Wigilia Bożego Narodzenia ma szansę znaleźć się na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Pozytywna rekomendacja dotycząca tradycji pojawiła się jako jeden z projektów decyzji Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego na stronach UNESCO.

Kielecczyzna ma w tym spory udział. W województwie świętokrzyskim przedsięwzięciu patronowało Muzeum Wsi Kieleckiej, jeden wśród pięciu podmiotów w kraju. Muzeum uczestniczyło w dokumentowaniu tradycji. Rokrocznie etnografowie i edukatorzy z Muzeum Wsi Kieleckiej przygotowują aranżację tradycyjnej wieczerzy wigilijnej w Dworku Laszczyków w Kielcach lub w Parku Etnograficznym w Tokarni, czemu towarzyszą pokazy obrzędowe.
ZOBACZ>>> Niezwykła Wigilia ks. Popiełuszki. „Witali mnie ze łzami w oczach”
Wydawnictwo Stacja7 poleca
Starania o wpis na listę UNESCO mają swoją historię
W styczniu 2025 r. tradycje Wigilii Bożego Narodzenia w Polsce wpisano na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Jest to lista Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
11 kwietnia 2025 r. – Polska, Litwa i Ukraina złożyły wspólny wniosek do UNESCO, z racji podobieństw kulturowych i etnograficznych w tradycji przeżywania i przygotowania Wigilii. W 2026 r. wniosek przeszedł ocenę i uzyskał pozytywną rekomendację. Natomiast w dniach 30 listopada – 5 grudnia 2026 r. – podczas 21. sesji Międzyrządowego Komitetu UNESCO w Xiamen w Chinach zapadnie ostateczna decyzja.
Prace z ramienia Polski koordynowali przede wszystkim naukowcy i badacze z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a w regionie świętokrzyskim przedsięwzięciu patronuje Muzeum Wsi Kieleckiej.
Przeczytaj również
Inicjatywa wpisania tradycji Wigilii na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego ma charakter międzynarodowy. Do wspólnego ubiegania się o wpis UNESCO zaprosiła Polskę Litwa, która przygotowała i złożyła wniosek, a do projektu dołączyła również Ukraina. Wniosek bazuje na wspólnych dla tych kultur elementach, takich jak między innymi: dzielenie się opłatkiem (lub jego odpowiednikami), wieczerzy wigilijnej, kolędowaniu oraz gotowości do przyjęcia niespodziewanego gościa.
SPRAWDŹ>>> Tradycje wigilijne w Polsce. O których warto pamiętać?
Wigilia przykładem szczególnego dziedzictwa
Polska Wigilia jest znakomitym przykładem dziedzictwa, które nie istnieje wyłącznie w muzeach, skansenach czy archiwach. Jest przekazywane w rodzinach, często bez świadomości, że wykonujemy czynności o ogromnej wartości etnograficznej.
Wigilia otwiera cykl świąteczny Bożego Narodzenia, wyznacza początek roku obrzędowego i wegetacyjnego, posiada odrębną unikatową obrzędowość ukształtowaną w toku długotrwałych procesów historycznych. Należy do nich m.in. gest przełamywanego opłatka, połączony z życzeniami, symbolika postnych potraw wigilijnych, ozdoby z opłatków tzw. „światy”, elementy zdobnicze, jak zielone gałęzie i podłaźniczki zawieszane pod sufitem, wykorzystanie słomy i siana jako przekaźnika pewnych wartości, obwiązywanie stołu łańcuchami, dzielenie się opłatkami ze zwierzętami i wiele innych.
Jeśli wpis na listę UNESCO zostanie zatwierdzony w grudniu, będzie to również okazja do pokazania, jak wiele regionalnych odmian kryje się pod wspólnym pojęciem polskiej Wigilii.
KAI/Stacja7
Więcej ciekawych artykułów znajdziesz na stronie głównej: stacja7.pl