa.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Absurd cierpienia. W starożytnej kulturze greckiej cierpienie było absurdem, który nie mieścił się w wizji szczęśliwego życia. Stoicy odpowiadali na nie obojętnością (apatheia), traktując je jako wroga, który jednak, jak przeciwnik w zapasach, może nas czegoś nauczyć i uczynić silniejszymi. Szczęście i nieszczęście znaczą dla nich tyle samo. Oni także jednak, pomimo maski obojętności, nie potrafili nadać cierpieniu sensu.

Rozpięci na Krzyżu. Sens cierpieniu może nadać tylko Jezus. Jego ciało rozpięte na krzyżu, teraz uwielbione, znajduje się w chwale nieba. Na ziemi pozostało jednak inne, niemniej realne i ważne Ciało Chrystusa – jego Kościół. Ono także cierpi w oczekiwaniu na ostateczne przyjście Pana. My wszyscy jako Kościół, mówi Paweł, jesteśmy jak Chrystus zawieszeni na krzyżu. Naszym cierpieniem dopełniamy to, czego brakuje Ciału Chrystusa, Kościołowi, do którego należymy. W ten sposób przybliżamy także dzień jego przyjścia.

 

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 10,38-42)

Jezus przyszedł do jednej wsi. Tam pewna niewiasta, imieniem Marta, przyjęła Go do swego domu. Miała ona siostrę, imieniem Maria, która siadła u nóg Pana i przysłuchiwała się Jego mowie. Natomiast Marta uwijała się koło rozmaitych posług. Przystąpiła więc do Niego i rzekła: Panie, czy Ci to obojętne, że moja siostra zostawiła mnie samą przy usługiwaniu? Powiedz jej, żeby mi pomogła. A Pan jej odpowiedział: Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba tylko jednego. Maria obrała najlepszą cząstkę, której nie będzie pozbawiona. Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Między tym co konieczne, a tym co zbędne • Łk 10, 38-42

Są dobre rzeczy, które warto zostawić, są jeszcze lepsze, które trzeba odnaleźć

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: Galilea • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, Marta, Maria


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Jezus po decyzji o ruszeniu w kierunku Jerozolimy (Łk 9,51) pozostaje teraz ciągle ku niej skierowany. To druga część Ewangelii Łukasza, po wcześniejszych wydarzeniach w Galilei. Wstępowanie do Jerozolimy (rozdz. 9-19) będzie przeplatane nauczaniem na różne tematy (modlitwa, wolność od bogactw, przebaczenie, czasy ostateczne itd.), często przedstawionym także w przypowieściach.

KONTEKST • Usłyszymy dziś końcówkę 10 rozdziału, który w ostatnich tygodniach usłyszeliśmy prawie w całości: rozesłanie uczniów (10,1-12) i ich powrót (10,17-20), dialog z uczonym w Prawie wraz przypowieścią o miłosiernym Samarytaninie (10,25-37). Pominięto tylko skargę na nienawracające się miasta (10,13-16) oraz chwilę zachwytu Jezusa nad dziełem Ojca, do którego to zachwytu zachęca także uczniów (10,21-24).

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejsza Ewangelia choć krótka, jest nadzwyczaj konkretna i pouczająca. W starożytnych kulturach gościnność była bardzo ważna, obowiązkowa (zob. PIERWSZE CZYTANIE). Marta chce właśnie przyjąć Jezusa jak najlepszego gościa, z wszystkimi honorami. Okazuje się jednak, że w przyjęciu Go do siebie co innego jest najważniejsze. Maria przyjmuje pozycję ucznia (u stóp nauczyciela), który po prostu słucha. Ta zdecydowana jej postawa jest tym bardziej uderzająca, że rola ucznia nie była wtedy dostępna dla kobiety.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Pośród wielu zmartwień: Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba mało albo tylko jednego.
Co jest najważniejsze?: Maria obrała najlepszą cząstkę, której nie będzie pozbawiona.

 

LINKI

… Maria, która siadła u nóg Pana i przysłuchiwała się Jego mowie. (Łk 9,39)
1 Sm 3,19: Samuel dorastał, a Pan był z nim. Nie pozwolił upaść żadnemu jego słowu na ziemię.

Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba mało albo tylko jednego. Maria obrała najlepszą cząstkę, której nie będzie pozbawiona. (Łk 9,41-42)

Ps 27,4: O jedno proszę Pana, tego poszukuję: bym w domu Pańskim przebywał po wszystkie dni mego życia, abym zażywał łaskawości Pana, stale się radował Jego świątynią.

1P 1,3-4: Niech będzie błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa. On w swoim wielkim miłosierdziu przez powstanie z martwych Jezusa Chrystusa na nowo zrodził nas do żywej nadziei: do dziedzictwa niezniszczalnego i niepokalanego, i niewiędnącego, które jest zachowane dla was w niebie.

 

TRANSLATOR

…siadła u nóg Pana i przysłuchiwała się Jego mowie. (Łk 10,39)
Dosłownie: słuchała Jego Słowa.

Panie, czy Ci to obojętne…? (Łk 10,40)
Dosłownie: czy Cię nie obchodzi?

Marto, Marto, troszczysz się i niepokoisz o wiele, a potrzeba mało albo tylko jednego (Łk 10,41-42).
Duża część starożytnych rękopisów jeszcze prościej: a potrzeba jest tylko jedna.

 

JESZCZE O EWANGELII


W Ewangelii Łukasza przenosimy się do domu przyjaciół Jezusa, Marty i Marii:

Dwie siostry. Postacie, które w tej Ewangelii stają naprzeciw siebie to dwie siostry, z których każda, jak się wydaje chce służyć Jezusowi. Marta, stojąca na czele domu, zaprasza go do siebie i czuwa, aby niczego mu nie zabrakło. Krząta się w kuchni przy przygotowaniu posiłku i ciężko pracuje. Maria siedzi u stóp Jezusa i wsłuchuje się w jego słowa.

Zapalne słowa. Reakcja Jezusa na skargę Marty, że jej siostra w niczym jej nie pomaga, jest naprawdę zastanawiająca. Pan wydaje się wysyłać następujący przekaz: „to, co robi Maria, jest ważniejsze. Nie przeszkadzaj Marto, wracaj do pracy”. Można sobie wyobrazić reakcję pani domu.
Nieżyciowa nauka. W słowach Pana ukrywa się ważna wiadomość dla Marty. Warto zauważyć, że tylko z nią Jezus w tej scenie rozmawia. Ona jest tu ważniejsza niż siostra, ukryta za Mistrzem. Marta słyszy, że potrzeba jej jednej rzeczy, i na pewno zastanawia się, czym ona jest. Czy chodzi o to, aby zostawić swoją pracę, wszystkie obowiązki i, tak jak Maria, usiąść u stóp Jezusa? Jeśli to jest nauka Jezusa, to wydaje się być zupełnie nieżyciowa.

Jezus – Najlepsza Cząstka. Jezus jednak nie proponuje Marcie zamiany pracy na spokojne przesiadywanie u jego stóp. Proponuje jej samego siebie. To Jego wybrała Maria i jest to jej „najlepsza cząstka”, której nigdy nie będzie pozbawiona. Słowem tym (meris) LXX określa również dziedzictwo, ziemię obiecaną. Ten świat może nam odebrać wszystko, ale nie Jezusa. On jest naszą Ziemią Obiecaną.

 

TWEETY




 

STO SŁÓW


Gość w domu to dla każdego ważne wydarzenie. Tym bardziej było takim w kulturach starożytnych. Gościnność była podstawowym obowiązkiem, który należało wyświadczyć nawet obcemu, świętym prawem, które przysługiwało każdemu utrudzonemu wędrowcowi pośród wrogiego często wokół niego świata (I CZYTANIE).

W perspektywie duchowej gościnność to otwarcie serca na Boże dary, na realizację Jego obietnic. Gdy człowiek zgodzi się na tę Bożą przemianę, wtedy sam może doświadczyć gościnności w Bożym domu (PSALM).

Rytuały gościnności były (i są) czasem bardzo skomplikowane i wymagające. W przyjmowaniu Boga jest jednak coś ważniejszego niż formalne sprawy. To zatrzymanie się, by usłyszeć co On ma do powiedzenia, to otwarcie na Jego Osobę, na Jego przemieniającą Obecność (EWANGELIA). Wtedy można stać się Jego uczniem i mieć radość ze współudziału w dziele zbawienia tego świata. Takich właśnie apostołów potrzebuje usłyszeć i wręcz zobaczyć ten świat, takich którzy będą nieść mu dobrą nowinę o tym, że cierpienie może mieć sens, bo śmierć została w Chrystusie pokonana raz na zawsze (II CZYTANIE).

 


1/6
"Chrystus w domu Marty i Marii", Alessandro Allori, 1605 r., Kunsthistorisches Museum, Wiedeń
2/6
"Chrystus w domu Marty i Marii", Diego Velázquez, ok. 1618 r., National Gallery, Londyn
3/6
"Chrystus w domu Marty i Marii", Jan Vermeer, ok. 1654-56 r., National Gallery of Scotland, Edynburg
4/6
"Chrystus w domu Marty i Marii", Otto van Veen, 1590-1620 r.
5/6
"Chrystus w domu Marty i Marii", Tintoretto, poł. XVI w., Stara Pinakoteka, Monachium, Niemcy
6/6
"Jezus w domu Marty i Marii", Jacob Jordaens, ok. 1623 r., Muzeum Kolekcji im. Jana Pawła II, Warszawa
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – XV zwykła C

Spośród kilkuset praw Starego Testamentu Jezus wydobywa te dwa najważniejsze

ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


XV NIEDZIELA ZWYKŁA C • KOLEKTA: Modlimy się do dobrego Boga, abyśmy zawsze mogli wrócić na drogę sprawiedliwości i odrzucili wszystko, co się sprzeciwia tej godności, zabiegając o to, co z nią zgodne • CZYTANIA: Księga Powtórzonego Prawa 30, 10-14 • Psalm 69, 14. 17 i 30. 31 i 33-34. 36-37 lub Psalm 19 (18), 8-9. 10-11 • List do Kolosan Kol 1, 15-20; Ewangelia Łukasza Łk 10, 25-37

 

• CHMURA SŁÓW • 

cs

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Powtórzonego Prawa

(Pwt 30, 10-14)

Mojżesz powiedział do ludu: «Będziesz słuchał głosu Pana, Boga swego, przestrzegając Jego poleceń i postanowień zapisanych w księdze tego Prawa; wrócisz do Pana, Boga swego, z całego swego serca i z całej swej duszy. Polecenie to bowiem, które Ja ci dzisiaj daję, nie przekracza twych możliwości i nie jest poza twoim zasięgiem. Nie jest w niebiosach, by można było powiedzieć: „Któż dla nas wstąpi do nieba i przyniesie je nam, a będziemy słuchać i wypełnimy je”. I nie jest za morzem, aby można było powiedzieć: „Któż dla nas uda się za morze i przyniesie je nam, a będziemy słuchać i wypełnimy je”. Słowo to bowiem jest bardzo blisko ciebie: w twych ustach i w twoim sercu, byś je mógł wypełnić».

Oto słowo Boże

[01][02]

 

PIERWSZE CZYTANIE

Słowo zawsze blisko • Pwt 30, 10-14

Wymagania Boga nie są nieosiągalne. A przede wszystkim, to nie tyle “prawo” co Słowo

KSIĘGA POWTÓRZONEGO PRAWAAUTOR: kapłan lub lewita • CZAS POWSTANIA: VII-VI w. przed Chr.
KATEGORIA: mowa • KTO MÓWI: Mojżesz • ADRESACI: Lud Izraela • MIEJSCE: Stepy Moabu • CZAS AKCJI: XII w. przed Chr.


SŁOWA, PRZYPOMNIENIE, TESTAMENT • Wprawdzie Księga Powtórzonego Prawa należy do Pięcioksięgu, różni się jednak od pozostałych ksiąg. Nie dominuje tu narracja, jak w przypadku Księgi Rodzaju czy Wyjścia. Podkreśla to zresztą hebrajska nazwa księgi – Debarim to Słowa: słuchamy tu czterech wielkich mów Mojżesza • Polska nazwa księgi sugeruje, że mamy do czynienia z powtórzonym, przypomnianym wyjaśnieniem Prawa danym na Synaju (co zostało opisane we wcześniejszej Księdze Wyjścia). Powtórzone Prawo (z greckiego: deuteronomium) to kopia Księgi Prawa Mojżesza, którą przyszli królowie Izraela mają sobie sporządzić i którą mają się kierować • Narrację spotykamy właściwie tylko w ostatnich fragmentach księgi, od rozdziału 31: Mojżesz przekazuje przywództwo Jozuemu i umiera. Jednak cała Księga Powtórzonego Prawa to mowa pożegnalna i testament wielkiego prawodawcy pozostawiony Izraelowi w przeddzień wejścia do Ziemi Obiecanej.

TRZECIA MOWA • W trzeciej mowie (>>Pwt 28,69-32,52) Mojżesz przypomina dobrodziejstwa Boga, wzywa do wierności Przymierzu, namaszcza Jozuego na swego następcę i intonuje hymn wyśpiewujący historię Izraela grzesznika i miłosiernego Boga. Często obecna jest w niej logika klasycznej nauki o dwóch drogach. Podkreśla wagę wolnej woli człowieka, przed którym Bóg kładzie błogosławieństwo i przekleństwo, pozwalając wybrać pomiędzy tymi dwoma rzeczywistościami. Nauka o dwóch drogach w pełni wyrażona jest w 30 rozdziale (>>Pwt 30,15-20).

POLECENIE MOJŻESZA • Pierwsze czytanie to wstęp do następującej zaraz po nim klasycznej nauki o dwóch drogach. Bóg – ustami Mojżesza – zachęca do przyjęcia drogi przykazań, przekonując, że nie jest ona nieosiągalna. Zauważmy, że coś jeszcze ukrytego jest w przesłaniu Mojżesza: przykazania Boga nie są zewnętrznym zbiorem przepisów, obcym człowiekowi. Bóg “zapisał” je w sercu człowieka i ten zdolny jest to odczytać wewnętrznie • Warto zwrócić uwagę na zdanie rozpoczynające pierwsze czytanie. To zaledwie druga połowa zdania, które w całości ma nieco inną wymowę: Pan na nowo będzie się cieszył ze świadczenia ci dobrodziejstw, jak cieszył się, wyświadczając je twoim przodkom, jeśli będziesz słuchał głosu Pana, Boga swego, przestrzegając jego poleceń i postanowień, zapisanych w księdze tego Prawa; jeśli wrócisz do Pana, Boga swego, z całego swego serca i z całej swej duszy

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Podwójne polecenie Mojżesza: Będziesz słuchał głosu Pana, Boga swego… wrócisz do Pana, Boga swego…

Mojżesz o trudności polecenia: Polecenie to… nie przekracza twych możliwości i nie jest poza twoim zasięgiem

“Polecenie” to “Słowo”: Słowo to bowiem jest bardzo blisko ciebie: w twych ustach i w twoim sercu, byś je mógł wypełnić

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


• Nauka o dwóch drogach okazała się niewystarczająca. Izraelici – nawet królowie – częściej wybierali “drogę przekleństwa”. Tym samym sprowadzili na siebie i kraj przekleństwo, zapowiedziane w formule Przymierza Synajskiego (>>Pwt 27-28) i w nauce o dwóch drogach. Ostatecznym akordem przekleństwa będzie zburzenie świątyni w Jerozolimie i uprowadzenie Izraela do Babilonii w 586 r przed Chr.

• Izraelici przekonają się, że do zachowywania Przymierza z Bogiem potrzeba przemiany tak głębokiej, aby skorodowane grzechem stare serce zostało zastąpione nowym. O przemianie takiej i o nowym przymierzu mówić będą prorocy (>>Jer 31,33 • >>Ez 36,36). Przyniesie ją Jezus, zawierając z pobitą przez grzech ludzkością Nowe Przymierze.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 69, 14. 17 i 30. 31 i 33-34. 36-37)

REFREN: Ożyje serce szukających Boga.

Panie, modlę się do Ciebie w czas łaski, o Boże. Wysłuchaj mnie w Twojej wielkiej dobroci, w Twojej zbawczej wierności.

Wysłuchaj mnie, Panie, bo miłość Twoja jest łaskawa, spojrzyj na mnie w ogromie swego miłosierdzia. Jestem nędzny i pełen cierpienia, niech pomoc Twa, Boże, mnie strzeże.

Pieśnią chcę chwalić imię Boga i wielbić Go z dziękczynieniem. Patrzcie i cieszcie się, ubodzy, niech ożyje serce szukających Boga. Bo Pan wysłuchuje biednych i swoimi więźniami nie gardzi.

Gdyż Bóg ocali Syjon i miasta Judy zbuduje, tam będą mieszkać i mieć posiadłości. To będzie dziedzictwem potomstwa sług Jego, miłujący Jego imię przebywać tam będą.

[01][02]

 

PSALM

Skarga i pewność Ps 69, 14. 17 i 30. 31 i 33-34. 36-37

Słowa psalmu mógłby wyśpiewać człowiek uratowany przez miłosiernego Samarytanina. “Pan wysłuchuje biednych”

PSALM 69 • AUTOR: lewita  • CZAS POWSTANIA: okres po niewoli babilońskiej, VI-III w. p.n.e.


MODLITWA OCALONEGO • Psalm 69 to modlitwa błagalnej (tefillah). Wierzący opisuje w niej swe cierpienie i błaga Boga o ratunek wyrażając pewność, że zostanie wysłuchany • W starożytności utwory tego typu tak w Babilonii jak w Izraelu towarzyszyły rytom i modlitwom o uzdrowienie. W czasach powygnaniowych stały się modlitwą całej wspólnoty, która oczekuje wybawienia i pomocy od Boga. Chrześcijańscy komentatorzy widzieli tu opis cierpień Jezusa.

DWA PSALMY • Psalm 69 to w rzeczywistości synteza dwóch różnych lamentacji o podobnej strukturze: każda najpierw przedstawia • skargę, która przeradza się w • modlitwę uwielbienia. Skąd o tym wiemy? Znawcy języka oryginalnego poznają to po dwóch różnych rytmach ukrytych w psalmie. Ci, którzy nie znają hebrajskiego, też z łatwością wychwycą różnicę, gdyż każda lamentacja ma odrębną tematykę. • Pierwsza skarga dotyczy człowieka, który ugrzązł w mule topieli (>>Ps 69,2-7). Jego modlitwa rozpoczyna się w wersecie 14: Wyrwij mnie z bagna! To obraz przytłoczenia  sytuacją bez wyjścia. Co to za sytuacja? To tzw. wody piekielne, fale śmierci. Innymi słowy, bohatera lamentacji opanowała pokusa grzechu • Druga skarga to lament zhańbionego (wersety 8-13). Modlitwa, która wypływa z tej skargi, rozpoczyna się w od wersetu 17: Ty znasz moją hańbę, mój wstyd i mą niesławę. Tu winna jest nie sytuacja, nie grzech, lecz ludzie. Bohater pozostaje bez winy.

DOŚWIADCZENIE MIŁOSIERDZIA • Usłyszymy pojedyncze wersety pochodzące z obu lamentacji. Dlaczego psalm 69 został wybrany jako jeden z dwóch możliwych psalmów na XV niedzielę zwykłą? Ze względu na opis doświadczenia miłosierdzia, które wyśpiewuje, znajdujący się w trudnej sytuacji, psalmista. Lamentację mógłby wyśpiewać ocalony przez miłosiernego Samarytanina człowiek z dzisiejszej przypowieści,.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Modlitwa biednego: Spojrzyj na mnie w ogromie swego miłosierdzia. Jestem nędzny i pełen cierpienia

Doświadczenie miłości: Patrzcie i cieszcie się, ubodzy, niech ożyje serce szukających Boga. Bo Pan wysłuchuje biednych

 

lub

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 19, 8-9. 10-11)

REFREN: Nakazy Pana są radością serca

Prawo Pańskie jest doskonałe i pokrzepia duszę, świadectwo Pana jest pewne, nierozważnego uczy mądrości. Jego słuszne nakazy radują serce, jaśnieje przykazanie Pana i olśniewa oczy.

Bojaźń Pana jest szczera i trwa na wieki, sądy Pana prawdziwe, wszystkie razem słuszne. Cenniejsze nad złoto, nad złoto najczystsze, słodsze od miodu płynącego z plastra.

[01][02]

 

PSALM

Prawo jest doskonałe Ps 19 (18), 8-9. 10 i 15

O czym pouczył Mojżesz słowem, pieśnią potwierdza psalmista. Dlaczego warto iść drogą Pana?

PSALM 19 • AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: okres monarchii


CHWAŁA JAHWE • Psalm 19: Niebiosa głoszą chwałę Boga należy do gatunku hymnu (hebr. tehilla), bezinteresownej modlitwy uwielbienia. To typowy rodzaj modlitw zanoszonych w okresie przed niewolą. Hymny zakorzenione są w kulcie • Święta obchodzone uroczyście w świątyni stwarzały specyficzny klimat jedności i uwielbienia Jahwe. W Psalmie 19 wierzący wychwala najpierw Boże dzieło stworzenia, tchnące porządkiem i harmonią, następnie chwali Prawo Boże, które podobny porządek wprowadza w ludzkie życie • Ostatnia część psalmu to modlitwa sprawiedliwego, który krocząc drogami Prawa, prosi Boga, aby ustrzegł go od grzechu.

PRAWO PANA • Usłyszymy dziś trzecią strofę Psalmu 19, w której psalmista wychwala Prawo Pańskie. Temat Prawa związanego z radosną celebracją Święta Namiotów oraz temat Słowa Bożego, które poucza, dodaje siły i raduje serce łączą psalm z pierwszym czytaniem, które opisuje Słowo Boże bliskie sercu wierzącego.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Psalmista o Prawie Pańskim: jest doskonałe i pokrzepia duszę… nierozważnego uczy mądrości… olśniewa oczy

 

Psalmista o tym, czego nikt ci nie zabierze: Z pracy rąk swoich będziesz pożywał.

Codziennie do niej wracać: Małżonka twoja jak płodny szczep winny we wnętrzu twojego domu.

Twój sztab: Synowie twoi jak sadzonki oliwki dokoła twojego stołu.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Kolosan

(Kol 1, 15-20)

Chrystus Jezus jest obrazem Boga niewidzialnego – Pierworodnym wobec każdego stworzenia, bo w Nim zostało wszystko stworzone: i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi, byty widzialne i niewidzialne, czy to Trony, czy Panowania, czy Zwierzchności, czy Władze. Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone. On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie. I On jest Głową Ciała – Kościoła. On jest Początkiem. Pierworodnym spośród umarłych, aby sam zyskał pierwszeństwo we wszystkim. Zechciał bowiem Bóg, aby w Nim zamieszkała cała Pełnia i aby przez Niego znów pojednać wszystko z sobą: przez Niego – i to, co na ziemi, i to, co w niebiosach, wprowadziwszy pokój przez krew Jego krzyża.

Oto słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Hymn o Chrystusie • Kol 1, 15-20

Rozpoczynamy lekturę listu do Kolosan. Paweł w hymnie: Chrystus jest Głową, Pierworodnym, Początkiem

LIST DO KOLOSAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Cezarea lub Rzym • DATA: ok. 60-64 r. •  ADRESACI: chrześcijanie w Kolosach


LIST Z WIĘZIENIA • Od dziś w najbliższe niedziele będziemy słuchać fragmentów Listu do Kolosan. List ten – według tradycyjnej interpretacji – zaliczamy do grupy tzw. listów więziennych, ponieważ powstał podczas uwięzienia Apostoła Pawła w Cezarei lub w Rzymie. List jest być może odpowiedzią na prośbę Epafrasa – założyciela wspólnoty w Kolosach, który potrzebuje wsparcia w walce z szerzącymi się tam herezjami. Nie znamy ich zasadniczej przyczyny, jednak najprawdopodobniej miały swe źródło w synkretyzmie judeo-hellenistycznym. Ich wyrazem była wiara w siły kosmiczne, które mają wpływ na ludzki los. Wierze w “żywioły świata” (>>Kol 2,8.20) Paweł przeciwstawia wiarę w Chrystusa, który jest ich Stwórcą i jedynym prawdziwym Bogiem.

WIARA I MORALNOŚĆ • List – oprócz wstępnego pozdrowienia, modlitwy za wspólnotę z Kolosów oraz zakończenia – składa się z dwóch części: • pierwsza z nich ma charakter dogmatyczny. Rozpoczyna ją Hymn o Chrystusie, który oddaje zasadniczą myśl tego fragmentu: Jezus Chrystus jest jedynym prawdziwym Bogiem, który przyniósł zbawienie światu. To nie świat i natura rządzą ludzkim losem, lecz Bóg, który jest ich Stwórcą • druga część listu to wypływające z wiary w Chrystusa pouczenia moralne.

CHRYSTUS POCZĄTKIEM • Lekturę rozpoczynamy pomijając tzw. adres i pełne ciepła pozdrowienie (>>Kol 1,1-14). Usłyszymy hymn na cześć Chrystusa. Jezus jest • Pierworodnym, który jak Ojciec stwarzał świat, • Głową nie tylko całego stworzenia, ale przede wszystkim Kościoła, • Początkiem. Dzięki niemu na całą ludzkość spływa pokój • Jak przypuszczają bibliści, hymn ten nie jest autorstwa samego Pawła, lecz został wpleciony przez niego lub przez jego uczniów i stał się kanwą do dalszych rozważań (>>JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU)

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Kim jest Chrystus: jest obrazem Boga niewidzialnego

Dlaczego Pierworodny: W Nim zostało wszystko stworzone: i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi, byty widzialne i niewidzialne… Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone

Dlaczego Początek: On jest Początkiem. Pierworodnym spośród umarłych, aby sam zyskał pierwszeństwo we wszystkim

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


• W opinii wielu, Hymn o Chrystusie to wczesnochrześcijański hymn, który św. Paweł lub jeden z jego uczniów wykorzystał w liście • Pojawia się w nim obraz Chrystusa kosmicznego (hymn nie mówi o ziemskiej historii Chrystusa, lecz przedstawia jakby ponadhistoryczne dzieje), którego postać wypełnia sobą cały stworzony świat.

• Jezus Chrystus jest równy bóstwem Ojcu. W Nim i przez Niego dokonuje się stworzenie świata, który według kosmologii żydowskiej dzieli się na sferę niebiańską, ziemską i podziemną. Jego podtrzymuje wszystko w istnieniu

• W tym sensie należy także interpretować obraz Chrystusa jako Głowy Kościoła. Według starożytnych teorii medycznych głowa to nie tylko organ przewodzący i wydający decyzje, ale przede wszystkim źródło życia całego ciała. Kościół i ludzkość żyją tylko dzięki Chrystusowi którego życiodajna Krew i Pokój krążą w ciele świata.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według świętego Łukasza

(Łk 10, 25-37)

Powstał jakiś uczony w Prawie i wystawiając Jezusa na próbę, zapytał: «Nauczycielu, co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne?» Jezus mu odpowiedział: «Co jest napisane w Prawie? Jak czytasz?» On rzekł: «Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całą swoją mocą i całym swoim umysłem; a swego bliźniego jak siebie samego». Jezus rzekł do niego: «Dobrze odpowiedziałeś. To czyń, a będziesz żył». Lecz on, chcąc się usprawiedliwić, zapytał Jezusa: «A kto jest moim bliźnim?» Jezus, nawiązując do tego, rzekł: «Pewien człowiek schodził z Jeruzalem do Jerycha i wpadł w ręce zbójców. Ci nie tylko go obdarli, lecz jeszcze rany mu zadali i zostawiwszy na pół umarłego, odeszli. Przypadkiem przechodził tą drogą pewien kapłan; zobaczył go i minął. Tak samo lewita, gdy przyszedł na to miejsce i zobaczył go, minął. Pewien zaś Samarytanin, wędrując, przyszedł również na to miejsce. Gdy go zobaczył, wzruszył się głęboko: podszedł do niego i opatrzył mu rany, zalewając je oliwą i winem; potem wsadził go na swoje bydlę, zawiózł do gospody i pielęgnował go. Następnego zaś dnia wyjął dwa denary, dał gospodarzowi i rzekł: „Miej o nim staranie, a jeśli co więcej wydasz, ja oddam tobie, gdy będę wracał”. Kto z tych trzech okazał się według ciebie bliźnim tego, który wpadł w ręce zbójców?» On odpowiedział: «Ten, który mu okazał miłosierdzie». Jezus mu rzekł: «Idź, i ty czyń podobnie!»

Oto słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Przykazanie miłości • Łk 10, 25-37

Spośród kilkuset nakazów Prawa Jezus wydobywa dwa najważniejsze. I w przypowieści mówi, kim tak naprawdę jest bliźni

EWANGELISTA: św. Łukasz • CZAS POWSTANIA: 70-80 r.
KATEGORIA: wydarzenie • MIEJSCE: w drodze do Jerozolimy • CZAS: rok 30-33 • BOHATEROWIE: • Jezus, uczony w Piśmie • WERSJE: (tylko dialog) Mt 22,34-40, Mk 12,28-34


W DRODZE DO JEROZOLIMY • Od dziewiątego rozdziału Ewangelii Łukasza Jezus zmierza w kierunku Jerozolimy. Wstępowanie do Jerozolimy (>>Łk 9-19) będzie przeplatane nauczaniem, często uzupełnianym także w przypowieściach.

KIM JEST BLIŹNI • Dla wierzącego Żyda bliźnim był przede wszystkim jego rodak, wierzący w tego samego Boga i zachowujący jego przykazania. Żydzi wystrzegali się pogan. Nie mieli ich obowiązku kochać • Ewangelia przekracza granice etniczne i kulturowe, które stawia Prawo. Jezus zmienia normy kulturowo-religijne judaizmu, rozszerzając przykazanie miłości na nieprzyjaciół i pogan. Przykład miłosierdzia przekraczającego granice usłyszymy w niedzielnej Ewangelii • Fragment składa się z dwóch elementów: najpierw jest to • dialog Jezusa z uczonym w Prawie, a potem • przypowieść o miłosiernym Samarytaninie.

DIALOG I PRZYPOWIEŚĆ • Podczas rozmowy Jezusa z uczonym, spośród kilkuset praw i przykazań Starego Testamentu wydobyte zostaną dwa najważniejsze: te które znamy jako “przykazanie miłości”. Zwróćmy uwagę, kto wybiera i “splata” ze sobą te przykazania • Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie jest odpowiedzią na inne pytanie uczonego: A kto jest moim bliźnim? Bliźni to ten, kto okazuje miłosierdzie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Uczony cytuje Pismo: “Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całą swoją mocą i całym swoim umysłem; a swego bliźniego jak siebie samego”

Uczony o tym, kto jest bliźnim: “Ten, który… okazał miłosierdzie”

Jezus wzywa do okazywania miłosierdzia: “Idź i ty czyń podobnie”

 

JESZCZE O EWANGELII


• Pierwszym, który przekroczył dotychczasowe rozumienie bliźniego, jest Jezus, “miłosierny Samarytanin”. Pochylił się nad każdym leżącym bez życia, poranionym przez grzech człowiekiem, bez względu na jego rasę, narodowość i wiarę.

• Samarytanin to skandaliczny przykład dla Żydów, biorąc pod uwagę, że pochodzi z narodu odszczepieńców, ludu, który zmieszał wiarę w prawdziwego Boga z licznymi obcymi kultami. A jednak to właśnie on udzielając pomocy umierającemu Żydowi okazał się jego prawdziwym bliźnim

 

LINKI


“Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całą swoją mocą i całym swoim umysłem; a swego bliźniego jak siebie samego” (Łk 10,27)

Pwt 6,4-5: Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Pan jedynie. Będziesz więc miłował Pana, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich sił swych sił

Kpł 19,18: Nie będziesz szukał pomsty, nie będziesz żywił urazy do synów twego ludu, ale będziesz miłował bliźniego jak siebie samego

“To czyń, a będziesz żył” (Łk 10,28)

Kpł 18,5: Będziecie przestrzegać moich ustaw i moich wyroków. Człowiek, który je wypełnia, żyje dzięki nim

 

WERSJE


Dialog z uczonym w Piśmie opisują także Mateusz i Marek. Jednak wersja Łukasza jest z kilku powodów bardzo ciekawa

• Kontekst • U Marka i Mateusza do rozmowy dochodzi w Jerozolimie, w Świątyni, na kilka dni przed męką Jezusa. Marek podkreśla, że uczony w Piśmie był pod wrażeniem odpowiedzi Jezusa na pytanie o kwestię zmartwychwstania (>>Mk 12,18-27). Mateusz precyzuje, że był jednym z faryzeuszy, którzy usłyszeli, że zamknął usta saduceuszom udowadniając na podstawie Prawa kwestię zmartwychwstania • U Łukasza taka rozmowa następuje o wiele wcześniej, Jezus rozpoczął dopiero drogę ku Miastu Świętemu.

• Pytanie • U Marka i Mateusza uczony pyta o to, które pytanie w Prawie jest największe • U Łukasz brzmi nieco inaczej, bardziej praktycznie: co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne?

• Jezus “odpowiada” • W wersji Łukasza Mateusza i Marka Jezus wprost odpowiada na pytania uczonego. U Łukasza jest inaczej – zamiast odpowiedzieć, pyta, a dokłądnie: wydobywa odpowiedź u pytającego. W efekcie, to sam uczony w Piśmie wybiera z Prawa najważniejsze przykazania

• Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie znajduje się tylko w Ewangelii Łukasza

 

CZY WIESZ ŻE…


Droga z Jerozolimy do Jerycha „schodzi” ku depresji, gdyż Jerozolima leży na wysokości ok. 820 m n.p.m., zaś Jerycho znajduje się 250 m p.p.m. 27 km tej drogi wiodło przez tereny skaliste, pełne wąwozów i jaskiń, w sposób naturalny niezamieszkałe, co stanowiło okazję dla rożnej maści rabusiów. Już w Starym Testamencie nazywano tę drogę terminem ’adummim (Joz 18,17) przywołującym słowo „krew”, co czyniło aluzję do aktow przemocy. Józef Flawiusz wspomina, iż przemieszczający się tą trasą esseńczycy byli zawsze uzbrojeni do obrony przed bandytami (Wojna żydowska, IV. 8,2).

 

Droga z Jerozolimy do Jerycha, fot. אליעזר שוורץ, ירושלים/Wikimedia Commons

Droga z Jerozolimy do Jerycha, fot. אליעזר שוורץ, ירושלים/Wikimedia Commons

 

Samarytanie. Początki Samarytan sięgają 722 r. przed Chr., kiedy to Asyria podbiła Królestwo Północne (Izrael). Asyryjczycy przesiedlili na te tereny, po deportowaniu części Izraelitów, obcą ludność z rożnych zakątków swego imperium, która czciła obcych bogów (por. 2 Krl 17,24-41). Ostatecznie zasymilowali się oni z rdzenną ludnością Izraela, ale w rezultacie powstała społeczność, która w znacznym stopniu odeszła od wierzeń Izraelitów. Zbudowali własną świątynię na gorze Gerazim koło Sychem i z ksiąg Starego Testamentu uznawali tylko pięć pierwszych ksiąg (Rdz – Pwt), tzw. Pięcioksiąg Samarytański. Jan Ewangelista komentując zdumienie Samarytanki wobec prośby Jezusa o wodę, podkreśla, że „Żydzi i Samarytanie unikali się wzajemnie” (J 4,9). Potwierdza to starszy o kilka wieków od Ewangelii tekst Syr 50,25-26. Świadectwo tej trudnej relacji znajdzie się również w Talmudzie*, w którym stwierdza się, iż „kawałek chleba podany przez Samarytanina jest bardziej nieczysty niż wieprzowina” (traktat Szewiim 8,10).

Poruszenie. Czasownik splanchnizomai, wyrażający fizyczne poruszenie wnętrzności na widok czyjejś niedoli, przejęcie się do głębi czyimś nieszczęściem, ma za swój podmiot w Ewangeliach niemal wyłącznie Jezusa, przez co reakcja Samarytanina z przypowieści jest w istocie naśladowaniem współczucia i solidarności, jaką przeżywa Jezus wobec ludzkiej biedy i tragedii (por. Mt 9,36 i paral. Mk 6,34; Mt 14,14; 15,32 i paral. Mk 8,2; Mt 20,34). Czasownik ten w Ewangelii Łukaszowej występuje w odniesieniu do Jezusa tylko w Łk 7,13, gdzie Jezus w ten właśnie sposób reaguje na widok wdowy z Naim opłakującej śmierć jedynego syna. W Łk 15,20 mowa jest o wewnętrznym wzruszeniu ojca na widok marnotrawnego syna, co jest obrazem uczuć Boga Ojca wobec ludzkiej niedoli.

(na podst. W. Pikor, Przypowieści Jezusa. Narracyjny klucz lektury [Kielce 2011] 131-134)

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Chociaż podobno niegrzecznie odpowiadać pytaniem na pytanie, Jezus tak właśnie robi, i to dwukrotnie. Jezus, jak Sokrates, nie odpowiada na pytanie, lecz niejako wydobywa odpowiedź u pytającego. Uczony w Piśmie spośród kilkuset przykazań Prawa sam wyłuskuje dwa najważniejsze, a potem sam odpowiada na zadane przez siebie pytanie: kto jest moim bliźnim?

Słowo jest blisko ciebie, na twoich ustach. Prawo Boga nie jest zbiorem zewnętrznych, niemal nieosiągalnych nakazów, lecz każdy potrafi je odnaleźć w swoim sercu, jako własną, wewnętrzną prawdę.

Spośród mnóstwa przepisów prawa Jezus – ale i każdy z nas – może wydobyć to, co najważniejsze. To przykazanie miłości Boga i bliźniego. Ono wzywa do miłosierdzia i uczy, że miłosierny Bóg pochyla się nad każdym z nas. Z miłością.

 


1/6
"Miłosierny Samarytanin", Aimé Nicolas Morot, 1880 r., Petit Palais, Paryż
2/6
"Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie", Jan Wijnants, 1670 r., Ermitaż, Petersburg, Rosja
3/6
Przedstawienie Miłosiernego Samarytanina z VI w.
4/6
"Miłosierny Samarytanin", Vincent van Gogh, Kröller-Müller Museum, Otterlo, Holandia
5/6
"Miłosierny Samarytanin", Rembrandt, po 1633 r., Wallace Collection, Londyn
6/6
"Miłosierny Samarytanin", Johann Karl Loth (Carlotto), ok. 1676 r., Pałac Weißenstein, Pommersfelden, Niemcy
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Przemysław Śliwiński

ks. Przemysław Śliwiński

Kapłan Archidiecezji Warszawskiej. Pochodzi z Lubawy. Ukończył studia specjalistyczne na Wydziale Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Santa Croce w Rzymie. Jesienią 2013 roku, objął stanowisko rzecznika prasowego Archidiecezji Warszawskiej oraz dyrektora Archidiecezjalnego Centrum Informacji. Wykłada edukację medialną w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie. Na Stacji7.pl jest autorem wielu artykułów oraz popularnego cyklu Jutro Niedziela.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Przemysław Śliwiński
ks. Przemysław
Śliwiński
zobacz artykuly tego autora >
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >