Cykl: Pocztówki z Uduophori

Wiersze napisane w ciągu pobytu w Nigerii i tragicznych wydarzeń jakie miały tam miejsce

Krzysztof
Błażyca
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!


Więcej w artykule

"W imię Ojca i Syna"


Lagos

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Ulica milczy.
W hotelowym pokoju
o trzeciej nad ranem brak wody.
Wyciskam z kranu pojedyncze krople
aby ogolić się po dniach spędzonych
pośród zagajników Uduophori.
Tam w pyle i zieleni
bardziej niż gładkiej skóry
wyglądałem koloru
jaki ofiarowuje życie zapisane
na mulistych ścianach lepianek.
Tam bruzdy na twarzy są piękne.
Tam oczy błyszczą surową prostotą.
W Lagos jest inaczej.
Ponad 20 milionów mieszkańców
warkot silników
wrzeszczący po sobie mężczyźni
kobiety i dzieci uciekające spod kół
krowy na targowisku.
Ale o trzeciej nad ranem ulica milczy
a w kranie brak wody.
Opuszczam Lagos bez żalu.
Z wioski odjeżdżałem z uśmiechem
I z wdzięcznością.

Forcados

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Płyniemy do Bargolo
W drewnianej szopie czekamy
na komplet.
Osób ma być dwanaście.
Nie jesteśmy jednak jak apostołowie.
Z wyjątkiem Damiana który w niebo zapatrzony
krzykiem przepędza złe duchy.
Ale i on nie potrafi chodzić po wodzie.
Czy zabrakło mu wiary gdy na środku rzeki
krzyknął "nie chcę teraz umierać"
widząc jak łódź nabiera wody
od przodu kadłuba?
Obserwowałem tą sytuację
na szybko tasując w myśli karty życia i
uczucia nieporozumienia
na skutek tak absurdalnego biegu zdarzeń.
Ludzie zaczęli się modlić.
Dobiliśmy do brzegu wylewając wodę
plastikowymi butelkami.
Płyniemy dalej na wiarę.
Czekamy na łódź kolejną
niezrażeni sytuacją graniczną.
Jest już komplet.
Tniemy po rzece Forcados
Ufając że i tym razem
nie utoniemy.
Wiedząc że Bóg jest dobry.
Oghene do.

Dżu – dżu

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Tam nie idź – powiedział biskup Hiacynt
kiedy go zapytałem o radę
czy odwiedzić kapłana
który w zaroślach odprawia gusła
przed dniem targowiska.

Nie dotykaj, ręki nie podawaj – rzekł
Kelvin, opowiadając
jak człowieka widziano
w dwóch miejscach naraz
odległych od siebie o dzień drogi.

I kulę wystrzeli w górę
a uśmierci tego kto mówi nieprawdę
sypnie ci w twarz pudrem
przejmie nad tobą kontrolę

Niedaleko wioski jest też
jaskinia pytona olbrzyma.
Wejdzie do niej kapłan
i senator, który tam ukrył konstytucję państwa.
Senator moc swą okazał
bestii nie lękliwy.
 
W Warri czarownik pokładał się
z dziewczyną. Gdy żądzę
swą zaspokoił rozpoczął przemianę
kobiecego ciała w węża.
Nie dokończył. Wykrzyknęła: Jezu!.
Przybiegli z recepcji. Wezwali wojsko.
Zastrzelili pół gada pół kobiety. 
W gazetach pisali, mówili w telewizji.
Cała wieś tym żyła. Nawet biskup mówił.

I mówiła siostra zakonna.
O chłopaku, który Port Harcourt
okradł bank.
Goniony przez policję zamienił się w kota.
Niestety wpadł pod samochód.
Pod kołami znaleziono człowieka.

W zagajniku przeklętym na trawie
leżą czerwone łuski od pocisków
i małe butelki po medykamentach.

W rodzinie papy Simona zmarło 26 dzieci.
Przyszedł. Mówił dwie godziny.
Powódź wypłukała z jego ziemi
czaszkę psa, krokodyla, kokos, zardzewiałą maczetę.
Dżu – dżu się mści na tych którzy się odwrócili.
Tak wierzą w wiosce choć chcą ufać Bogu.
Papa Simon prosi o modlitwę.
Chce uwolnić ziemię.

Damian rusza uzbrojony
w różowy spryskiwacz do kwiatów
z poświęconą wodą i słoik benzyny.
Spalimy dżu-dżu
Poświęcimy ziemię
Pobłogosławimy dom.
O darose Boromo Weri Ofafo Ise
W imię Oj ca i Syna i Ducha.

Onisha

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Tu nie ma piękna
Tu jest smród
Tu się rozkłada mięso i warzywo
Tu zgarną od ciebie więcej
I tu cię zabiją

Wdychaj fetor i spaliny
spójrz na rzekę
zamyśl się
w wodzie było kiedyś życie
dziś jest śmierć w niej
maź i krew

Tylko Tansi tu nie gnije
jego ciało w trumnie trwa
oczom wiary wystawiony
uprzytamnia światy dwa
w jednym miejscu
w każdej porze
kto usłyszy będzie żyw

A gdy wieczór połknie miasto
talerz Luny wzruszy cię
zarys rzeki raj przypomni
twarz pogłaszcze ciepły wiew
zamkniesz oczy i pomyślisz
jak tu kiedyś mogło być

Czmychaj z miasta w słońca wschodzie
kiedy potwór jeszcze śpi
nie oglądaj się za siebie
otwórz oczy zamknij sny
o tym czego nie ma wszak.

Benedyktynki

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Oczywiście że tańczymy
Mówi siostra Celestyna
Jej głos spokojny
Słowa o ciszy splata ;jak
korale na swą brązową szyję
szczelnie przykrytą welonem
Śpiewają po łacinie
na zawsze za klauzurą
wykarczowanego buszu.
Pytam jak afrykański ogień
i temperament znosi ascezę
gestów słowa
Słyszę o Łasce Bożej
Miłości Jezusa
Oddaniu się całkowitym
Dziękuję za zimną wodę
i prażone orzechy
Odchodzimy w pokoju 

Biskup Hiacynt

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Jego biała sutanna idealnie komponuje
się z kolorem skóry
A różowy biret na głowie przypomina
że świat nie jest czarno biały.

Zaprosił nas do siebie w piątek
popołudniu
Usiedliśmy w przestrzennym salonie
biskup Hiacynt włączył telenowelę.

Zbaranieni patrzyliśmy jak trzy ostre
dziewczyny likwidują po kolei alfonsów
Na koniec wymierzyły pistolet
w siostrę zakonną

Kula odbiła się od medalika
rykoszetem wróciła do zabójczyni
Napisy końcowe
"Pan strzeże tych którzy mu ufają"

Kolejna telenowela 
wszystkie z biblijnym przesłaniem
Już rozumiemy skąd to u biskupa
Tym czasem on proponuje ryż

Zaleca aby najpierw zjeść owoce
"To polepsza trawienie" mówi
z troską ludzką nie koniecznie pasterską
Niestety jestem już w połowie ryżu

Zabiera nas samochodem
na objazd okolicy
Pokazuje ruiny państwowej szkoły
przeskakujemy błoto i kałuże

Stara się by jego wikariat urósł
do rangi diecezji
"Co jest potrzebne?" pytam
"Budynek kurialny" odpowiada.

Biskup Hiacynt jest wdzięczny
za pomoc jaką otrzymał z Polski
"Jak mogę jeszcze podziękować" pyta
Na pożegnanie zamyka oczy modli się błogosławi

Bilard

Cykl: Pocztówki z Uduophori

Ustawili stół bilardowy
prawie na środku drogi
Stół dobrze się trzyma
jego nogi umocowane z błocie
Mają kije samobije
i wolę gry nieskończoną
Grają o każdej porze
Chcą aby ich uwiecznić
na zdjęciu
Przecież mają bilard
czas na grę
na śpiew
na śmiech

Krzysztof Błażyca

Zobacz inne artykuły tego autora >

Reklama

Szukasz wartościowych treści?

Zapisz się na cotygodniowy newsletter Stacji7


Reklama

 

 


Reklama

Krzysztof
Błażyca
zobacz artykuly tego autora >

Boko Haram. Misja zabijanie

To walka o władzę i wpływy!

Krzysztof
Błażyca
zobacz artykuly tego autora >

Polub nas na Facebooku!

OGHENE DO 

Uduophori budzi się przed piątą. Ludzie dzień rozpoczynają przy świecach, odmawiając „zdrowaś” w lokalnym języku orobo. Krótki czas potem w sąsiednim zborze zaczynają rzęzić głośniki. Koguty pieją wespół z zaśpiewkami mężczyzn, oddających się porannej toalecie. Czarownicy śpią. Tej nocy znowu praktykowali gusła, napawające powszechnym respektem i lękiem. W odległym o dzień drogi mieście Onitcha, brat Benedykt, któremu objawił się Pan Jezus o kulach, znów będzie musiał się zatroszczyć o kilkanaście dzieciaków z wodogłowiem, których nikt nie chciał. A nierozkładające się zwłoki błogosławionego Tansiego, spoczywające w katedrze, po raz kolejny przypomną, że coś po nas na tym świecie zostaje. Tymczasem my ruszamy do Ogriagbene. Przecinając leśne ścieżki, wioska za wioską, docieramy do rzeki…

Mętne wody

I co? – zagaduję Damiana, gdy już wykupiliśmy bilety na kolejny kurs wodną taksówką, codziennym środkiem lokomocji dla mieszkańców okolicy. Siedzimy w zbitej z desek szopie nad brzegiem Forcados, głównego traktu transportowego w Delta State na południu Nigerii. Rzeka liczy prawie 200 km, jest jedną z gałęzi Nigru i to wokół niej koncentruje się m.in. życie ponad 2,7 milionów mieszkańców wiosek położnych na terenie wikariatu apostolskiego Bomadi, młodej jednostki administracyjnej nigeryjskiego Kościoła, prowadzonej przez pochodzącego z ludu Ibo biskupa Hiacynta Oroko Egbebo.

Dla przybyłego z miejskiego molocha oniotscha (jak języku ibo określa się białych) życie nad Forcados zdać może się sielanką. Złotosłomiane dachy chatek, soczysta zieleń bujnie rosnących tu palm, kolorowe raaby zawiązane na biodrach kobiet i nagie dzieci kąpiące się w rzece, prowokują do medytacji nad rajem utraconym, pozornie tu odzyskanym przez koloryt miejsca. A jednak to złudzenie, piękne, lecz tylko złudzenie.

Boko Haram. Misja zabijanie

1/6
Biskup Hiacynt witany we wisoce Uduophori
2/6
Główna uliczka w wiosce Uduophori, w tle kościoł anglikański gdzie w soboty na niedziele pastorzy wyganiają demony
3/6
Bratu Benedyktynowi objawił się Jezus o kulach. Kult zaostał zaaprobowany przez Kościół w Nigerii
4/6
Jest drewaniana będzie murowana - trwa budowa szkoły dla dzieciaków z wioski
5/6
Dzieci napełniają butelkę skażoną wodę z rzeki. Ile z nich zachoruje! Potrzeba studni - wielu
6/6
Benedyktynki z Ozobulu podczas południowej modlitwy - w Nigerii dynamicznie powstają nowe zgromadzenia i popularne są te tradycyjne
poprzednie
następne

Owszem, życie w wioskach kieruje się swoim rytmem, a żywiołowość ludzi i poczucie wspólnoty mają w sobie coś pierwotnego, czego z trudem szukać w przesiąkniętym alienacją zachodnim świecie. Tyle, że i tutaj to życie choć piękne, barwne i soczystozielone, tak samo naznaczone jest brutalnością i zniszczeniem, bieda nierzadko ma oblicze drastyczne, a wody Forcados, oprócz ryb, przynoszą też choroby i śmierć. Ot, efekt eksploatacji tutejszego bogactwa, jakim jest ropa naftowa. Bogaci dalej się bogacą, islamska północ czerpie profity, a roponośne południe klepie biedę pozostawione samemu sobie.

Nigeria mogłaby być bogatym krajem, posiada wiele zasobów naturalnych, ale państwo nie potrafi ich wykorzystać. Problemem jest skażona woda, w której padają ryby, skorumpowany system edukacyjny. Umieralność dzieci jest tu najwyższa w całej Afryce. W szpitalach brak leków. Potrzebujmy intelektualistów, wizjonerów, którzy będą rządzić, a nie demonstracji siły – mówił podczas jednej z naszych rozmów biskup Hiacynt.

Patrzę na rzekę, w której ledwo co sami nie utonęliśmy, kiedy na środku woda zaczęła się wlewać do dziurawej łodzi, a silnik odmówił pracy. Co nas ocaliło? Modlitwa ludzi, którzy w odpowiedzi na nerwowe ruchy sternika zaczęli zmawiać pacierze? Szykowna dama w czapce ze srebrnym napisem „Jesus” też dodawała otuchy: „Nie utoniecie, potrafię pływać”.

Ludzie w łodzi krzyczeli, ale na brzegu nikt nie zwracał uwagi. Życie przychodzi i odchodzi. Lub pogrążą się w ciemnej toni rzeki. Tym razem może po prostu mieliśmy szczęście…

Dżu-dżu i demony

– A ty to za delikatny jesteś. Tu trzeba drzeć japę, inaczej nic nie zdziałasz. – Damian łypie szelmowsko okiem. Swoje już wie. Jest tu od ponad pięciu lat. Dziś już nie tylko mówi z impetem, zrozumiałym jedynie dla miejscowych awanturników, ale posługuje się tym samym pidgin english, co oni. „Nasz biały” – mówią więc o nim. Damian pochodzi z Bydgoszczy. Jego droga do Nigerii to dość awanturnicza historia. Albo motywacyjna opowiastka dla tych, co się za bardzo cackają ze swym życiem. Dość tu wspomnieć, że obecnie pracuje z ramienia biskupa Hiacynta. Wraz z Kelvinem, królewskim synem ludu Ibo, i Rafaelem, prowadzą małą misję w położonej w środku buszu wiosce Uduophori.

Żyją prosto pośród ludzi, w tych samych warunkach, co oni. Jedzą to co oni, głodują tak jak oni.

 

W ciągu ostatnich dwóch lat zbudowali kilka studni na terenie pobliskich wiosek, postawili przetwórnię wody (finał akcji zorganizowanej przez Małego Gościa Niedzielnego w 2012), stworzyli pierwszą w wiosce podstawówkę w drewnianym baraku, otworzyli przychodnię, a obecnie wykańczają murowaną szkołę (te dwa ostatnie projekty przy pomocy Fundacji Razem dla Afryki http://www.razemdlaafryki.org/ ).

 

Działają ochoczo, z oddaniem, ku uciesze biskupa, ad maiorem Dei gloriam pro publico bono. Ludziom potrzeba lekarstw i czystej wody, dzieciakom – edukacji, wszystkim – odtrutki na wszechobecne czary i uwolnienia od przekleństwa dżu-dżu.

Boko Haram. Misja zabijanie

Dżu-dżu to jest wszystko, czego się ludzie lękają, bo dżu-dżu było tam „od zawsze”, a nowa wiara w wiosce jest dopiero od 50 lat.

Dlatego, gdy papie Simonowi zmarło w rodzinie 26 dzieci i zawalił się dom, a deszcze wypłukały zakopane obok chaty dżu-dżu, to ludzie w wiosce mówili „Dżu dżu się mści”. Za co? A za zdradę. Papa Simon przed laty przyjął chrzest, byle dalej od czarów. Teraz każdy dzień rozpoczyna w kaplicy o darose Boromo Weri ofafo Ise (w orobo: w imię Ojca i Syna i Ducha). Więc dżu-dżu się mści.

 

Machine Donatus, sąsiad Papy Simona, były animista, złodziej i porywacz ludzi, a teraz przykładne dziecko boże, o dżu-dżu potrafi opowiadać godzinami. Nie pomija pikanterii o tzw. obrzędach kuli, żółtych i czerwonych świecach (każdy kolor służy czemu innemu), pudrach pętających wolę i kobietach, które pokładają się z czarownikami, aby za „dżygi-dżygi”, jak to fonetycznie określa mój rozmówca, zdobyć profity doczesne. Machine wspomina też historię nieboraczki, którą czarownik po dokonaniu bezeceństw zaczął przemieniać w węża. Ludzie, jak to ludzie – widzieli, w mediach mówili, ba, nawet biskup potwierdza, że o czymś takim było głośno. Nastoletnia Gloria spotkana o zmroku na drodze też ma dla mnie newsa – że w pobliskim zborze w sobotnie wieczory wyganiają demony. I tak trwa to do rana. Bo wyganianie demonów to w Uduophori rytuał powszedni. Podobnie jak fetysze z ludzkiego ciała, których „nie dotykaj, bo umrzesz lub spotka cię nieszczęście” oraz wiara, że kapłan dżu-dżu potrafi w jednej chwili być we wsi i w odległym o 600 km Lagos. Damian, Kelvin i Rafael walczą więc z demonami, modlą się wraz z ludźmi o oczyszczenie gospodarstw spod władzy złośliwego dżu-dżu, a poza tym roznoszą ryż po wioskach, edukują dzieciaki, a gdy trzeba, „drą japę”, bo takie tu obyczaje i tego nie zmienisz.

Boko Haram. Misja zabijanie

Śmierć na północy

– Człowiekowi Boga robicie problemy? – barczysty wojskowy krzyczy na grupę mężczyzn, zebranych wokół motocykla, którym przyjechaliśmy nad rzekę. Mototaksówki to obok łodzi podstawowy środek tutejszego transportu. „Człowiekiem Boga” nazywa Damiana, widząc jego koloratkę. O tak, „ludzie boga” są tu w poważaniu, bo i z samym Bogiem i jego miejscem w życiu człowieka się tu nie dyskutuje. Bóg w Afryce po prostu jest, a jeśli sądzisz inaczej, to znaczy, że straciłeś zmysły. Jest Bóg i jest też niestety karykatura Boga. Koszmarny obraz, którym legitymizują się bandy fanatyków. Boko Haram. Rana Nigerii. Skaza na obliczu islamu. Synonim zła. Ta nigeryjska grupa fundamentalistów, która weszła w sojusz z działającym na ternie krajów Maghrebu skrzydłem Al-Kaidy, powstała w 2001 r. W 2009 władze Nigerii zakazały jej działalności. Od tego czasu trwa brutalny dżihad Boko Haram „w imię Allaha”, a sekta dąży do ustanowienia szariatu na terenie całego kraju. Nie ma tygodnia, aby nie docierały informacje o kolejnych aktach terroru, dokonywanych przez bojowników człowieka cienia – Abubakra Shekau, o którego życiu i śmierci krążą sprzeczne informacje.

W ciągu pięcioletniej ekspansji Boko Haram na północy Nigerii, prawie 1,5 miliona ludzi zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, a stany Borno, Yobe i Adamawa, będące pod kontrolą islamistów, żyją w nieustannym zagrożeniu kolejnych ataków.

Świat długo milczał o bestialstwach dokonywanych przez nigeryjskich islamistów. Uprowadzenie 300 uczennic ze szkoły w Chibok w kwietniu 2014 nadało rozgłos problemowi, z jakim zmaga się Nigeria. A przecież tylko na przełomie 2009 – 2012 ponad 50 kościołów zostało zniszczonych w atakach islamistów. Na ich celu są tak chrześcijanie, jak i „zwykli”, czyli nie-ekstremistyczni muzułmanie. Tylko w listopadzie br. ponad 120 osób zginęło w zamachu na meczet w Kano. W grudniu islamiści dokonali kolejnej masakry cywilów na północy kraju, zabijając 33 osoby i porywając co najmniej 100. W ostatnich dniach świat obiegła informacja o największej rzezi dokonanej przez Boko Haram na początku bieżącego roku. Według nigeryjskich źródeł, cytowanych przez zagraniczne media, aż 2000 osób zostało zamordowanych w ciągu pięciu dni w w mieście Baga na północy kraju. 10 tysięczne Baga zostało całkowicie zniszczone, okaleczeni mieszkańcy uciekli do buszu, ciała zabitych leżą na ulicach. Boko Haram spaliła też 16 innych okolicznych miejscowości.

Boko Haram. Misja zabijanie

A jednak wobec tych wstrząsających faktów, wciąż aktualne pozostają słowa biskupa Hiacynta:

– Trzeba podkreślić, aby na zamachy w Nigerii nie patrzeć jak na konflikt muzułmańsko-chrześcijański. To ekstremiści uważają chrześcijan za wrogów. Ale to nie jest powszechna postawa. Jest wielu muzułmanów, którzy próbują chronić chrześcijan, tak jak chrześcijanie pomagają muzułmanom. To walka o władzę i wpływy.

Boko Haram zabija bez względu na religię.

– Ich misją jest zabijanie – mówił podczas wizyty w Polsce przewodniczący Konferencji Episkopatu Nigerii abp Ignatius Ayau Kaigama,

 

W Nigerii żyje ok. 250 grup etnicznych. Ponad połowa Nigeryjczyków to muzułmanie. Południe jest chrześcijańskie. W małej wiosce Uduophori i okolicach, gdzie mieszka ok. 16 tys. osób, nikt nie myśli o walce w imię religii. Chrześcijanie kilku wyznań żyją tu w zgodzie z mniejszością muzułmańską. Tylko czarownicy patrzą czasem złym okiem w stronę misjonarzy, próbując kilkakrotnie podrzucić złe dżu-dżu na próg ich domu. Ale dżu-dżu nie ma mocy nad chrześcijanami, a starzy ludzie zapewniają, że „Oghene do” (Bóg jest dobry).


Możesz wesprzeć pracę misjonarzy z Uduphori poprzez Fundację Razem dla Afryki.
Szczegóły:

http://www.razemdlaafryki.org/

Jeden procent:

http://www.razemdlaafryki.org/o-nas/1-procent/

Przeczytaj poetycką refleksję nad wydarzeniami opisanymi w tekście:


Cykl: Pocztówki z Uduophori


Krzysztof Błażyca

Zobacz inne artykuły tego autora >

Reklama

Szukasz wartościowych treści?

Zapisz się na cotygodniowy newsletter Stacji7


Reklama

 

 


Reklama

Krzysztof
Błażyca
zobacz artykuly tego autora >
Copy link
Powered by Social Snap