Nasze projekty
Katarzyna Binkiewicz

Człowiek to nie tylko ciało

Znaczenie wsparcia psychicznego osób chorych bezdyskusyjnie zostało uznane za kluczowe w procesie leczenia. Liczne badania naukowe, ale i doświadczenia pacjentów i ich rodzin, podkreślają ogromną jego rolę w budowaniu motywacji czy radzeniu sobie z sytuacjami stresowymi. Lekarze nierzadko przyznają, że bez tego nawet najlepsze metody leczenia mogą być zawodne.

Reklama

Psychoonkologia to względnie młoda, interdyscyplinarna dziedzina nauki. Łączy w sobie psychologię z onkologią. Za jej twórczynię uważa się dr Jimmie Holland, która kierowała Katedrą Psychiatrii i Nauk Behawioralnych Centrum Onkologicznego im. Sloan-Kettering w Nowym Jorku. Początki psychoonkologii w Polsce to rok 1992, kiedy to powstało Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne.

Diagnoza choroby nowotworowej – mimo niewątpliwego postępu medycyny w tej dziedzinie – wywołuje silne emocje i jest sytuacją kryzysową, która przekracza dotychczasowe możliwości adaptacyjne człowieka. Kryzys zdrowia cechuje się przede wszystkim nieprzewidywalnością i zagrożeniem życia i zdrowia, wiązać się może także z ewentualnym zmniejszeniem poczucia kontroli i sprawstwa. Emocje i zachowania, które pojawiają się w chwili diagnozy początkowo mogą być niezrozumiałe zarówno dla samego pacjenta, jak i jego najbliższych czy zespołu leczącego. Chory i jego bliscy potrzebują wsparcia – informacyjnego, emocjonalnego.

Reklama

Psychoonkologia opiera więc swoje działania w założeniu, że istnieje kluczowy związek między stanem psychicznym a kondycją fizyczną człowieka i podkreśla znaczenie aspektów psychologicznych w procesie leczenia. Pomoc i wsparcie ze strony psychoonkologa są wielopłaszczyznowe. Może to być zarówno łagodzenie psychologicznych skutków diagnozy choroby nowotworowej, towarzyszenie i pomoc w adaptacji do sytuacji choroby, ale też pomoc w wyrażaniu trudnych emocji takich jak gniew czy złość. Wsparcie psychoonkologa dotyczyć może również budowania nadziei czy motywacji, a także odkrywania i uaktywniania tzw. zasobów osobistych pacjenta. To w końcu również psychoedukacja, obejmująca między innymi techniki redukcji stresu i poprawy samopoczucia – wizualizacje, treningi relaksacyjne czy oddechowe.

Kiedy pojawia się choroba nowotworowa, nie dotyczy ona nigdy wyłącznie jednej osoby, ale całego systemu rodzinnego. Psychoonkolog otacza więc opieką nie tylko pacjenta, ale i jego rodzinę. Może pomóc m.in. w rozładowaniu napięcia, rozumieniu i okazywaniu emocji, ale także w zakresie poprawy komunikacji. Razem z nim rodzina może szukać nowych źródeł wsparcia i sposobów radzenia sobie z sytuacjami trudnymi.

Reklama

Psychoonkolog towarzyszy pacjentowi i rodzinie od momentu diagnozy przez wszystkie etapy choroby. Charakter spotkań zależy od sytuacji – mogą to być konsultacje indywidualne, z udziałem członków rodziny, ale też grupowe. Najważniejszym oczywiście pozostaje fakt, że to pacjent podejmuje decyzje i wyraża zgodę na spotkanie z psychoonkologiem.

Gdzie szukać pomocy?

Reklama

Psycholodzy i psychoonkolodzy są zatrudnieni w wielu szpitalach na oddziałach onkologicznych i w poradniach. Od początku procesu diagnostycznego powinno się informować – zarówno samego pacjenta, jak i jego rodzinę – o możliwości skorzystania z pomocy tych specjalistów.

Dostępność tego rodzaju pomocy w Polsce jest bardzo różna – uzależnia ją wielkość rejonu i ośrodka leczącego. Na szczęście działa wiele fundacji i stowarzyszeń, które oferują konsultacje ze specjalistami – zarówno z zakresu medycyny, jak i psychoonkologii. Trudno nie wspomnieć chociażby o krakowskim Stowarzyszeniu Unicorn, które w ramach swojej działalności oferuje bezpłatne warsztaty, zajęcia i konsultacje psychoonkologiczne, jak i odpłatne wielospecjalistyczne turnusy psychoonkologiczne.

Wielu psychoonkologów pracuje także w gabinetach prywatnych, oferując pomoc zarówno pacjentom i rodzinom, jak i osobom po zakończeniu leczenia czy w sytuacji utraty kogoś bliskiego. Często jednak ze względu na lokalizację lub ograniczenia fizyczne pacjent nie ma możliwości skorzystania z pomocy psychoonkologa. Dziś jednak nie powinno to stanowić problemu – poradę psychoonkologiczną można bowiem uzyskać w ramach czatu, wideorozmowy czy rozmowy telefonicznej. Platforma PsycheOn.pl, telefon zaufania Fundacji Rak’n’Roll – to tylko niektóre z „miejsc”, w których można uzyskać tego typu pomoc.

Człowiek to nie tylko ciało

Badania naukowe od lat jednoznacznie potwierdzają znaczenie i wpływ psychiki na prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Psychoneuroimmunologia zajmująca się badaniem zależności między układem nerwowym, hormonalnym i immunologicznym akcentuje silny związek między psychiką, a odpornością immunologiczną. Doświadczanie długotrwałego stresu może istotnie wpływać między innymi na spadek odporności. Motywacja do działania, nadzieja, gotowość do leczenia i współpracy z zespołem medycznym wydają się być kluczowe w procesie zdrowienia, a umiejętność radzenia sobie z napięciem (poprzez chociażby różnego rodzaju techniki relaksacyjne) pozwala przywrócić naturalną równowagę organizmu, a siły zgromadzone w ciele – ukierunkować na walkę z chorobą.

Współczesna psychoonkologia stawia przed sobą wiele zadań. Dotyczą one również psychoprofilaktyki i modelowania działań prozdrowotnych, propagowania zdrowego stylu życia, niwelowania czynników karcerogennych, a także edukacji i wspierania zespołu medycznego zarówno w zakresie poprawy i usprawnienia komunikacji z pacjentem, jak i radzenia sobie z sytuacjami emocjonalnie trudnymi.

Psychoonkolog towarzyszy, wspiera, edukuje, oferuje swoją pomoc na wielu płaszczyznach  – emocjonalnej, poznawczej, informacyjnej. Psychoonkologia staje się (a może już stała się?) integralną częścią leczenia onkologicznego i obok, między innymi dietetyki czy fizjoterapii, podkreśla istotę holistycznego podejścia do zdrowia.

Bibliografia:

de Walden-Gałuszko K. Psychoonkologia w praktyce klinicznej. PZWL Warszawa 2011

Reklama

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Reklama
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas na Patronite