Nasze projekty

Kto jest kim w Kościele? Przewodniczący KEP

Czy Przewodniczący Konferencji Episkopatu ma władzę nad biskupami diecezjalnymi? Co należy do jego obowiązków?

Reklama

FUNKCJA

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski

Reklama
Reklama

GDZIE MOŻNA SPOTKAĆ

Przewodniczący Konferencji Episkopatu jest jednym z biskupów diecezjalnych (obecnie funkcję tę pełni metropolita poznański), który wybierany jest w tajnym głosowaniu przez ogół biskupów zgromadzonych na zebraniu plenarnym konferencji episkopatu danego kraju. Podejmowane w ramach swojej funkcji działania sprawuje przede wszystkim podczas zebrań plenarnych i zebrań Rady Stałej Episkopatu. Odbywają się one w różnych miejscach Polski,.- ostatnie, 387  zebranie plenarne KEP odbywało się w dniach 5 – 6 października w Łodzi i Pabianicach. Natomiast ostatnie posiedzenie Rady Stałej KEP odbywało się 28 października w formie zdalnej. 

Reklama
Reklama

CZYM SIĘ ZAJMUJE

Konferencja Episkopatu “jest zebraniem biskupów jakiegoś kraju lub określonego terytorium, wypełniających wspólnie pewne zadania pasterskie dla wiernych jej terytorium, w celu pomnożenia dobra udzielanego ludziom przez Kościół, głównie przez odpowiednio przystosowane do bieżących okoliczności czasu i miejsca formy i sposoby apostolatu, z zachowaniem przepisów prawa” (Kodeks Prawa Kanonicznego, kan 447). Na jej czele stoi Przewodniczący, do którego zadań należy zwoływanie spotkań plenarnych i zebrań Rady Stałej oraz Rady Biskupów Diecezjalnych i przewodniczenie tymże zebraniom. Jego zadaniem jest też reprezentowanie Konferencji na zewnątrz a także przesyłanie sprawozdań i dokumentów z Zebrań plenarnych oraz Rady Biskupów Diecezjalnych do Stolicy Apostolskiej za pośrednictwem Nuncjatury Apostolskiej.

Wraz z Zastępcą i Sekretarzem tworzy Prezydium Konferencji Episkopatu, które może zająć stanowisko w sprawach publicznych, kiedy tego wymaga dobro Kościoła albo konkretne potrzeby wiernych. Prezydium przedstawia także kandydatów na Przewodniczących Komisji, Rad i Zespołów, na Delegatów i Duszpasterzy krajowych, na Rektorów polskich misji katolickich i Rektorów polskich instytucji katolickich podległych Konferencji oraz wyznacza Delegatów reprezentujących Konferencję na zewnątrz. Kompetencje Przewodniczących Episkopatu w poszczególnych krajach mogą nieco się różnić, ich dokładny zakres spisany jest w Statucie Konferencji Episkopatu. 

Reklama

Warto pamiętać, że Przewodniczący Konferencji Episkopatu nie jest “superbiskupem” – większość decyzji pozostaje w kompetencjach biskupów diecezjalnych, nad którymi przewodniczący nie ma władzy zwierzchniej. Każdy biskup diecezjalny, jako następca apostołów jest suwerennym rządcą na własnym terytorium, którego jedynym zwierzchnikiem jest papież. Rola przewodniczącego Konferencji Episkopatu sprowadza się więc do koordynacji jej prac, reprezentowania na zewnątrz oraz możliwości wypowiadania się w jej imieniu – wraz z prezydium – w szczególnych sytuacjach, zgodnie z opinią, przynajmniej domniemaną, członków Konferencji.

Dobrze było to widać w kontekście wiosennej pandemii – Konferencja Episkopatu wydała zalecenia dotyczące udzielania dyspensy od obowiązku niedzielnego udziału w Eucharystii, ale ostateczną decyzję co do samej dyspensy jak i jej warunków wydawali biskupi poszczególnych diecezji.

Kodeks prawa kanonicznego definiuje szczegółowo kompetencje Konferencji Episkopatu, mówiąc, że “może (ona) wydawać dekrety ogólne jedynie w tych sprawach, w których przewiduje to prawo powszechne, albo określa szczególne polecenie Stolicy Apostolskiej” (KPK 455), a dekrety te uchwalane są podczas zebrań plenarnych przy aprobacie przynajmniej ⅔ członków Konferencji. Paragraf 4 tego kanonu mówi, że “w wypadkach, w których ani prawo powszechne, ani szczególnie polecenie Stolicy Apostolskiej nie udzieliło Konferencji Episkopatu władzy, o której w § 1, pozostaje nienaruszona kompetencja poszczególnego biskupa diecezjalnego i ani Konferencja, ani jej przewodniczący nie mogą działać w imieniu wszystkich biskupów, chyba że wszyscy i poszczególni biskupi wyrażają na to zgodę”.

W wydanym w 1985 roku “Raporcie o stanie wiary” kard. Joseph Ratzinger, ówczesny prefekt Kongregacji Nauki Wiary podkreślił, że “żadna Konferencja Biskupów nie posiada sama z siebie misji nauczania. Także jej dokumenty nie mają jakiegoś specjalnego znaczenia, ale takie, jakie nadają im poszczególni biskupi”.


ZOBACZ TEŻ:

Kim jest Rzecznik Konferencji Episkopatu? Kto go powołuje i co należy do jego obowiązków?

 


HISTORIA

Biskupi współpracowali ze sobą od początku obecności Kościoła na ziemiach Polski, jednak przez lata współpraca ta nie miała formalnej struktury. Za oficjalny początek istnienia Konferencji Episkopatu Polski historycy uznają 12 – 14 marca 1919 roku, kiedy biskupi spotkali się w Warszawie i ustalili, że funkcję Przewodniczącego Konferencji Episkopatu będzie pełnił prymas Polski, którym był wówczas abp Edmund Dalbor. Wcześniej biskupi spotkali się już w grudniu 1918 roku, krótko po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Natomiast Watykan oficjalnie erygował KEP po ponad 50-ciu latach jej istnienia, 15 marca 1969 roku. 

Następcą kardynała Dalbora (który obejmując funkcję był arcybiskupem a w 1919 roku został ustanowiony kardynałem) na stanowisku Przewodniczącego został w 1926 roku kard. August Hlond. Po jego śmierci w 1948 roku funkcję tę objął kardynał Stefan Wyszyński, który pełnił ją aż do 1981 roku – przy czym w okresie jego internowania w latach 1953 – 56 obowiązki Przewodniczącego pełnił bp Michał Klepacz.

Po śmierci kardynała Wyszyńskiego Przewodniczącym został kardynał Józef Glemp, który pełnił tę rolę do 2004 roku. W tym czasie w działalności KEP zaszła ważna zmiana – dotychczas Przewodniczącym zostawał zawsze prymas, ale w 1994 roku polscy biskupi przyjęli wskazanie Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, które obligowało ich do wybierania go przez ogół biskupów. Po tej zmianie kardynał Glemp został dwukrotnie wybrany na pięcioletnią kadencję. W 2004 roku biskupi na swojego Przewodniczącego wybrali abp Józefa Michalika z Przemyśla, który wcześniej od 1999 roku pełnił funkcję wiceprzewodniczącego. On również kierował Episkopatem przez dwie kadencje. W 2014 roku Przewodniczącym został wybrany metropolita poznański, abp Stanisław Gądecki, w 2019 roku wybrany na drugą kadencję. 

KTO GO WYBIERA

Przewodniczącego, jego zastępcę i sekretarza wybiera w tajnym głosowaniu ogół biskupów zgromadzonych na zebraniu plenarnym konferencji episkopatu danego kraju. Kadencja trwa 5 lat, Przewodniczący może sprawować urząd maksymalnie dwie kadencje. Przewodniczący Episkopatu Polski w marcu 2019 roku rozpoczął drugą kadencję swojego urzędowania. To oznacza, że w marcu 2024 roku odbędą się wybory nowego Przewodniczącego, w których nie będzie mógł kandydować abp Gądecki.

KOMU PODLEGA

Jak każdy biskup, podlega bezpośrednio Ojcu Świętemu.

KTO OBECNIE PEŁNI TĘ FUNKCJĘ

Od 2014 roku funkcję Przewodniczącego Episkopatu Polski pełni abp Stanisław Gądecki, metropolita poznański.

Obecny Przewodniczący urodził się w 1949 roku. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego w 1973 roku. Po święceniach studiował biblistykę w Rzymie i Jerozolimie. Po obronie doktoratu pracował duszpastersko na terenie Włoch, Francji, Niemiec czy USA. Po powrocie do Polski skupił się na pracy dydaktycznej – był m. in. wicerektorem Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie, pracował także naukowo – napisał ponad 900 artykułów zakresu biblistyki i dialogu z judaizmem, homilii, rozważań, a także kilkanaście książek, w tym podręczniki tłumaczone na język rosyjski. 

W 1992 roku został mianowany biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej, a dziesięć lat później papież Jan Paweł II mianował go metropolitą poznańskim. W Episkopacie zajmował się m. in. dialogiem z judaizmem – to z jego inicjatywy w Polsce obchodzony jest Dzień Judaizmu. Arcybiskup Gądecki pełni również funkcje przy Stolicy Apostolskiej – w 1995 roku Jan Paweł II ustanowił go konsultorem Papieskiej Komisji ds. Religijnych Relacji z Żydami, a w 2015 roku papież Franciszek mianował go członkiem Kongregacji Nauki Wiary, w maju tego roku przedłużając tę nominację o kolejną, pięcioletnią kadencję. W 2004 roku abp Gądecki został wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski, a od 2014 roku jest jej przewodniczącym, obecnie trwa druga kadencja. Jest również wiceprzewodniczącym Rady Konferencji Episkopatów Europy (Consilium Conferentiarum Episcoporum Europae, CCEE).

CIEKAWOSTKI

W latach 1969 – 1978 wiceprzewodniczącym KEP był kard. Karol Wojtyła, po jego wyborze na Stolicę Piotrową zastąpił go kard. Franciszek Macharski. 

Dwóm pierwszym zebraniom KEP w 1918 i 1919 roku przewodniczył ówczesny wizytator apostolski, ks. prałat Achilles Ratti – późniejszy papież Pius XI.

CATOLICO

Przeczytałeś jedną z analiz przygotowanych przez zespół “Catolico”. To nowa przestrzeń, w której znajdują się pogłębione, eksperckie artykuły w formie analiz, raportów oraz podsumowań. Oto inne teksty, które do tej pory przygotowaliśmy:

DEBATA CATOLICO: Monika Przybysz: Kościół małych wspólnot

NA OŁTARZE: Wanda Boniszewska – nierozumiana stygmatyczka

ANALIZA CATOLICO: Komunia na rękę. Analizujemy spór

ANALIZA CATOLICO: Konsystorz w maseczkach

ANALIZA CATOLICO: Kardynałowie – nominaci. Od ludzkiej strony

FACT-CHECKING: Słowa papieża o LGBT. Sprawdzamy, analizujemy, wyciągamy wnioski

ANALIZA ks. Stanisław Adamiak: Metropolici. Realna władza czy symboliczna funkcja?

ANALIZA CATOLICO: Neokatechumenat. Od madryckich slumsów do ogólnoświatowej wspólnoty

FACT-CHECKING: Zmiany w “Ojcze Nasz”. Sprawdzamy kontrowersje

ANALIZA CATOLICO: Sny o prymasie

Reklama

Dołącz do naszych darczyńców. Wesprzyj nas!

Najciekawsze artykuły

co tydzień w Twojej skrzynce mailowej

Raz w tygodniu otrzymasz przegląd najważniejszych artykułów ze Stacji7

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
Reklama
WIARA I MODLITWA
Wspieraj nas - złóż darowiznę