Jutro Niedziela – IV zwykła A

Bóg przygotowuje sobie nowy, pokorny lud. W nim spełnią się wszystkie Jego błogosławieństwa

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


IV NIEDZIELA ZWYKŁA  A • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, by sprawił, abyśmy chwalili Ciebie z całej duszy i szczerze miłowali wszystkich ludzi CZYTANIA: Księga Sofoniasza 2, 3; 3, 12-13, Psalm 146 (145), 6c-7. 8-9a. 9bc-10, Pierwszy List do Koryntian 1, 26-31, Ewangelia wg św. Mateusza 5, 1-12a

 

• CHMURA SŁOWA •

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Sofoniasza

(So 2,3;3,12-13)

Szukajcie Pana, wszyscy pokorni ziemi, którzy pełnicie Jego nakazy; szukajcie sprawiedliwości, szukajcie pokory, może się ukryjecie w dzień gniewu Pańskiego. I zostawię pośród ciebie lud pokorny i biedny, a szukać będą schronienia w imieniu Pana. Reszta Izraela nie będzie czynić nieprawości ani mówić kłamstwa. I nie znajdzie się w ich ustach zwodniczy język, gdy paść się będą i wylegiwać, a nie będzie nikogo, kto by ich przestraszył.

Oto Słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Nowy, pokorny lud So 2, 3; 3, 12-13

Kto szuka pokory, znajduje schronienie w imieniu Pana

KSIĘGA SOFONIASZA • AUTOR: Sofoniasz, CZAS: VII w. przed Chr.
KATEGORIA: wyrocznia prorocka


OSTATNI ZRYW • Jego imię Sefanja oznacza dosłownie: Jahwe chroni. Prorok Sofoniasz działa w  Królestwie Południowym w VII w., prawdopodobnie za czasów jednego z najbardziej pogańskich królów, Manassesa (640-630). Przedstawia się jako syn Kusziego, być może jest etiopskiego pochodzenia • Jego księga to niemal w całości zapowiedź nadchodzącego Dnia Jahwe, kary i sądu, która spadnie na narody pogańskie oraz Jerozolimę. Orędzie Sofoniasza piętnujące kulty pogańskie i niesprawiedliwość przyniosło skutek przygotowując reformę religijną kraju za czasów następcy Manassesa, Jozjasza (622). Był to ostatni zryw Królestwa Judy przed pogrążeniem się w chaos i ostatecznym rozbiciem przez Babilończyków w 587 r.

OBIETNICA ZBAWIENIA • Księga Sofoniasza to zaledwie trzy rozdziały. Trzeci rozdział zapowiada sąd Boży nad Jerozolimą (>> 3,1-8). Po nim pojawiają się obietnice zbawienia skierowane do Reszty Izraela oraz narodów pogańskich (>> 3,9-20). Księga kończy się zapowiedzią zgromadzenia Reszty Izraela (>> 3,20) • Przypuszcza się, że ostatnia część zawierająca obietnice mesjańskie (>> 3,9-20) powstała już na Wygnaniu w Babilonii.

ZANIM USŁYSZYSZ • Wersety, które usłyszymy to fragment proroctwa o nowym ludzie, Reszcie, w której za czasów mesjańskich zrealizują się w pełni obietnice Boga. Jedną z jej cech charakterystycznych będzie pokora – znajomość własnej słabości, która sprawia, że człowiek czuje się zmuszony, by opierać swoje życie na Bogu, to znaczy “szukać Pana”.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Wszystko zaczyna się od pokory: I zostawię pośród ciebie lud pokorny i biedny, a szukać będą schronienia w imieniu Pana.

 

LINKI


I zostawię pośród ciebie lud pokorny i biedny, a szukać będą schronienia w imieniu Pana (So 3,12).

Na 1,7: Dobry jest Pan, On obroną w dniu niedoli; zna tych, którzy Mu ufają.

Iz 14,30: Ale ubodzy paść będą na moich pastwiskach i nędzarze odpoczną bezpiecznie, podczas gdy Ja uśmiercę głodem twe potomstwo i wygubię twoje ostatki.

Iz 50,10: Kto między wami boi się Pana, niech słucha głosu Jego Sługi! Kto chodzi w ciemnościach i bez przebłysku światła, niechaj imieniu Pana zaufa i niech na swoim Bogu się oprze!

Zch 13,8-9: W całym kraju wyrocznia Pana dwie części zginą i śmierć poniosą, trzecia część tylko ocaleje. I tę trzecią część poprowadzę przez ogień, oczyszczę ją, jak oczyszcza się srebro, i wypróbuję tak, jak złoto próbują. I wzywać będzie mego imienia a Ja wysłucham, i będę mówił: «Oto mój lud», a on powie: «Pan moim Bogiem».

Mt 26,11: Albowiem zawsze ubogich macie u siebie, lecz Mnie nie zawsze macie.

Jk 2,5: Posłuchajcie, bracia moi umiłowani! Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze oraz na dziedziców królestwa przyobiecanego tym, którzy Go miłują?

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Ubodzy. Prorok Sofoniasz działała za czasów dwóch królów Judy, którzy wykazali się wyjątkową bezbożnością, Manassesa i Amnona. Głosi nieodwołalny sąd, który przychodzi od Boga. W trakcie orędzia o sądzie prorok kieruje swoje wezwanie do ubogich tej ziemi (anawe haaretz), zachęcając ich, żeby szukali Pana, jego sprawiedliwości i pokory (anawa). „Ubodzy”, do których kieruje swoje słowa prorok, to ci, którzy żyją z ciężkiej pracy swoich rąk, zapewniając sobie skromne utrzymanie. Należało do nich około 90%, czyli większość starożytnego społeczeństwa. Ich los zależał od dobrej woli bogatych, którzy kontrolowali 99% procent dóbr, zaczynając od udanych plonów itp.

Przetrwać dzień sądu. Prorok nie wzywa ubogich do fałszywej uniżoności, czyli poddania się tym, którzy mają nad nimi władzę. Anaw to człowiek ubogi, który uznaje swoją zależność od Boga (Ps 10,17; 69,33; 76,10), a anawa czyli pokora to tyle, co poddanie się Jego woli. Prorok dodaje odwagi uciskanym, wzywając ich do oddania się Bogu, od którego jedynie zależy ich życie. Nie jest ono własnością żadnego z choćby najbogatszych ludzi. Jeśli uwierzą, to właśnie oni, ubodzy i pokorni staną się zaczynem nowego Izraela. Tylko ci, którzy we wszystkim powierzają się Bogu, przetrwają dzień sądu.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146,6-10)

REFREN: Ubodzy duchem mają wstęp do nieba

Bóg wiary dochowuje na wieki, uciśnionym wymierza sprawiedliwość, chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych.

Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych; Pan kocha sprawiedliwych, Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę, lecz występnych kieruje na bezdroża. Pan króluje na wieki, Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Wierny Bóg Ps 146,6c-10

W refrenie zaśpiewamy: Ubodzy duchem mają wstęp do nieba. To zapowiedź spełnienia się obietnic proroków w ludzie Nowego Przymierza

PSALM 146 • AUTOR: lewita (według Septuaginty, Wulgaty i Peszitty – prorocy powygnaniowi: Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Ich nazwa pochodzi od powtarzającego się w nich wezwania: Hallelu-Jah! To znaczy: Chwalcie Pana! Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) śpiewane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni dominują psalmy allelujatyczne.

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i czemu warto to robić. Psalm 146 został wybrany do Liturgii Słowa, gdyż ukazuje Boga, który lituje się nad słabymi i ubogimi. W refrenie zaśpiewamy: Ubodzy duchem mają wstęp do nieba.

 

TRANSLATOR


On wiary dochowuje na wieki… (Ps 146,6).

Bardziej zrozumiale, gdy przetłumaczy się hebr. emet jako: wierności.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z I Listu św. Pawła do Koryntian

(1 Kor 1,26-31)

Przypatrzcie się, bracia, powołaniu waszemu! Niewielu tam mędrców według oceny ludzkiej, niewielu możnych, niewielu szlachetnie urodzonych. Bóg wybrał właśnie to, co głupie w oczach świata, aby zawstydzić mędrców, wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć; i to, co nie jest szlachetnie urodzone według świata i wzgardzone, i to, co nie jest, wyróżnił Bóg, by to co jest, unicestwić, tak by się żadne stworzenie nie chełpiło wobec Boga. Przez Niego bowiem jesteście w Chrystusie Jezusie, który stał się dla nas mądrością od Boga i sprawiedliwością, i uświęceniem, i odkupieniem, aby, jak to jest napisane, w Panu się chlubił ten, kto się chlubi.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Moc Boga w słabości 1 Kor 1,26-31
Bóg wybrał właśnie to, co głupie i słabe

LIST DO KORYNTIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD:  Efez • DATA: ok. 54 r.  • ADRESACI: Koryntianie


NA RATUNEK KORYNTIANOM • 2 znane nam listy do Koryntian należały do grupy przynajmniej 4 listów, które Paweł napisał do kościoła w tym ważnym rzymskim mieście. Jako ten, który założył tamtejszą wspólnotę, Paweł znał dobrze jej historię, specyficzny charakter, konkretne problemy. Właśnie 1 List do Koryntian jest wśród wszystkich pism pawłowych najlepszym przykładem tego, jak Apostoł potrafił odnieść swe rozważania teologiczne do aktualnych problemów danej wspólnoty.

KONTEKST • Młoda wspólnota, funkcjonująca w dużym mieście pogańskim, entuzjastycznie przyjęła Ewangelię, miała jednak poważne problemy z wdrożeniem jej w życie: • spory i podziały wynikające z różnic majątkowych i społecznych • konkurujący ze sobą liderzy (1 Kor 1-4; 6) • rozwiązłość seksualna i libertynizm (1 Kor 5) • sens małżeństwa i celibatu (1 Kor 7) • udział w ucztach pogańskich i ofiarach składanych bożkom, zaniedbywanie miłości braterskiej i Eucharystii (1 Kor 8-11) • poszukiwanie spektakularnych duchowych darów, a zaniedbywanie miłości (1 Kor 12-14) • odrzucenie prawdy o Zmartwychwstaniu • List św. Pawła, to odpowiedź na pismo otrzymane od Koryntian. Apostoł rozpoczyna nauką na temat Ewangelii Krzyża (1 Kor 1-4) i kończy wizją Zmartwychwstania (1 Kor 15).

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy dziś ostatnie wersety pierwszego rozdziału. Po wstępnym pozdrowieniu (1,1-9), Paweł przeszedł od razu, jak słyszeliśmy tydzień temu, do konkretnych problemów wspólnoty, którymi były podziały (1,10-18). Następnie Paweł tłumaczy, że dla chrześcijanina jedynym źródłem mądrości życiowej i prawdziwym punktem odniesienia jest Chrystusowy krzyż, który jest znakiem zapytania dla wielkich tego świata, zarówno spośród Żydów, jak i Greków (1,19-25). W dzisiejszym fragmencie Paweł tłumaczy Koryntianom, że tego właśnie doświadczają, to oglądają w swojej wspólnocie: moc Boga, która objawia się w ludzkiej słabości.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Jak wybiera Bóg?: Bóg wybrał właśnie to, co głupie w oczach świata, aby zawstydzić mędrców, wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć…

 

LINKI


Bóg wybrał właśnie to, co głupie w oczach świata, aby zawstydzić mędrców, wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć (1Kor 1,27)

Jk 2,5: Posłuchajcie, bracia moi umiłowani! Czy Bóg nie wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze oraz na dziedziców królestwa przyobiecanego tym, którzy Go miłują?

Ps 8,2: Sprawiłeś, że nawet usta dzieci i niemowląt oddają Ci chwałę, na przekór Twym przeciwnikom, aby poskromić nieprzyjaciela i wroga.

1Kor 1,20: Gdzie jest mędrzec? Gdzie uczony? Gdzie badacz tego, co doczesne? Czyż nie uczynił Bóg głupstwem mądrości świata?

Mt 11,25: W owym czasie Jezus przemówił tymi słowami: «Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom.

Ef 1,4: W Nim bowiem wybrał nas przez założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem.

 

TRANSLATOR


Przeto przypatrzcie się, bracia, powołaniu waszemu! Niewielu tam mędrców według oceny ludzkiej, niewielu możnych, niewielu szlachetnie urodzonych (1Kor 1,26).

Dosłownie: “mądrych według ciała” oznacza mądrość według oceny ludzkiej, “możnych” to dosłownie “mogących, mocnych” czyli raczej “wpływowych”.

Bóg wybrał właśnie to, co głupie w oczach świata, aby zawstydzić mędrców, wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć (1Kor 1,27).

“W oczach” to dosyć opisowe tłumaczenie. Dopełniacz w oryginale względem przymiotnika rodzaju nijakiego w liczbie mnogiej (“głupich świata”, “słabych świata”) oznacza ogół: “to, co głupie”, “to, co słabe” można powiedzieć po prostu “w świecie” albo “dla świata”.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Anawim, czyli ubodzy, do których kieruje swoje słowa Sofoniasz, byli sercem Izraela. Stanowili także trzon wspólnot wczesnochrześcijańskich, takich jak ta w Koryncie. To niewolnicy, wyzwoleńcy, rzemieślnicy, drobni kupcy i sklepikarze. We wspólnocie korynckiej brak przedstawicieli najwyższych warstw społecznych, rodów senatorskich i szlachetnie urodzonych. Ci pojawią się w Kościele dopiero w II w. Paweł interpretuje strukturę społeczną swoich wspólnot jako znak prorocki. Bóg wybrał to, co słabe, aby poniżyć mocnych; w tym, co głupie w oczach świata objawia się Jego Mądrość. W ten sposób w chrześcijanach pozbawionych mocy tego świata objawia się moc Chrystusa.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 5,1-12a)

Jezus, widząc tłumy, wyszedł na górę. A gdy usiadł, przystąpili do Niego Jego uczniowie. Wtedy otworzył swoje usta i nauczał ich tymi słowami: Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie. Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszeni. Błogosławieni cisi, albowiem oni na własność posiądą ziemię. Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości, albowiem oni będą nasyceni. Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią. Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą. Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój, albowiem oni będą nazwani synami Bożymi. Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, albowiem do nich należy królestwo niebieskie. Błogosławieni jesteście, gdy /ludzie/ wam urągają i prześladują was, i gdy z mego powodu mówią kłamliwie wszystko złe na was. Cieszcie się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Nowe, błogosławione, szczęśliwe życie Mt 5,1-12a

Kto żyje życiem Jezusa, jest już w “innym wymiarze” tu na ziemi. O różnych “aspektach” tego nowego życia usłyszymy właśnie w Ewangelii

EWANGELISTA: Mateusz • CZAS POWSTANIA: ok. 80–90 r.
KATEGORIA: mowa • MIEJSCE NAUCZANIA: Góra Błogosławieństw • CZAS: ok. 30 r. • KTO MÓWI: Jezus • ADRESACI: tłum


NOWY PIĘCIOKSIĄG • Kto napisał pierwszą z Ewangelii? Autor ani razu nie ujawnia się w tekście księgi. Tradycyjnie autorstwo przypisuje się jednak Mateuszowi – jednemu z Dwunastu. Księga powstała najprawdopodobniej w latach 80., zapewne w Antiochii Syryjskiej. Adresatem Ewangelii jest wspólnota judeochrześcijan. Wpływa to na charakter księgi, która ma zabarwienie judaistyczne • Mateusz stara się ukazać Królestwo Niebieskie. Jego dzieło zwykle dzieli się na pięć części – to nawiązanie do Pięcioksięgu: • Program Królestwa (3-7) • Przepowiadanie Królestwa (8-10) • Tajemnice Królestwa (11-13,52) • Kościół pierwocinami Królestwa (13,53-18) • Wypełnienie się Królestwa (19-25). Każda z tych części kończy się znamiennymi słowami: Gdy Jezus dokończył tych mów…

KAZANIE NA GÓRZE • Każda z tych pięciu części dzieli się z kolei na dwie inne części: narracyjną oraz dydaktyczną. W Programie Królestwa fragmentem narracyjnym jest przepowiadanie Jana Chrzciciela, chrzest Jezusa w Jordanie oraz kuszenie. Część dydaktyczna zaś to słynne Kazanie na Górze: trzyrozdziałowa konstytucja Królestwa Niebieskiego, “fotografia” chrześcijanina, obietnica nowego sposobu życia.

BŁOGOSŁAWIEŃSTWA • Usłyszymy początek Kazania na górze – osiem błogosławieństw. To ważny moment Ewangelii Mateusza. Jezus, niczym nowy Mojżesz, wstępuje na górę: proklamuje Królestwo Niebieskie i nadaje nowe “Prawo” • Zwróćmy uwagę, że Królestwo Niebieskie to nie kwestia przyszłości, ale teraźniejszość. Jest tam, gdzie jest Jezus i uczniowie wokół Niego. Kto żyje Jego życiem, żyje już w “innym wymiarze” tu na ziemi. O różnych “aspektach” tego nowego życia usłyszymy właśnie w Ewangelii. Tego samego fragmentu słuchamy co roku także w uroczystość Wszystkich Świętych, po to, by przypominać sobie, że Pan Bóg wciąż zachęca nas, byśmy zgodzili się na Jego projekt świętości w naszym życiu, i uwierzyli, że On ma moc go w nas zrealizować

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Gdy On mówi, warto słuchać: Jezus, widząc tłumy, wyszedł na górę. A gdy usiadł, przystąpili do Niego Jego uczniowie.

 

LINKI


Jezus, widząc tłumy, wyszedł na górę. A gdy usiadł, przystąpili do Niego Jego uczniowie (Mt 5,1).

Mk 3,13: Potem wyszedł na górę i przywołał do siebie tych, których sam chciał, a oni przyszli do Niego.

Mk 4,1: Znowu zaczął nauczać nad jeziorem i bardzo wielki tłum ludzi zebrał się przy Nim. Dlatego wszedł do łodzi i usiadł w niej pozostając na jeziorze, a cały lud stał na brzegu jeziora.

Łk 4,20: Zwinąwszy księgę oddał słudze i usiadł; a oczy wszystkich w synagodze były w Nim utkwione.

Łk 9,28: W jakieś osiem dni po tych mowach wziął z sobą Piotra, Jana i Jakuba i wyszedł na górę, aby się modlić.

J 6,15: Gdy więc Jezus poznał, że mieli przyjść i porwać Go, aby Go obwołać królem, sam usunął się znów na górę.

 

JESZCZE O EWANGELII


Jezus daje Nowe Prawo. Dzisiejsza Ewangelia to początek słynnego kazania na górze które rozpoczyna się w Mt 5,1 i ciągnie aż do Mt 7,29. Góry w Ewangelii Mateusza są zawsze miejscami ważnych wydarzeń. Tak jest i tym razem, kiedy Jezus niczym nowy Mojżesz wstępuje na górę, aby nadać swoim uczniom nowe Prawo. Pozycja siedząca świadczy o tym, że nie będzie nauczał jak inni filozofowie czy rabini (ci robili to raczej na stojąco). Jezus przyjmuje postawę władcy, który określi swoim autorytetem prawa obowiązujące w jego królestwie.

Ubodzy. Pan kieruje swoje słowa do uczniów. Pierwsze błogosławieństwo skierowane do „ubogich w duchu” wypowiedziane jest w czasie teraźniejszym. O ile inne obietnice związane z błogosławieństwami dotyczyć będą przyszłości (Mt 5,4-9), o tyle pierwsze stwierdza, że królestwo niebieskie już należy do tych, którzy pozbawieni środków materialnych (biedni), całą swą nadzieję pokładają w Bogu. Ci, którzy przeżywają swoje ubóstwo w zaufaniu w Bożą Opatrzność, ogłoszeni zostają dziedzicami dóbr nieprzemijających.

Szczęśliwi. „Błogosławieni”, greckie makarioi, w potocznym, popularnym sensie, który odnaleźć można w literaturze starożytnej, oznacza szczęśliwców, tych, do których uśmiecha się fortuna. Ci posiadają dobra, cieszą się szczęściem rodzinnym, sukcesem w życiu społecznym, są szanowani i podziwiani przez współobywateli. Święty paradoks Królestwa Niebieskiego, polega na tym, że odwraca ono powszechnie obowiązujące wzorce i systemy wartości. Ci, którzy na ziemi traktowani są jako ludzie nieszczęśliwi i z marginesu tam stają się pierwszymi i uprzywilejowanymi. Co jest przyczyną tego nagłego zwrotu?

Zwycięzcy. Wszystko tłumaczy ostatnie błogosławieństwo skierowane do tych, którzy cierpią prześladowania dla imienia Jezusa (5,11-12). Błogosławieństwa to opowieść o życiu pierwszych uczniów Jezusa, „smucących się”, „cichych”, „pragnących sprawiedliwości”, „miłosiernych”, „czystych”, „wprowadzających pokój”. Ze względu na Jezusa wyrzucani byli z synagog i zapominani przez swoje rodziny. Tracili środki utrzymania i dobre imię. Pozostawało im tylko Słowo Pana oraz nowa rodzina, wspólnota chrześcijan. To wspólnota anawim, biednych i pokornych, odrzuconych przez świat, która przez swoją wiarę w końcu podbije i zmieni ten świat oraz zyska sobie Królestwo.

 

TWEETY





 

STO SŁÓW

Pokora. Chyba mało jest ludzkich cech, które są tak powszechnie uznawane za dobre, a z drugiej strony są tak mało przez nas naprawdę pożądane. Nie znosimy ludzi, którym brak pokory, a przecież nam samym tak często jej  brakuje. Dzisiejszy świat wciąż krzyczy, że jeśli nie będziesz znał swojej wartości, przegrasz, że trzeba umieć się odpowiednio sprzedać, że należy walczyć o swoje za wszelką cenę… Czym jest pokora? Czy nauczyć się jej można tylko w bolesnych upokorzeniach? Czy to może tylko fałszywa uniżoność? Czy przejawia się w ugryzieniu się na siłę w język, kiedy w kieszeni otwiera się nóż?

Dzisiejsze czytania odpowiadają na te pytania, wprowadzając nas w tą tajemnicę Bożego życia w nas. Błogosławieństwa, które głosi Jezus to nie droga dla nielicznych, ale dla każdego; spełniają się one w życiu tego, kto poszedł za Panem i stał się Jego uczniem. To zapowiedź, “fotografia” chrześcijanina, pewny przepis na to, jak stać się świętym, czyli szczęśliwym. Kto żyje życiem Bożym, żyje już w “innym wymiarze” tu na ziemi. Pan  zachęca nas wciąż, byśmy zgodzili się na ten Jego projekt świętości w naszym życiu i uwierzyli, że On ma moc go  w nas zrealizować.

Oto Bóg przygotowuje sobie nowy lud, którego jedną z cech charakterystycznych będzie pokora: znajomość własnej słabości, świadomość swoich braków i ograniczeń. Nie ma w niej miejsca na żaden fałsz. Przez takie życie w prawdzie człowiek uznaje, że jest tylko stworzeniem, nie walczy już o miejsce Boga-Stworzyciela i pozostawia w ten sposób oszustwo grzechu pierworodnego. To właśnie sprawia, że czujemy się niejako zmuszeni, by opierać swoje życie na Bogu.

Tego doświadczali pierwsi chrześcijanie, to oglądali w swoich wspólnotach: moc Boga, która objawia się w ludzkiej słabości. Tego doświadczyć może także każdego z nas. Pokora (i inne błogosławieństwa) to nie wyrok skazujący ani beznadziejna porażka, ale sposób na otwarcie się na Boży plan na nasze życie. Tylko wtedy jesteśmy błogosławieni, czyli naprawdę szczęśliwi.

 

1/6
"Kazanie na górze" Cosimo Rosselli, między 1481 a 1482 r., frask w Kaplicy Sykstyńskiej, Watykan
2/6
"Kazanie Błogosławieństw" James Tissot, 1886-1869 r., Brooklyn Museum, USA
3/6
"Kazanie na górze" Carl Heinrich Bloch, 1877 r., Det Nationalhistoriske Museum på Frederiksborg Slot, Hillerød, Dania
4/6
"Kazanie na górze" Fra Angelico, fresk w klasztorze świętego Marka we Florencji, Włochy
5/6
"Kazanie na górze" Henrik Olrik, XIX w.
6/6
"Kazanie na górze" Jan Brueghel (starszy), 1598 r., Getty Center, Kalifornia, USA
poprzednie
następne

 


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – III zwykła A

Jezus przychodzi jak potężne Światło w mroki naszego życia. On jest jedynym źródłem prawdziwej jedności Kościoła. Nie trać nadziei!

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


III NIEDZIELA ZWYKŁA • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, by kierował naszym życiem według swego upodobania, abyśmy w imię Jego umiłowanego Syna, mogli obfitować w dobre uczynki • CZYTANIA: Księga Izajasza 8, 23b-9,3; Psalm 27 (26), 1. 4. 13-14 (R.: 1a); Czytanie z I listu do Koryntian 1, 10-13. 17; Ewangelia wg św. Mateusza 4, 12-23 (krótsza perykopa Mt 4, 12-17)

 

 • CHMURA SŁOWA • 

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

(Iz 8,23b--9,3)

W dawniejszych czasach upokorzył (Pan) krainę Zabulona i krainę Neftalego, za to w przyszłości chwałą okryje drogę do morza, wiodącą przez Jordan, krainę pogańską. Naród kroczący w ciemnościach ujrzał światłość wielką; nad mieszkańcami kraju mroków światło zabłysło. Pomnożyłeś radość, zwiększyłeś wesele. Rozradowali się przed Tobą, jak się radują we żniwa, jak się weselą przy podziale łupu. Bo złamałeś jego ciężkie jarzmo i drążek na jego ramieniu, pręt jego ciemięzcy jak w dniu porażki Madianitów.

Oto słowo Boże

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Jak światło w mrok Iz 8, 23b-9,3

Pan Bóg przynosi radość nawet tam, gdzie się jej nikt nie spodziewał

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Izajasz • CZAS POWSTANIA:  II poł. VIII w. przed Chr. • KTO MÓWI: Bóg i Izajasz • ADRESACI: Izajasz • KATEGORIA: mowa prorocka


O KSIĘDZE • Księga Izajasza to jedna z najdłuższych ksiąg Starego Testamentu, składa się z 66 rozdziałów. Dzieli się ją na trzy części, którym przypisuje się różnych autorów i odmienny czas powstania. Adresatami każdej z części są Izraelici w zmieniających się okolicznościach historii zbawienia • Pierwsza część (Iz 1-39) dotyczy Izraela przed wygnaniem za czasów panowania bezbożnego króla Achaza (735-715 r. przed Chr.) oraz jego syna, wiernego reformatora Ezechiasza (715-698 r. przed Chr.). Jej autorem jest tzw. Pierwszy Izajasz (Proto-Izajasz), działający w latach 740-701 r. przed Chr. Podkreśla on Świętość Boga działającego w historii • Część druga (Iz 40-55) skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu. Jej autorem jest Drugi Izajasz (Deutero-Izajasz), prawdopodobnie uczeń wielkiego Izajasza. Głosi on radykalny monoteizm oraz przedstawia zbawienie przychodzące przez cierpienia tajemniczego Sługi Jahwe • Trzecia część (Iz 56-66) powstała już po powrocie z wygnania. Odpowiada za nią wciąż tzw. “szkoła Izajasza”. Autor, nazwany umownie Trzecim Izajaszem (Trito-Izajaszem), podkreśla świętość Boga i Jerozolimy oraz rysuje wizję czasów ostatecznych, w których zbawienie ma objąć wszystkie narody.

KSIĘGA EMMANUELA • Fragment, który słyszymy w dzisiejszej liturgii należy do tzw. Księgę Emmanuela (Iz 6,1 – 12,6). Obejmuje ona wyrocznie z pierwszych lat misji prorockiej Izajasza i zapowiada Mesjasza, Emmanuela, księcia pokoju, którego Bóg obiecuje swojemu ludowi w niespokojnych latach wojen z sąsiadami. W ósmym rozdziale po zapowiedzi nieuchronnego najazdu asyryjskiego (8,1-8) i zachęcie do interpretowania historii i jej wydarzeń po Bożemu (8,9-15), prorok zakończył osobisty “pamiętnik”, pisany w pierwszej osobie (fragmenty od rozdz. 6).

ZANIM USŁYSZYSZ • Zaraz po proroctwie o ludzie, który będzie kroczył w ciemności (8,21-23a), ogłaszana jest nowa nadzieja. Oto Galilea, kraina pogardzana przez samych Izraelitów, pełna różnych pogańskich wpływów i naleciałości, ujrzy nowe światło. Będzie nim wyzwolenie z mocy prześladowców. Następujące dalej wersety (8,5-6) opisujące narodzenie dziecięcia przynoszącego pokój, były od starożytności przez tradycję chrześcijańską związane z Bożym Narodzeniem.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Wielka radość: Pomnożyłeś radość, zwiększyłeś wesele. Rozradowali się przed Tobą, jak się radują we żniwa, jak się weselą przy podziale łupu.

 

LINKI


Pomnożyłeś radość, zwiększyłeś wesele. Rozradowali się przed Tobą, jak się radują we żniwa, jak się weselą przy podziale łupu (Iz 9,2).

Ps 4,7: Wlałeś w moje serce więcej radości niż w czasie obfitego plonu pszenicy i młodego wina. 

Iz 35,10: Odkupieni przez Pana powrócą, przybędą na Syjon z radosnym śpiewem, ze szczęściem wiecznym na twarzach: osiągną radość i szczęście, ustąpi smutek i wzdychanie. 

Iz 66,10: Radujcie się wraz z Jerozolimą, weselcie się w niej wszyscy, co ją miłujecie! Cieszcie się z nią bardzo wy wszyscy, którzyście się nad nią smucili.

Ps 126,6: Postępują naprzód wśród płaczu, niosąc ziarno na zasiew: Z powrotem przychodzą wśród radości, przynosząc swoje snopy. 

Iz 12,1: Ty powiesz w owym dniu: Wychwalam Cię, Panie, bo rozgniewałeś się na mnie, lecz Twój gniew się uśmierzył i pocieszyłeś mnie! 

Łk 2,10: Lecz anioł rzekł do nich: Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu…

Dz 8,8: Wielka radość zapanowała w tym mieście. 

1P 1,8: Wy, choć nie widzieliście, miłujecie Go; wy w Niego teraz, choć nie widzicie, przecież wierzycie, a ucieszycie się radością niewymowną i pełną chwały 

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Nad pogańską Galileą Bóg obiecuje zapalić tajemnicze Światło:

Upokorzony kraj. Proroctwo Izajasza, zawarte w pierwszym czytaniu dotyczy najtragiczniejszego odcinka historii północnego Izraela. Około roku 732 przed Chr. ziemie te zostały najechane przez Tiglat Pilesera III. Część mieszkańców została deportowana w głąb imperium. Część Izraela, wokół Jeziora Galilejskiego, przyłączono do Asyrii zamieniając ją na trzy prowincje Duru („droga morska”), Gilead („Zajordanie”) oraz Megiddo („Galilea pogan”). O tych właśnie ziemiach mówi dziś prorok.

Święta wojna? Światło to w symbolice Biblii Boża obecność. Ziemia, która wydaje się być zapomnianą przez Boga znów wypełni się jego obecnością. Radość z tego faktu prorok porównuje do zbioru żniw i do podziału łupów po zwycięskiej wyprawie. Najpierw jednak Bóg musi złamać jarzmo niewoli (ten obraz pojawia się często w kronikach asyryjskich opisujących w ten sposób podbite narody), tak jak uczynił to już za czasów Sędziów. Czy Bóg zapowiada króla i kampanię wojenną, która wyzwoli zniewolonych?

Emmanuel. Niektórzy dopatrują się tu zapowiedzi króla Ezechiasza, który wstąpi na tron ok. 715 przed Chr. Ten król, który zapoczątkował reformę religijną w królestwie Judy, był być może znakiem nadziei na powrót do Boga i przywrócenie jednego królestwa Izraela. W Iz 7,14 nazwany jest nawet Emmanuelem, „Bogiem z nami”. Jak każdy z królów Ezechiasz był jednak zwykłym śmiertelnikiem. Nie zdołał wypełnić swoim panowaniem zapowiedzi prorockich. Za jego panowania nie nadeszło wyzwolenie dla Galilei. Naród wybrany musiał czekać kolejnych 700 lat aż proroctwo to wypełni się w Jezusie.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 27,1.4.13-14)

REFREN: Pan moim światłem i zbawieniem moim

Pan moim światłem i zbawieniem moim, kogo miałbym się lękać? Pan obrońcą mego życia, przed kim miałbym czuć trwogę?

O jedno tylko proszę Pana, o to zabiegam: żebym mógł zawsze przebywać w Jego domu przez wszystkie dni życia, abym kosztował słodyczy Pana, stale się radował Jego świątynią.

Wierzę, że będę oglądał dobra Pana w krainie żyjących. Oczekuj Pana, bądź mężny, nabierz odwagi i oczekuj Pana.

[01][02]

 

PSALM

Oczekuj Pana, bądź dzielny, nie trać ducha Ps 27,1.4.7.8b.9a.13-14

Pan przychodzi ze swoim światłem w odpowiednim czasie. Doświadczy tego, kto zabiega o to, co najważniejsze.

PSALM 27 • AUTOR: Dawid/lewita • CZAS POWSTANIA: czasy monarchii, X-VI w. przed Chr.


O PSALMIEPsalm 27 należy do najstarszej grupy zachowanych tekstów Psałterza, a jego autorstwo jest przypisywane królowi Dawidowi. Ta modlitwa błagalna (tefillah), jest równocześnie modlitwą • ufności (w. 1-6) i • skargi (w. 7-14). Zanosi ją do Boga osoba, która została prawdopodobnie niesprawiedliwe oskarżona (w. 12), osaczona przez nieprzyjaciół. Modlący chroni się przed nimi u Pana w modlitwie zanoszonej w Świątyni. Miejsce to, a bardziej jeszcze związana z nim Boża Obecność, zapewniają mu bezpieczeństwo i stabilność  • Druga część psalmu to skarga i błaganie, które wynikają raczej z kryzysu duchowego, czy załamania, aniżeli z zewnętrznego zagrożenia  • Dwa ostatnie wersety psalmu są powtórzeniem wyznania zaufania Bożej pomocy, wbrew nawarstwiającym się problemom. Ten zabieg literacki ma służyć wzmocnieniu jedności stylistycznej tekstu.

ZANIM USŁYSZYSZ • W chwili największego zwątpienia psalmista nie traci nadziei. Dwa retoryczne pytania rozpoczynające psalm niosą ze sobą głębokie przesłanie. Choć lęk i trwoga są wręcz niewyobrażalne, kogo miałby się obawiać człowiek żyjący blisko Boga? Tylko jedno pozostaje wówczas źródłem niepewności. Co się stanie, gdy Bóg nie będzie blisko? Życie psalmisty tak mocno zrosło się z Bożą obecnością, że nie wyobraża już sobie możliwości istnienia poza nią. Zostało to symbolicznie ukazane przez pragnienie poszukiwania oblicza Bożego. Jest to zachęta dla nas – w chwilach największej samotności, możemy znaleźć ukojenie w Panu. To właśnie oznacza “bycie mężnym”. Kto po pierwsze zabiega o to, co najważniejsze (“przebywanie w Jego domu”), doświadczy w końcu, że Pan przychodzi w odpowiednim czasie, że nawet jeśli “zniknął” na chwilę, to zawsze powraca.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z I Listu św. Pawła do Koryntian

(1 Kor 1,10-13.17)

Upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni, i by nie było wśród was rozłamów; byście byli jednego ducha i jednej myśli. Doniesiono mi bowiem o was, bracia moi, przez ludzi Chloe, że zdarzają się między wami spory. Myślę o tym, co każdy z was mówi: Ja jestem Pawła, a ja Apollosa; ja jestem Kefasa, a ja Chrystusa. Czyż Chrystus jest podzielony? Czyż Paweł został za was ukrzyżowany? Czyż w imię Pawła zostaliście ochrzczeni? Nie posłał mnie Chrystus, abym chrzcił, lecz abym głosił Ewangelię, i to nie w mądrości słowa, by nie zniweczyć Chrystusowego krzyża.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Jedność pochodzi od Chrystusa 1 Kor 1, 10-13. 17
Praktyczne problemy Kościoła to podziały. Potrzebujemy wracać do krzyża Chrystusa, by wiedzieć, że poprzez chrzest należymy wyłącznie do Niego, a nie do kogokolwiek innego

LIST DO KORYNTIAN • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD:  Efez • DATA: ok. 54 r.  • ADRESACI: Koryntianie


NA RATUNEK KORYNTIANOM • 2 znane nam listy do Koryntian należały do grupy przynajmniej 4 listów, które Paweł napisał do kościoła w tym ważnym rzymskim mieście. Jako ten, który założył tamtejszą wspólnotę, Paweł znał dobrze jej historię, specyficzny charakter, konkretne problemy. Właśnie 1 List do Koryntian jest wśród wszystkich pism pawłowych najlepszym przykładem tego, jak Apostoł potrafił odnieść swe rozważania teologiczne do aktualnych problemów danej wspólnoty.

KONTEKST • Młoda wspólnota, funkcjonująca w dużym mieście pogańskim, entuzjastycznie przyjęła Ewangelię, miała jednak poważne problemy z wdrożeniem jej w życie: • spory i podziały wynikające z różnic majątkowych i społecznych • konkurujący ze sobą liderzy (1 Kor 1-4; 6) • rozwiązłość seksualna i libertynizm (1 Kor 5) • sens małżeństwa i celibatu (1 Kor 7) • udział w ucztach pogańskich i ofiarach składanych bożkom, zaniedbywanie miłości braterskiej i Eucharystii (1 Kor 8-11) • poszukiwanie spektakularnych duchowych darów, a zaniedbywanie miłości (1 Kor 12-14) • odrzucenie prawdy o Zmartwychwstaniu • List św. Pawła, to odpowiedź na pismo otrzymane od Koryntian. Apostoł rozpoczyna nauką na temat Ewangelii Krzyża (1 Kor 1-4) i kończy wizją Zmartwychwstania (1 Kor 15).

ZANIM USŁYSZYSZ • Po początkowym pozdrowieniu i zachęcie (1,1-9) Paweł od razu przechodzi do konkretów. Podziały i spory we wspólnocie są okazją do przypomnienia tego, co najważniejsze: skoro Chrystus jest jeden, to i wspólnota chrześcijańska jest powołana do jedności. Jest ona skupiona wokół tego Jedynego, który oddał za nią życie, w Imię którego każdy został ochrzczony. Apostołowie są tylko świadkami i narzędziami tej tajemnicy. Wierny, poprzez chrzest,  nie “należy” w żaden sposób do szafarza chrztu, ale jedynie do Chrystusa. W czytaniu zostało opuszczonych kilka wersetów, w których Paweł wspomina, że sam osobiście ochrzcił tylko nielicznych z korynckiej wspólnoty (i cieszy się z tego, bo uważa to za rzecz absolutnie drugorzędną). Ostatni werset przypomina, że tajemnica Chrystusowego krzyża musi być zawsze głoszona pośród doświadczenia ludzkiej słabości, tak aby było widocznym, że mądrość chrześcijanina pochodzi nie z tego świata (to otwiera dłuższą dyskusję o mądrości Bożej, która jest głupstwem w oczach mądrych tego świata: 1,172,16).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Co jest pierwszorzędne?: Nie posłał mnie Chrystus, abym chrzcił, lecz abym głosił Ewangelię…

W jaki sposób to robić?:  … i to nie w mądrości słowa, by nie zniweczyć Chrystusowego krzyża.

 

LINKI

Nie posłał mnie Chrystus, abym chrzcił, lecz abym głosił Ewangelię, i to nie w mądrości słowa, by nie zniweczyć Chrystusowego krzyża (1Kor 1,17).

1Kor 2,1: Tak też i ja przyszedłszy do was, bracia, nie przybyłem, aby błyszcząc słowem i mądrością głosić wam świadectwo Boże.  

1Kor 2,13: A głosimy to nie uczonymi słowami ludzkiej mądrości, lecz pouczeni przez Ducha, przedkładając duchowe sprawy tym, którzy są z Ducha.  

1Kor 1,23-24 … my głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą.  

Łk 24,46: Rzekł do nich: «Tak jest napisane: Mesjasz będzie cierpiał i trzeciego dnia zmartwychwstanie…  

Rz 5,6: Chrystus bowiem umarł za nas, jako za grzeszników, w oznaczonym czasie, gdyśmy jeszcze byli bezsilni.  

2Kor 2,14: Lecz Bogu niech będą dzięki za to, że pozwala nam zawsze zwyciężać w Chrystusie i roznosić po wszystkich miejscach woń Jego poznania. 

 

TRANSLATOR


A przeto upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni (1Kor 1,10)

Raczej: wzywam, zachęcam

Dosłownie: byście mówili to samo

… by nie zniweczyć Chrystusowego krzyża (1Kor 1,17)
Dosłownie: by nie stał się pustym, bezsensownym, zbędnym, niepotrzebnym.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Fragment z 1 Listu do Koryntian, który dziś czytamy mówi o jeszcze jednym ważnym świetle, które Bóg zapalił na naszej drodze, o świetle Jezusowego krzyża.

Odwrócenie wartości. Apostoł Paweł mocno trzyma się Krzyża Jezusowego jako najpewniejszego drogowskazu swego życia. Ukrzyżowany Chrystus wywrócił cały system wartości Pawła. Odtąd Apostoł nie jest już niewolnikiem sukcesu i nie pokłada bezgranicznej nadziei w ludziach. Nie pociąga go walka o pierwsze miejsce i nie podoba mu się fakt, że w Koryncie wierni dzielą się na frakcje skupiające się wokół różnych głoszących: Pawła, Apollosa, Kefasa (1 Kor 1,10-12). Jest tylko Jeden, w którym Koryntianie powinni się chlubić, Jeden w którym powinni pokładać nadzieję. To Jezus Ukrzyżowany (1 Kor 1,13).

Chluba Krzyża. Nauka Krzyża to jedyna Mądrość i Moc Boża dla tych, którzy chcą być zbawieni (1 Kor 1,18.24). Uczy ona pokory wobec Tego, który wybiera właśnie to, co słabe i głupie w oczach świata (1 Kor 1,27) tak, aby nikt nie chlubił się przed Bogiem (1 Kor 1,29). Krzyż to potężne światło w świetle którego bledną nasze ludzkie aspiracje i spory. Krzyż to przesłanie nadziei dla tych, których zawstydza własna słabość. Nie pokładajmy nadziei, mówi Apostoł, ani w innych ani w nas samych, „aby, jak to jest napisane, w Panu się chlubił ten, kto się chlubi” (1 Kor 1,31).

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 4,12-23)

Gdy Jezus posłyszał, że Jan został uwięziony, usunął się do Galilei. Opuścił jednak Nazaret, przyszedł i osiadł w Kafarnaum nad jeziorem, na pograniczu Zabulona i Neftalego. Tak miało się spełnić słowo proroka Izajasza: Ziemia Zabulona i ziemia Neftalegou, Droga morska, Zajordanie, Galilea pogan! Lud, który siedział w ciemności, ujrzał światło wielkie, i mieszkańcom cienistej krainy śmierci światło wzeszło. Odtąd począł Jezus nauczać i mówić: Nawracajcie się, albowiem bliskie jest królestwo niebieskie. Gdy Jezus przechodził obok Jeziora Galilejskiego, ujrzał dwóch braci: Szymona, zwanego Piotrem, i brata jego, Andrzeja, jak zarzucali sieć w jezioro; byli bowiem rybakami. I rzekł do nich: Pójdźcie za Mną, a uczynię was rybakami ludzi. Oni natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim. A gdy poszedł stamtąd dalej, ujrzał innych dwóch braci, Jakuba, syna Zebedeusza, i brata jego, Jana, jak z ojcem swym Zebedeuszem naprawiali w łodzi swe sieci. Ich też powołał. A oni natychmiast zostawili łódź i ojca i poszli za Nim. I obchodził Jezus całą Galileę, nauczając w tamtejszych synagogach, głosząc Ewangelię o królestwie i lecząc wszelkie choroby i wszelkie słabości wśród ludu.

Oto Słowo Pańskie

[01][02]

EWANGELIA

Pierwsze kroki Mt 4,12-23

Jezus od początku zajmuje się jednym i tym samym: głoszeniem i powoływaniem, uwalnianiem ludzi z ich niewoli

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.
KATEGORIA: wydarzenia • MIEJSCE: Galilea • CZAS: ok. 30 r. • BOHATER: Jezus, uczniowie, tłumych niewoli


EWANGELIA MATEUSZA • W roku liturgicznym A czytamy Ewangelię według św. Mateusza. Według tradycji uważana jest ona za najstarszą, do naszych czasów zachowała się jedynie w wersji greckiej. Według świadectw starożytnych w pierwotnej wersji była spisana w języku aramejskim. Jej autorem jest powołany przez Jezusa na ucznia celnik Lewi – Mateusz. Pierwotna wersja Ewangelii powstała w latach 64-67 podczas głoszenia Piotra i Pawła w Rzymie. Ewangelia adresowana była do chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Jej grecka redakcja nastąpiła po roku 70. W nowej formie Ewangelia stanowić miała regułę i katechizm życia wspólnoty chrześcijańskiej.

NOWY MOJŻESZ • Jezus u Mateusza przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, Prawodawca, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego. Na Jego przyjście wskazują licznie cytowane przez Mateusza  proroctwa Starego Testamentu. Stąd też podział Ewangelii (poza wstępem i epilogiem) odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza: • Księga pierwsza – Program królestwa (Mt 3-7)  • Księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • Księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • Księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35) • Księga piąta: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25).

ZANIM USŁYSZYSZ • Obserwujemy dziś sam początek działalności publicznej Jezusa, który następuje zaraz po chrzcie w Jordanie (3,13-17) i kuszeniu na pustyni (4,1-11). Jego obecność w Galilei jest opisana jako światło przychodzące do pogańskiej ziemi i realizacja proroctw. Czym na początku zajmuje się Jezus? • Wołaniem do nawrócenia i głoszeniem zbliżającego się Królestwa (4,17.23), powoływaniem dwóch pierwszych par uczniów (4,18-22) oraz troską o chorych i cierpiących (4,23-25).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Mocny początek: Odtąd począł Jezus nauczać i mówić: «Nawracajcie się, albowiem bliskie jest królestwo niebieskie».

Wolność: A oni natychmiast zostawili łódź i ojca i poszli za Nim.

 

LINKI


Odtąd począł Jezus nauczać i mówić: «Nawracajcie się, albowiem bliskie jest królestwo niebieskie» (Mt 4,17).

Mt 10,7: Idźcie i głoście: “Bliskie już jest królestwo niebieskie”. 

Łk 4,14: Potem powrócił Jezus w mocy Ducha do Galilei, a wieść o Nim rozeszła się po całej okolicy. 

Mt 9,13: Idźcie i starajcie się zrozumieć, co znaczy: Chcę raczej miłosierdzia niż ofiary. Bo nie przyszedłem powołać sprawiedliwych, ale grzeszników. 

Dz 2,38: Nawróćcie się powiedział do nich Piotr i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów waszych, a weźmiecie w darze Ducha Świętego. 

Dz 17,30: Nie zważając na czasy nieświadomości, wzywa Bóg teraz wszędzie i wszystkich ludzi do nawrócenia. 

 

JESZCZE O EWANGELII


Autor Ewangelii Mateuszowej wyraźnie wiąże proroctwo z Księgi Izajasza z Jezusem:

Jezus Światłość. Uwięzienie Chrzciciela opisane jest tym samym słowem, co wydanie Jezusa (gr. paradidomi) i zapowiada przyszły los Pana (Mt 26,2). Ten jednak jeszcze się nie wypełnił. Jezus rozpoczyna dopiero swoje publiczne nauczanie, czego znakiem jest opuszczenie rodzinnego domu w Nazarecie (Mt 4,13). Przychodzi w okolice Kafarnaum i tak wypełniają się słowa proroka o Galilei pogan, która ogląda wschodzące w niej światło (Mt 4,14-16). Jest nim słowo i obecność Pana (Mt 4,17).

Rybacy. Jezus wzywa nie tylko, aby przemienić swoje życie i odwrócić się od grzechów (metanoeite!). Nad brzegiem Jeziora Galilejskiego wzywa także, aby zwrócić się ku Niemu, powołuje swoich pierwszych uczniów, Szymona i Andrzeja (Mt 4,18-20). To prości ludzie, rybacy. Jezus wzywa: Pójdźcie za Mną, i obiecuje: uczynię was rybakami ludzi (Mt 4,19). Może pobrzmiewać tu aluzja do Jer 16,16: „Oto posyłam po wielu rybaków – wyrocznia Pana – by ich wyłowili”. Nadszedł czas ostateczny zapowiedziany przez Jeremiasza, w którym Bóg sam przychodzi, aby ocalić swój lud.

Szczególny Mistrz. W przeciwieństwie do rabinów swoich czasów Pan nie czeka na uczniów, którzy Go wybiorą, SAM ich szuka i wybiera. Obiecuje im, że przygotuje ich do przyszłej misji i opisuje ją metaforą bliską ich dotychczasowej pracy. W obrazie rybaków ukrywa się również ważna prawda o zadaniu uczniów. Jezus w swoich przypowieściach będzie używał obrazu połowu ryb dla opisania rzeczywistości końca czasów i nadchodzącego sądu (Mt 13,47-50). Ludzkość wkroczyła w końcową fazę swojej historii. Apostołowie mają ratować ludzi przed nadchodzącym sądem.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Galilea nie cieszy się najlepszą sławą u mieszkańców z południa Izraela. Pełno tam krzyżujących się ze sobą dróg handlowych i obcokrajowców. W trakcie najazdów asyryjskich osiedliło się tam też wielu przybyszów z Mezopotamii. O tym, jak niespokojny był to region, świadczy fakt, że tu właśnie narodził się ruch zelotów, radykalnych bojowników walczących o wolność Izraela. Galilejczycy utrzymywali także tradycyjne więzi z Jerozolimą, pojawiając się tam na dorocznych pielgrzymkach. Tak w wielkim skrócie wyglądała rodzinna ziemia Jezusa.

 

STO SŁÓW


Praktyczne problemy Kościoła to najczęściej podziały. Możemy się z nimi zetknąć na poziomie rodziny, wspólnoty, parafii. To wszystko okazje, by doświadczyć, że prawdziwa Jedność pochodzi tylko od Chrystusa. Im bliżej każdy z nas jest Jego, tym bliżej jesteśmy siebie. Wspólnota chrześcijan skupiona jest wokół tego Jedynego, który oddał za nią życie, w Imię którego każdy został ochrzczony. Potrzebujemy ciągłego wracania do krzyża Chrystusa, by wiedzieć, że poprzez chrzest należymy wyłącznie do Niego, a nie do kogokolwiek innego. Kiedy czuję się daleko od bliźniego, to znak, że potrzebuję być bliżej Chrystusa. To właśnie ciemność, którą światło Chrystusa przychodzi rozświetlić.

W roku liturgicznym A, w niedziele zwykłe czytamy Ewangelię według św. Mateusza. Misja Jezusa rozpoczęła się i teraz bardzo szybko nabiera rozpędu. Śledzimy dziś Jego pierwsze kroki. Odtąd już Jezioro Galilejskie będzie Jego ulubioną okolicą, gdzie spędzi najwięcej czasu. Obecność Jezusa w Galilei jest jak światło, które rozjaśnia mroki: Jezus woła do nawrócenia i głosi nadchodzące Królestwo, powołuje pierwszych uczniów oraz uzdrawia chorych i cierpiących. W ten sposób, w różnych wymiarach życia, daje ludziom prawdziwą wolność. Tak spełnia się proroctwo Izajasza. Pan Bóg przynosi radość nawet tam, gdzie się jej nikt nie spodziewał.

Nam też potrzeba nauczyć się czekać, nie tracić nadziei. Jak mówi Psalm, On przychodzi ze swoim światłem zawsze w odpowiednim czasie. Doświadczy tego, na pewno nie zawiedzie się ten, kto zabiega o to, co najważniejsze: przebywać w Jego domu oznacza walczyć o żywą relację z Nim. Oczekuj Pana, bądź dzielny, nie trać ducha!

 

1/7
"Powołanie pierwszych apostołów", Domenico Ghirlandaio, 1481 r., Kaplica Sykstyńska, Watykan
2/7
"Powołanie świętych Piotra i Andrzeja", Caravaggio, Buckingham Palace, Londyn
3/7
Rzeźba przedstawiająca św. Andrzeja, Bazylika św. Piotra" Watykan
4/7
"Św. Andrzej" Alexander Iwanow, 1824 r., Galeria Tretiakowska, Moskwa
5/7
"Św. Andrzej" Artus Wolffort, pierwsza poł. XVII w., kolekcja prywatna
6/7
"Św. Piotr" Andrea Vanni, 1390 r., Museum of Fine Arts, Boston, USA
7/7
"Św. Piotr" El Greco, między 1605 a 1610 r., El Escorial, San Lorenzo de El Escorial, Hiszpania
poprzednie
następne

 



ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >