Jutro Niedziela – Uroczystość Narodzenia Pańskiego A

Pozwolić mu się dziś narodzić jako ograniczony i bezbronny człowiek, w ubóstwie betlejemskiej stajni, w chłodzie i ciemności nocy, to zgodzić się przyjąć z nieba Boską naturę do zwyczajnej, może szarej albo trudnej, rzeczywistości Twojego życia

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


NIEDZIELA • KOLEKTA: Modlimy się Prosimy Boga, by okazał nam swe miłosierdzie Słowo, które przyjęło ciało w łonie Maryi Dziewicy i zamieszkało między nami. • CZYTANIA: Księga Izajasza Iz 52, 7-10; Psalm 98 (97), 1. 2-3ab. 3cd-d. 5-6 (R.: 3c); List do Hebrajczyków 1, 1-6; Ewangelia wg św. Jana 1,1-18 lub 1, 1-5. 9-14

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 52,7-10)

O jak są pełne wdzięku na górach nogi zwiastuna radosnej nowiny, który ogłasza pokój, zwiastuje szczęście, który obwieszcza zbawienie, który mówi do Syjonu: Twój Bóg zaczął królować. Głos! Twoi strażnicy podnoszą głos, razem wznoszą okrzyki radosne, bo oglądają na własne oczy powrót Pana na Syjon. Zabrzmijcie radosnym śpiewaniem, wszystkie ruiny Jeruzalem! Bo Pan pocieszył swój lud, odkupił Jeruzalem. Pan obnażył już swe ramię święte na oczach wszystkich narodów; i wszystkie krańce ziemi zobaczą zbawienie naszego Boga.

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Śpiew pośród ruin Iz 52, 7-10

Bóg spełnia swe zapowiedzi: powraca do wybranego miasta

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)

KATEGORIA: wizja apokaliptyczna • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest jedną z najdłuższych i najważniejszych ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66).

KONTEKST • Dzisiejsze czytanie to fragment większej części, która zawiera 3 pieśni o Słudze Pańskim oraz 3 wyrocznie o Syjonie (rozdz. 49-55). Ta część charakteryzuje się nowym językiem, w porównaniu do tego, co ją poprzedzało: nie ma tu żadnej wyraźnej wzmianki o Cyrusie ani polemik z bałwochwalstwem, coraz mocniej natomiast podkreśla się nowy Syjon, przyobleczony w sprawiedliwość i świętość. To rozdziały pełne nadziei i radości.

ZANIM USŁYSZYSZ • Oto Bóg prowadzi swój lud z powrotem z Babilonu do Jerozolimy. Radosny okrzyk, o którym mówi czytanie brzmi jak wiadomość, którą powtarzają sobie strażnicy stojący na zburzonych murach Jerozolimy, gdy oglądają ten radosny pochód, „powrót Pana na Syjon” (por. Iz 62,6-7). Ten powrót ogłoszony jest najpierw przez zwiastuna, posłańca pokoju. To nowe objawienie się Boga, także innym narodom, poprzez działanie w historii Izraela. W dziękczynnym hymnie pobrzmiewają także różne inne starotestamentalne teksty (np. So 3,13-18; Jl 2,21).

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Zbawienie Boże staje się widoczne: Pan obnażył już swe ramię święte na oczach wszystkich narodów; i wszystkie krańce ziemi zobaczą zbawienie naszego Boga.

 

LINKI


Pan obnażył już swe ramię święte na oczach wszystkich narodów; i wszystkie krańce ziemi zobaczą zbawienie naszego Boga (Iz 52,10).

Iz 45,22: Nawróćcie się do Mnie, by się zbawić, wszystkie krańce świata, bo Ja jestem Bogiem, i nikt inny!  

Iz 51,9: Przebudź się, przebudź! Przyoblecz się w moc, o ramię Pańskie! Przebudź się, jak za dni minionych, w czasie zamierzchłych pokoleń. Czyżeś nie Ty poćwiartowało Rahaba, przebiło Smoka?  

Iz 66,18: A Ja znam ich czyny i zamysły. Przybędę, by zebrać wszystkie narody i języki; przyjdą i ujrzą moją chwałę.  

Łk 3,6: I wszyscy ludzie ujrzą zbawienie Boże.  

Joz 4,24: Wszystkie ludy ziemi powinny poznać, że potężna jest ręka Pana, a wy sami zawsze powinniście się bać Pana, Boga waszego.  

Iz 49,6: A mówił: «To zbyt mało, iż jesteś Mi Sługą dla podźwignięcia pokoleń Jakuba i sprowadzenia ocalałych z Izraela! Ustanowię cię światłością dla pogan, aby moje zbawienie dotarło aż do krańców ziemi».  

Łk 2,30-32: Bo moje oczy ujrzały Twoje zbawienie, któreś przygotował wobec wszystkich narodów: światło na oświecenie pogan i chwałę ludu Twego, Izraela.

 

TRANSLATOR


O jak są pełne wdzięku na górach nogi zwiastuna radosnej nowiny (Iz 52,7).

To opisowe określenie osoby w oryginale jest jednym słowem – imiesłowem pochodzącym od czasownika basar, oznaczającego przynoszenie dobrej wiadomości, głoszenie dobrej nowiny (któremu odpowiada greckie euangelidzo).

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Kres Wygnania. Dobiega kresu tragiczny okres pobytu Izraela w Babilonii. Wstąpienie na tron Cyrusa zapowiada zmiany. Prorok Izajasz, wypatrując na Wygnaniu lepszej przyszłości dla Jerozolimy, dostrzega nagle przemierzającego z pośpiechem góry wysłannika. To najpiękniejszy widok na świecie, znak nadziei. Prorok skupia się na stopach tego, który niesie Dobrą Nowinę (euangelion).

Czekająca Jerozolima. Jaką nowinę przynosi świętemu Miastu posłaniec? Ogłasza koniec wojny i pokój; ogłasza szczęście i zbawienie. Bóg króluje. Bóg wraca znów na Syjon. Miasto zniszczone i pozbawione murów nie ma straży. A jednak prorok mówi o strażnikach, którzy podnoszą radosny głos, oglądając pochód Pana. Miasto wciąż jeszcze leży w ruinie, a jednak zostaje wezwane do radości.

Narodziny Mesjasza. Bóg obnaża swoje ramię, ukazując siłę jak wojownik. Obnaża je jak budowniczy, przystępujący do odbudowy Syjonu. Cóż to za bitwa została wygrana? Kim są strażnicy, którzy jak duchy pojawiają się na murach miasta? Historyczny opis powrotu Izraela z wygania otwiera się na czasy przyszłe i opisuje Wcielenie Syna Bożego. Bóg odnosi druzgocące zwycięstwo nad ciemnością. Na ziemię zstępuje Jego Syn, Przedwieczna Światłość. Prorocy, w Starym Testamencie określani jako strażnicy Izraela (Ez 33,6), podnoszą radosny okrzyk, oglądając na własne oczy Mesjasza, którego zapowiadali. Aniołowie biegną przez góry Judy, aby zanieść Dobrą Nowinę mieszkańcom ziemi. Rodzi się Jezus.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 98,1-6)

REFREN: Ziemia ujrzała swego Zbawiciela

Śpiewajcie Panu pieśń nową, albowiem uczynił cuda. Zwycięstwo Mu zgotowała Jego prawica i święte ramię Jego.

Pan okazał swoje zbawienie, na oczach pogan objawił swoją sprawiedliwość. Wspomniał na dobroć i wierność swoją dla domu Izraela.

Ujrzały wszystkie krańce ziemi zbawienie Boga naszego. Wołaj z radości na cześć Pana, cała ziemio, cieszcie się, weselcie i grajcie.

Śpiewajcie Panu przy wtórze cytry, przy wtórze cytry i przy dźwięku harfy. Przy trąbach i przy dźwięku rogu, na oczach Pana i Króla się radujcie.

[01][02]

 

PSALM

Nowa pieśń Ps 98,1-4

Jesteśmy dziś wezwani do wesołego uwielbienia Zbawiciela, który przychodzi na ziemię

PSALM  98AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: czasy powygnaniowe, po 538 r. przed Chr.


O PSALMIE • Psalm zaliczany jest do gatunku „tehilla” (l.mn. tehillim), to modlitwa bezinteresownego uwielbienia. Utwory te sławią działanie Boga w świecie stworzonym oraz w historii Izraela. W Ps 98, który wykazuje wiele punktów wspólnych z teologią Deutero-Izajasza, psalmista uwielbia Boga sprowadzającego swój naród po okresie wygnania do ziemi obiecanej. Psalm prawdopodobnie wykonywany był podczas celebracji w świątyni jerozolimskiej, gdzie wspólnota powygnaniowa uwielbiała Zbawcę, Boga Przymierza, który znów zgromadził swoje dzieci na Syjonie.

STROFY • W pierwszej strofie psalmista wzywa swoich rodaków, aby zaintonowali nową pieśń na cześć Boga, który czyni cuda • Język cudów oraz wzmianka o wyciągniętej prawicy i ramieniu Boga nawiązują do wydarzenia wyjścia z Egiptu. Przed oczyma wierzących dokonują się rzeczy przewyższające wielkością cuda z zamierzchłej przeszłości Izraela • W strofie drugiej słyszymy, że Pan na oczach pogan objawił swoje zbawienie i sprawiedliwość. To nawiązanie do cudu wyjścia z niewoli babilońskiej, który dokonuje się na oczach narodów pogańskich, i w którym Bóg okazuje swoją wierność Przymierzu zawartemu z Izraelem • Wreszcie w strofach trzeciej    i czwartej cała ziemia, będąca świadkiem Bożych dzieł, wezwana jest do uwielbienia Boga z użyciem różnych instrumentów.

ZANIM USŁYSZYSZ • Psalm ten został użyty w dzisiejszej liturgii, by służyć za odpowiedź na zbawcze działanie Boga objawiające się w posłaniu człowiekowi Zbawiciela. Tak jak Izrael (a z nim wszystkie narody) wezwany był do radowania się z dzieł potęgi Boga, których doświadczył podczas wyjścia z Egiptu i powrotu z niewoli babilońskiej, tak i my dziś jesteśmy wezwani do wesołego uwielbienia Zbawiciela, który właśnie przychodzi na ziemię. Ten temat podejmuje powtarzany przez nas refren: Ziemia ujrzała swego Zbawiciela.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu św. Pawła Apostoła do Hebrajczyków

(Hbr 1,1-6)

Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna. Jego to ustanowił dziedzicem wszystkich rzeczy, przez Niego też stworzył wszechświat. Ten /Syn/, który jest odblaskiem Jego chwały i odbiciem Jego istoty, podtrzymuje wszystko słowem swej potęgi, a dokonawszy oczyszczenia z grzechów, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach. On o tyle stał się wyższym od aniołów, o ile odziedziczył wyższe od nich imię. Do którego bowiem z aniołów powiedział kiedykolwiek: Ty jesteś moim Synem, Jam Cię dziś zrodził? I znowu: Ja będę Mu Ojcem, a On będzie Mi Synem. Skoro zaś znowu wprowadzi Pierworodnego na świat, powie: Niech Mu oddają pokłon wszyscy aniołowie Boży! Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Ostateczna wypowiedź Hbr 1, 1-6
Pan Bóg nie ma już nic innego do powiedzenia człowiekowi: wszystko co chce wyrazić, zawiera się już w misterium Syna Bożego

List do Hebrajczyków • AUTOR: anonimowy • CZAS POWSTANIA: 70-95 r. • SKĄD: nie wiemy • DO KOGO: chrześcijanie w Azji Mniejszej


JEZUS – OSOBA I DZIEŁO • List do Hebrajczyków przez wieki przypisywany był Pawłowi. Różnice w stylu i tematach teologicznych wskazują jednak na  innego, nieznanego bliżej autora. Podejrzewano, że mogli nim być: Łukasz, Apollos, Barnaba, Klemens Rzymski bądź inny uczeń Pawła. Autor to prawdopodobnie Żyd ze środowiska aleksandryjskiego, należący do drugiego pokolenia uczniów Jezusa. Swoje pismo kieruje do chrześcijan pochodzenia żydowskiego i pogańskiego w Azji Mniejszej • Głównym tematem listu jest osoba i dzieło Jezusa, Arcykapłana i Ofiary Nowego Przymierza, które wypełnia i przewyższa Przymierze Mojżeszowe.

STRUKTURA • Najczęściej przyjmowana struktura listu to kilka tematycznych wywodów: wprowadzenie (1, 1–4); Syn wyższy od aniołów (1, 5—2, 18); Jezus – wierny i współczujący Arcykapłan (3, 1—5, 10); wieczne kapłaństwo Jezusa (5, 11—10, 39); wskazania i przykłady (11, 1—12, 29); końcowa zachęta i pozdrowienia (13, 1–25).

ZANIM USŁYSZYSZ • Usłyszymy dziś pierwsze wersety listu, jest to wprowadzenie do niego. Zaczyna się on od refleksji nad historią Bożego objawiania się człowiekowi: w Starym Testamencie Bóg komunikował się z nim często i różnymi metodami przez proroków (szeroko pojętych, zaliczając do tego również np. Abrahama czy Mojżesza). Ale teraz historia doszła do punktu, w którym udziela On swej ostatecznej wypowiedzi, jego Objawienie osiąga swój szczyt. Jest nim Syn, w którego dziele widać zbawczy zamiar Boga wobec człowieka. To ten sam Syn, który jest przedwieczny, przez którego dokonało się całe stworzenie, który jest większy od aniołów.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Syn to ostateczna, decydująca wypowiedź Boga: Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna.

 

LINKI


Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców przez proroków, a w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna (Hbr 1,1-2).

1P 1,20: On był wprawdzie przewidziany przed stworzeniem świata, dopiero jednak w ostatnich czasach się objawił ze względu na was.  

Mt 28,18: Wtedy Jezus podszedł do nich i przemówił tymi słowami: «Dana Mi jest wszelka władza w niebie i na ziemi.  

Hbr 5,8: A chociaż był Synem, nauczył się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał.  

Mt 3,17: A głos z nieba mówił: «Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie».  

Ga 4,4: Gdy jednak nadeszła pełnia czasu, zesłał Bóg Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod Prawem…  

 

TRANSLATOR


Ten Syn, który jest odblaskiem Jego chwały i odbiciem Jego istoty… (Hbr 1,3)

Greckie słowa apaugasma (także promieniowanie, aktywny blask) oraz charakter (odbicie na monecie, znak firmowy, w odniesienie od osób: cecha charakterystyczna, zewnętrzne przedstawienie, forma), to pojęcia podjęte później również przez Ojców do wyrażenia nigdy do końca nieopisywalnej rzeczywistości relacji Syna Bożego względem Ojca.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Autor Listu do Hebrajczyków, podobnie jak Jan Ewangelista, wpuszcza w noc betlejemską światło z wysoka. Dziecko, które się rodzi, choć małe i bezbronne, jest prawdziwym Bogiem.

Jedyne Słowo. Syn to ostateczne Słowo, jakie Ojciec wypowiada do nas ludzi. Zanim przyszedł Syn, Bóg komunikował się z nami przez proroków. Ich życie, wizje i słowa, niosły Jego wolę i odkrywały naszą przyszłość. Syn jest ostatnim i najpełniejszym Słowem Ojca. Więcej objawień już nie będzie.

Stwórca. We wcieleniu Chrystusa ludzki świat ogląda coś, czego nie widział od nieszczęsnych czasów grzechu pierworodnego. Bóg znowu przechadza się wśród ludzi, stąpa po naszej ziemi. Stwórca staje pośród nas. Przychodzi Syn, który jest dziedzicem wszechświata. Do niego należy ziemia, niebiosa i ludzkość. My jesteśmy tylko jej dzierżawcami.

Chwała. Syn przynosi w Sobie całe piękno i chwałę Boga, aby zwrócić je nam, okradzionym przez grzech. Przybywa z misją przywrócenia nam godności dzieci Bożych, oczyszczenia z grzechu.

Powrót Króla. Wreszcie ten Syn nie pozostanie z nami na długo. Powróci do Ojca, aby zasiąść po jego prawicy. Tam jest Jego miejsce. Tam jest także nasze miejsce. Kiedy wróci na końcu czasów, pociągnie nas w drogę za sobą. Wówczas zegnie się przed Nim każde kolano i każdy rozpozna w Nim Króla. W Tym, który pewnego dnia, w Dzień Bożego Narodzenia, przyszedł jako dziecko na ziemię.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii według Świętego Jana (J 1,1-18)

Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo. Ono było na początku u Boga. Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało. W Nim było życie, a życie było światłością ludzi, a światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła. Pojawił się człowiek posłany przez Boga Jan mu było na imię. Przyszedł on na świadectwo, aby zaświadczyć o Światłości, by wszyscy uwierzyli przez niego. Nie był on światłością, lecz /posłanym/, aby zaświadczyć o Światłości. Była Światłość prawdziwa, która oświeca każdego człowieka, gdy na świat przychodzi. Na świecie było /Słowo/, a świat stał się przez Nie, lecz świat Go nie poznał. Przyszło do swojej własności, a swoi Go nie przyjęli. Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego którzy ani z krwi, ani z żądzy ciała, ani z woli męża, ale z Boga się narodzili. A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy. Jan daje o Nim świadectwo i głośno woła w słowach: Ten był, o którym powiedziałem: Ten, który po mnie idzie, przewyższył mnie godnością, gdyż był wcześniej ode mnie. Z Jego pełności wszyscyśmy otrzymali - łaskę po łasce. Podczas gdy Prawo zostało nadane przez Mojżesza, łaska i prawda przyszły przez Jezusa Chrystusa. Boga nikt nigdy nie widział, Ten Jednorodzony Bóg, który jest w łonie Ojca, /o Nim/ pouczył.

Oto słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Słowo stało się ciałem  J 1,1-18

Ojcowie Kościoła powtarzali: Bóg stał się człowiekiem, aby człowiek mógł stać się Bogiem. On się narodził, abyśmy my mogli narodzić się na nowo

EWANGELISTA: Jan • CZAS POWSTANIA:  90 r.
KATEGORIA: hymn


EWANGELIA MISTYCZNA • Ewangelia wg św. Jana to jedno z najmłodszych pism Nowego Testamentu i najpóźniejsza z Ewangelii. Została napisana przez Jana, a następnie zredagowana przez jego uczniów ok. 90 r. Księga zdecydowanie różni się od pozostałych Ewangelii. Jana interesuje nie tyle chronologia życia Pana, co misterium Jego osoby. To Ewangelia mistyczna, spisana przez umiłowanego ucznia, który spoczywał na piersi Jezusa.

STRUKTURA • Dzieło dzieli się na: wprowadzenie (rozdz. 1) oraz dwie zasadnicze części: • Księgę Znaków  czyli objawienie się Jezusa w znakach (rozdz. 2-12) • i Księgę Chwały, to znaczy opis Męki, Śmierci i Zmartwychwstania (rozdz. 13-20). Na końcu Ewangelii jest podwójny epilog.

ZANIM USŁYSZYSZ • Dzisiejszy fragment pochodzi z pierwszego rozdziału Ewangelii Jana. Jego pierwsza część to tzw. hymn o Logosie, wczesnochrześcijański utwór opisujący misję przychodzącego z wysoka Chrystusa, Bożego Słowa (J 1,1-18). Te pierwsze wersety przypominają początek Księgi Rodzaju (opis stworzenia świat) oraz tradycje o Mądrości towarzyszącej Bogu w dziele stworzenia (por. Mdr 7,25; Prz 8,30). Prolog opisuje dzieje przyjścia na świat Bożego Słowa (ww. 1-11). To nowe Jego narodzenie w czasie prowadzi z kolei do nowego narodzenia “tych, którzy wierzą w imię Jego” (ww. 12-13), a przez to do  kontemplacji Jego zbawczej obecności (w. 14). • Po prologu, który od otaczających go tekstów różni się obrazami i poetyckim charakterem, rozpoczyna się narracja o Janie Chrzcicielu (J 1,19-34). Wskazuje on nadchodzącego Mesjasza (J 1,29) i sprawia, że idą za Nim jego dotychczasowi uczniowie (J 1,35-37). Jezus to Słowo Boże, zstępujące z nieba; Jan jest (tylko i aż) głosem, który Je zapowiada.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Co się wydarzyło?: A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy.

Po co to wszystko?:  Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego.

 

LINKI


Wszystkim tym jednak, którzy Je przyjęli, dało moc, aby się stali dziećmi Bożymi, tym, którzy wierzą w imię Jego (J 1,12).

Ga 3,26: Wszyscy bowiem dzięki tej wierze jesteście synami Bożymi w Chrystusie Jezusie. 

1J 3,1: Popatrzcie, jaką miłością obdarzył nas Ojciec: zostaliśmy nazwani dziećmi Bożymi: i rzeczywiście nimi jesteśmy. Świat zaś dlatego nas nie zna, że nie poznał Jego. 

Rz 8,14: Albowiem wszyscy ci, których prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi. 

Ef 1,5: …przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli.

J 7,38: Jak rzekło Pismo: Strumienie wody żywej popłyną z jego wnętrza. 

A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy (J 1,14).

Hbr 2,14: Ponieważ zaś dzieci uczestniczą we krwi i ciele, dlatego i On także bez żadnej różnicy stał się ich uczestnikiem, aby przez śmierć pokonać tego, który dzierżył władzę nad śmiercią, to jest diabła. 

1J 1,1: To wam oznajmiamy, co było od początku, cośmy usłyszeli o Słowie życia, co ujrzeliśmy własnymi oczami, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce…

J 2,11: Taki to początek znaków uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej. Objawił swoją chwałę i uwierzyli w Niego Jego uczniowie. 

Ap 21,3: I usłyszałem donośny głos mówiący od tronu: «Oto przybytek Boga z ludźmi: i zamieszka wraz z nimi, i będą oni Jego ludem, a On będzie „BOGIEM Z NIMI”. 

 

TRANSLATOR


Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo (J 1,1).

Greckie en arche (na początku, J 1,1) przywodzi na myśl pierwsze słowa Księgi Rodzaju na początku Bóg stworzył niebo i ziemię. Oznacza nie chronologiczny, ale absolutny początek, zasadę wszystkiego, a raczej osobę, od której wszystko się zaczyna. Syn Boży, który rodzi się jako człowiek w Betlejem, to ten sam Bóg, który jest racją i zasadą istnienia świata, który wydobył go z chaosu i niebytu.

Ono było na początku u Boga (J 1,2).

Słowo-Syn było zawsze u Boga, a raczej – jak pisze Jan – było zwrócone twarzą ku Bogu (pros ton theon, J 1,2), było Jego Słowem, byli sobie bliscy jak matka i dziecko.

• A Słowo stało się ciałemzamieszkało wśród nas (J 1,14).

Greckie sarx to dosłownie mięso, określenie bardzo konkretne, nie pozwalające na wątpliwość czy ciało Jezusa było prawdziwe i realne.

Czasownik z przyimkiem mówią wprost: rozbiło namiot u nas, w nas. Przywodzi na myśl semicki sposób wyrażania się oraz oznacza tymczasowość zamieszkiwania.

 

JESZCZE O EWANGELII


Prolog Jana przedstawia historię Wcielenia inaczej niż Łukasz i Mateusz, przenosi ją w perspektywę kosmiczną. Droga Jednorodzonego rozpoczyna się przed ziemskim czasem, w przestrzeni nieba,  o której mówi drugie czytanie (J 1,3; Hbr 1,2). Trzy pierwsze wersy swego hymnu-prologu, odsłaniają nam trzy prawdy Wcielenia:

• Prawda o Ojcu i Synu, czyli zbawia nas miłość Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga (…) Ono było na początku u Boga. Syn, który żyje z Ojcem w przestrzeni nieba jest u siebie, u Boga, zwrócony nieustannie twarzą ku Niemu (patrz Translator). W ten sposób Ewangelista podkreśla, że to właśnie miłość – nie wszechmoc ani boski geniusz – są charakterystyczne dla Syna Bożego. Przyjdzie On na świat obdarty z wszechmocy, a bogaty tylko w Miłość. Boża miłość jako jedyna ma moc zbawić człowieka.

• Prawda o nas, czyli zależni od Boga • Wszystko przez nie (przez Słowo Boże) się stałobez Niego nic się nie stało, co się stało. Nie ma rozwodu pomiędzy niebem i ziemią, światem materialnym i duchowym. Są jak dwa płuca, dwie komory serca, stworzone przez tego samego Boga, który troszczy się o swoje stworzenie. Jeśli rozdzielamy te dwa światy, ziemski jest skazany na obumieranie. Bóg Stwórca jest także Bogiem Zbawcą.

• Prawda o Chrystusie, czyli więcej niż dziecko • Centrum i absolutne serce pierwszych trzech wersetów, to słowa Bogiem było Słowo (aby to podkreślić, Jan zmienia nawet szyk wyrazów). Ten, który przychodzi na świat jako człowiek, to nie Cudotwórca ani Nauczyciel; małe dziecko to Wcielony Bóg. Przychodzi wydać walkę zaciskającej się wokół człowieka pętli ciemności, grzechu i śmierci (J 1,4-5). Przynosi nam zwycięską Światłość, wygrywa dla nas życie wieczne (J 1,5). Nie zapominajmy o tym świętując Boże Narodzenie.

 

TWEETY




 

STO SŁÓW


Niby tak dobrze znane nam święta, a jednak niosą w sobie niesamowity ładunek nowości, który zawsze  powinien nas dziwić, wciąż szokować, nieustannie wprawiać w zachwyt. Bóg stał się człowiekiem, zszedł na ziemię, zechciał stać się jednym z nas. To coś więcej niż sentyment, wzruszenia, zwyczaje, prezenty lub wolny czas.

Oto ostateczna wypowiedź Boga, nie ma On (i nie będzie miał) już nic innego do powiedzenia człowiekowi: wszystko co chce wyrazić, zawiera się już w przedziwnym misterium Syna Bożego. On jest Jego jedynym i doskonałym Słowem, które istniało zawsze, w doskonałej jedności z Ojcem, a 2000 lat temu zstąpiło na ziemię i przybrało ludzkie ciało. To jedyne misterium Syna jest misterium Jego Paschy, przejścia przez ten świat aż do zwycięstwa nad śmiercią i wyniesienia ludzkiej natury do chwały Ojca, powrotu razem z nią do nieba.

A jednak te święta zawierają w sobie znacznie więcej niż tylko wspomnienie: nie zrozumie ich sensu, kto nie zna motywu tego Bożego zstąpienia, pozbycia się Swego majestatu, tego przerażającego ogołocenia się. To właśnie Jego miłość, która wyraża się w zaproszeniu człowieka do całkowitej komunii, wspólnoty ze sobą. Ojcowie Kościoła powtarzają nam wciąż: Bóg stał się człowiekiem, aby człowiek mógł stać się Bogiem. On się narodził, abyśmy my mogli narodzić się na nowo, z wiary i przez wiarę. A to oznacza: otrzymać nową naturę, żyć życiem Bożym, życiem nieśmiertelnym, życiem, którym można podzielić się, które można oddać, stracić je dla drugiego.

Oto wszystko co masz zrobić: zgodzić się. Bo pozwolić mu się dziś narodzić jako prosty, ograniczony i bezbronny człowiek, w ubóstwie betlejemskiej stajni, w chłodzie i ciemności nocy, to zgodzić się przyjąć z nieba tę Boską naturę do zwyczajnej, może szarej, przytłaczającej albo trudnej rzeczywistości Twojego codziennego życia.

 

1/6
"Boże Narodzenie", Giotto di Bondone, 1303 - 1305 r., Kaplica Scrovegnich, Padwa, Włochy
2/6
"Madonna z Dzieciątkiem i muzykujący aniołowie", fragment ołtarza z Isenheim, Matthias Grünewald, 1506-15 r., Musée Unterlinden, Colmar, Francja
3/6
"Narodzenie", Correggio, 1529-1530 r., Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie, Niemcy
4/6
"Pokłon pasterzy", Gerard van Honthorst, XVI w., Pommersches Landesmuseum, Greifswald, Niemcy
5/6
"Pokłon pasterzy", Giorgione, pocz. XVI w., National Gallery of Art, Waszyngton
6/6
"Pokłon Pasterzy", Peter Paul Rubens, 1608 r., Muzeum Ermitaż, Petersburg, Rosja
poprzednie
następne

 

ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – IV adwentu A

Bóg mówi przez wydarzenia. Do człowieka należy nauczyć się używać tego języka

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


IV NIEDZIELA ADWENTU A • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, by wlał w nasze serca swoją łaskę, abyśmy przez Jego mękę i krzyż zostali doprowadzeni do chwały zmartwychwstania • CZYTANIA: Księga Izajasza 7, 10-14; Psalm 24 (23), 1-2. 3-4. 5-6 (R.: por. 7c i l0b); List do Rzymian 1, 1-7; Ewangelia wg św. Mateusza 1, 18-24

 

• CHMURA SŁOWA •

wordle

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 7, 10-14)

Pan przemówił do Achaza tymi słowami: «Proś dla siebie o znak od Pana, Boga twego, czy to głęboko w Szeolu, czy to wysoko w górze». Lecz Achaz odpowiedział: «Nie będę prosił i nie będę wystawiał Pana na próbę». Wtedy rzekł Izajasz: «Słuchajcie więc, domu Dawidowy: Czyż mało wam naprzykrzać się ludziom, iż naprzykrzacie się także mojemu Bogu? Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel».

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Bóg zrealizuje swój znak, mimo wszystko Iz 7, 10-14

Żeby uwierzyć trzeba pozostawić ludzkie zabezpieczenia i kombinacje

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Izajasz • CZAS POWSTANIA:  II poł. VIII w. przed Chr. • KTO MÓWI: Bóg i Izajasz • ADRESACI: Izajasz  • KATEGORIA: mowa prorocka


ADWENTOWY PROROK • Kontynuujemy naszą adwentową lekturę proroka Izajasza. Jest to jedna z najdłuższych ksiąg Starego Testamentu, składa się z 66 rozdziałów. Dzieli się ją na trzy części, którym przypisuje się różnych autorów i odmienny czas powstania. Adresatami każdej z części są Izraelici w zmieniających się okolicznościach historii zbawienia • Pierwsza część (Iz 1-39) dotyczy Izraela przed wygnaniem za czasów panowania bezbożnego króla Achaza (735-715 r. przed Chr.) oraz jego syna, wiernego reformatora Ezechiasza (715-698 r. przed Chr.). Jej autorem jest tzw. Pierwszy Izajasz (Proto-Izajasz), działający w latach 740-701 r. przed Chr. Podkreśla on Świętość Boga działającego w historii • Część druga (Iz 40-55) skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu. Jej autorem jest Drugi Izajasz (Deutero-Izajasz), prawdopodobnie uczeń wielkiego Izajasza. Głosi on radykalny monoteizm oraz przedstawia zbawienie przychodzące przez cierpienia tajemniczego Sługi Jahwe • Trzecia część (Iz 56-66) powstała już po powrocie z wygnania. Odpowiada za nią wciąż tzw. “szkoła Izajasza”. Autor, nazwany umownie Trzecim Izajaszem (Trito-Izajaszem), podkreśla świętość Boga i Jerozolimy oraz rysuje wizję czasów ostatecznych, w których zbawienie ma objąć wszystkie narody.

KSIĘGA EMMANUELA • Fragment, który słyszymy w dzisiejszej liturgii należy do tzw. Księgę Emmanuela (Iz 6,112,6). Obejmuje ona wyrocznie z pierwszych lat misji prorockiej Izajasza i zapowiada Mesjasza, Emmanuela, księcia pokoju, którego Bóg obiecuje swojemu ludowi w niespokojnych latach wojen z sąsiadami.

ZANIM USŁYSZYSZ • Prorok jest posłany do króla, który najprawdopodobniej jest całkowicie przerażony zbliżającymi się wojskami Aramu i Samarii. Izajasz przypomina o obietnicach, jakie Bóg dał Dawidowi, trzeba tylko Mu całkowicie zaufać, a odrzucić wszystkie czysto ludzkie strategie, dobrze skalkulowane zabezpieczenia. Bóg chce nawet pomóc słabej wierze króla, dając mu znak. Achaz jednak z udawaną pobożnością odpowiada, że nie chce wystawiać Boga na próbę. A jednak Bóg zrealizuje swój znak: nie ma on już przekonywać Achaza, ale być potwierdzeniem prawdziwości tego, co mówił prorok. W realiach historycznych ów znak odnosił się najprawdopodobniej do dziecka, które narodzi się na dworze królewskim, dzięki któremu, mimo rozlicznych i niemałych niebezpieczeństw, dynastia Dawidowa będzie trwała. Jego imię będzie samo w sobie wyrażało znaczenie tego znaku: Bóg z nami. Kościół zawsze (zgodnie ze św. Mateuszem) widział ostateczne wypełnienie tego proroctwa w narodzinach Chrystusa z Maryi Dziewicy (zob. JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU)

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Sam Pan ma inicjatywę: Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel.

 

LINKI


Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel (Iz 7,14).

Rdz 3,15: Wprowadzam nieprzyjaźń między ciebie i niewiastę, pomiędzy potomstwo twoje a potomstwo jej: ono zmiażdży ci głowę, a ty zmiażdżysz mu piętę.  

Iz 9,6: Albowiem Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany, na Jego barkach spoczęła władza. Nazwano Go imieniem: Przedziwny Doradca, Bóg Mocny, Odwieczny Ojciec, Książę Pokoju.  

Pwt 18,15: Pan, Bóg twój, wzbudzi ci proroka spośród braci twoich, podobnego do mnie. Jego będziesz słuchał.  

J 1,14: A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy. 

 

TRANSLATOR


Wtedy rzekł Izajasz: «Słuchajcie więc, domu Dawidowy: Czyż mało wam naprzykrzać się ludziom, iż naprzykrzacie się także mojemu Bogu?  (Iz 7,13)

Czasownik hebr. oznacza męczyć, czynić zmęczonym albo również uważać za bezsilnego, beznadziejnego. Obydwa znaczenia mogą dobrze współgrać z obecnym kontekstem.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


W VIII w. przed Chr. w Jerozolimie rozegrał się prawdziwy dramat. Dramat historii zbawienia.

Hipokryta. Achaz nie chce prosić Boga, ponieważ nie wierzy w jego interwencję. Swoją niewiarę pokrywa hipokrytyczną pobożnością – nie będzie wystawiał Boga na próbę – nasah (Pwt 6,16). Król w istocie rozejrzał się już za innymi bogami, którzy mają go wybawić. Zebrał złoto i srebro, oddał się pod opiekę króla asyryjskiego (2 Krl 16,7-9).

Zdeterminowany Bóg. Bóg jest zdegustowany królem, monarcha staje się dla niego ciężarem. Pan sam daje znak. Dziewica – almah – ma począć syna. To matka wbrew tradycji ma nadać imię dziecku, co zapowiada już jego specjalny charakter (zob. jednak Rdz 16,11; 29,32-35; 33,1-22; Sdz 13,24; 1 Sm 1,20). Jego imię – Emmanuel – zapewnia o Bożej obecności. Twaróg, śmietana i miód – nawiązanie do obrazów ziemi obiecanej, dostatku, który ma zastąpić czas wojny i ubóstwa (Wj 3,8; Jr 11). To także znak obfitości czasów mesjańskich (Iz 32,15; Ps 72,16).

 

O jakim dziecku mówi wyrocznia?

1) Dziecko Izajasza (Iz 8,18)

2) Dziecko i kobieta są typami wszystkich kobiet rodzących dzieci w czas pokoju

3) Proroctwo mówi o królu i boskiej oblubienicy łączących się ze sobą w Święto Nowego Roku. Dziecko będzie miało cechy boskie.

4) Almah (hebr.) to cały Izrael rodzący w bólach Resztę.

5) Almah to młoda, niezamężna, ale zdolna do zamążpójścia kobieta (inne starożytne greckie przekłady: Aquila, Symmachus, Teodocjan: neanis) (Prz 30,19; Rdz 24,43; Wj 2,8; Pnp 1,3; 6,8), abstrahując od tego, czy jest ona dziewicą czy nie. W tej interpretacji almah to żona Achaza, Abijja (2 Krl 18,2), która urodzi mu Ezechiasza (734/33 r. przed Chr.). Interpretacja znana już od czasów Justyna. Śmietana i miód, które ma spożywać chłopiec to także aluzja do jego korzeni królewskich.

6) Almah w znaczeniu dziewica: parthenos (tak przełożyła hebr. słowo Septuaginta, starożytne tłumaczenie Starego Testamentu na grekę) to jednoznacznie dziewica – zapowiedź mesjańska, interpretacja obecna już w literaturze targumicznej. Jedynym cudem są tu narodziny dziecka, a więc musi ono być Mesjaszem. W ten sposób komentatorzy od czasów starożytnych widzą w Iz 7 zapowiedź Syna Bożego.

Mesjasz. Nie należy jednak zapominać, że na poziomie intencji ludzkiego autora tekstu trudno zakładać, że taki był oryginalny sens tej wyroczni. Proroctwo w warstwie pierwotnej może zapowiadać narodziny syna Achaza, Ezechiasza, jednego z najlepszych królów Judy, który odnowi Przymierze z Panem. Równocześnie jednak swoimi lekkomyślnymi sojuszami z Egiptem ściągnie na siebie gniew i najazdy asyryjskie. Zapowiedź Emmanuela z powodu niedoskonałości Ezechiasza otwiera się na interpretację w Chrystusie. Warto wiedzieć, że taki sens, założony przez Boga, ale nie wprost przez autora ludzkiego, który staje się widoczny dopiero po czasie, nazywamy w hermeneutyce biblijnej sensem pełniejszym.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Proroctwo o Emmanuela i wojna syro-efraimska (745-732 przed Chr.)

Tiglat Pileser III w 735 walczy z królestwem Urartu, oblega stolicę Tuszpa i stawia swoją statuę pod jej murami. W Samarii i Aramie wyrasta w międzyczasie koalicja antyasyryjska Pekacha i Resina. Przeszkodą do stworzenia spójnego frontu jest stojące po stronie Asyrii Królestwo Judy (2 Krl 15,37). Władcy Syrii i Samarii chcą usunąć prawowitego króla Judy Achaza i zastąpić go Tabeelem.

Achaz znajduje się w rozpaczliwym położeniu. Ammon odpada jako jego lennik, buntuje się Edom, powstają Filistyni. Od północy nadciągają królowie Samarii i Damaszku. Achaz zostaje pokonany na północ od Jerozolimy.  Interwencji proroka Obeda zawdzięcza się zwolnienie i humanitarne potraktowanie jeńców (2 Krn 28,5-15). Co z Jerozolimą? Król przygotowuje się do oblężenia. W tej sytuacji Izajasz kieruje do króla wezwanie: proś o znak.

Król nie chce prosić o znak. W istocie rozejrzał się już za innymi bogami, którzy mają go wybawić. Zebrał złoto i srebro, oddał się pod opiekę króla asyryjskiego (2 Krl 16,7-9). Tiglat Pileser wkracza podporządkowując sobie Samarię i Damaszek w trzech kolejnych wyprawach 734-32.  Zdobył Tyr, Sydon, pokonał Omriego na granicy Samarii i zaskoczył miasta Filistei. Asyryjczycy wtargnęli także do ziemi Izraela (2 Krl 15,29). W 732 zdobyty zostaje Damaszek. W swoim pałacu Nimrud wylicza wasali, wśród których znajduje się także Achaz, król Judy. Ceną jest przyjęcie za swoich bogów Asyrii (2 Krl 16,10-16).

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 24 (23), 1-2. 3-4. 5-6)

Refren: Przybądź, o Panie, Tyś jest Królem chwały.

Do Pana należy ziemia i wszystko, co ją napełnia, świat i jego mieszkańcy. Albowiem On go na morzach osadził i utwierdził ponad rzekami.

Kto wstąpi na górę Pana, kto stanie w Jego świętym miejscu? Człowiek rąk nieskalanych i czystego serca, † który nie skłonił swej duszy ku marnościom i nie przysięgał fałszywie.

On otrzyma błogosławieństwo od Pana i zapłatę od Boga, swego Zbawcy. Oto pokolenie tych, którzy Go szukają, którzy szukają oblicza Boga Jakuba.

[01][02]

 

PSALM

Przybądź Panie do siebie! Ps 24,1-6

Król chwały przyjdzie, dziś ty może wejść do Niego

PSALM 24 AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, po 538 przed Chr.


PSALM NA WEJŚCIE • Odmawiający codzienną Liturgię Godzin bardzo dobrze znają Psalm 24, będący jednym z psalmów wezwania • Podobnie jak Psalm 15, Psalm 24 kwalifikuje się do tzw. liturgii wejścia, która odbywała się przed bramami Świątyni Jerozolimskiej. Stojący tam wierni, pielgrzymi, kierowali do kapłanów prośbę o wstęp na teren sanktuarium. Ci z kolei przypominali prawa obowiązujące wstępujących, a dotyczące osobistej świętości, obowiązków wobec Boga i bliźnich. Restrykcje związane z prawem wstępu na teren Świątyni potwierdzają wykopaliska w Świątyni Jerozolimskiej, znalezione tablice, na których zabrania się poganom przekraczania wyznaczonych im granic miejsc świętych. Świętość Boga domaga się świętości wiernych.

KTO WSTĄPI? • Usłyszymy dziś trzy strofy psalmu. W pierwszej autor chwali Boga Stwórcę. W drugiej kieruje pytanie do kapłanów strzegących świątyni jerozolimskiej: kto wstąpi na górę Pana? Ci odpowiadają: człowiek czystych rąk i serca, którego dusza nie skłoniła się ku marnościom, czyli obcym bogom. W trzeciej strofie kapłani zapowiadają sprawiedliwemu błogosławieństwo od Pana i zapłatę od Zbawcy • Motyw Pana, który jest królem całej ziemi nawiązuje do naszego adwentowego oczekiwania i dlatego też jest podkreślony w refrenie (Przybądź, o Panie, Tyś jest Królem chwały).

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu Świętego Pawła Apostoła do Rzymian

(Rz 1, 1-7)

Paweł, sługa Chrystusa Jezusa, z powołania apostoł, przeznaczony do głoszenia Ewangelii Bożej, którą Bóg przedtem zapowiedział przez swoich Proroków w Pismach świętych. Jest to Ewangelia o Jego Synu, pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym, o Jezusie Chrystusie, Panu naszym. Przez Niego otrzymaliśmy łaskę i urząd apostolski, aby ku chwale Jego imienia pozyskiwać wszystkich pogan dla posłuszeństwa wierze. Wśród nich jesteście i wy powołani przez Jezusa Chrystusa. Do wszystkich przez Boga umiłowanych, powołanych świętych, którzy mieszkają w Rzymie: łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Zapowiedziana i zrealizowana Ewangelia Rz 1,1-7
Paweł doświadczył w swoim życiu mocy Dobrej Nowiny. Dlatego wie, że to jest najważniejsze zajęcie, jakiemu może poświęcić swoje życie

KSIĘGA: List do Rzymian • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Korynt • DATA: 57-58 r. • ADRESACI: mieszkańcy Rzymu


LIST DO STOLICY • List do Rzymian bardzo często powraca do nas w niedzielnej Liturgii Słowa. To między innymi dlatego, że to jedno z najdojrzalszych pism Pawła. Pierwszym, pragmatycznym celem listu było zapewnienie sobie wsparcia ze strony wspólnoty w planowanej przez Pawła podróży misyjnej do Hiszpanii (>> Rz 15,23-24). Jednak zakres treści poruszonych w liście jest szerszy: Paweł głosi Rzymianom ewangelię. Pisze do wspólnoty znajdującej się w stolicy imperium, w sercu antycznego świata. Rzym ma być kołem zamachowym dla głoszonej przez Pawła ewangelii o usprawiedliwieniu z wiary w Chrystusa i o tym, że Chrystus jest drogą zbawienia i dla Żydów, i dla pogan. Paweł nie zna jeszcze osobiście tej wspólnoty, ani jej samemu nie założył, odwiedzi ją dopiero później.

KONTEKST • List do Rzymian pod wieloma względami wydaje się bardziej teologicznym traktatem niż listem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Paweł przedstawia swój wywód krok po kroku, w precyzyjnym wywodzie, używając zarówno judaistycznych jak i greckich metod wypowiedzi i argumentacji. Na poparcie swoich tez przytacza także ogromną ilość cytatów ze Starego Testamentu. Główne tematy, które Paweł podejmuje to: grzech i śmierć, zbawienie, łaska, usprawiedliwienie. Paweł jest też bardzo zainteresowany tematem Izraela: jego rolą i miejscem w historii zbawienia.

ZANIM USŁYSZYSZ • Słuchamy dziś samego początku listu, pierwszych jego wersetów. Jest to bardzo uroczyste pozdrowienie Apostoła skierowane do Rzymian. Skoro jest to kościół, którego nie zna osobiście,  pragnie najpierw się przedstawić, wytłumaczyć kim jest i co robi. To jeden z tych fragmentów, w których Paweł, pośród swych długich i skomplikowanych dysput teologicznych, zwraca się osobiście do swoich adresatów, nawiązują do swojej własnej historii. Paweł od samego początku ustawia się w odpowiedniej relacji: jest tylko sługą, niewolnikiem Jezusa Chrystusa. Już w pierwszym wersecie listu Paweł, mówi, że jego powołaniem, czyli najważniejszym, co ma robić w życiu, jest głoszenie Ewangelii. Ta Ewangelia była już zapowiedziana wcześniej, ale teraz po przyjściu Chrystusa jest już zrealizowana. I dlatego właśnie ma być głoszona każdemu człowiekowi. To jedyna moc, które naprawdę zmienia życie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Co głosimy?: Jest to Ewangelia o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym – o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.

 

LINKI


Jest to Ewangelia o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym – o Jezusie Chrystusie, Panu naszym (Rz 1,3-4) .

Dz 2,24: Lecz Bóg wskrzesił Go, zerwawszy więzy śmierci, gdyż niemożliwe było, aby ona panowała nad Nim, bo Dawid mówił o Nim…

Rz 10,9: Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że JEZUS JEST PANEM, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych osiągniesz zbawienie. 

2Kor 13,4: Chociaż bowiem został ukrzyżowany wskutek słabości, to jednak żyje dzięki mocy Bożej. I my także niemocni jesteśmy w Nim, ale żyć będziemy z Nim przez moc Bożą względem was. 

Flp 3,8-11: I owszem, nawet wszystko uznaję za stratę ze względu na najwyższą wartość poznania Chrystusa Jezusa, Pana mojego. Dla Niego wyzułem się ze wszystkiego i uznaję to za śmieci, bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim – nie mając mojej sprawiedliwości, pochodzącej z Prawa, lecz Bożą sprawiedliwość, otrzymaną przez wiarę w Chrystusa, sprawiedliwość pochodzącą od Boga, opartą na wierze – przez poznanie Jego: zarówno mocy Jego zmartwychwstania, jak i udziału w Jego cierpieniach – w nadziei, że upodabniając się do Jego śmierci, dojdę jakoś do pełnego powstania z martwych.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Wypełnienie proroctw. W adresie listu do Rzymian Paweł prezentuje się jako apostoł, głosiciel Ewangelii zapowiedzianej już w pismach prorockich. Treścią tej Ewangelii jest postać Syna pochodzącego z rodu Dawida, będącego wypełnieniem proroctw i obietnic Bożych dotyczących królewskiej dynastii. Jednym z proroctw, które wypełniają się w Jezusie, jest tekst o Emmanuelu, który słyszeliśmy w pierwszym czytaniu.

Syn Boży. Równocześnie Chrystus to szczególny potomek Dawida, który swą naturą przekracza pozostałych władców. On jest prawdziwym Synem Bożym nie w takim sensie, w jakim „dzieckiem Boga” nazywał się monarcha, czy każdy Izraelita. To Syn, który dzieli z Bogiem wspólną naturę.

Oczekiwany Mesjasz. Momentem, w którym cała ludzkość mogła rozpoznać w Chrystusie Boga, jest Jego zmartwychwstanie. Wówczas Bóg objawił, to znaczy ukazał przed oczyma świata, prawdziwą naturę Syna. W tym sensie należy rozumieć czasownik horidzo, który w pierwszym czytaniu przetłumaczony został jako „ustanowił”. Bóg nie obdarzył swego Syna boską naturą dopiero po Jego śmierci. Zmartwychwstanie, które po niej nastąpiło, ukazało raczej niesłychany fakt: na krzyżu umarł ktoś większy niż prorok czy heroiczny człowiek. Życie oddał za nas sam Bóg. Na takiego Mesjasza oczekiwała cała ludzkość.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 1, 18-24)

Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak. Po zaślubinach Matki Jego, Maryi, z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego. Mąż Jej, Józef, który był człowiekiem prawym i nie chciał narazić Jej na zniesławienie, zamierzał oddalić Ją potajemnie. Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł: «Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów». A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy „Bóg z nami”. Zbudziwszy się ze snu, Józef uczynił tak, jak mu polecił anioł Pański: wziął swoją Małżonkę do siebie.

[01][02]

EWANGELIA

Bóg tłumaczy wydarzenia Mt 1,18-24

Także Józef nie mógł po ludzku przyjąć ani zrozumieć tego, co się działo. Potrzeba było Bożego Słowa, by wytłumaczyć te wydarzenia

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.
KATEGORIA: mowa • MIEJSCE: Jerozolima • CZAS: ok. 33 r. • BOHATER: Jezus • SŁUCHACZE: uczniowie


EWANGELIA MATEUSZA • Trwamy w lekturze fragmentów z Ewangelii według św. Mateusza. Według tradycji uważana jest ona za najstarszą, do naszych czasów zachowała się jedynie w wersji greckiej. Według świadectw starożytnych w pierwotnej wersji była spisana w języku aramejskim. Jej autorem jest powołany przez Jezusa na ucznia celnik Lewi – Mateusz. Pierwotna wersja Ewangelii powstała w latach 64-67 podczas głoszenia Piotra i Pawła w Rzymie. Ewangelia adresowana była do chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Jej grecka redakcja nastąpiła po roku 70. W nowej formie Ewangelia stanowić miała regułę i katechizm życia wspólnoty chrześcijańskiej.

NOWY MOJŻESZ • Jezus u Mateusza przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, Prawodawca, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego. Na Jego przyjście wskazują licznie cytowane przez Mateusza  proroctwa Starego Testamentu. Stąd też podział Ewangelii (poza wstępem i epilogiem) odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza: • Księga pierwsza – Program królestwa (Mt 3-7) • Księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • Księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • Księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35) • Księga piąta: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25).

ZANIM USŁYSZYSZ • Jesteśmy już blisko Świąt Narodzenia Pańskiego, to ostatnia Niedziela Adwentu. Dlatego Słowo i Liturgia w tym ostatnim tygodniu przestaje być skupiona na oczekiwaniu powtórnego przyjścia Chrystusa, a zaczyna przypominać o wydarzeniach dotyczących Jego pierwszego przyjścia na ziemię. W dzisiejszym fragmencie Mateusz stawia w centrum “sceny” Józefa. W ten sposób możemy obserwować wydarzenia z jego punktu widzenia. To pozycja, którą rzadko przyjmujemy. Kiedy jednak ją zajmiemy, możemy dostrzec, że także dla niego to, co się działo było kompletnym zaskoczeniem, po ludzku nie można było tego zrozumieć ani przyjąć. On także potrzebował Bożego Słowa, aby odpowiednio zinterpretować i przyjąć z wiarą te wydarzenia. W ten sposób spełni się proroctwo Izajasza sprzed kilku wieków.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg realizuje swoje obietnice, Jego Słowo się spełnia: A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy: „Bóg z nami”.

 

LINKI


Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów (Mt 1,21).

Dz 5,31: Bóg wywyższył Go na prawicę swoją jako Władcę i Zbawiciela, aby dać Izraelowi nawrócenie i odpuszczenie grzechów. 

J 1,29: Nazajutrz zobaczył Jezusa, nadchodzącego ku niemu, i rzekł: «Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. 

Dz 4,12: I nie ma w żadnym innym zbawienia, gdyż nie dano ludziom pod niebem żadnego innego imienia, w którym moglibyśmy być zbawieni. 

Dz 13,38: Niech więc będzie wam wiadomo, bracia, że zwiastuje się wam odpuszczenie grzechów przez Niego. 

Zch 9,9: Raduj się wielce, Córo Syjonu, wołaj radośnie, Córo Jeruzalem! Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy. 

Mt 26,28: …bo to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów. 

 

TRANSLATOR


Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł… (Mt 1,20)
Można też przetłumaczyć: podczas, gdy o tym myślał…

 

JESZCZE O EWANGELII


Mateusz wyraźnie interpretuje proroctwo o Emmanuelu z Iz 7 jako realizujące się w Chrystusie. Także sama liturgia zestawia dziś ze sobą historię z Jerozolimy i z Nazaretu

Mrok historii. Zarówno proroctwo skierowane do Achaza jak Słowo Boże przychodzące do Józefa mają miejsce w trudnym okresie historii Izraela. W VIII w. przed Chr. Królestwo Południowe zagrożone jest najazdem, a bardziej jeszcze rządami pogańskiego Achaza. W czasie przyjścia na świat Jezusa Izraelem rządzi nie mniej pogański Herod Wielki. Mesjasz wyłania się z mroku historii nasyconej niebezpieczeństwem, wojnami i brakiem wiary.

Bóg sam działa. W obu historiach Bóg sam daje znak. Czyni tak wobec niewiary Achaza, który jako silny monarcha, postanawia poszukać sobie ziemskich sojuszy, nie chce oprzeć się na Panu. Bóg daje także znak Józefowi, który powodowany sprawiedliwością szuka swojego rozwiązania dla dramatycznej historii jego związku z Maryją. Jakkolwiek interpretujemy działanie Józefa jest ono oparte na ograniczonych, ludzkich przesłankach. Dla ocalenia historii zbawienia Bóg interweniuje w Nazarecie z tą samą determinacją, z jaką czynił to osiemset lat wcześniej w Jerozolimie.

Motywacja Józefa. Jaką motywacją kieruje się Józef, chcąc od siebie oddalić Maryję. Według pierwszego scenariusza chce się rozwieść się ze swoją małżonką, która zdradziła go w okresie narzeczeńskim, zachodząc w ciążę. To złamanie umowy małżeńskiej i narażenie na szwank honoru przyszłego męża, wobec którego on nie może pozostać obojętnym. W drugim scenariuszu Józef chciałby usunąć się, zwalniając Maryję po cichu ze zobowiązań małżeńskich, tak by mogła ułożyć sobie życie z wybranym jej serca. Wreszcie trzeci scenariusz mówi o tym, że Józef domyśla się w tej historii Bożej obecności. Z tego powodu boi się wziąć do siebie Maryję. Do tego lęku odwołuje się anioł, prosząc by jej nie opuszczał.

Józef to nie Achaz. W historii, która rozegrała się w Nazarecie, Józef, przyszły ojciec Mesjasza, zachowa się diametralnie różnie od ojca narodu, Achaza. Chociaż obu łączy męskie zdecydowane działanie, Józef pozostanie do końca otwarty na Słowo Boga. Dzięki tej otwartości i odwadze, Jezus otrzyma królewskie pochodzenie z rodu Dawida. Dzięki Józefowi wypełnią się proroctwa, na świat przyjdzie Emmanuel, którego zapowiada Izajasz.

 

TWEETY



 

STO SŁÓW


Przed nami już ostatnia Niedziela Adwentu, Święta Narodzenia Pańskiego są bardzo blisko, tuż przed nami. Dlatego Słowo proponowane nam przez Kościół w liturgii w tym ostatnim tygodniu nie koncentruje się już na oczekiwaniu powtórnego przyjścia Chrystusa, a zaczyna przypominać o wydarzeniach związanych z Jego pierwszym przybyciem na ziemię.

Pierwsze czytanie i Ewangelia są dziś bardzo ściśle połączone: św. Mateusz stwierdza wprost spełnienie się proroctwa Izajasza w Jezusie i Jego cudownych narodzinach. Jest tu jednak jeszcze głębsze powiązanie, które na pierwszy rzut oka jest być może trudniejsze do zauważenia. Bóg daje znaki, Bóg mówi w znakach. Człowiek potrzebuje nauczyć się je interpretować, rozumieć. Tylko wiara pozwala na porzucenie ludzkich zabezpieczeń i kombinacji. Jak to dobrze, że nasz Bóg jest zawsze “mimo wszystko”: mimo naszej zatwardziałości, On wciąż pragnie do nas mówić.

W Nazarecie, dla ocalenia historii zbawienia, Bóg interweniuje z tą samą determinacją, z jaką czynił to osiemset lat wcześniej w Jerozolimie. Na szczęście Józef nie jest zamknięty w swoich pomysłach i kalkulacjach, jak Achaz, lecz jest gotowy wejść w Boży plan, mimo że go jeszcze nie zna i nie rozumie.

Paweł także doświadczył Boga, który przemienia życie człowieka, poznał moc Dobrej Nowiny. Tylko dlatego jest Jego sługą, apostołem, głosicielem tego zbawienia, którego sam doświadczył. Wie, że to jest najważniejsze zajęcie, jakiemu może poświęcić całe swoje życie: uczyć ludzi odczytywać znaki Boga w ich życiu.

Czas Adwentu szczególnie sprzyja rozważaniu, zatrzymaniu, zastanowieniu się nad swoim życiem. Bóg pragnie, byśmy się zbudzili, wyszli z letargu rutyny i przyzwyczajenia, byśmy weszli w głębię siebie. Mówi do nas przez wydarzenia, także te trudne i niezrozumiałe. Zawsze wynajduje taką metodę mówienia do nas, która nie narusza ani trochę naszej wolności. Do nas należy nauczyć się tego języka, wejść w ten dialog.

 

1/6
"Zwiastowanie", El Greco, ok. 1570 r., Muzeum Prado, Hiszpania
2/6
"Zwiastowanie Pańskie", Melozzo da Forlì, VX w., Panteon, Rzym
3/6
"Zwiastowanie", Henry Ossawa Tanner, 1898 r., Filadelfijskie Muzeum Sztuki
4/6
"Zwiastowanie", Orazio Gentileschi, ok. 1623 r.
5/6
"Zwiastowanie", Salomon Koninck, 1655 r., Hallwylska museet, Sztokholm
6/6
"Zwiastowanie", Caravaggio, ok. 1608 r., Musée des Beaux Arts de Nancy, Francja
poprzednie
następne

 

ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >