Stworzył system, z którego korzysta cały Kościół. O. Adam Żak kończy 75 lat

To właśnie dzięki pracy o. Adama Żaka SJ Polska wypracowała system ochrony małoletnich, który dziś jest wskazywany jako model dla całego Kościoła. Podczas krakowskich uroczystości z okazji 75. urodzin jezuity podkreślano jego pionierską rolę w budowaniu standardów prewencji, formacji i odpowiedzialności.

W Krakowie odbyły się uroczystości z okazji 75. rocznicy urodzin o. Adama Żaka SJ,  pioniera w dziele ochrony małoletnich w Kościele. Podczas spotkania w Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie jubilatowi wręczono księgę jubileuszową „Troska i odpowiedzialność”.

W spotkaniu uczestniczyli m.in. kard. Grzegorz Ryś, abp Wojciech Polak, przedstawiciele Zarządu Fundacji św. Józefa KEP Magdalena Bogdan i ks. Zygmunt Kostka SDB, prof. Hanna Suchocka, rzecznik praw dziecka Monika Horna-Cieślak oraz jej poprzednik Marek Michalak. Wśród zgromadzonych w Auli im. Grzegorza Piramowicza byli ponadto ks. Wojciech Rzeszowski, kierownik Biura Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży, przedstawiciele Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich i Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, prof. Błażej Kmieciak oraz liczne grono specjalistów i kandydatów na specjalistów ds. ochrony małoletnich kształconych w COD, przedstawiciele jezuitów, rodzina i przyjaciele jubilata.

Kard. Grzegorz Ryś: „Autorytet i prorok”

– Nie mogło mnie tu nie być – powiedział na początku uroczystości kard. Grzegorz Ryś. – Ojciec Żak jest – w zależności od nomenklatury – autorytetem i prorokiem. Prorocy są czasem w kontrze do urzędu, łącznie z tym, że ten urząd napominają. I dobrze, że tacy są. W ten sposób ratują lud Boga. Ojciec pełni niewyobrażalną rolę w Kościele jako autorytet – podkreślał metropolita krakowski. Wspomniał, że na spotkanie w Ignatianum przyszedł po tym, jak gościł w liceum, gdzie 120 młodych ludzi zadawało mu pytania. – Jeśli młodzi chcą się jeszcze spotykać z biskupem, to także dzięki tobie. Uczyłeś i uczysz, jak nie stracić autorytetu – podsumował.

Abp Wojciech Polak nazwał twórcę Centrum Ochrony Dziecka człowiekiem dialogu i współpracy. – Martin Buber, opisując drogę każdego człowieka, zauważa, że choćby nasze osiągnięcia były nawet bardzo nieznaczne w porównaniu naszych przodków, ich prawdziwa wartości tkwi w tym, że realizujemy je na swój sposób i własnym wysiłkiem. Mogę zaświadczyć o tytanicznym wysiłku ojca Adama – powiedział.

Bp Herrera: „W służbie zranionym”

Okolicznościowy list do o. Żaka przesłał bp Luis Manuel Alí Herrera, sekretarz Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich. Podkreślał w nim, że jubilat jest „niestrudzonym i odważnym pionierem w służbie zranionym”. Zaznaczył, że to właśnie dzięki o. Żakowi Polska posiada wszechstronny i bezpieczny system prewencji, który stanowi model dla całego Kościoła.

Laudację na cześć jubilata wygłosił jego współbrat o. Józef Augustyn SJ. Wskazywał w niej, że ojciec Żak cechuje się wewnętrzną determinacją, konsekwentnym zaangażowaniem dla życia i wysokimi wymaganiami, które stawia samemu sobie. – W Polsce jest pionierem w kształtowaniu standardów formacji i odpowiedzialności za ochronę dzieci i młodzieży w Kościele – stwierdził.

Mówił o tym, że zaangażowanie w dzieło, które wymagaj dyskrecji, taktu, dyplomacji, szukania kompromisów, ale w sprawach zasadniczych – zdecydowania i stanowczości, wiele kosztowało zasłużonego jezuitę.

– Środowisko duchownych bywa niełatwe we współpracy w tak delikatnej materii. Pokusą jest nie myśleć, odsunąć. Jest to problem wypierany przez przełożonych, współbraci i wiernych. Za upominanie się o sprawiedliwość, prawdę, godność i szacunek ojciec Żak płacił wysoką cenę. Do krzywdy wykorzystywanych dorzuca się cyniczne upokarzanie tych, którzy im pomagają – podkreślał o. Augustyn.

„Kościół ma twarz człowieka skrzywdzonego”

– Kościół w doświadczeniu jubilata ma twarz człowieka skrzywdzonego, upokorzonego, odrzuconego. To nie jest Kościół zagrożony od zewnątrz – dodał jezuita i powołując się na słowa noblisty Jona Fossego, podsumował: – Jeśli nie wierzymy w łaskę, zaczynamy wierzyć w przemoc – tak wobec ofiar, jak i tych, którzy je wspierają.

Ojciec Żak wspominał ludzi, którzy stanęli na jego drodze, gdy zaczął misję koordynatora KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży: abp. Wojciecha Polaka, Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, swoją zastępczynię w Centrum Ochrony Dziecka Ewę Kusz. – Szkoła, lektury, formacja intelektualna dają wiele, ale najważniejsza jest szkoła życia, która łączy z ludźmi. W szlachetnym dialogu, w którym ujawniają się różnice, jest niezwykłe bogactwo. Przez ten dialog poznaje się świat drugiego człowieka – wyjaśniał swoje motywy współpracy z różnymi środowiskami na rzecz ochrony małoletnich.

Jak podkreślał, ogromną wartością, którą sobie ceni, jest wspólnota osób utworzona wokół tej sprawy. – Na problemy trzeba odpowiadać w prawdzie – nie tylko tej zewnętrznej, ale w prawdzie człowieka skrzywdzonego, która nas odmienia, czyni z nas ludzi, którzy zaczynają myśleć całym światem, nie tylko własnym podwórkiem. To jest sedno ducha powszechności, który można zyskać przez współpracę, dialog, wsłuchanie się w różne głosy. To nie jest droga prosta – dodał.

Mówił także o tym, jak wiele zawdzięcza osobom skrzywdzonym, które spotykał od pierwszych miesięcy po święceniach kapłańskich. Opowiadali mu o swoich cierpieniach, o jałowości modlitwy, oddaleniu i nie łączyli tego wówczas z doświadczeniem wykorzystania w wieku dziecięcym. – To są historie, które uczą rozumieć krzywdę. Tego wciąż brakuje wielu duchownym. Aby ktoś opowiedział swoje życie, trzeba umieć słuchać i pozwolić, by to nas zmieniało – mówił.

Kim jest o. Adam Żak

Ojciec Adam Żak urodził się 18 listopada 1950 r. w Bielsku-Białej. Do Towarzystwa Jezusowego (jezuitów) wstąpił w 1966 r. w Starej Wsi k. Brzozowa, święcenia kapłańskie przyjął 15 czerwca 1976 r. w Neapolu z rąk kard. Corrado Ursi. Studiował filozofię w Krakowie (1970-73), Monachium (Hochschule für Philosophie, 1977-79) i w Rzymie (1980-86); teologię w Neapolu (1973-77). W 1986 r. uzyskał doktorat z filozofii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie (jego promotorem był prof. Carlo Huber SJ), a następnie przez 10 lat wykładał filozofię w Krakowie. W latach 1996-2002 pełnił urząd prowincjała Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego, a w latach 2003-2012 pracował w kurii rzymskiej Towarzystwa Jezusowego jako asystent generała najpierw na kraje Europy Wschodniej, a od 2008 także Europy Środkowej. W 2013 r. Konferencja Episkopatu Polski mianowała go Koordynatorem KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży, od 2014 r. jest dyrektorem Centrum Ochrony Dziecka w Krakowie.

KAI, ml/stacja7.pl