Uczyń serca nasze według serca Twego

Papież Franciszek przedstawił receptę na Wielki Post: Kościół potrzebuje odnowy, aby nie zobojętniał i nie zamknął się w sobie

Ojciec Święty podkreślił, że Wielki Post jest czasem odnowy Kościoła, ale nade wszystko czasem łaski i musimy sobie uświadomić, że jesteśmy miłowani przez Pana Boga, dla którego nikt z nas nie jest obojętny. Jednak dobrobyt i wygoda życiowa sprawia, że zapominamy o innych ludziach, ich cierpieniach i krzywdach. Zauważył, że ta egoistyczna postawa nabrała wymiarów ogólnoświatowych, dlatego możemy mówić o globalizacji obojętności. Wskazał, że jako chrześcijanie musimy stawić czoło temu problemowi, dotyczącemu zarówno relacji z Bogiem jak i z drugim człowiekiem.

Franciszek podkreślił rolę, jaką w tym dziele powinien odegrać Kościół poprzez swoje nauczanie i świadectwo, tym bardziej, że to Bóg jako pierwszy wychodzi ze swoją inicjatywą. „Chrześcijanin to człowiek, który pozwala Bogu, aby go przyoblókł w swoją dobroć i swoje miłosierdzie, aby go przyoblókł w Chrystusa, żeby stał się tak jak On sługą Boga i ludzi” – stwierdził papież.

Zaznaczył, że dzieje się to, kiedy słuchamy Słowa Bożego i kiedy przyjmujemy sakramenty, w szczególności Eucharystię. W niej stajemy się ciałem Chrystusa, w którym nie ma miejsca na obojętność. Przypominając, że Kościół jest wspólnotą świętych zachęcił, byśmy pamiętali także o tych, którzy są daleko…(zmarłych) bowiem z nimi i za nich modlimy się do Boga, abyśmy wszyscy otworzyli się na Jego zbawcze dzieło.

Ojciec Święty zaznaczył, że konkretne kroki na rzecz przezwyciężania obojętności dokonywane są w parafiach i wspólnotach kościelnych. Wskazał, że aby przyjąć i w pełni owocnie wykorzystać to, co Bóg nam daje, trzeba pokonać granice Kościoła widzialnego w dwóch kierunkach: jednocząc się w modlitwie z Kościołem w niebie oraz wchodząc w relacje z otaczającym światem, z ubogimi i dalekimi. Radość świętych „ze zwycięstwa zmartwychwstałego Chrystusa jest dla nas źródłem siły, aby przezwyciężyć liczne formy obojętności i zatwardziałości serca” – stwierdził Franciszek. Z drugiej strony trzeba pamiętać, że Kościół jest ze swej natury posłany do wszystkich ludzi. Ma cierpliwie dawać świadectwo o Jezusie, który pragnie doprowadzić do Ojca całą rzeczywistość i każdego człowieka.

Papież zachęcił, byśmy w każdym bliźnim dostrzegli brata i siostrę, za których Chrystus umarł i zmartwychwstał. „Drodzy bracia i siostry, jakże pragnę, aby miejsca, w których wyraża się Kościół, w szczególności nasze parafie i nasze wspólnoty, stały się wyspami miłosierdzia na morzu obojętności!” – czytamy w papieskim orędziu.

Ojciec Święty zauważył, że w walkę z obojętnością możemy włączyć się też jako poszczególne osoby. Mogą temu służyć inicjatywy modlitewne we wspólnocie Kościoła. Innym wyrazem mogą być gesty miłosierdzia, w tym za pośrednictwem licznych kościelnych organizacji charytatywnych. Po trzecie cierpienie drugiego jest też wezwaniem do nawrócenia, zaufania do nieskończonych możliwości, jakie kryją się w miłości Bożej. Nie możemy bowiem sami się zbawić ani też zbawić świata.

Papież zaapelował, by Wielki Post przeżywać jako czas formacji serca, które nie może być dostępne dla kusiciela, a musi być otwarte na Boga. „Serce, które pozwala przeniknąć się Duchowi i daje się prowadzić na drogi miłości, które wiodą do braci i sióstr. W gruncie rzeczy serce ubogie, czyli takie, które zna swoje ubóstwo i poświęca się dla drugiego” – napisał Franciszek. Dodał, że trzeba prosić Jezusa: „Uczyń serca nasze według serca Twego”. Wówczas będziemy mieli serce mocne i miłosierne, czujne i szczodre, które nie daje się zamknąć w sobie i nie wpada w wir globalizacji obojętności – zapewnił Ojciec Święty.  


st (KAI/OR) / Watykan


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas

Kościół ma 20 nowych kardynałów!

Papież Franciszek na konsystorzu 14 lutego 2015 r. mianuje 20 nowych kardynałów. Pochodzą oni z 18 krajów świata i reprezentują wszystkie kontynenty.

W żadnym stuleciu nie powołano jeszcze tak wielu kardynałów spoza Europy. Żaden z nowo mianowanych doradców papieża nie pochodzi z dawnych stolic kardynalskich takich jak Turyn czy Wenecja. Są za to biskupi z odległych zakątków świata, którzy zasłużyli się troską duszpasterską o ludzi.

Życiorysy nowych kardynałów pokazują, że papież Franciszek realizuje swoją wizję „Kościoła ubogiego”. Powołał doradców z regionów, w których wierni potrzebują mocnego wsparcia. Takim miejscem jest między innymi Birma, gdzie Kościół jest prześladowany przez buddyjskich fundamentalistów.  

Kolegium doradców papieża wzmocni się między innymi o pierwszego w historii kardynała z Panamy, hierarchów z Etiopii czy Tajlandii, Wysp Zielonego Przylądka i Wyspy Tonga.

Nasi nowi kardynałowie:

Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Dominique Mamberti  

prefekt Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej, Francja  

Urodził się 7 marca 1952 r. w rodzinie francuskich urzędników kolonialnych w marokańskim Marakeszu. Po powrocie rodziny do Francji wstąpił do seminarium duchownego i 20 września 1981 r. przyjął święcenia kapłańskie, po czym pracował na terenie diecezji Ajaccio na Korsyce, do której został inkardynowany. Ma za sobą studia z prawa kanonicznego i cywilnego.   1 marca 1986 r. wstąpił do służby dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej, pracując następnie w przedstawicielstwach papieskich w Algierii, Chile, w Stałej Misji przy ONZ w Nowym Jorku i w Libanie. Później wrócił do Watykanu i pracował w Sekcji ds. Relacji Stolicy Apostolskiej z Państwami w Sekretariacie Stanu.   18 maja 2002 r. Jan Paweł II mianował go nuncjuszem apostolskim w Sudanie i delegatem apostolskim w Somalii, wynosząc go jednocześnie do godności arcybiskupa tytularnego. Sakrę biskupią przyjął 3 lipca tegoż roku z rąk ówczesnego sekretarza stanu kard. Angelo Sodano. 19 lutego 2004 r. Ojciec Święty mianował go także nuncjuszem apostolskim w Erytrei.   15 września 2006 r. Benedykt XVI mianował go sekretarzem ds. Relacji Stolicy Apostolskiej z Państwami (czyli szefem dyplomacji watykańskiej). 8 listopada 2014 r. z nominacji papieża Franciszka został prefektem Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Manuel José Macário do Nascimento Clemente  

patriarcha Lizbony, Portugalia  

Urodził się 16 lipca 1948 r. w Torres Vedras koło Lizbony. Po ukończeniu studiów historycznych na Uniwersytecie Lizbońskim w 1973 r. wstąpił do wyższego seminarium duchownego "Cristo Rei dos Olivais" w Lizbonie. 29 czerwca 1979 r. otrzymał święcenia kapłańskie i został włączony do prezbiterium patriarchatu Lizbony. Uzyskał doktorat z teologii, ze specjalizacją "historia teologii" na Portugalskim Uniwersytecie Katolickim. Był wicerektorem i rektorem wyższego seminarium duchownego, wykładowcą na wydziale teologicznym Portugalskiego Uniwersytetu Katolickiego, członkiem kapituły katedralnej, rady kapłańskiej i rady duszpasterskiej patriarchatu.   6 listopada 1999 r. bł. Jan Paweł II mianował go biskupem tytularnym Pinhel i biskupem pomocniczym Lizbony. Otrzymał sakrę biskupią 22 stycznia 2000 r. z rąk kard. José da Cruz Policarpo. 22 lutego 2007 r. Benedykt XVI mianował go biskupem diecezji Porto. 18 maja 2013 r. papież Franciszek mianował go patriarchą Lizbony. Od 2012 r. jest członkiem Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, a od 2013 r. – przewodniczącym episkopatu Portugalii.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Berhaneyesus Demerew Souraphiel CM

arcybiskup metropolita Addis Abeby obrządku etiopskiego, Etiopia

  Urodził się 14 lipca 1948 r. w Tcheleleka, w pobliżu Hararu we wschodniej części kraju. Studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Makanissie i wstąpił do Zgromadzenia Księży Misjonarzy. Święcenia kapłańskie przyjął 4 lipca 1976 r. Uzyskał doktorat z socjologii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1990 r. został przełożonym prowincjalnym swojego zgromadzenia. Od 1994 r. był pierwszym prefektem apostolskim Jimma-Bongi. 7 listopada 1997 r. został biskupem pomocniczym Addis Abeby, zaś sakrę przyjął 25 stycznia 1998 r. z rąk kard. Paulosa Tzaduy. Od 7 lipca 1999 roku jest arcybiskupem Addis Abeby obrządku etiopskiego.

Od 1999 r. jest przewodniczącym Konferencji Biskupiej Etiopii i Erytrei, a od 2014 r. Stowarzyszenia Konferencji Biskupich Afryki Wschodniej (AMECEA).


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp John Atcherley Dew

arcybiskup metropolita Wellingtonu, Nowa Zelandia  

Urodził się 5 maja 1948 r. w Waipawie na terenie obecnej diecezji Palmerston North. Po ukończeniu seminariów duchownych w Christchurch i Mosgiel, przyjął 9 maja 1976 r. święcenia kapłańskie i został inkardynowany (włączony do duchowieństwa) archidiecezji Wellington. Przez trzy lata był wikariuszem parafialnym, po czym w 1982 r. wyjechał na Wyspy Cooka, gdzie był misjonarzem i proboszczem parafii w diecezji Rarotonga. Po powrocie do Nowej Zelandii w 1987 r. był kapelanem imigrantów z Wysp Cooka, duszpasterzem młodzieży i formatorem w narodowym seminarium w Mosgiel. Po dwuletnich studiach z teologii duchowości w Wielkiej Brytanii (1991-93), został proboszczem w Newtown.   Tam zastała go 1 kwietnia 1995 r. nominacja na biskupa pomocniczego w Wellingtonie. W 2004 r. został arcybiskupem koadiutorem, a w 2005 r. metropolitą Wellingtonu. Od 2005 r. jest też biskupem polowym Nowej Zelandii. W 2012 r. wybrano go przewodniczącym tamtejszej konferencji episkopatu. W latach 2011-14 był także przewodniczącym Federacji Katolickich Konferencji Biskupich Oceanii (FCBCO). Podczas ubiegłorocznego III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów był relatorem jednej z angielskojęzycznych grup językowych.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Edoardo Menichelli

arcybiskup metropolita Ankony-Osimo, Włochy  

Urodził się 14 października 1939 r. w Serripola di San Severino Marche. Studiował w seminarium duchownym w Fano i na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim, gdzie uzyskał licencjat z teologii pastoralnej. Święcenia kapłańskie przyjął 3 lipca 1965 r. Przez trzy lata był wikariuszem i katechetą w szkołach państwowych.   Od 1968 do 1991 r. pracował w Najwyższym Trybunale Sygnatury Apostolskiej w Rzymie, a w latach 1992-94 w Kongregacji dla Kościołów Wschodnich, będąc sekretarzem jej ówczesnego prefekta, kard. Achille Silvestriniego. Jednocześnie pomagał w pracy duszpasterskiej w jednej z rzymskich parafii i był kapelanem w jednej z klinik. Aktywnie uczestniczył też w Synodzie Diecezji Rzymskiej. 10 czerwca 1994 r. został mianowany arcybiskupem Chieti-Vasto, a 8 stycznia 2004 – metropolitą Ankony-Osimo. W ramach Włoskiej Konferencji Biskupiej jest wiceprzewodniczącym konferencji episkopatu regionu Marche. Pełni też funkcję asystenta kościelnego Stowarzyszenia Włoskich Lekarzy Katolickich. Uczestnicząc z nominacji papieskiej w ubiegłorocznym III Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Ogólnym Synodu Biskupów, był relatorem jednej z włoskich grup językowych.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Pierre Nguyên Van Nhon
arcybiskup metropolita Hanoi, Wietnam

Urodził się 1 kwietnia 1938 r. w Da Lat. Święcenia kapłańskie przyjął 21 grudnia 1967 r. 11 października 1991 r. św. Jan Paweł II mianował go biskupem koadiutorem diecezji Da Lat. Sakrę biskupią przyjął 3 grudnia tegoż roku, zaś rządy w diecezji jako jej ordynariusz przejął w 1994 r. Od 2007 do 2013 r. był przewodniczącym Konferencji Biskupiej Wietnamu. 22 kwietnia 2010 r. Benedykt XVI mianował go arcybiskupem koadiutorem Hanoi, rządy w której objął już 13 maja po rezygnacji dotychczasowego arcybiskupa metropolity. 


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Alberto Suárez Inda
arcybiskup metropolita Morelii, Meksyk

Urodził się 30 stycznia 1939 r. w miejscowości Celaya. Po studiach seminaryjnych w Morelii, wyjechał do Rzymu, gdzie uzyskał licencjat z filozofii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Święcenia kapłańskie przyjął 8 sierpnia 1964 r. jako kapłan archidiecezji Morelia. Dziewięć lat później został inkardynowany do nowo powstałej diecezji Celaya. 5 listopada 1985 r. został mianowany biskupem diecezji Tacámbaro, a 20 stycznia 1995 r. – arcybiskupem metropolitą Morelii. 


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Charles Maung Bo SDB  

arcybiskup Yangonu, Mjanma (dawna Birma)  

Urodził się w Mohli koło Mandalay 29 października 1948 r. Wstąpił do Towarzystwa Salezjańskiego, a 9 kwietnia 1976 r. przyjął święcenia kapłańskie. Od 1985 r. kierował prefekturą apostolską Lashio, zaś po podniesieniu jej do rangi diecezji 7 lipca 1990 r. został jej pierwszym biskupem. 13 marca 1996 r. św. Jan Paweł II mianował go ordynariuszem diecezji Pathein, a 15 maja 2003 r. – arcybiskupem metropolitą Yangonu. W latach 2000-2006 abp Bo był przewodniczącym konferencji episkopatu Mjanmy.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Francis Xavier Kriengsak Kovithavanij  

arcybiskup metropolita Bangkoku, Tajlandia

Urodził się w Ban Rak koło Bangkoku 27 czerwca 1949 r. Z narodowego seminarium w Sampran został wysłany do Rzymu, gdzie odbył studia filozoficzne i teologiczne na Papieskim Uniwersytecie Urbaniańskim. 11 lipca 1976 r. został wyświęcony na kapłana archidiecezji Bangkok. Był wikariuszem dwóch parafii i wicerektorem niższego seminarium duchownego. Po rocznych studiach specjalistycznych z teologii duchowości na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim (1982-83) był kolejno: rektorem seminarium w Nakhon Ratchasima, podsekretarzem konferencji episkopatu i rektorem seminarium w Sampran (1992-2000). Potem, nadal tam wykładając, był jednocześnie proboszczem katedry w Bangkoku i sekretarzem rady kapłańskiej stołecznej archidiecezji.   7 marca 2007 r. Benedykt XVI mianował go ordynariuszem diecezji Nakhon Sawan, a 14 maja 2009 r. arcybiskupem metropolitą Bangkoku. Od 2009 r. abp Kovithavanij jest wiceprzewodniczącym tajlandzkiej konferencji episkopatu.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Francesco Montenegro

arcybiskup metropolita Agrigento, Włochy  

Urodził się w Messynie 22 maja 1946 r. Tam też przyjął święcenia kapłańskie 8 sierpnia 1969 r. i studiował teologię pastoralną, będąc jednocześnie przez dwa lata duszpasterzem na peryferiach miasta. W latach 1971-88 był sekretarzem dwóch kolejnych arcybiskupów Messyny, a przez kolejnych 10 lat proboszczem parafii św. Klemensa. Kierował też diecezjalną Caritas, uczył religii, był asystentem Apostolstwa Modlitwy, rektorem sanktuarium św. Rity, ojcem duchownym w niższym seminarium, a w1997 r. został wikariuszem generalnym archidiecezji Messyna-Lipari-Santa Lucia del Mela. 18 marca 2000 r. św. Jan Paweł II mianował go jej biskupem pomocniczym. W latach 2003-2008 bp Menichelli był przewodniczącym Caritas Włochy. 23 lutego 2008 r. otrzymał nominację na arcybiskupa metropolitę Agrigento. Od 2013 r. stoi na czele komisji episkopatu Włoch ds. migrantów i Fundacji Migrantes.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Ricardo Blázquez Pérez

arcybiskup metropolita Valladolid, Hiszpania  

Urodził się 3 kwietnia 1942 r. w Villanueva del Campillo koło Avili. Po ukończeniu seminarium w Avili przyjął święcenia kapłańskie 18 lutego 1967 r. Studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie uwieńczył w 1972 r. doktoratem z teologii. Był profesorem i dziekanem na Papieskim Uniwersytecie w Salamance, w latach 2000-2004 jego wielkim kanclerzem. Współpracował przy redagowaniu licznych dokumentów konferencji episkopatu Hiszpanii, a także opublikował wiele książek i artykułów z dziedziny teologii. 8 kwietnia 1988 r. został mianowany biskupem pomocniczym archidiecezji Santiago de Compostela, a 29 maja 1992 r. ordynariuszem Palencii, skąd 8 września 1995 r. przeniesiono go do diecezji Bilbao. 13 marca 2010 r. został arcybiskupem metropolitą Valladolid.

W latach 2005-2008 był przewodniczącym episkopatu. Został nim ponownie w 2014 r., w latach 2008-14 będąc wiceprzewodniczącym.

Kierował też komisją episkopatu ds. nauki wiary (1993-2003)


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Bp José Luis Lacunza Maestrojuán OAR  

biskup ordynariusz diecezji David, Panama  

Jest Hiszpanem. Urodził się Pampelunie 24 lutego 1944 r. Wstąpił za zakonu augustianów rekolektów, u których odbył studia filozoficzne i teologiczne. Śluby uroczyste złożył 16 września 1967 r., a 13 lipca 1969 r. przyjął święcenia kapłańskie. Dwa lata później wyjechał do Panamy, gdzie był rektorem Kolegium św. Augustyna, rektorem Uniwersytetu Santa Maria la Antigua i przewodniczącym Federacji Szkół Katolickich. 30 grudnia 1985 r. został mianowany biskupem pomocniczym archidiecezji Panama, 29 października 1994 r. ordynariuszem diecezji Chitré, a 2 lipca 1999 r. – diecezji David.   W latach 2000-2004 i 2007-2013 był przewodniczącym konferencji episkopatu Panamy


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Bp Arlindo Gomes Furtado  

biskup ordynariusz diecezji Santiago de Cabo Verde, Wyspy Zielonego Przylądka  

Urodził się 15 listopada 1949 r. w Santa Catarina. Święcenia kapłańskie przyjął 18 lipca 1976 r. Był kolejno: wikariuszem parafialnym, kanclerzem kurii i ekonomem diecezjalnym, a przez rok duszpasterzem emigrantów z jego ojczyzny w Holandii. Po czteroletnich studiach na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie uzyskał licencjat z Pisma Świętego. Następnie był wykładowca w seminarium, wikariuszem generalnym swej rodzinnej diecezji i proboszczem. 9 grudnia 2003 r. św. Jan Paweł II mianował go biskupem ordynariuszem diecezji Mindelo, a Benedykt XVI 22 lipca 2009 przeniósł go do diecezji Santiago de Cabo Verde.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Abp Daniel Fernando Sturla Berhouet SDB  

arcybiskup metropolita Montevideo, Urugwaj

  Urodził się 4 lipca 1959 r. w Montevideo, w rodzinie należącej do klasy średniej. Jego rodzice zmarli, kiedy był jeszcze nastolatkiem. Natomiast jego starszy brat odgrywał istotna rolę w polityce i był m.in. przewodniczącym Izby Deputowanych. Wstąpił do Towarzystwa Salezjańskiego, gdzie pierwsze śluby zakonne złożył 31 stycznia 1980 r. Święcenia kapłańskie otrzymał 21 listopada 1987 r. z rąk ówczesnego arcybiskupa stolicy Urugwaju i swego zakonnego współbrata, abp. Nicolása Cotugno Fanizziego SDB. Studiował prawo cywilne, filozofię i pedagogikę, a także teologię, z której w 2006 r. uzyskał kościelny licencjat na Urugwajskim Wydziale Teologicznym.

Pracował głównie w formacji młodych salezjanów. W roku akademickim 2007-2008 wykładał historię Kościoła na Urugwajskim Wydziale Teologicznym. W 2008 r. został przełożonym urugwajskich salezjanów, a rok później przewodniczącym tamtejszej konsulty zakonów męskich. 10 grudnia 2011 r. Benedykt XVI mianował go biskupem pomocniczym Montevideo, przyznając stolicę tytularną Phelbes. 11 lutego 2014 r. papież Franciszek minował go arcybiskupem metropolitą stolicy Urugwaju. W konferencji episkopatu odpowiada za sprawy misji i świeckich.


Kościół ma 20 nowych kardynałów!


Bp Soane Patita Paini Mafi  

biskup ordynariusz diecezji Tonga, Wyspy Tonga  

Urodził się 19 grudnia 1961 r. w Nuku’alofa na wyspie Tongatapu. Studiował filozofię i teologię w regionalnym seminarium dla wysp Pacyfiku na Fidżi. Święcenia kapłańskie przyjął 29 czerwca 1991 r. Był proboszczem w Ha’apai, wikariuszem generalnym i proboszczem w Nuku’alofa. W 1998-1999 r. odbył studia z psychologii w Baltimore w USA. Następnie był proboszczem w Houma, wykładowcą i formatorem w seminarium na Fidżi, a w końcu jego wicerektorem.

28 czerwca 2007 r. Benedykt XVI mianował go biskupem koadiutorem diecezji Tonga, w której rządy przejął 21 kwietnia 2008 r. Od 2010 r. jest przewodniczącym Konferencji Episkopatu Oceanu Spokojnego.


Do Kolegium Kardynalskiego papież włączył także pięciu arcybiskupów i biskupów seniorów, którzy ukończyli już 80 lat i nie będą mogli brać udziału w ewentualnym konklawe. Wyróżnili się oni "miłością pasterską w służbie Stolicy Apostolskiej i Kościoła". Są to:

  Abp José de Jesús Pimiento Rodríguez, emerytowany arcybiskup Manizales (Kolumbia),   bp Luigi De Magistris, emerytowany propenitencjarz większy (Włochy),   Abp Karl-Joseph Rauber, nuncjusz apostolski (Niemcy),   Abp Luis Héctor Villalba, emerytowany arcybiskup Tucumán (Argentyna),   Bp Júlio Duarte Langa, emerytowany biskup Xai-Xai (Mozambik).


st, pb, kg (KAI) / Watykan


Jeśli podobają Ci się nasze artykuły, możesz nas wesprzeć:

Wesprzyj nas