Jutro Niedziela – IV adwentu A

Bóg mówi przez wydarzenia. Do człowieka należy nauczyć się używać tego języka

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


IV NIEDZIELA ADWENTU A • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, by wlał w nasze serca swoją łaskę, abyśmy przez Jego mękę i krzyż zostali doprowadzeni do chwały zmartwychwstania • CZYTANIA: Księga Izajasza 7, 10-14; Psalm 24 (23), 1-2. 3-4. 5-6 (R.: por. 7c i l0b); List do Rzymian 1, 1-7; Ewangelia wg św. Mateusza 1, 18-24

 

• CHMURA SŁOWA •

wordle

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 7, 10-14)

Pan przemówił do Achaza tymi słowami: «Proś dla siebie o znak od Pana, Boga twego, czy to głęboko w Szeolu, czy to wysoko w górze». Lecz Achaz odpowiedział: «Nie będę prosił i nie będę wystawiał Pana na próbę». Wtedy rzekł Izajasz: «Słuchajcie więc, domu Dawidowy: Czyż mało wam naprzykrzać się ludziom, iż naprzykrzacie się także mojemu Bogu? Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel».

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Bóg zrealizuje swój znak, mimo wszystko Iz 7, 10-14

Żeby uwierzyć trzeba pozostawić ludzkie zabezpieczenia i kombinacje

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Izajasz • CZAS POWSTANIA:  II poł. VIII w. przed Chr. • KTO MÓWI: Bóg i Izajasz • ADRESACI: Izajasz  • KATEGORIA: mowa prorocka


ADWENTOWY PROROK • Kontynuujemy naszą adwentową lekturę proroka Izajasza. Jest to jedna z najdłuższych ksiąg Starego Testamentu, składa się z 66 rozdziałów. Dzieli się ją na trzy części, którym przypisuje się różnych autorów i odmienny czas powstania. Adresatami każdej z części są Izraelici w zmieniających się okolicznościach historii zbawienia • Pierwsza część (Iz 1-39) dotyczy Izraela przed wygnaniem za czasów panowania bezbożnego króla Achaza (735-715 r. przed Chr.) oraz jego syna, wiernego reformatora Ezechiasza (715-698 r. przed Chr.). Jej autorem jest tzw. Pierwszy Izajasz (Proto-Izajasz), działający w latach 740-701 r. przed Chr. Podkreśla on Świętość Boga działającego w historii • Część druga (Iz 40-55) skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu. Jej autorem jest Drugi Izajasz (Deutero-Izajasz), prawdopodobnie uczeń wielkiego Izajasza. Głosi on radykalny monoteizm oraz przedstawia zbawienie przychodzące przez cierpienia tajemniczego Sługi Jahwe • Trzecia część (Iz 56-66) powstała już po powrocie z wygnania. Odpowiada za nią wciąż tzw. “szkoła Izajasza”. Autor, nazwany umownie Trzecim Izajaszem (Trito-Izajaszem), podkreśla świętość Boga i Jerozolimy oraz rysuje wizję czasów ostatecznych, w których zbawienie ma objąć wszystkie narody.

KSIĘGA EMMANUELA • Fragment, który słyszymy w dzisiejszej liturgii należy do tzw. Księgę Emmanuela (Iz 6,112,6). Obejmuje ona wyrocznie z pierwszych lat misji prorockiej Izajasza i zapowiada Mesjasza, Emmanuela, księcia pokoju, którego Bóg obiecuje swojemu ludowi w niespokojnych latach wojen z sąsiadami.

ZANIM USŁYSZYSZ • Prorok jest posłany do króla, który najprawdopodobniej jest całkowicie przerażony zbliżającymi się wojskami Aramu i Samarii. Izajasz przypomina o obietnicach, jakie Bóg dał Dawidowi, trzeba tylko Mu całkowicie zaufać, a odrzucić wszystkie czysto ludzkie strategie, dobrze skalkulowane zabezpieczenia. Bóg chce nawet pomóc słabej wierze króla, dając mu znak. Achaz jednak z udawaną pobożnością odpowiada, że nie chce wystawiać Boga na próbę. A jednak Bóg zrealizuje swój znak: nie ma on już przekonywać Achaza, ale być potwierdzeniem prawdziwości tego, co mówił prorok. W realiach historycznych ów znak odnosił się najprawdopodobniej do dziecka, które narodzi się na dworze królewskim, dzięki któremu, mimo rozlicznych i niemałych niebezpieczeństw, dynastia Dawidowa będzie trwała. Jego imię będzie samo w sobie wyrażało znaczenie tego znaku: Bóg z nami. Kościół zawsze (zgodnie ze św. Mateuszem) widział ostateczne wypełnienie tego proroctwa w narodzinach Chrystusa z Maryi Dziewicy (zob. JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU)

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Sam Pan ma inicjatywę: Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel.

 

LINKI


Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel (Iz 7,14).

Rdz 3,15: Wprowadzam nieprzyjaźń między ciebie i niewiastę, pomiędzy potomstwo twoje a potomstwo jej: ono zmiażdży ci głowę, a ty zmiażdżysz mu piętę.  

Iz 9,6: Albowiem Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany, na Jego barkach spoczęła władza. Nazwano Go imieniem: Przedziwny Doradca, Bóg Mocny, Odwieczny Ojciec, Książę Pokoju.  

Pwt 18,15: Pan, Bóg twój, wzbudzi ci proroka spośród braci twoich, podobnego do mnie. Jego będziesz słuchał.  

J 1,14: A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy. 

 

TRANSLATOR


Wtedy rzekł Izajasz: «Słuchajcie więc, domu Dawidowy: Czyż mało wam naprzykrzać się ludziom, iż naprzykrzacie się także mojemu Bogu?  (Iz 7,13)

Czasownik hebr. oznacza męczyć, czynić zmęczonym albo również uważać za bezsilnego, beznadziejnego. Obydwa znaczenia mogą dobrze współgrać z obecnym kontekstem.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


W VIII w. przed Chr. w Jerozolimie rozegrał się prawdziwy dramat. Dramat historii zbawienia.

Hipokryta. Achaz nie chce prosić Boga, ponieważ nie wierzy w jego interwencję. Swoją niewiarę pokrywa hipokrytyczną pobożnością – nie będzie wystawiał Boga na próbę – nasah (Pwt 6,16). Król w istocie rozejrzał się już za innymi bogami, którzy mają go wybawić. Zebrał złoto i srebro, oddał się pod opiekę króla asyryjskiego (2 Krl 16,7-9).

Zdeterminowany Bóg. Bóg jest zdegustowany królem, monarcha staje się dla niego ciężarem. Pan sam daje znak. Dziewica – almah – ma począć syna. To matka wbrew tradycji ma nadać imię dziecku, co zapowiada już jego specjalny charakter (zob. jednak Rdz 16,11; 29,32-35; 33,1-22; Sdz 13,24; 1 Sm 1,20). Jego imię – Emmanuel – zapewnia o Bożej obecności. Twaróg, śmietana i miód – nawiązanie do obrazów ziemi obiecanej, dostatku, który ma zastąpić czas wojny i ubóstwa (Wj 3,8; Jr 11). To także znak obfitości czasów mesjańskich (Iz 32,15; Ps 72,16).

 

O jakim dziecku mówi wyrocznia?

1) Dziecko Izajasza (Iz 8,18)

2) Dziecko i kobieta są typami wszystkich kobiet rodzących dzieci w czas pokoju

3) Proroctwo mówi o królu i boskiej oblubienicy łączących się ze sobą w Święto Nowego Roku. Dziecko będzie miało cechy boskie.

4) Almah (hebr.) to cały Izrael rodzący w bólach Resztę.

5) Almah to młoda, niezamężna, ale zdolna do zamążpójścia kobieta (inne starożytne greckie przekłady: Aquila, Symmachus, Teodocjan: neanis) (Prz 30,19; Rdz 24,43; Wj 2,8; Pnp 1,3; 6,8), abstrahując od tego, czy jest ona dziewicą czy nie. W tej interpretacji almah to żona Achaza, Abijja (2 Krl 18,2), która urodzi mu Ezechiasza (734/33 r. przed Chr.). Interpretacja znana już od czasów Justyna. Śmietana i miód, które ma spożywać chłopiec to także aluzja do jego korzeni królewskich.

6) Almah w znaczeniu dziewica: parthenos (tak przełożyła hebr. słowo Septuaginta, starożytne tłumaczenie Starego Testamentu na grekę) to jednoznacznie dziewica – zapowiedź mesjańska, interpretacja obecna już w literaturze targumicznej. Jedynym cudem są tu narodziny dziecka, a więc musi ono być Mesjaszem. W ten sposób komentatorzy od czasów starożytnych widzą w Iz 7 zapowiedź Syna Bożego.

Mesjasz. Nie należy jednak zapominać, że na poziomie intencji ludzkiego autora tekstu trudno zakładać, że taki był oryginalny sens tej wyroczni. Proroctwo w warstwie pierwotnej może zapowiadać narodziny syna Achaza, Ezechiasza, jednego z najlepszych królów Judy, który odnowi Przymierze z Panem. Równocześnie jednak swoimi lekkomyślnymi sojuszami z Egiptem ściągnie na siebie gniew i najazdy asyryjskie. Zapowiedź Emmanuela z powodu niedoskonałości Ezechiasza otwiera się na interpretację w Chrystusie. Warto wiedzieć, że taki sens, założony przez Boga, ale nie wprost przez autora ludzkiego, który staje się widoczny dopiero po czasie, nazywamy w hermeneutyce biblijnej sensem pełniejszym.

 

CZY WIESZ, ŻE…


Proroctwo o Emmanuela i wojna syro-efraimska (745-732 przed Chr.)

Tiglat Pileser III w 735 walczy z królestwem Urartu, oblega stolicę Tuszpa i stawia swoją statuę pod jej murami. W Samarii i Aramie wyrasta w międzyczasie koalicja antyasyryjska Pekacha i Resina. Przeszkodą do stworzenia spójnego frontu jest stojące po stronie Asyrii Królestwo Judy (2 Krl 15,37). Władcy Syrii i Samarii chcą usunąć prawowitego króla Judy Achaza i zastąpić go Tabeelem.

Achaz znajduje się w rozpaczliwym położeniu. Ammon odpada jako jego lennik, buntuje się Edom, powstają Filistyni. Od północy nadciągają królowie Samarii i Damaszku. Achaz zostaje pokonany na północ od Jerozolimy.  Interwencji proroka Obeda zawdzięcza się zwolnienie i humanitarne potraktowanie jeńców (2 Krn 28,5-15). Co z Jerozolimą? Król przygotowuje się do oblężenia. W tej sytuacji Izajasz kieruje do króla wezwanie: proś o znak.

Król nie chce prosić o znak. W istocie rozejrzał się już za innymi bogami, którzy mają go wybawić. Zebrał złoto i srebro, oddał się pod opiekę króla asyryjskiego (2 Krl 16,7-9). Tiglat Pileser wkracza podporządkowując sobie Samarię i Damaszek w trzech kolejnych wyprawach 734-32.  Zdobył Tyr, Sydon, pokonał Omriego na granicy Samarii i zaskoczył miasta Filistei. Asyryjczycy wtargnęli także do ziemi Izraela (2 Krl 15,29). W 732 zdobyty zostaje Damaszek. W swoim pałacu Nimrud wylicza wasali, wśród których znajduje się także Achaz, król Judy. Ceną jest przyjęcie za swoich bogów Asyrii (2 Krl 16,10-16).

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 24 (23), 1-2. 3-4. 5-6)

Refren: Przybądź, o Panie, Tyś jest Królem chwały.

Do Pana należy ziemia i wszystko, co ją napełnia, świat i jego mieszkańcy. Albowiem On go na morzach osadził i utwierdził ponad rzekami.

Kto wstąpi na górę Pana, kto stanie w Jego świętym miejscu? Człowiek rąk nieskalanych i czystego serca, † który nie skłonił swej duszy ku marnościom i nie przysięgał fałszywie.

On otrzyma błogosławieństwo od Pana i zapłatę od Boga, swego Zbawcy. Oto pokolenie tych, którzy Go szukają, którzy szukają oblicza Boga Jakuba.

[01][02]

 

PSALM

Przybądź Panie do siebie! Ps 24,1-6

Król chwały przyjdzie, dziś ty może wejść do Niego

PSALM 24 AUTOR: lewita • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, po 538 przed Chr.


PSALM NA WEJŚCIE • Odmawiający codzienną Liturgię Godzin bardzo dobrze znają Psalm 24, będący jednym z psalmów wezwania • Podobnie jak Psalm 15, Psalm 24 kwalifikuje się do tzw. liturgii wejścia, która odbywała się przed bramami Świątyni Jerozolimskiej. Stojący tam wierni, pielgrzymi, kierowali do kapłanów prośbę o wstęp na teren sanktuarium. Ci z kolei przypominali prawa obowiązujące wstępujących, a dotyczące osobistej świętości, obowiązków wobec Boga i bliźnich. Restrykcje związane z prawem wstępu na teren Świątyni potwierdzają wykopaliska w Świątyni Jerozolimskiej, znalezione tablice, na których zabrania się poganom przekraczania wyznaczonych im granic miejsc świętych. Świętość Boga domaga się świętości wiernych.

KTO WSTĄPI? • Usłyszymy dziś trzy strofy psalmu. W pierwszej autor chwali Boga Stwórcę. W drugiej kieruje pytanie do kapłanów strzegących świątyni jerozolimskiej: kto wstąpi na górę Pana? Ci odpowiadają: człowiek czystych rąk i serca, którego dusza nie skłoniła się ku marnościom, czyli obcym bogom. W trzeciej strofie kapłani zapowiadają sprawiedliwemu błogosławieństwo od Pana i zapłatę od Zbawcy • Motyw Pana, który jest królem całej ziemi nawiązuje do naszego adwentowego oczekiwania i dlatego też jest podkreślony w refrenie (Przybądź, o Panie, Tyś jest Królem chwały).

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z Listu Świętego Pawła Apostoła do Rzymian

(Rz 1, 1-7)

Paweł, sługa Chrystusa Jezusa, z powołania apostoł, przeznaczony do głoszenia Ewangelii Bożej, którą Bóg przedtem zapowiedział przez swoich Proroków w Pismach świętych. Jest to Ewangelia o Jego Synu, pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym, o Jezusie Chrystusie, Panu naszym. Przez Niego otrzymaliśmy łaskę i urząd apostolski, aby ku chwale Jego imienia pozyskiwać wszystkich pogan dla posłuszeństwa wierze. Wśród nich jesteście i wy powołani przez Jezusa Chrystusa. Do wszystkich przez Boga umiłowanych, powołanych świętych, którzy mieszkają w Rzymie: łaska wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Zapowiedziana i zrealizowana Ewangelia Rz 1,1-7
Paweł doświadczył w swoim życiu mocy Dobrej Nowiny. Dlatego wie, że to jest najważniejsze zajęcie, jakiemu może poświęcić swoje życie

KSIĘGA: List do Rzymian • NADAWCA: św. Paweł • SKĄD: Korynt • DATA: 57-58 r. • ADRESACI: mieszkańcy Rzymu


LIST DO STOLICY • List do Rzymian bardzo często powraca do nas w niedzielnej Liturgii Słowa. To między innymi dlatego, że to jedno z najdojrzalszych pism Pawła. Pierwszym, pragmatycznym celem listu było zapewnienie sobie wsparcia ze strony wspólnoty w planowanej przez Pawła podróży misyjnej do Hiszpanii (>> Rz 15,23-24). Jednak zakres treści poruszonych w liście jest szerszy: Paweł głosi Rzymianom ewangelię. Pisze do wspólnoty znajdującej się w stolicy imperium, w sercu antycznego świata. Rzym ma być kołem zamachowym dla głoszonej przez Pawła ewangelii o usprawiedliwieniu z wiary w Chrystusa i o tym, że Chrystus jest drogą zbawienia i dla Żydów, i dla pogan. Paweł nie zna jeszcze osobiście tej wspólnoty, ani jej samemu nie założył, odwiedzi ją dopiero później.

KONTEKST • List do Rzymian pod wieloma względami wydaje się bardziej teologicznym traktatem niż listem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Paweł przedstawia swój wywód krok po kroku, w precyzyjnym wywodzie, używając zarówno judaistycznych jak i greckich metod wypowiedzi i argumentacji. Na poparcie swoich tez przytacza także ogromną ilość cytatów ze Starego Testamentu. Główne tematy, które Paweł podejmuje to: grzech i śmierć, zbawienie, łaska, usprawiedliwienie. Paweł jest też bardzo zainteresowany tematem Izraela: jego rolą i miejscem w historii zbawienia.

ZANIM USŁYSZYSZ • Słuchamy dziś samego początku listu, pierwszych jego wersetów. Jest to bardzo uroczyste pozdrowienie Apostoła skierowane do Rzymian. Skoro jest to kościół, którego nie zna osobiście,  pragnie najpierw się przedstawić, wytłumaczyć kim jest i co robi. To jeden z tych fragmentów, w których Paweł, pośród swych długich i skomplikowanych dysput teologicznych, zwraca się osobiście do swoich adresatów, nawiązują do swojej własnej historii. Paweł od samego początku ustawia się w odpowiedniej relacji: jest tylko sługą, niewolnikiem Jezusa Chrystusa. Już w pierwszym wersecie listu Paweł, mówi, że jego powołaniem, czyli najważniejszym, co ma robić w życiu, jest głoszenie Ewangelii. Ta Ewangelia była już zapowiedziana wcześniej, ale teraz po przyjściu Chrystusa jest już zrealizowana. I dlatego właśnie ma być głoszona każdemu człowiekowi. To jedyna moc, które naprawdę zmienia życie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Co głosimy?: Jest to Ewangelia o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym – o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.

 

LINKI


Jest to Ewangelia o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym – o Jezusie Chrystusie, Panu naszym (Rz 1,3-4) .

Dz 2,24: Lecz Bóg wskrzesił Go, zerwawszy więzy śmierci, gdyż niemożliwe było, aby ona panowała nad Nim, bo Dawid mówił o Nim…

Rz 10,9: Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że JEZUS JEST PANEM, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych osiągniesz zbawienie. 

2Kor 13,4: Chociaż bowiem został ukrzyżowany wskutek słabości, to jednak żyje dzięki mocy Bożej. I my także niemocni jesteśmy w Nim, ale żyć będziemy z Nim przez moc Bożą względem was. 

Flp 3,8-11: I owszem, nawet wszystko uznaję za stratę ze względu na najwyższą wartość poznania Chrystusa Jezusa, Pana mojego. Dla Niego wyzułem się ze wszystkiego i uznaję to za śmieci, bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim – nie mając mojej sprawiedliwości, pochodzącej z Prawa, lecz Bożą sprawiedliwość, otrzymaną przez wiarę w Chrystusa, sprawiedliwość pochodzącą od Boga, opartą na wierze – przez poznanie Jego: zarówno mocy Jego zmartwychwstania, jak i udziału w Jego cierpieniach – w nadziei, że upodabniając się do Jego śmierci, dojdę jakoś do pełnego powstania z martwych.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Wypełnienie proroctw. W adresie listu do Rzymian Paweł prezentuje się jako apostoł, głosiciel Ewangelii zapowiedzianej już w pismach prorockich. Treścią tej Ewangelii jest postać Syna pochodzącego z rodu Dawida, będącego wypełnieniem proroctw i obietnic Bożych dotyczących królewskiej dynastii. Jednym z proroctw, które wypełniają się w Jezusie, jest tekst o Emmanuelu, który słyszeliśmy w pierwszym czytaniu.

Syn Boży. Równocześnie Chrystus to szczególny potomek Dawida, który swą naturą przekracza pozostałych władców. On jest prawdziwym Synem Bożym nie w takim sensie, w jakim „dzieckiem Boga” nazywał się monarcha, czy każdy Izraelita. To Syn, który dzieli z Bogiem wspólną naturę.

Oczekiwany Mesjasz. Momentem, w którym cała ludzkość mogła rozpoznać w Chrystusie Boga, jest Jego zmartwychwstanie. Wówczas Bóg objawił, to znaczy ukazał przed oczyma świata, prawdziwą naturę Syna. W tym sensie należy rozumieć czasownik horidzo, który w pierwszym czytaniu przetłumaczony został jako „ustanowił”. Bóg nie obdarzył swego Syna boską naturą dopiero po Jego śmierci. Zmartwychwstanie, które po niej nastąpiło, ukazało raczej niesłychany fakt: na krzyżu umarł ktoś większy niż prorok czy heroiczny człowiek. Życie oddał za nas sam Bóg. Na takiego Mesjasza oczekiwała cała ludzkość.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 1, 18-24)

Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak. Po zaślubinach Matki Jego, Maryi, z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego. Mąż Jej, Józef, który był człowiekiem prawym i nie chciał narazić Jej na zniesławienie, zamierzał oddalić Ją potajemnie. Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł: «Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów». A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy „Bóg z nami”. Zbudziwszy się ze snu, Józef uczynił tak, jak mu polecił anioł Pański: wziął swoją Małżonkę do siebie.

[01][02]

EWANGELIA

Bóg tłumaczy wydarzenia Mt 1,18-24

Także Józef nie mógł po ludzku przyjąć ani zrozumieć tego, co się działo. Potrzeba było Bożego Słowa, by wytłumaczyć te wydarzenia

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.
KATEGORIA: mowa • MIEJSCE: Jerozolima • CZAS: ok. 33 r. • BOHATER: Jezus • SŁUCHACZE: uczniowie


EWANGELIA MATEUSZA • Trwamy w lekturze fragmentów z Ewangelii według św. Mateusza. Według tradycji uważana jest ona za najstarszą, do naszych czasów zachowała się jedynie w wersji greckiej. Według świadectw starożytnych w pierwotnej wersji była spisana w języku aramejskim. Jej autorem jest powołany przez Jezusa na ucznia celnik Lewi – Mateusz. Pierwotna wersja Ewangelii powstała w latach 64-67 podczas głoszenia Piotra i Pawła w Rzymie. Ewangelia adresowana była do chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Jej grecka redakcja nastąpiła po roku 70. W nowej formie Ewangelia stanowić miała regułę i katechizm życia wspólnoty chrześcijańskiej.

NOWY MOJŻESZ • Jezus u Mateusza przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, Prawodawca, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego. Na Jego przyjście wskazują licznie cytowane przez Mateusza  proroctwa Starego Testamentu. Stąd też podział Ewangelii (poza wstępem i epilogiem) odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza: • Księga pierwsza – Program królestwa (Mt 3-7) • Księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • Księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • Księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35) • Księga piąta: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25).

ZANIM USŁYSZYSZ • Jesteśmy już blisko Świąt Narodzenia Pańskiego, to ostatnia Niedziela Adwentu. Dlatego Słowo i Liturgia w tym ostatnim tygodniu przestaje być skupiona na oczekiwaniu powtórnego przyjścia Chrystusa, a zaczyna przypominać o wydarzeniach dotyczących Jego pierwszego przyjścia na ziemię. W dzisiejszym fragmencie Mateusz stawia w centrum “sceny” Józefa. W ten sposób możemy obserwować wydarzenia z jego punktu widzenia. To pozycja, którą rzadko przyjmujemy. Kiedy jednak ją zajmiemy, możemy dostrzec, że także dla niego to, co się działo było kompletnym zaskoczeniem, po ludzku nie można było tego zrozumieć ani przyjąć. On także potrzebował Bożego Słowa, aby odpowiednio zinterpretować i przyjąć z wiarą te wydarzenia. W ten sposób spełni się proroctwo Izajasza sprzed kilku wieków.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bóg realizuje swoje obietnice, Jego Słowo się spełnia: A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka: Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, to znaczy: „Bóg z nami”.

 

LINKI


Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów (Mt 1,21).

Dz 5,31: Bóg wywyższył Go na prawicę swoją jako Władcę i Zbawiciela, aby dać Izraelowi nawrócenie i odpuszczenie grzechów. 

J 1,29: Nazajutrz zobaczył Jezusa, nadchodzącego ku niemu, i rzekł: «Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata. 

Dz 4,12: I nie ma w żadnym innym zbawienia, gdyż nie dano ludziom pod niebem żadnego innego imienia, w którym moglibyśmy być zbawieni. 

Dz 13,38: Niech więc będzie wam wiadomo, bracia, że zwiastuje się wam odpuszczenie grzechów przez Niego. 

Zch 9,9: Raduj się wielce, Córo Syjonu, wołaj radośnie, Córo Jeruzalem! Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy. 

Mt 26,28: …bo to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów. 

 

TRANSLATOR


Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł… (Mt 1,20)
Można też przetłumaczyć: podczas, gdy o tym myślał…

 

JESZCZE O EWANGELII


Mateusz wyraźnie interpretuje proroctwo o Emmanuelu z Iz 7 jako realizujące się w Chrystusie. Także sama liturgia zestawia dziś ze sobą historię z Jerozolimy i z Nazaretu

Mrok historii. Zarówno proroctwo skierowane do Achaza jak Słowo Boże przychodzące do Józefa mają miejsce w trudnym okresie historii Izraela. W VIII w. przed Chr. Królestwo Południowe zagrożone jest najazdem, a bardziej jeszcze rządami pogańskiego Achaza. W czasie przyjścia na świat Jezusa Izraelem rządzi nie mniej pogański Herod Wielki. Mesjasz wyłania się z mroku historii nasyconej niebezpieczeństwem, wojnami i brakiem wiary.

Bóg sam działa. W obu historiach Bóg sam daje znak. Czyni tak wobec niewiary Achaza, który jako silny monarcha, postanawia poszukać sobie ziemskich sojuszy, nie chce oprzeć się na Panu. Bóg daje także znak Józefowi, który powodowany sprawiedliwością szuka swojego rozwiązania dla dramatycznej historii jego związku z Maryją. Jakkolwiek interpretujemy działanie Józefa jest ono oparte na ograniczonych, ludzkich przesłankach. Dla ocalenia historii zbawienia Bóg interweniuje w Nazarecie z tą samą determinacją, z jaką czynił to osiemset lat wcześniej w Jerozolimie.

Motywacja Józefa. Jaką motywacją kieruje się Józef, chcąc od siebie oddalić Maryję. Według pierwszego scenariusza chce się rozwieść się ze swoją małżonką, która zdradziła go w okresie narzeczeńskim, zachodząc w ciążę. To złamanie umowy małżeńskiej i narażenie na szwank honoru przyszłego męża, wobec którego on nie może pozostać obojętnym. W drugim scenariuszu Józef chciałby usunąć się, zwalniając Maryję po cichu ze zobowiązań małżeńskich, tak by mogła ułożyć sobie życie z wybranym jej serca. Wreszcie trzeci scenariusz mówi o tym, że Józef domyśla się w tej historii Bożej obecności. Z tego powodu boi się wziąć do siebie Maryję. Do tego lęku odwołuje się anioł, prosząc by jej nie opuszczał.

Józef to nie Achaz. W historii, która rozegrała się w Nazarecie, Józef, przyszły ojciec Mesjasza, zachowa się diametralnie różnie od ojca narodu, Achaza. Chociaż obu łączy męskie zdecydowane działanie, Józef pozostanie do końca otwarty na Słowo Boga. Dzięki tej otwartości i odwadze, Jezus otrzyma królewskie pochodzenie z rodu Dawida. Dzięki Józefowi wypełnią się proroctwa, na świat przyjdzie Emmanuel, którego zapowiada Izajasz.

 

TWEETY



 

STO SŁÓW


Przed nami już ostatnia Niedziela Adwentu, Święta Narodzenia Pańskiego są bardzo blisko, tuż przed nami. Dlatego Słowo proponowane nam przez Kościół w liturgii w tym ostatnim tygodniu nie koncentruje się już na oczekiwaniu powtórnego przyjścia Chrystusa, a zaczyna przypominać o wydarzeniach związanych z Jego pierwszym przybyciem na ziemię.

Pierwsze czytanie i Ewangelia są dziś bardzo ściśle połączone: św. Mateusz stwierdza wprost spełnienie się proroctwa Izajasza w Jezusie i Jego cudownych narodzinach. Jest tu jednak jeszcze głębsze powiązanie, które na pierwszy rzut oka jest być może trudniejsze do zauważenia. Bóg daje znaki, Bóg mówi w znakach. Człowiek potrzebuje nauczyć się je interpretować, rozumieć. Tylko wiara pozwala na porzucenie ludzkich zabezpieczeń i kombinacji. Jak to dobrze, że nasz Bóg jest zawsze “mimo wszystko”: mimo naszej zatwardziałości, On wciąż pragnie do nas mówić.

W Nazarecie, dla ocalenia historii zbawienia, Bóg interweniuje z tą samą determinacją, z jaką czynił to osiemset lat wcześniej w Jerozolimie. Na szczęście Józef nie jest zamknięty w swoich pomysłach i kalkulacjach, jak Achaz, lecz jest gotowy wejść w Boży plan, mimo że go jeszcze nie zna i nie rozumie.

Paweł także doświadczył Boga, który przemienia życie człowieka, poznał moc Dobrej Nowiny. Tylko dlatego jest Jego sługą, apostołem, głosicielem tego zbawienia, którego sam doświadczył. Wie, że to jest najważniejsze zajęcie, jakiemu może poświęcić całe swoje życie: uczyć ludzi odczytywać znaki Boga w ich życiu.

Czas Adwentu szczególnie sprzyja rozważaniu, zatrzymaniu, zastanowieniu się nad swoim życiem. Bóg pragnie, byśmy się zbudzili, wyszli z letargu rutyny i przyzwyczajenia, byśmy weszli w głębię siebie. Mówi do nas przez wydarzenia, także te trudne i niezrozumiałe. Zawsze wynajduje taką metodę mówienia do nas, która nie narusza ani trochę naszej wolności. Do nas należy nauczyć się tego języka, wejść w ten dialog.

 

1/6
"Zwiastowanie", El Greco, ok. 1570 r., Muzeum Prado, Hiszpania
2/6
"Zwiastowanie Pańskie", Melozzo da Forlì, VX w., Panteon, Rzym
3/6
"Zwiastowanie", Henry Ossawa Tanner, 1898 r., Filadelfijskie Muzeum Sztuki
4/6
"Zwiastowanie", Orazio Gentileschi, ok. 1623 r.
5/6
"Zwiastowanie", Salomon Koninck, 1655 r., Hallwylska museet, Sztokholm
6/6
"Zwiastowanie", Caravaggio, ok. 1608 r., Musée des Beaux Arts de Nancy, Francja
poprzednie
następne

 

ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

Jutro Niedziela – III adwentu A

Czytania radosnej trzeciej niedzieli Adwentu rozpoczynają się od przepięknego obrazu pustyni, która zakwitnie, wyda owoce

ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >

PUNKT WYJŚCIA


III NIEDZIELA ADWENTU A “Gaudete” • KOLEKTA: Modlimy się do Boga, by sprawił, abyśmy przygotowali nasze serca i z radością mogli obchodzić wielką tajemnicę naszego zbawienia  • CZYTANIA:  Księga Izajasza 35, 1-6a. 10, Psalm 146 (145), 7. 8-9a. 9bc-10, List św. Jakuba 5, 7-10, Ewangelia wg św. Mateusza 11, 2-11

 

CHMURA SŁÓW

chmura

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst I czytania

Czytanie z Księgi Izajasza

(Iz 35, 1-6a. 10)

Niech się rozweseli pustynia i spieczona ziemia, niech się raduje step i niech rozkwitnie! Niech wyda kwiaty jak lilie polne, niech się rozraduje także skacząc i wykrzykując z uciechy. Chwałą Libanu ją obdarzono, ozdobą Karmelu i Saronu. Oni zobaczą chwałę Pana, wspaniałość naszego Boga. Pokrzepcie ręce osłabłe, wzmocnijcie kolana omdlałe! Powiedzcie małodusznym: «Odwagi! Nie bójcie się! Oto wasz Bóg, oto pomsta; przychodzi Boża odpłata; On sam przychodzi, aby was zbawić». Wtedy przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą. Wtedy chromy wyskoczy jak jeleń i język niemych wesoło krzyknie. I odkupieni przez Pana powrócą. Przybędą na Syjon z radosnym śpiewem, ze szczęściem wiecznym na twarzach. Osiągną radość i szczęście, ustąpi smutek i wzdychanie.

Oto słowo Boże.

[01][02]

PIERWSZE CZYTANIE

Pustynia zakwitnie Iz 35,1-6a.10

Sam Bóg przychodzi zbawić swój lud. Znaki tego zbawienia, są już widoczne.

KSIĘGA: Izajasza • AUTOR: Deutero-Izajasz • CZAS POWSTANIA: okres wygnania (586-538 r. przed Chr.)
KATEGORIA: wizja apokaliptyczna • KTO MÓWI: prorok (w imieniu Boga) • ADRESACI: Izraelici


KSIĘGA PROROCKA • Księga Izajasza jest pierwszą i najważniejszą z ksiąg prorockich. Składa się z 66 rozdziałów. Chociaż cechuje ją jedność teologiczna, zwykle dzieli się ją na trzy oddzielne części, którym przypisuje się różne autorstwo i czas powstania. Adresatami każdej z nich są Izraelici w różnej sytuacji swojego narodu • Pierwsza część dotyczy Izraela przed wygnaniem, bliskiego upadku z powodu niewierności – autorem jest sam Izajasz (rozdziały 1-39) • Druga skierowana jest do Izraelitów na wygnaniu (Deutero-Izajasz, rozdziały 40-55) • Trzecia powstała już po powrocie z wygnania (Trito-Izajasz, rozdziały 56-66).

MAŁA APOKALIPSA • Rozdziały 3435 to tak zwana Mała Apokalipsa. Jest późniejszą wstawką do Księgi Gróźb, pochodzącą z czasów, gdy powstało dzieło Drugiego Izajasza. Powstała w czasach klęski. Królestwo Judy przestało istnieć, Izraelici przebywali na wygnaniu w Babilonie, a Jerozolima została zniszczona. Sprawcą największych upokorzeń Izraelitów był Edom • To wówczas powstaje Mała Apokalipsa, proroctwo, które zapowiadało • ostateczną walkę wojsk niebieskich z narodami pogańskimi (przede wszystkim z Edomem) • zwycięstwo Boga i • ostateczny sąd, który przywróci Jerozolimie chwałę.

ODWRÓCENIE LOSU • Usłyszymy fragment kończący tzw. Małą Apokalipsę – tę jej część, która zapowiada triumf Jerozolimy w nieokreślonej jeszcze dokładnie przyszłości • Zauważmy, że ostateczne zwycięstwo – którego zapowiedź jest pisana w czasach potwornej klęski – wpisane jest w obietnice odwrócenia losu rzeczywistości. Niesamowity jest obraz pustyni, która kwitnie i wydaje owoce. Jest to obraz nie tylko odzyskania niepodległości, powrotu do Jerozolimy. To jeszcze o wiele więcej: głusi zaczną słyszeć, niewidomi widzieć, chromi skakać. To obrazy, które pomagają nam zrozumieć, że Apokalipsa Izajasza dotyczy czegoś większego niż tylko rzeczywistości historycznej – jest zapowiedzią zbawienia, które będzie spełnieniem najgłębszych ludzkich pragnień. Oto sam Bóg przychodzi zbawić swój lud.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Niemożliwe jest możliwe: Trysną zdroje wód na pustyni… spieczona ziemia zmieni się w staw, spragniony kraj w krynice wód

Niemożliwe jest możliwe: Przejrzą oczy niewidomych i uszy głuchych się otworzą… język niemych wesoło krzyknie

 

LINKI


Powiedzcie małodusznym: «Odwagi! Nie bójcie się! Oto wasz Bóg, oto – pomsta; przychodzi Boża odpłata; On sam przychodzi, by zbawić was» (Iz 35,4).

Pwt 20,3: Słuchaj, Izraelu! Zaczynacie dzisiaj walkę przeciw wrogom waszym, niech trwoga przed nimi was nie ogarnia! Niech serce wam nie drży! Nie bójcie się, nie lękajcie się!  

Ps 145,19: Spełnia wolę tych, którzy się Go boją, usłyszy ich wołanie i przyjdzie im z pomocą.  

Ha 2,3: Jest to widzenie na czas oznaczony, lecz wypełnienie jego niechybnie nastąpi: a jeśli się opóźnia, ty go oczekuj, bo w krótkim czasie przyjdzie niezawodnie.  

Sof 3,17: Pan, twój Bóg jest pośród ciebie, Mocarz On zbawi, uniesie się weselem nad tobą, odnowi swą miłość, wzniesie okrzyk radości.  

Ef 6,10: W końcu bądźcie mocni w Panu siłą Jego potęgi.  

2Tm 2,1: Ty więc, moje dziecko, nabieraj mocy w łasce, która jest w Chrystusie Jezusie.

 

JESZCZE O PIERWSZYM CZYTANIU


Naród jak pustynia. W dzisiejszym pierwszym czytaniu patrzymy na wizję pustyni zamieniającej się w ogród (Iz 35,1). Wizję przemienionej pustyni można odczytać jako obraz przemiany narodu wybranego, który u początku VI w. traci Jerozolimę. W wyniku wyniszczających wojen z królem babilońskim i sąsiadami, Edom zapanował nad południem kraju i szlakami, którymi pielgrzymi zmierzali do Miasta Świętego. Wzgórze pustynne opustoszało.

Pielgrzymka na Syjon. O szlakach pielgrzymich, które znowu zapełnią się wiernymi, mówi dzisiejsze pierwsze czytanie (Iz 35). Pustynia zamieniająca się w jezioro i spieczona ziemia wytryskująca źródłami to obraz ożywających południowych szlaków Izraela (Iz 35,1-2.7). Na wzgórze świątynne zmierza rzesza pielgrzymów, która opisywana jest językiem wykraczającym daleko poza społeczne i historyczne realia tamtych czasów.

Człowiek jak pustynia. Pustynia to także uniwersalny obraz ludzkości i człowieka, którego życie zmienia się, kiedy wkracza w nie Pan. Na Syjon zmierza pielgrzymka ludzkości. Wśród nich są niewidomi i głusi, chromi i niemi (Iz 35,5-6). To człowiek dotknięty przekleństwem grzechu, a w konsekwencji cierpieniem i chorobą. Bóg, przygarniając do siebie chorą ludzkość, czyni z niej kwitnący ogród, wzywa ją do radości.

Źródło radości. Powodem radości, jest fakt, że pustynia ludzkiego życia, która wydawała się być ziemią zapomnianą i przeklętą, wypełnia się Bożą obecnością. Ukazuje się w niej chwała Pana. Oczom tych, którzy patrzą ukazuje się wspaniałość (hadar), czy też pełne blasku piękno Bożej obecności. Okazuje się, że Pan nie porzucił człowieka, swej ziemi, nawet jeśli jest on ziemią zeszpeconą grzechem. Bóg, który przychodzi, aby przemienić ludzką pustynię, nie wstydzi się jej brzydoty, lecz ofiarowuje jej całe swoje piękno (hadar) i chwałę (kabod). Wizja Izajasza wykracza poza granice Izraela, czekając na swoje wypełnienie w Jezusie.

 

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst psalmu

(Ps 146 (145), 7. 8-9a. 9bc-10)

REFREN: Przybądź, o Panie, aby nas wybawić.

Bóg dochowuje wierności na wieki, uciśnionym wymierza sprawiedliwość, Chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność więźniów.

Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych. Pan kocha sprawiedliwych, Pan strzeże przybyszów.

Ochrania sierotę i wdowę, lecz występnych kieruje na bezdroża. Pan króluje na wieki, Bóg twój, Syjonie, przez pokolenia.

[01][02]

 

PSALM

Bóg działa Ps 146,6c-10

W Psalmie 146 usłyszymy kolejne przykłady tego, że Bóg odmienia los: głodnych, uwięzionych, ociemniałych i poniżonych

PSALM 146AUTOR: lewita (według Septuaginty, Wulgaty i Peszitty – prorocy powygnaniowi: Aggeusz i Zachariasz) • CZAS POWSTANIA: powygnaniowy, ok. III w. przed Chr.


HALLELE • Wśród psalmów istnieją Hallele: trzynaście psalmów – modlitw przewidzianych na określone święta lub sytuacje. Ich nazwa pochodzi od powtarzającego się w nich wezwania: Hallelu-Jah! To znaczy: Chwalcie Pana! Najbardziej znane są • Hallele egipskie albo “mały Hallel” (Psalmy 113-118) śpiewane podczas Święta Paschy • Wielki Hallel to z kolei Psalm 136, odmawiany również raz w roku podczas Paschy, zaraz po małym Hallelu • Poza nimi istnieje trzecia grupa Hallelów: Psalmy 145-150. Psalm 146 ma wyraźny charakter liturgiczny, funkcjonował w kulcie świątynnym jako pieśń uwielbienia. Hallele przewidziane były jako modlitwy poranne • Jeśli spojrzymy na dobór psalmów w Liturgii Godzin, przekonamy się, że podczas jutrzni dominują psalmy allelujatyczne.

BÓG RZECZY NIEMOŻLIWYCH • Usłyszymy jeden z psalmów allelujatycznych, Psalm 146, a właściwie jego drugą połowę. W pierwszej, pominiętej części – autor chwali Pana i wymienia powody, dlaczego Go wysławia i czemu warto to robić. Druga część Psalmu 146 została wybrana do Liturgii Słowa, gdyż ukazuje Boga, który odwraca los, potrafi przemienić życie człowieka. To nadzieja, która ożywia nasze adwentowe oczekiwanie.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Nie może być konkretniej: uciśnionym wymierza sprawiedliwość, chlebem karmi głodnych, wypuszcza na wolność uwięzionych. Pan przywraca wzrok ociemniałym, Pan dźwiga poniżonych, Pan kocha sprawiedliwych, Pan strzeże przybyszów.

 

TRANSLATOR


On wiary dochowuje na wieki… (Ps 146,6).
Bardziej zrozumiale, gdy przetłumaczy się hebr. emet jako: wierności.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst II czytania

Czytanie z listu św. Jakuba Apostoła

(Jk 5, 7-10)

Trwajcie cierpliwie, bracia, aż do przyjścia Pana. Oto rolnik czeka wytrwale na cenny plon ziemi, dopóki nie spadnie deszcz wczesny i późny. Tak i wy bądźcie cierpliwi i umacniajcie serca wasze, bo przyjście Pana jest już bliskie. Nie uskarżajcie się, bracia, jeden na drugiego, byście nie popadli pod sąd. Oto sędzia stoi przed drzwiami. Za przykład wytrwałości i cierpliwości weźcie, bracia, proroków, którzy przemawiali w imię Pańskie.

Oto Słowo Boże

[01][02]

 

DRUGIE CZYTANIE

Trwajcie cierpliwie, bracia! Jk 5,7-10
Także działanie Pana ma swój rytm, trzeba się go nauczyć

LIST ŚW. JAKUBA • AUTOR: Jakub/jego uczeń • CZAS POWSTANIA: 60/90 r. • SKĄD: Palestyna • DO KOGO: wspólnoty chrześcijańskie pochodzenia żydowskiego


LIST Z NAUKĄ MORALNĄ • Według tradycji autorem jest Jakub, apostoł Jezusa, ale najbardziej prawdopodobne z punktu widzenia tradycji i współczesnych badań jest udział sekretarza apostoła. Istotę listu stanowi seria pouczeń moralnych, często dość luźno ze sobą powiązanych, stanowiących praktyczne nauczanie chrześcijańskie (pareneza) na temat życiowych prób i pokus, bogactwa, autentycznej wiary i oczekiwania na przyjście Pana.

PRZECIW BOGATYM • Przez cały tekst Listu św. Jakuba nieustannie powracają dwa wątki: pierwszy z nich to • troska o biednych i pokornych, często połączona z surowością wobec bogatych • drugi kładzie nacisk na spełnianie dobrych uczynków wraz z ostrzeżeniem przed wiarą bezowocną.

ZANIM USŁYSZYSZ • To sama końcówka listu. Apostoł zachęca swoich adresatów, a także nas, do przeżywania życia w perspektywie eschatologicznej, to trwania w gotowości. Do tej zachęty użyty zostało porównanie do zajęcia rolnika, które musiało mieć swój rytm, szczególnie w swoistym klimacie Palestyny (np. deszcz wczesny i późny, zob. Pwt 11,14; Jr 5,24; Jl 2,23). Cierpliwość wobec czasu i prędkości działania Pana ma prowadzić do cierpliwości i wyrozumiałości także wobec innych.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Bądź zawsze gotowy!: Tak i wy bądźcie cierpliwi i umacniajcie serca wasze, bo przyjście Pana jest już bliskie.

 

LINKI


Trwajcie więc cierpliwie, bracia, aż do przyjścia Pana. Oto rolnik czeka wytrwale na cenny plon ziemi, dopóki nie spadnie deszcz wczesny i późny. Tak i wy bądźcie cierpliwi i umacniajcie serca wasze, bo przyjście Pana jest już bliskie (Jk 5,7-8).

Jl 2,23: I wy się weselcie, synowie Syjonu, radujcie się w Panu Bogu waszym, bo dał wam według sprawiedliwości deszcz jesienny i deszcz wiosenny, które wylał na was obficie jak przedtem.  

Oz 6,3: Dołóżmy starań, aby poznać Pana; Jego przyjście jest pewne jak świt poranka, jak wczesny deszcz przychodzi On do nas, i jak deszcz późny, co nasyca ziemię. 

Rz 13,11: A zwłaszcza rozumiejcie chwilę obecną: teraz nadeszła dla was godzina powstania ze snu. Teraz bowiem zbawienie jest bliżej nas, niż wtedy, gdyśmy uwierzyli. 

1P 4,7: Wszystkich zaś koniec jest bliski. Bądźcie więc roztropni i trzeźwi, abyście się mogli modlić. 

Łk 8,15: W końcu ziarno w żyznej ziemi oznacza tych, którzy wysłuchawszy słowa sercem szlachetnym i dobrym, zatrzymują je i wydają owoc przez swą wytrwałość. 

J 21,22: Odpowiedział mu Jezus: «Jeżeli chcę, aby pozostał, aż przyjdę, co tobie do tego? Ty pójdź za Mną!» 

 

TRANSLATOR


Tak i wy bądźcie cierpliwi i umacniajcie serca wasze, bo przyjście Pana jest już bliskie (Jk 5,8).

W gr. oryginale użyty czas perfectum, który wyraża czynność przeszłą, której efekty widzimy w teraźniejszości. Żeby lepiej zrozumieć taki niuans językowy należałoby go oddać opisowo: przybliżyło się i w efekcie jest już bliższe.

 

JESZCZE O DRUGIM CZYTANIU


Bóg Sartre’a. Bóg czeka już, aby objawić się po raz ostatni. Jakub w swoim liście zachęca, aby z cierpliwością oczekiwać na jego przyjście. Sędzia stoi przed drzwiami. Nie jest to jednak sędzia taki, jakim wyobrażał go sobie Sartre, nieustannie obserwujący nas swym surowym, pełnym wyrzutu okiem, przychodzący żeby karać. Taki sędzia spotka bogaczy, o których pisze wcześniej Jakub, tych którzy krzywdzili innych.

Zbawiciel. Uczniowie Jezusa oczekują jednak innego Sędziego. Sędzia w tradycji biblijnej to także ten, kto ratuje ludzkie życie i przywraca światu sprawiedliwość. Bóg oczekujący pod drzwiami, nie może już doczekać się chwili, kiedy popchnie je z całą mocą, aby wpaść na scenę świata i położyć kres złu i cierpieniu. Wówczas ostatecznie wybawi nas z niewoli grzechu i naszych słabości, z niebezpieczeństw, trosk i niesprawiedliwości tego świata. Pan nie przychodzi, aby oskarżać tych, którzy Go oczekują. Sędzia przychodzi, aby wziąć w obronę życie tych, którzy mu zaufali.

Wybierz 02, aby zobaczyć tekst Ewangelii

Słowa Ewangelii wg św. Mateusza

(Mt 11, 2-11)

Gdy Jan usłyszał w więzieniu o czynach Chrystusa, posłał swoich uczniów z zapytaniem: «Czy Ty jesteś Tym, który ma przyjść, czy też innego mamy oczekiwać?» Jezus im odpowiedział: «Idźcie i oznajmijcie Janowi to, co słyszycie i na co patrzycie: niewidomi wzrok odzyskują, chromi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, ubogim głosi się Ewangelię. A błogosławiony jest ten, kto we Mnie nie zwątpi». Gdy oni odchodzili, Jezus zaczął mówić do tłumów o Janie: «Coście wyszli oglądać na pustyni? Trzcinę kołyszącą się na wietrze? Ale coście wyszli zobaczyć? Człowieka w miękkie szaty ubranego? Oto w domach królewskich są ci, którzy miękkie szaty noszą. Po coście więc wyszli? Proroka zobaczyć? Tak, powiadam wam, nawet więcej niż proroka. On jest tym, o którym napisano: Oto Ja posyłam mego wysłańca przed Tobą, aby Ci przygotował drogę. Zaprawdę powiadam wam: Między narodzonymi z niewiast nie powstał większy od Jana Chrzciciela. Lecz najmniejszy w królestwie niebieskim większy jest niż on». Oto Słowo Pańskie

[01][02]

 

EWANGELIA

Czy to Ty? Mt 11,2-11

Znaki działania Jezusa nie przymuszają nikogo do wiary. Pozostawiają nas zawsze wolnymi, by móc Jego posłanie przyjąć lub odrzucić

EWANGELISTA: św. Mateusz • CZAS POWSTANIA: po 70 r.
KATEGORIA:
mowa, dialog • MIEJSCE: Galilea • CZAS: ok. 30-33 r. • BOHATER: Jezus • SŁUCHACZE: uczniowie


EWANGELIA MATEUSZA • Według tradycji uważana jest ona za najstarszą wśród Ewangelii, do naszych czasów zachowała się jedynie w wersji greckiej. Według świadectw starożytnych w pierwotnej wersji była spisana w języku aramejskim. Jej autorem jest powołany przez Jezusa na ucznia celnik Lewi – Mateusz. Pierwotna wersja Ewangelii powstała w latach 64-67 podczas głoszenia Piotra i Pawła w Rzymie. Ewangelia adresowana była do chrześcijan pochodzenia żydowskiego. Jej grecka redakcja nastąpiła po roku 70. W nowej formie Ewangelia stanowić miała regułę i katechizm życia wspólnoty chrześcijańskiej.

NOWY MOJŻESZ • Jezus u Mateusza przedstawiony jest jako Nowy Mojżesz, Prawodawca, ustanawiający na Górze Błogosławieństw Prawo Królestwa Bożego. Na Jego przyjście wskazują licznie cytowane przez Mateusza  proroctwa Starego Testamentu. Stąd też podział Ewangelii (poza wstępem i epilogiem) odpowiada Pięcioksięgowi Mojżesza: • Księga pierwsza – Program królestwa (Mt 3-7)  • Księga druga: Przepowiadanie królestwa (Mt 8-10) • Księga trzecia: Tajemnice królestwa (Mt 11,1-13,52) • Księga czwarta: Kościół jako zaczątek królestwa (Mt 13,53-18,35) • Księga piąta: Wypełnianie się królestwa (Mt 19-25).

ZANIM USŁYSZYSZ • Jezus, po rozesłaniu uczniów (rozdział 10), sam także odszedł, aby nauczać i głosić Ewangelię (11,1). Dzisiejsze pytanie Jana można różnie rozumieć. Pytanie Jana nie jest wątpliwością osobistą, ale zadaje je w imieniu grupy własnych uczniów albo nawet ogółu Izraelitów, którzy nie są pewni kim jest Jezus, oczekują od Niego jasnej deklaracji. Inną możliwością jest pewna wątpliwość osobista, nie tyle co do tożsamości Jezusa, ale co do samego sposobu jej manifestowania. Jan rozpoznał przecież już wcześniej w Jezusie Mesjasza (J 1,26-34). Tkwił on jednak na tyle głęboko w judaistycznym wyobrażeniu o Mesjaszu, że nie mógł odróżnić pierwszego Jego przyjścia od drugiego. Jezus w takim wyobrażeniu powinien był zacząć swą działalność od karzącego sądu Boga nad grzesznikami. Tymczasem donosi mu się o „czynach” Mesjasza nie mających nic wspólnego z sądem i karą. Zwraca się więc do Jezusa z wyraźnym zapytaniem i domaga się jasnej i widocznej sprawiedliwości dla tych, którzy sprzeciwiają się prostowaniu dróg dla Pana. Jezus nie odpowiada wprost, lecz daje do zrozumienia, że na Nim właśnie spełniają się proroctwa mesjańskie (Iz 29,18nn; Iz 35,5nn). Zaczyna swoją działalność nie od kary, lecz od miłosierdzia. Są to znaki, który każdy musi sam zinterpretować, a potem przyjąć lub odrzucić. W tym tkwi także tajemnica wolności człowieka. Nie jest więc Jezus Mesjaszem mścicielem, przynoszącym gniew Boży, ale Mesjaszem dobroczyńcą, „cierpiącym Sługą Pańskim”.

 

NAJWAŻNIEJSZE CYTATY


Daj się w końcu przekonać!: Niewidomi wzrok odzyskują, chromi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, ubogim głosi się Ewangelię.

Można wciąż nic nie rozumieć…: A błogosławiony jest ten, kto we Mnie nie zwątpi.

 

LINKI


Niewidomi wzrok odzyskują, chromi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, ubogim głosi się Ewangelię (Mt 11,5).

Iz 61,1: Duch Pana Boga nade mną, bo Pan mnie namaścił. Posłał mnie, by głosić dobrą nowinę ubogim, by opatrywać rany serc złamanych, by zapowiadać wyzwolenie jeńcom i więźniom swobodę. 

Iz 29,18: W ów dzień głusi usłyszą słowa księgi, a oczy niewidomych, wolne od mroku i od ciemności, będą widzieć. 

Iz 26,19: Ożyją Twoi umarli, zmartwychwstaną ich trupy, obudzą się i krzykną z radości spoczywający w prochu, bo rosa Twoja jest rosą światłości, a ziemia wyda cienie zmarłych. 

A błogosławiony jest ten, kto we Mnie nie zwątpi (Mt 11,6).

Mt 13,57: I powątpiewali o Nim. A Jezus rzekł do nich: «Tylko w swojej ojczyźnie i w swoim domu może być prorok lekceważony». 

Mt 26,31: Wówczas Jezus rzekł do nich: Wy wszyscy zwątpicie we Mnie tej nocy. Bo jest napisane: Uderzę pasterza, a rozproszą się owce stada. 

J 6,61-62: Jezus jednak świadom tego, że uczniowie Jego na to szemrali, rzekł do nich: «To was gorszy? A gdy ujrzycie Syna Człowieczego, jak będzie wstępował tam, gdzie był przedtem?

Mk 6,3: Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie żyją tu u nas także Jego siostry? I powątpiewali o Nim. 

Iz 8,14: On będzie kamieniem obrazy i skałą potknięcia się dla obu domów Izraela; pułapką i sidłem dla mieszkańców Jeruzalem. 

J 16,1: To wam powiedziałem, abyście się nie załamali w wierze. 

 

TRANSLATOR


A błogosławiony jest ten, kto we Mnie nie zwątpi (Mt 11,6).

Dosłownie: kto się Mną nie zgorszy.

Gr. skandalon to ruchoma część pułapki, do której przyczepiona jest przynęta albo “przełącznik”, który sprawia, że sidła działają. Konsekwentnie także ogólnie: pułapka jako całość albo: jakakolwiek w ogóle przyczyna potknięcia. Jezus używa tutaj mocnego słowa, by opisać jak całkowicie różnił się Jego “sposób” bycia Mesjaszem od ludzkich oczekiwań i wyobrażeń tamtego czasu. Ten “skandal” zostanie przez Pawła nazwany “skandalem krzyża” (Ga 5,11). By nie być “złapanym w pułapkę”, “nie potknąć się o Jezusa”, by się nim nie zgorszyć, potrzeba przyjąć Jezusa z wiarą.

 

JESZCZE O EWANGELII


Niepokój Jana. W dzisiejszej Ewangelii Jan posyła do Jezusa uczniów z niepokojącym zapytaniem: Czy Ty jesteś Tym, który ma przyjść, czy też innego mamy oczekiwać? Jan sam przebywa w tej chwili w więzieniu. Czyżby ten, który zapowiadał i przygotował przyjście Jezusa, sam miał wątpliwości co do jego misji? Czy oczekiwał, według swoich zapowiedzi, proroka pełnego mocy, który rozpocznie sąd nad Izraelem i szybko sprowadzi na ziemię Królestwo Boże? Czy Jezus objawi swoją moc i ocali także Jana?

Otwarte serce. Pan wskazuje pytającemu Janowi na znaki, które dokonują się poprzez jego ręce: niewidomi wzrok odzyskują, chromi chodzą, trędowaci doznają oczyszczenia, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, ubogim głosi się Ewangelię. To On jest oczekiwanym Mesjaszem, wystarczy przyjrzeć się jego czynom. Miłość, z jaką Jezus dźwiga chorych, cierpiących i poranionych, przywracając im życie, świadczy o tym, że w Nim realizują się zapowiedzi proroków. Jednak, aby dostrzec znaki i aby je zrozumieć, trzeba otwartości serca i zaufania: Błogosławiony jest ten, kto we Mnie nie zwątpi.

Przychodzący Mesjasz. Także Jan wezwany jest do zaufania, że Jezus to jedyny Zbawiciel. Wbrew temu co zapowiadał Chrzciciel, Pan przychodzi nie jako sędzia, lecz jako pełen miłosierdzia lekarz. Od Janowej zgody i zaufania Jezusowi zależy to, czy stanie się On JEGO MESJASZEM. Od naszego przyjęcia Pana, przychodzącego już dziś cicho i pokornie, zależy całe nasze życie i przyszłe spotkanie z Nim, Sędzią świata.

 

TWEETY





 

STO SŁÓW


Czytania radosnej trzeciej niedzieli Adwentu rozpoczynają się od przepięknego obrazu pustyni, która zakwitnie, wyda owoce. To, co suche, kamieniste, twarde, bez życia, stanie się teraz cudownym ogrodem. Znaki tego zbawienia, są bardzo konkretne, są już widoczne. Proroctwo z pierwszego czytania przekracza granice interpretacji historycznej jest zapowiedzią egzystencjalnego zbawienia, obejmującego całego człowieka. Będzie ono spełnieniem najgłębszych ludzkich pragnień. Owszem, więcej, bo nasze pragnienia są często bardzo płaskie, ograniczone, przyziemne.

Także psalm podejmuje obraz znaków zbawienia, Bożego działania, które przemienia życie człowieka. To nadzieja, która ożywia nasze adwentowe oczekiwanie, zaprasza do ciągłej gotowości, która otwiera także na drugiego człowieka, jak słyszymy w drugim czytaniu.

Pytanie Jana z Ewangelii to pytanie o tożsamość Jezusa, o sposób jej konkretnej realizacji. W tym sensie staje się ono także pytaniem bardzo osobistym, egzystencjalnym: Czy to naprawdę ty? Czy to ty jesteś Mesjaszem, Zbawicielem mojego życia? Czy w taki sposób naprawdę działasz? Czy jesteś obecny? I wreszcie: Czy to ma być sprawiedliwość? Miłosierdzie?

Znaki działania Jezusa nie przymuszają nikogo do wiary. Pozostawiają nas zawsze wolnymi, by móc Jego posłanie przyjąć lub odrzucić. Najważniejsze to nie “zgorszyć się” Bogiem, Jego miłosierdziem, sposobem Jego działania, na poziomie mojego konkretnego życia, Kościoła, świata, itd.

Oto sam Bóg przychodzi zbawić swój lud. Dzisiejsze czytania to zapowiedź zbawienia, Mesjasza, który na pewno nadchodzi, choć może nie jest dokładnie taki, jakim Go sobie wyobrażałeś. Bo jest Kimś o wiele większym. By nie być “złapanym w pułapkę”, “nie potknąć się o Jezusa”, by się nim nie zgorszyć, potrzeba przyjąć Jezusa z wiarą.

1/6
"Jan Chrzciciel na pustelni", Hieronim Bosch, XV w., Museo Lázaro Galdiano, Madryt
2/6
"Jan Chrzciciel jako anioł pustyni" ikona ze Szkoły Strogonowa, Galeria Tretiakowska, Moskwa
3/6
"Jan Chrzciciel", Andrea Mantegna, 1459 r.
4/6
Przedstawienie Jana Chciciela na ikonie z XIV w.
5/6
"Św. Jan Chrzciciel", Francisco Pacheco, ok. 1608 r., Muzeum Prado, Madryt
6/6
Święty Jan Chrzciciel na pustkowiu, Geertgen tot Sint Jans, ok. 1490–1495 r.
poprzednie
następne

 

ks. Marcin Kowalski

ks. Marcin Kowalski

Doktor nauk biblijnych, wykładowca KUL oraz WSD w Kielcach. Sekretarz czasopism biblijnych The Biblical Annals oraz Verbum Vitae. Uczestnik programów radiowych i telewizyjnych popularyzujących Biblię: W Namiocie Słowa, Szukając Słowa Bożego, Telewizyjny Uniwersytet Biblijny (Radio Maryja i Telewizja Trwam). Moderator Dzieła Biblijnego Diecezji Kieleckiej.

Zobacz inne artykuły tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz

ks. Piotr Jutkiewicz

Pochodzi z Gdańska. Prezbiter Archidiecezji Warszawskiej, gdzie ukończył Archidiecezjalne Seminarium Misyjne Redemptoris Mater. Studiuje na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie.

Zobacz inne artykuły tego autora >
Show comments
ks. Marcin Kowalski
ks. Marcin
Kowalski
zobacz artykuly tego autora >
ks. Piotr Jutkiewicz
ks. Piotr
Jutkiewicz
zobacz artykuly tego autora >