W Gdańsku obradowali polscy biskupi. 7 najważniejszych zmian i decyzji

Jakie najważniejsze zmiany i decyzje przyniosły obrady Episkopatu? Podsumowujemy jesienne obrady polskich biskupów, zestawiając 7 najważniejszych konkretów.

• “Został uczyniony krok” w kierunku powołania tzw. Komisji niezależnych ekspertów ds. nadużyć,
• Wydano apel w sprawie migrantów i uchodźców,
• Ogłoszono zmiany personalne w Fundacji Świętego Józefa i przyjęto nową podstawę programową religii,
• Zapowiedziano nowy program duszpasterski i przypomniano o 60. rocznicy listu polskich biskupów do niemieckich.

W dniach 13-15 października 2025 r. w Gdańsku odbyło się 402. Zebranie Plenarne Konferencji Episkopatu Polski. Spotkanie miało charakter wyjazdowy – ze względu na 100-lecie Archidiecezji Gdańskiej. Centralnym punktem jubileuszu była Msza Święta w katedrze oliwskiej pod przewodnictwem nuncjusza apostolskiego abp. Antonio Guido Filipazziego.

1. Komisja niezależnych ekspertów

Pełna nazwa zespołu tworzącego Komisję brzmi: „Zespół ds. opracowania dokumentów dotyczących funkcjonowania komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich przez niektórych duchownych”.

Biskupi przyjęli sprawozdanie z prac tego zespołu, powołanego w czerwcu 2025 r., i zaakceptowali roboczą wersję dokumentów dotyczących powołania komisji. Dokumenty trafiają teraz do konsultacji z przełożonymi zakonów. Według komunikatu, „został uczyniony kolejny krok” w celu jej powołania.

Biskup Sławomir Oder kierujący komisją stwierdził: “Moje serce jest przepełnione satysfakcją z wypełnionej misji”. Jednak o zasadach funkcjonowania Komisji nadal nie wiadomo.

Zespół pod kierunkiem bpa Odera w czerwcu br. przejął prace nad utworzeniem komisji. Wcześniej proces jej powstawania koordynował prymas Polski abp Wojciech Polak. Czerwcowa decyzja biskupów spotkała się z krytyką dużej części opinii społecznej. Była odczytana jako próbę zakwestionowania zasad wypracowanych przez zespół pod kierunkiem prymasa Polski.

2. Migranci i uchodźcy – apel o gościnność

Biskupi szeroko odnieśli się do tematu migracji. Podkreślili, że życie społeczne w Polsce jest coraz bardziej naznaczone obecnością cudzoziemców. Przypomnieli o chrześcijańskim obowiązku gościnności wobec przybyszów – zwłaszcza uchodźców wojennych z Ukrainy – i o słowach Jezusa: „byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie” (Mt 25,35).

W kontekście nasilającego się zjawiska migracji i obecności migrantów w naszym kraju, biskupi zaapelowali o budowanie dobrych relacji i integrację migrantów z polskim społeczeństwem, przy pełnym poszanowaniu bezpieczeństwa i godności każdej osoby. Wyraźnie potępili wszelkie formy instrumentalizacji uchodźców i migrantów w celach politycznych czy ekonomicznych oraz próby rozbudzania nastrojów ksenofobicznych.

Za tę tematykę w Episkopacie odpowiada bp Krzysztof Zadarko, biskup pomocniczy koszalińsko-kołobrzeski, przewodniczący Rady KEP ds. Migracji, Turystyki i Pielgrzymek, od lat zaangażowany w duszpasterstwo migrantów i pomoc uchodźcom.

3. Fundacja Świętego Józefa – nowa prezes i nowy zarząd

Zmiana w Fundacji Świętego Józefa KEP: po dwóch kadencjach zakończyła swoją misję Marta Titaniec. Na czele Fundacji ponownie stanie kobieta – psychoterapeutka i psycholog Magdalena Bogdan. Do Zarządu powołano także przedstawicielkę zakonów żeńskich – s. Emmanuelę Sikorską, zakonnika – ks. Zygmunta Kostkę oraz przedstawiciela duchowieństwa diecezjalnego – ks. Michała Turkowskiego.
Fundacja odpowiada za działania Kościoła w Polsce w obszarze ochrony osób pokrzywdzonych i prewencji.

4. Nowa podstawa programowa lekcji religii – od 2027

Episkopat przyjął nową „Podstawę programową nauczania religii rzymskokatolickiej w Polsce”, która zacznie obowiązywać od września 2027 r. wraz z nowymi podręcznikami. Podstawa będzie miała wpływ na nauczanie religii w szkole.
Biskupi wskazali również na konieczność katechezy parafialnej obejmującej również dorosłych. Prace nad jej koncepcją mają zakończyć się w 2026 r.

5. Spór o religię w szkole – napięcie z rządem trwa

W komunikacie znalazło się także mocne odniesienie do obecnej sytuacji katechetów i nauczycieli religii. Biskupi wyrazili wdzięczność za ich wierność powołaniu, jednocześnie wskazując na trudności wynikające z – jak to określili – „bezprawnych i niesprawiedliwych zmian” wprowadzonych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Hierarchowie zaznaczyli, że zmiany w organizacji lekcji religii doprowadziły do utraty pracy przez wielu katechetów. To wyraźny sygnał, że spór o miejsce religii w polskiej szkole trwa i pozostaje jednym z punktów zapalnych w relacji Kościół-państwo.

6. Program duszpasterski „Uczniowie-misjonarze”

Od pierwszej niedzieli adwentu, czyli od nowego roku liturgicznego, ruszy nowy program duszpasterski. Będzie kładł nacisk na formację świeckich, duchownych i konsekrowanych jako warunek dojrzewania w wierze. To zmiana priorytetu w duszpasterstwie: od działań akcyjnych do pogłębionej formacji. Już wiadomo, że program na lata 2026/2027 będzie poświęcony odnowie parafii w kluczu synodalnym i misyjnym.

7. Pokój i pojednanie – wezwanie Leona XIV o modlitwę o pokój

Biskupi nawiązali do wezwania papieża Leona XIV, zachęcając wiernych do modlitwy różańcowej o pokój w Ukrainie, Ziemi Świętej i Sudanie. Jednocześnie przypomnieli o zbliżającej się 60. rocznicy listu biskupów polskich do niemieckich, kluczowego dla pojednania polsko-niemieckiego. To połączenie apelu o pokój dziś z pamięcią o historycznej zmianie sprzed 60 lat.

ps/Stacja7