Jeden Belg chciał usunąć swoje dane z księgi chrztów. Teraz Trybunał Sprawiedliwości UE ma rozstrzygnąć, czy RODO pozwala żądać takiego wykreślenia. Wydana niedawno opinia rzeczniczki generalnej dopuszcza taką możliwość i budzi niepokój: może otworzyć drogę do czegoś w rodzaju prawa do „bycia zapomnianym”. Nie w sieci. W świecie realnym - w księdze dokumentującej, że chrzest się odbył.

Sprawa zaczęła się od wniosku jednego mężczyzny, ochrzczonego w 1955 r. w Gandawie. W 2021 r. zażądał od diecezji usunięcia wszelkich danych o sobie z kościelnych rejestrów i archiwów. Diecezja odnotowała, że występuje z Kościoła, i przekreśliła jego wpis, ale pozostawiła dane czytelne.
Mężczyzna złożył skargę do belgijskiego organu ochrony danych, który nakazał diecezji usunięcie informacji. Diecezja zaskarżyła tę decyzję, a belgijski sąd zwrócił się o wykładnię przepisów do TSUE.
Wydawnictwo Stacja7 poleca
1 października rzeczniczka generalna TSUE Laila Medina przedstawiła opinię w sprawie C-12/25 „Bisdom Gent”. Uznała, że księgi chrztów podlegają przepisom RODO, a osoba może co do zasady formalnie sprzeciwić się przetwarzaniu swoich danych i zażądać ich usunięcia.
Choć to na razie tylko opinia nie będąca wiążącym wyrokiem trybunału, sprawa jest poważna: Kościół może być zobligowany do usuwania danych dotyczących np. chrztu. Sprawa przypomina debatę o „prawie do bycia zapomnianym” w internecie, ale tu dotyczy czegoś więcej niż ukrycia informacji w wynikach wyszukiwania. W sprawach Google chodziło o usuwanie linków z listy wyników wyszukiwania, podczas gdy informacja mogła pozostać na stronie źródłowej. W sprawie „Bisdom Gent” mężczyzna zażądał usunięcia swoich danych z kościelnych rejestrów i archiwów – także z dokumentu, który poświadcza, że chrzest rzeczywiście się odbył.
Opinia rzeczniczki nie jest wyrokiem
Opinia nie oznacza to jednak automatycznego wykreślenia każdego, kto wystąpi z takim wnioskiem. Kościół może powołać się na ważne prawnie uzasadnione podstawy, w tym prawidłowe prowadzenie dokumentacji sakramentalnej. W każdej jednostkowej sprawie organ państwowy będzie jednak oceniał, czy przechowywanie danych jest niezbędne i czy interes Kościoła przeważa nad prawami osoby, której dane dotyczą. Takie wyważenie ma być dokonywane indywidualnie.
Przeczytaj również
Kiedy sprawa stała się głośna, Kościół podnosił od miesięcy swoje argumenty i obawy: jeśli TSUE przyjmie stanowisko rzeczniczki, inni ochrzczeni mogą powoływać się na podobną wykładnię RODO. Choć nie będzie to równoznaczne z koniecznością usuwania wpisów, może jednak otworzyć drogę do kolejnych żądań i sporów, w których sądy będą musiały ważyć prawo do ochrony danych z wolnością religijną oraz autonomią Kościołów.
COMECE: księga chrztów dokumentuje fakt
Do sprawy odniosła się 20 listopada Komisja Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE). W opublikowanym stanowisku biskupi kwestionują założenie, że księga chrztów jest przede wszystkim rejestrem aktualnych członków wspólnoty religijnej. Księga chrztów dokumentuje przede wszystkim wydarzenie historyczne i sakramentalne, niezależnie od obecnych przekonań ochrzczonej osoby.
COMECE podkreśla, że wpisy są – nawet dotyczące osób, które dokonały apostazji – sąpotrzebne m.in. do ustalania statusu sakramentalnego i kanonicznego, dokonywania późniejszych adnotacji oraz wydawania wiarygodnych zaświadczeń. Biskupi UE sprzeciwiają się też porównywaniu ksiąg do komercyjnych baz danych: usunięcie imienia, nazwiska i daty chrztu mogłoby, jej zdaniem, pozbawić dokumentację jej zasadniczej wartości. Zwracają również uwagę na znaczenie integralności archiwów dla badań historycznych i genealogicznych.
Biskupi krytykują opinię także za przypisanie znaczenia brakowi zgody na przechowywanie danych oraz za podniesienie argumentu „emocjonalnego cierpienia”, które może wiązać się z pozostawieniem wpisu. Wskazują, że chrzest jest w Kościele katolickim podstawą dalszego życia sakramentalnego, a skutki zmian w rejestrach mogłyby dotyczyć nie tylko pojedynczej osoby, lecz także innych osób i późniejszych czynności kościelnych.
Czy można usunąć zapis o historycznym wydarzeniu?
COMECE ostrzega, że przyjęcie podejścia zaproponowanego w opinii może zwiększyć liczbę wniosków i postępowań, a parafiom przynieść trudności administracyjne i niepewność prawną. Ostatecznie to jednak Trybunał, a następnie sąd krajowy rozpatrujący sprawę, określą, jak przepisy RODO stosować w tym przypadku.
Jedna apostazja doprowadziła więc do pytania o zasady obowiązujące w całej Unii. Na razie nie ma wyroku, który nakazywałby Kościołom usuwać dane na każde żądanie.
Czy prawo do bycia zapomnianym może sięgać także do archiwalnego zapisu o chrzcie? I czy usunięcie danych z księgi byłoby ochroną prywatności, czy ingerencją w dokumentację historycznego wydarzenia? Na te pytania Trybunał jeszcze nie odpowiedział.
Więcej ciekawych artykułów znajdziesz na stronie głównej: stacja7.pl