Kontrowersyjni papieże – część 2

Na tronie Piotrowym zasiadali nie tylko ludzie wielcy, ale też bardzo mali, grzeszni. Tak było w X w.; okres ten określa się mianem „ciemnych wieków papiestwa”.

Sławomir Rusin
Sławomir
Rusin
zobacz artykuly tego autora >

Trudno się więc dziwić, że papieże, którzy następowali po nim, starali się wzmocnić Kościół, zarówno moralnie, jak i politycznie. Wieki XI i XII to prócz reform kościelnych także okres tarć między papieżem a cesarzem o to, kto powinien odgrywać większą rolę w średniowiecznym świecie.

Kontrowersyjni papieże
Grzegorz VII
Grzegorz VII
Innocenty III
Juliusz II

Rafael Santi, olej na desce, 1511 - 1512

Grzegorz VII

Ze sporów z cesarstwem znany był Grzegorz VII, który upokorzył w Kanossie cesarza Henryka IV. Cesarz boso i w worze pokutnym musiał klęknąć przed papieżem na śniegu i prosić go o przebaczenie za próbę zorganizowania na niego zamachu.

Za papieża polityka uważa się też Innocentego III, trochę niesłusznie. Owszem angażował się w konflikty z cesarstwem i królestwem Sycylii, ale reformował też Kościół. Zakazał duchownym wizyt w tawernach i uczestnictwa w polowaniach. Zabronił księżom chodzenia w strojach o krzykliwych kolorach i ozdobnych rękawach. Ponoć nakazał nawet obcinać zbyt długie nosy w butach duchownych. Wszystko po to, by nie dawać średniowiecznym heretykom powodów do atakowania kleru za wystawne życie. Założył w Rzymie szpital Ducha Świętego, który funkcjonuje do dziś. Jest autorem pięknych medytacji. Był jednak zwolennikiem krucjat, co przyniosło mu złą sławę. Uczestnicy czwartej krucjaty w 1204 r. splądrowali chrześcijański Konstantynopol, czym tak naprawdę przypieczętowali rozłam Kościoła z 1054 r.

Wybory nowego papieża kojarzą się nam nieodłącznie z Kaplicą Sykstyńską, na której ścianach i sklepieniu widnieją piękne freski Michała Anioła. Artysta namalował je na zlecenie papieża Juliusza II.

Juliusz kochał nie tylko sztukę, ale również wojsko – utworzył m.in. Gwardię Szwajcarską. Znany był z tego, że sam stawał na czele wojsk Państwa Kościelnego i w zbroi prowadził działania wojenne.

Kontrowersyjni papieże - część 2

Pius IX

W 1846 r. na Tron Piotrowy wstąpił bł. Pius IX. Dziś postrzega się dziś jako papieża bardzo konserwatywnego i zamkniętego na świat, tymczasem kiedy go wybierano, był nadzieją postępowego nurtu w Kościele.

W przeciwieństwie do swojego poprzednika, Grzegorza XVI, poparł budowę kolei żelaznej w Państwie Kościelnym i zgodził się na gazowe oświetlenia miast. Grzegorz XVI uważał, że te wynalazki to działo szatana. Pius IX mianował także świeckiego premiera Państwa Kościelnego, nadał państwu nową konstytucję, odsuwając część kardynałów od władzy. Z czasem jednak stawał się coraz bardziej zachowawczy, czego powodem była Wiosna Ludów i dążenie do zjednoczenia państwa włoskiego, co musiało się odbyć kosztem terytorium Państwa Kościelnego. Tak też się stało, za jego pontyfikatu Państwo Kościelne przestało istnieć.

Swemu zamknięciu się na świat Pius IX dał wyraz w encyklice Quanta Cura i w dołączonym do niej Syllabusie, czyli wykazie błędnych poglądów, które katolik musi odrzucić (np.: „Każdy człowiek ma prawo taką sobie wybrać religię i wyznawać, jaką wiedziony światłem rozumu uznał za prawdziwą”, czy „Kościół od Państwa, a Państwo od Kościoła powinny być odłączone”).

W 1870 r. na Soborze Watykańskim I ogłosił dogmat o nieomylności papieskiej.

Czy to oznacza, że Pius IX jest pierwszym nieomylnym papieżem? Nie. Dogmat jest ujęciem w słowa już istniejącej prawdy wiary. Oznacza to tyle, że nieomylni byli (i są) wszyscy papieże. Co ważne, papież jest nieomylny tylko wtedy, kiedy ogłasza coś uroczyście w zakresie wiary i moralności, kiedy przemawia ex cathedra. Takich ogłoszeń było bardzo mało. Jan Paweł II wypowiedział się tak tylko raz w encyklice Evangelium vitae, mówiąc, że aborcja i eutanazja są złem moralnym.

Papieże XX wieku
Pius X
Pius XII
Jan XXIII
Paweł VI
Pius X

XX w. i początek XXI w. – mimo II światowych wojen i totalitaryzmów – to w dziejach papiestwa czas wyjątkowo uprzywilejowany. Z dziesięciu ostatnich papieży błogosławionymi lub świętymi ogłoszono trzech (Piusa X, Jana XXIII i Jana Pawła II), a miano Sług Bożych, czyli tych, którzy czekają na beatyfikację, przysługuje dwóm (Piusowi XII i Pawłowi VI). Można zaryzykować stwierdzenie, że co drugi papież z tego okresu jest święty, a za pozostałych nie ma się co wstydzić.

Papieże byli różni, wybitni i nie, zmieniał się ich pogląd na świat, zmieniały się realia historyczne, w których przeszło im żyć. Jedno się nie zmieniało i to jest istota papiestwa. Papież spełnia w kolegium biskupów tę samą rolę, jaką spełniał w gronie apostołów św. Piotr.

Kontrowersyjni papieże - część 2


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas
Sławomir Rusin

Sławomir Rusin

Pochodzi z Podkarpacia, a mentalnie to nawet nadal w nim tkwi (choć bywa, że temu zaprzecza). Mąż, ojciec, redaktor, z wykształcenia historyk. Uważa, że o wszystkim da się mówić/pisać "po ludzku". Lubi pracować z ludźmi, ale najlepiej odpoczywa w dzikich, leśnych ostępach. Interesuje się Wschodem (szeroko pojętym), ale z tym nazwiskiem to chyba zrozumiałe.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Sławomir Rusin
Sławomir
Rusin
zobacz artykuly tego autora >

Hilary i Feliks – święci papieże

Benedykt XVI opuszcza tron Piotrowy w asyście swoich dwóch wielkich poprzedników –świętych papieży Hilarego i Feliksa III. Warto przyjrzeć się im bliżej, by zrozumieć, że trudne i niezrozumiałe decyzje papieży wielokrotnie ratowały Kościół przed upadkiem.

Magdalena
Wojaczek
zobacz artykuly tego autora >

Hilary i Feliks –  święci papieże

Legat brutalnego synodu

Św. Hilary zanim został wybrany na Stolicę św. Piotra, otrzymał nominację od papieża Leona I Wielkiego na archidiakona – co było wyrazem uznania dla jego wyjątkowości.

Pełnił również funkcję legata papieskiego w czasie drugiej sesji synodu w Efezie, zwołanego w 449 roku dla zakończenia sporu o naturę Jezusa. Zwolennicy teorii monofizytyzmu twierdzili bowiem, że Chrystus posiada zarówno naturę ludzką i boską, ale natura boska wchłonęła Jego naturę ludzką, dlatego też nie można mówić o dwóch naturach Chrystusa.

Synod przeszedł do historii jako „zbójecki”, a Kościoły: katolicki i prawosławny nie uznały jego powszechności z powodu brutalnie przebiegających dyskusji.

Źródła podają, że św. Hilary jako jeden z nielicznych stanął w obronie Flawiona – patriarchy Konstantynopola, przeciwnika monofizytów,  który został okrutnie pobity i wtrącony do więzienia, gdzie zmarł – a sam musiał uciekać przed zgromadzeniem i schronił się w grobowcu św. Jana Ewangelisty.

 Pełniąc posługę następcy św. Piotra od 461 roku, św. Hilary występował przeciwko herezji macedońskiej, czym uzyskał sobie aprobatę cesarza, udoskonalił konstytucję kościelną w krajach rządzonych przez barbarzyńców, dezaprobował dziedziczność urzędu biskupów, bronił godności kapłaństwa i dbał o wysoką rangę Stolicy Apostolskiej.

Wybudował m.in. klasztor i bazylikę św. Wawrzyńca za Murami, gdzie został pochowany oraz kaplicę św. Jana Ewangelisty przy baptysterium na Lateranie.

Fragment mozaiki z nad prezbiterium w Kościele Św. Kosmy i Damiana w Rzymie

Papież na czas kryzysu

Feliks III obejmując urząd następcy św. Piotra w 483 r., postawił sobie za cel uchronienie Kościoła wschodniego przed upadkiem, który miał swoje źródło w monofizytyzmie.

Patriarcha Konstantynopola Akacjusz, chcąc na własną rękę zażegnać spór o naturze Jezusa, ogłosił Henotikon, tzw. „formułę zgody”, która w rzeczywistości stała się powodem jeszcze większych podziałów, gdyż nie wyjaśniała tajemnicy natury Chrystusa, a jedynie zakazywała monofizytom i katolikom szerzenia swojej nauki.

Papież wysłał do Konstantynopola legatów, aby przekazali stanowisko Stolicy Apostolskiej i upomnieli Akacjusza, jednak gdy tylko przekroczyli linię Bosforu zostali aresztowani i odebrano im papieskie listy.

Papież Feliks prezentuje kościół świętym Kosmie i Damianowi: Painting from SS Cosma e Damiano. Early 1600s, Tuscan school

Cesarz Zenon kusząc ich darami zmusił do udziału w nabożeństwie z Akacjuszem, aby tym samym pokazać, że Stolica Apostolska aprobuje Henotikon. Gdy wiadomość ta dotarła do papieża, nałożył on na Akacjusza ekskomunikę.

Patriarcha Konstantynopola mając poparcie cesarza sprzeciwił się woli papieża doprowadzając tym samym do schizmy, pierwszego oderwania się Kościoła wschodniego od zachodniego, która trwała ponad 30 lat.

W tym samym czasie Kościół w Afryce Północnej był prześladowany przez ariańskich Wandalów, którzy zmuszali siłą katolików do przyjęcia ponownego chrztu z rąk ariańskich kapłanów.

Po trudach pontyfikatu papież Feliks III zmarł 1 marca 492 roku. Został pochowany w bazylice św. Pawła za Murami w grobowcu rodzinnym.

Dziś, kiedy Benedykt XVI opuszcza tron św. Piotra, warto mieć w pamięci jego poprzedników, którzy w swojej mądrości i wierze, podejmowali decyzje, które zawsze przynosiły Kościołowi dobre owoce.


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas

Magdalena Wojaczek

Zobacz inne artykuły tego autora >
Magdalena
Wojaczek
zobacz artykuly tego autora >