Nasze projekty

„Fratelli tutti” to 299. encyklika w historii Kościoła

Zwyczaj wysyłania przez papieży i biskupów listów do innych hierarchów ma w Kościele prastare korzenie. Pierwsze "listy okólne" zaczął wysyłać Benedykt XIV, a słowo "encyklika" wprowadził do użytku Grzegorz XVI.

Autorzy encyklik poprzez swoje listy chcieli zapewnić ich odbiorców o jedności w wierze, wyjaśnić wątpliwości czy nieporozumienia, upomnieć błądzących czy też podjąć jakieś ważne bieżące sprawy. Były to najczęściej listy, nierzadko z dodatkowymi określeniami, np. pasterskie, apostolskie i inne, ale bywały też bulle, brewe. Nieraz listy bywały „okólne”, czyli odpowiadały greckiemu słowu „enkyklikós” (od „enkyklos” – pismo okólne, „wędrujące”). Z czasem ta właśnie grecka nazwa przylgnęła do dokumentów papieskich najwyższej rangi i najbardziej uroczystych. Przyjęła się też praktyka, że papieże podpisują je niemal wyłącznie w swej siedzibie w Watykanie.

Tym razem, po raz pierwszy od ponad 200 lat, papież zerwał z dotychczasowym zwyczajem ogłaszania encyklik w Watykanie i 3 października udał się specjalnie do Asyżu, aby tam, na grobie św. Franciszka, podpisać swe najnowsze dzieło „okólne”, poświęcone braterstwu i przyjaźni społecznej. Wcześniej Pius VII (1800-23) podpisał encyklikę „Triumphum” 14 maja 1814 we włoskiej Cesenie – swym mieście rodzinnym.


PRZECZYTAJ: Papież Franciszek podpisał nową encyklikę

Reklama
Reklama

Co ciekawe pierwszą encykliką skierowaną nie tylko do biskupów i duchowieństwa, a nawet nie tylko do katolików, była „Pacem in terris” Jana XXIII z 11 kwietnia 1963, w której papież zwracał się „do wszystkich mężczyzn i kobiet dobrej woli”. Później praktyka ta stała się powszechniejsza, zwłaszcza w encyklikach społecznych.

Pierwsza encyklika

Ponieważ w ciągu wieków zatarły się nieco granice ważności między różnymi dokumentami papieskimi, wielki prawnik-kanonista papież Benedykt XIV spróbował uporządkować te sprawy i jako pierwszy wydał „pismo okólne” w dzisiejszym znaczeniu tego słowa, tzn. zaczynające się od uroczystego wstępu „Do czcigodnych naszych braci – patriarchów, prymasów, arcybiskupów i biskupów”. Był to dokument „Ubi primum” z 3 grudnia 1740 – o duszpasterskich obowiązkach biskupów – i to on uważany jest za pierwszą encyklikę. Ale nie była to jeszcze wtedy zbyt częsta praktyka i zarówno do tego czasu, jak i jeszcze długo potem papieże częściej nadawali swym dokumentom nazwę bulli lub brewe. Toteż za drugiego „pioniera” encyklik w Kościele można uważać Grzegorza XVI (1831-46), który wprowadził tę nazwę do użytku codziennego.

Najwięcej encyklik ogłosił Leon XIII – 86 (Encyklopedia Katolicka KUL-u wymienia ich 51, co i tak jest zresztą najwyższym wskaźnikiem), choć według dzisiejszych kryteriów dużą ich część można uznać raczej za listy apostolskie lub orędzia. Pius XII jest autorem 41 dokumentów tego rodzaju, bł. Pius IX – 33, Pius XI – 20, Grzegorz XVI i św. Pius X – po 16. W naszych czasach św. Jan Paweł II ogłosił 14 encyklik, jego poprzednicy: św. Jan XXIII – 8 i św. Paweł VI – 7. Benedykt XVI i Franciszek (dotychczas) napisali po trzy tego rodzaju dokumenty.

Reklama
Reklama

Nie tylko łacina

Każdy taki dokument ma krótszy lub dłuższy tytuł oficjalny, ale w praktyce encykliki – podobnie zresztą jak większość oficjalnych dokumentów papieskich i kościelnych – tytułowane są od pierwszych dwóch-trzech słów łacińskich, którymi się zaczynają. Nie wszystkie jednak tego rodzaju pisma powstawały w tym języku, i to na długo przed Soborem Watykańskim II, który wprowadził do liturgii i życia kościelnego języki narodowe. Na przykład Leon XIII (1878-93) ogłosił dwie encykliki po francusku i jedną po włosku, Pius XI (1922-39) – też jedną po włosku, ale jedną po niemiecku („Mit brennender Sorge” – o groźbie narodowego socjalizmu w Niemczech – z 14 marca 1937).

Jan Paweł II zaczął ogłaszać encykliki od razu w kilku językach, w tym także po polsku, pozostając jednak przy zwyczaju tytułowania ich od pierwszych słów łacińskich. Najnowsza encyklika Franciszka napisana została po włosku i dwa włoskie słowa „Fratelli tutti” stały się tytułem tego dokumentu. Początek encykliki to słowa z Napomnień św. Franciszka „Bracia wszyscy, spoglądajmy na dobrego Pasterza, który dla zbawienia swych owiec wycierpiał mękę krzyżową”.


ZOBACZ: Pełny tekst encykliki „Fratelli tutti”

Reklama

 

os, KAI/Stacja7

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

Reklama

SKLEP DOBROCI

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

Reklama
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas na Patronite