fot. Teologia Polityczna, facebook
To zaproszenie do wejścia w tajemnicę. Ofiarowanie oczami współczesnych artystów
Ofiarowanie opisane w Ewangelii św. Łukasza – św. Józef i Maryja, zgodnie ze zwyczajem, przynoszą Jezusa do Świątyni Jerozolimskiej, ofiarują parę gołębi, spotykają starca Symeona i prorokinię Annę i wysłuchują proroctwa… Jak tę biblijną scenę przedstawili na swoich obrazach współcześni artyści?
Ofiarowanie to temat czwartej tajemnicy różańcowej i piąta odsłona projektu „Namalować katolicyzm od nowa”, zorganizowanego wspólnymi siłami przez Fundację św. Mikołaja, Teologię Polityczną, Instytut Kultury św. Jana Pawła II z Papieskiego Uniwersytetu św. Tomasza z Akwinu (Angelicum). Wernisaż dwudziestu prac tego rzadko spotykanego tematu w malarstwie zachodnim odbył się 13 listopada w podziemiach katedry na warszawskiej Pradze.
Wydawnictwo Stacja7 poleca
Ofiarowanie i Matka Boża Bolesna
Tak jak wcześniej ustalono, dziesięć dużych płócien przedstawia scenę kolejnej tajemnicy Różańca, zaś obrazy małego formatu, przeznaczone do kultu prywatnego, w tym roku poświęcone są Matce Bożej Bolesnej, gdyż właśnie w radosnym świątecznym dniu słyszy Ona zapowiedź o mieczu, który ją przeszyje – zapowiedź krzyża.
Tak jak dotychczas, artyści wzięli wcześniej udział w warsztatach, które odbyły się w Krzeszówku na Dolnym Śląsku, by wysłuchać wykładów z teologii, filozofii, historii sztuki. W krótkim filmie dzielą się wrażeniami – i kiełkującymi pomysłami – rodzinność, spotkanie, światłość, radość duma – to tropy, które pozwolą im urzeczywistnić swoje intuicje.
Dalsza część artykułu pod filmem.
Przeczytaj również
Wiele spojrzeń i interpretacji
Jak stwierdził Krzysztof Klimek w kolejnym filmie, prezentującym artystów, komentujących gotowe lub prawie już skończone swoje dzieła, czas wyczekiwania na obraz, był dla niego czasem męki, gdyż nie miał kompletnie pomysłu na realizację obrazu. Jarosław Modzelewski, stwierdził, że temat jest „barokowy”, angażujący kilka postaci i należało te postaci „zgrać”.
Troje artystów – na co zwraca uwagę dr Dariusz Karłowicz we wstępie – Bogna Podbielska, Stanisław Czwartos, Grzegorz Wnęk – namalowało Ofiarowanie w Świątyni w sposób, który może kojarzyć się z Eucharystią – podniesienie Jezusa i Podniesienie Hostii. W obrazie Bogny Podbielskiej to wyniesienie Dziecka przypomina gest tryumfu i zwycięstwa.
Beata Stankiewicz chciała oddać spotkanie małego Jezusa z Symeonem, którzy się w siebie wpatrują, spotykają się wzrokiem i tak jak u Giotta – wszystko ma dziać się w spojrzeniach namalowanych postaci. Malarka wyznała też, że zaplanowała całą serię tajemnic radosnych – maluje w bieli, która jest współczesnym złotem i dopiero później dowiedziała się, że biały kolor przypisany jest do tajemnic radosnych Różańca.
Krzysztof Klimek po męce oczekiwania na obraz końcu, zrezygnował „celowo i bezlitośnie z polskiego pejzażu i rozkoszowania się nim”, a ten pejzaż jest przecież jego znakiem rozpoznawczym. Namalował więc inną codzienność, w szarych tonacjach stojących w lewym kącie obrazu grupę dorosłych z Dzieckiem, wśród anonimowego tłumu wiernych. I właśnie wśród licznych dzieci, przyniesionych do Świątyni, Symeon i Anna odnajdują to wyczekiwane, jedyne Dziecko.
Dalsza część artykułu pod filmem.
Część artystów „zredukowała” postaci wydarzenia – o. Jacek Hajnos OP namalował starca Symeona, trzymającego w ramionach Jezusa. Symeon, który otrzymał obietnicę, że nie umrze, nim nie spotka Mesjasza, latami pokornie czekał. Gdy wreszcie, napełniony Duchem Świętym, rozpoznał go w Dziecku, przyniesionym przez Józefa i Maryję, ma więc świadomość, że nadchodzi śmierć. To obraz o śmierci, ale spokojny i szczęśliwy starzec trzyma w ramionach Niemowlę, wypełnione światłem życia, bo nadszedł Ten, co spełni wszystkie obietnice.
Niektórzy artyści pierwszego ćwierćwiecza XXI w. interpretuje postać św. Józefa, odchodząc od pewnego nurtu dawnych mistrzów. W obrazach Wojciecha Głogowskiego, Krzysztofa Klimka, Beaty Stankiewicz, Stanisława Czwartosa, to młody, silny mężczyzna, a nie zgrzybiały starzec, suszący pieluszki w kącie obrazu. Wojciech Głogowski odmalował dumę i zachwyt na twarzy Opiekuna Jezusa.
ZOBACZ>>> Jak wygląda plan Odkupienia? Poznajmy strategię Wcielenia
Obrazy stają się zaproszeniem do wejścia w tajemnicę
Interpretując i kontemplując w sposób unikatowy temat Ofiarowania, artyści, zaangażowani w projekt, nawiązują także do tradycji i dorobku poprzedników. Bez tradycji jest trudno – stwierdziła w rozmowie ze Stacją7 Bogna Podbielska, zastrzegając, że to oczywistość. Tyle że w obecnych warunkach przypominanie tej oczywistości jest konieczne.
Jedna z najmłodszych uczestniczek, Ewa Czwartos, zapytana o inspiracje Boticellim, co było szczególnie widoczne we wcześniejszym Nawiedzeniu, odpowiedziała, że on był najlepszy, a inspiracja i naśladowanie najlepszych jest czymś naturalnym. Taka postawa to jakby powrót do bardzo odległych czasów, gdy naśladowanie najlepszych przez twórców, a nie uporczywe poszukiwanie indywidualnego stylu, było uważane za oczywistość. Gdyż efekt tej pokornej postawy i tak prowadzi do niepowtarzalnego, unikatowego dzieła, zapatrzonego w poprzedników artysty.
Ojciec Hajnos, malując Matkę Bożą Bolesną, przedstawił ją ze szczygłem, trzymającym w dzióbku cierniową gałazkę. Madonna ze szczygłem to słynny obraz Rafaela, a twórca wyjaśnił, że według legendy, szczygieł wyjął cierń z korony ukrzyżowanego Jezusa i Krew Pana zabarwiła jego łepek. Madonna Stanisława Czwartosa przywodzi na myśl obrazy włoskiego Renesansu.
Większość artystów – Ignacy Czwartos, Krzysztof Klimek, Stanisław Czwartos, Ewa Czwartos, Grzegorz Wnęk, przedstawiają Matkę Bożą Bolesną z sercem, w którym wbitych jest siedem mieczy. Beata Stankiewcz maluje łzę na jej twarzy, ale skierowany w dal, zdecydowany wzrok.
Jarosław Modzelewski odchodzi od konwencji – na brunatno-czerwonym tle plecy mężczyzny w garniturze. I wykrzywiona bólem twarz, opartą dłońmi siedzącej naprzeciwko kobiety. Wstrząsająca jest realizacja Bogny Podbielskiej – Maryja w typowy dla matek sposób układa ręce na piersi – ale dziecka nie ma.
W obecnych warunkach i zerwania kulturowego między pokoleniami, dzieła z cyklu „Namalować katolicyzm od nowa” mogą pełnić, tak jak niegdyś, rolę swoistej Biblii pauperum dla młodego pokolenia. Przekonał się o tym jeden z uczestników wystawy, który przed płótnem Grzegorza Wnęka tłumaczył młodej osobie, kto jest kim na obrazie, jakie wydarzenie z Ewangelii zastało namalowane, jak odczytać przekaz. Gdyż te obrazy wzbudzają ciekawość, stają się zaproszeniem do wejścia w tajemnicę.
CZYTAJ>>> Dlaczego Matka Boża jest Gromniczna?
Obrazy z poprzednich edycji już wiszą w kościołach!
Po pięciu latach można już podsumować owoce twórców projektu. Obrazy, przedstawiające Pana Jezusa Miłosiernego zawisły już w kościołach i są obiektem kultu. Dzieło Wojciecha Głogowskiego w kościele w Wołominie, Ignacego Czwartosa z Seminarium Duchownym Diecezji Warszawsko-Praskiej, Bogny Podbielskiej w Dąbrowie, Beaty Stankiewicz w kościele Matki Bożej Pompeańskiej w Warszawie.
Ale ta twórczość „zadziałała” także na ulicy, gdy ktoś, po zobaczeniu reprodukcji obrazu Zwiastowania Beaty Stankiewicz, po wielu latach wrócił do wiary…
Artyści, którzy zrealizowali kolejną edycję projektu „Namalować katolicyzm od nowa”: Jarosłwa Modzelewski, Ewa Czwartos, Ignacy Czwartos, Stanisław Czwartos, Wojciech Głogowski, Jacek Hajnos OP, Krzysztof Klimek, Bogna Podbielska, Beata Stankiewicz, Krzysztof Wnęk.
Więcej ciekawych artykułów znajdziesz na stronie głównej: stacja7.pl
